Kể từ khi Alberta gia nhập liên bang Canada năm 1905, tâm lý bất mãn đối với các nhà lãnh đạo chính trị ở miền đông, cụ thể là ở Ontario và Quebec, đã nhiều lần thúc đẩy các phong trào ly khai bên lề trong suốt thế kỷ qua.
Đến thập niên 1980, sự phẫn nộ đối với chính quyền liên bang tại Ottawa tăng mạnh sau khi thủ tướng lúc đó là ông Pierre Trudeau triển khai kế hoạch mở rộng quyền kiểm soát đối với ngành dầu mỏ và Alberta đặc biệt bị ảnh hưởng. Và năm 2015, con trai ông Pierre Trudeau là ông Justin Trudeau đắc cử thủ tướng với chương trình nghị sự chú trọng ứng phó biến đổi khí hậu, và một lần nữa vấp phải phản đối từ nhiều người dân ở Alberta.
Trước việc nhóm ly khai tiến gần hơn bao giờ hết đến ngưỡng kích hoạt trưng cầu dân ý, cựu Phó thủ hiến Alberta Thomas Lukaszuk, người dẫn đầu phong trào “Alberta mãi là Canada” gọi những gì diễn ra là một dạng “phản quốc”.
Ông Lukaszuk cho rằng phong trào ly khai gần đây được tiếp sức bởi Thủ hiến theo đường lối cánh hữu Danielle Smith, người muốn xích gần quan hệ với đảng Cộng hòa của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo ông, sự ủng hộ ngầm từ Washington, bao gồm một số cuộc gặp giữa phe ly khai với Bộ Ngoại giao Mỹ, cũng góp phần đẩy mạnh phong trào này trong vài tháng qua.
Hồi tháng 1, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng có phát ngôn “gây bão” khi nói rằng Alberta và Mỹ sẽ là “những đối tác tự nhiên”.
Về khả năng Alberta ly khai khỏi Canada có thể được đưa ra bỏ phiếu trên toàn tỉnh bang sớm nhất là vào tháng 10 năm nay, nhưng cần tiến hành các bước xác thực về chữ ký kiến nghị.
Tin Gốc: Thanh Niên
Thế Giới
Chiến sự Ukraine ngày 1.559: Hậu cần Nga bị tập kích, Mỹ muốn Trung Quốc giúp tìm giải pháp?

Theo Kyiv Post dẫn tuyên bố của Trung đoàn 413 thuộc Lực lượng hệ thống không người lái của Ukraine ngày 1.6, các mục tiêu nằm gần giao điểm của những tuyến đường sắt và đường bộ chính, đóng vai trò trung chuyển nhân lực, vũ khí và vật tư cho các hoạt động tác chiến của Nga