Những hộp cơm trắng được nấu sẵn, chia phần rồi xếp gọn trong tủ lạnh đang trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người bận rộn. Chỉ cần vài phút hâm nóng, họ đã có bữa ăn nhanh gọn, tiết kiệm thời gian.
Trên mạng xã hội, thói quen này còn được lan truyền như một cách ăn uống “lành mạnh”, hỗ trợ giảm cân nhờ quá trình hình thành tinh bột kháng khi cơm được làm lạnh.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cơm sau khi nấu chín và để nguội, đặc biệt khi được làm lạnh trong khoảng 8 đến 12 giờ, có thể hình thành một phần tinh bột kháng.
Đây là loại tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống ruột già, trở thành nguồn thức ăn cho hệ vi sinh đường ruột. Nhờ đó, cơm để lạnh có thể giúp giảm chỉ số đường huyết so với cơm nóng, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và góp phần cải thiện sức khỏe tiêu hóa.
Tuy nhiên, BS Hoàng nhấn mạnh đây không phải là “thần dược” cho giảm cân hay kiểm soát đường huyết. Lợi ích chỉ có ý nghĩa khi người dùng ăn với lượng phù hợp, kết hợp chế độ ăn cân đối và bảo quản đúng cách.
Rủi ro lớn nhất không nằm ở việc cho cơm vào tủ lạnh, mà nằm ở quá trình xử lý trước và sau khi bảo quản.
Một trong những tác nhân đáng lo là vi khuẩn Bacillus cereus, thường tồn tại sẵn trong gạo. Khi cơm nấu xong bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn này có thể phát triển và sinh độc tố. Đáng chú ý, độc tố này có khả năng chịu nhiệt, nên việc hâm nóng lại không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Ngoài ra, cơm để quá lâu dễ mất nước, khô cứng, khó tiêu, đặc biệt không phù hợp với người có hệ tiêu hóa kém, người già hoặc trẻ nhỏ.
Nhiều người lo ngại cơm để lạnh sẽ mất hết dinh dưỡng. Theo các chuyên gia, tủ lạnh không phải là nguyên nhân chính. Cơm trắng vốn không chứa nhiều vitamin C hay vitamin A, nên sự thay đổi ở hai nhóm này không đáng kể. Thành phần dễ bị ảnh hưởng hơn là vitamin nhóm B như B1, B2, B3.
Tuy nhiên, phần lớn hao hụt đã xảy ra trong quá trình nấu. Việc bảo quản lạnh chỉ làm giảm nhẹ. Ngược lại, hâm nóng nhiều lần mới là yếu tố khiến vitamin suy giảm rõ hơn. Vitamin B1 có thể giảm 10 đến 30% nếu cơm bị hâm đi hâm lại nhiều lần.
Chuyên gia khuyến cáo, người dân có thể nấu cơm trước và bảo quản trong tủ lạnh, nhưng cần tuân thủ nguyên tắc an toàn thực phẩm. Không để cơm ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ sau khi nấu. Tốt nhất, nên làm nguội nhanh và cho vào tủ lạnh trong vòng 1 giờ.
Cơm cần được đựng trong hộp kín hoặc túi zip, tránh để lẫn với thực phẩm sống. Nhiệt độ tủ lạnh nên duy trì dưới 5 độ C. Thời gian sử dụng phù hợp là trong vòng 24 đến 48 giờ, không nên kéo dài nhiều ngày.
Trước khi ăn, cơm cần được hâm nóng kỹ, đạt trên 75 độ C. Không nên hâm đi hâm lại nhiều lần. Nếu cơm có mùi chua, nhớt, đổi màu hoặc có dấu hiệu bất thường, cần bỏ ngay thay vì tiếc rẻ sử dụng.
Khoảng 11h30 ngày 16/4, một nam thanh niên 27 tuổi đột ngột ngã quỵ giữa đám đông trước cửa chính sân bay Cát Bi, thành phố Hải Phòng. Nghe tiếng kêu cứu của hành khách, chị Ngọc nhanh chóng hô hoán xin nhường đường và tiếp cận hiện trường.
Y sĩ Ngọc kể nạn nhân có biểu hiện mặt tái nhợt, mắt nhắm nghiền, sủi bọt mép, chân tay co giật, cơ thể tím tái và mạch đập yếu ớt. Nhận định người bệnh đối mặt nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn nếu chậm trễ, chị Ngọc lập tức day ấn huyệt nhân trung để kích thích sự tỉnh táo. Sau đó, chị quỳ xuống nền nhà, kiên trì ép tim ngoài lồng ngực.
Nhờ thao tác dứt khoát, thanh niên bắt đầu phục hồi tuần hoàn và dần lấy lại ý thức. Khoảng 15 phút sau, đội an ninh y tế sân bay có mặt, tiếp nhận người bệnh, kiểm soát nhịp tim, hơi thở rồi đưa anh lên xe cấp cứu tới bệnh viện. Hiện nam thanh niên đã dần hồi phục.
Ngừng tuần hoàn hoặc đột quỵ tại nơi công cộng là tình trạng y tế khẩn cấp đe dọa trực tiếp đến tính mạng, bởi khi tim ngừng đập, dòng máu mang oxy lên não lập tức bị cắt đứt, bắt đầu quá trình hoại tử tế bào thần kinh.
Trong y khoa cấp cứu, thời gian là vàng, mỗi phút trôi qua không được ép tim, cơ hội sống sót của người bệnh giảm đi từ 7% đến 10%, và nếu não thiếu oxy quá 4 đến 5 phút, các tổn thương hệ thần kinh trung ương sẽ trở thành vĩnh viễn, không thể đảo ngược.
Do đó, việc những người xung quanh lập tức thực hiện ép tim ngoài lồng ngực (CPR) ngay tại hiện trường chính là "chiếc phao cứu sinh" duy nhất duy trì sự sống cho nạn nhân trước khi lực lượng y tế chuyên nghiệp tiếp cận.
Sau sự việc, chị Ngọc nói khi cứu người không có thời gian để lo lắng hay suy nghĩ quá nhiều. "Trong đầu tôi chỉ có một ý niệm duy nhất là phải cứu người trong thời gian vàng. Đó là cuộc đua với tử thần mà chúng tôi không được phép thua", y sĩ Ngọc nói.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), duy trì hoạt động thể chất đều đặn là một trong những cách quan trọng giúp phòng ngừa nhiều loại ung thư, đặc biệt là ung thư vú và đại trực tràng. Chỉ cần khoảng 30 phút vận động mỗi ngày, cơ thể đã bắt đầu nhận được lợi ích rõ rệt.
Thứ nhất, đi bộ giúp kích hoạt trao đổi chất ngay từ đầu ngày. Hoạt động này hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm tích mỡ - yếu tố liên quan chặt chẽ đến nguy cơ ung thư.
Thứ hai, vận động nhẹ nhàng giúp giảm viêm mạn tính mức độ thấp. Đây là tình trạng âm thầm nhưng được xem là nền tảng của nhiều bệnh mạn tính, bao gồm ung thư.
Thứ ba, ánh sáng tự nhiên buổi sáng giúp điều chỉnh nhịp sinh học, từ đó cải thiện chất lượng giấc ngủ và cân bằng hormone - yếu tố quan trọng với hệ miễn dịch.
Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, những người duy trì lối sống năng động có nguy cơ mắc một số loại ung thư thấp hơn đáng kể so với người ít vận động.
Ông Edward Giovannucci, giáo sư tại Trường Y tế Công cộng Harvard (Mỹ), cho biết hoạt động thể chất đều đặn không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn tác động trực tiếp đến hormone, insulin và viêm - những cơ chế có liên quan đến ung thư.
Trong khi đó, bác sĩ chuyên về ung thư David Agus, Đại học Nam California, Mỹ, nhấn mạnh rằng những thay đổi nhỏ nhưng duy trì lâu dài, như đi bộ mỗi ngày, có thể tạo ra khác biệt lớn trong việc giảm nguy cơ bệnh mạn tính, bao gồm ung thư.
Điều quan trọng không phải là tập nặng, mà là duy trì đều đặn mỗi ngày. Một buổi đi bộ 20 - 30 phút với tốc độ vừa phải, kết hợp hít thở sâu, đã đủ mang lại lợi ích.
Phòng ung thư không phải lúc nào cũng cần thay đổi lớn. Đôi khi, chỉ một thói quen nhỏ như đi bộ buổi sáng cũng có thể trở thành “liều phòng bệnh” hiệu quả nếu duy trì lâu dài.
Không ít người khi về nhà thường chọn thay sang quần đùi rộng, quần ngủ thoáng hoặc không mặc đồ lót để dễ chịu hơn khi nghỉ ngơi. Đây cũng là lý do câu hỏi "có nên mặc quần lót khi ngủ hay không" trở thành băn khoăn phổ biến.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, cho biết dưới góc nhìn nam khoa, không có khuyến cáo bắt buộc mặc hay không mặc quần lót khi ngủ. Điều quan trọng là sự thoải mái, vệ sinh và phù hợp với từng người.
Tinh hoàn trong bìu vì quá trình sinh tinh cần môi trường nhiệt độ thấp hơn thân nhiệt. Bìu có cơ chế co giãn để điều hòa nhiệt độ này. Khi vùng bẹn - bìu bị bó trong quần lót chật, cộng với mồ hôi và thời gian ngồi lâu, cảm giác nóng, ẩm, bí có thể xuất hiện. Điều này không đồng nghĩa mặc quần lót gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản, nhưng sự thông thoáng hợp lý có thể giúp giảm khó chịu và hạn chế kích ứng da vùng bẹn.
Một nghiên cứu của Mínguez-Alarcón và cộng sự đăng trên Human Reproduction ghi nhận nam giới thường xuyên mặc quần boxer có mật độ và tổng số tinh trùng cao hơn nhóm mặc đồ lót bó sát. Tuy nhiên, đây chỉ là mối liên quan quan sát, chưa chứng minh quan hệ nhân quả. Lợi ích rõ nhất của việc không mặc quần lót hoặc chọn đồ rộng khi ngủ không ở khả năng cải thiện sinh sản, mà là cảm giác dễ chịu, giảm bí nóng, ma sát và giúp ngủ thoải mái hơn.
Tuy nhiên, không có lựa chọn nào phù hợp cho tất cả. Một số nam giới thoải mái khi không mặc đồ lót, trong khi người khác hợp với quần đùi cotton rộng hoặc quần ngủ thoáng khí. Quan trọng là trang phục sạch, không quá chật và đảm bảo khô thoáng. Bẹn là khu vực dễ đổ mồ hôi và ma sát. Nếu mặc đồ chật, ẩm hoặc vệ sinh kém, nguy cơ hăm kẽ, kích ứng da hoặc nhiễm nấm có thể tăng, nhất là ở người thừa cân hoặc sống trong khí hậu nóng ẩm.
Theo tổng quan nghiên cứu của Durairajanayagam và cộng sự trên Reproductive BioMedicine Online, tăng nhiệt độ vùng tinh hoàn có thể ảnh hưởng bất lợi đến quá trình sinh tinh. Tuy nhiên, quần áo chỉ là một yếu tố trong lối sống, bên cạnh dinh dưỡng, giấc ngủ, rượu bia, thuốc lá và bệnh lý đi kèm.
Bác sĩ Duy từng tiếp nhận một bệnh nhân nam 36 tuổi làm văn phòng, có thói quen mặc đồ bó sát cả ngày và tiếp tục dùng quần lót chật khi ngủ, sau đó ngứa, cảm giác ẩm bí vùng bẹn kéo dài về đêm. Bác sĩ khám ghi nhận tình trạng hăm kẽ, nghi nhiễm nấm nhẹ, vùng bìu ẩm, trong khi tinh dịch đồ trước đó vẫn trong giới hạn bình thường. Vấn đề chính liên quan đến thói quen mặc đồ quá chật và thiếu thông thoáng kéo dài.
"Nếu bạn nóng bí, khó chịu vùng bẹn khi ngủ, có thể cân nhắc chuyển sang mặc quần rộng hoặc không mặc đồ lót, miễn là đảm bảo vệ sinh và môi trường ngủ sạch sẽ", bác sĩ Duy khuyên. Ngược lại, nếu đau bìu, sưng tinh hoàn, ngứa kéo dài hoặc nghi ngờ hiếm muộn, cần đến chuyên khoa nam học khám thay vì chỉ thay đổi thói quen.
Một số trường hợp đặc biệt như sau phẫu thuật vùng bìu - bẹn hoặc bệnh lý cần nâng đỡ tinh hoàn, lựa chọn trang phục khi ngủ cần tuân theo hướng dẫn bác sĩ.
Tóm lại, theo bác sĩ Duy, đàn ông không bắt buộc phải mặc quần lót khi ngủ mà phụ thuộc vào cảm giác thoải mái và thói quen cá nhân. Quan trọng nhất vẫn là giữ vùng bẹn - bìu sạch, khô và thoáng. "Thả rông" không phải giải pháp y khoa cho sinh sản, mà chỉ là lựa chọn sinh hoạt giúp dễ chịu hơn trong một số trường hợp. Nếu có triệu chứng bất thường kéo dài, nam giới nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự điều chỉnh theo cảm tính.
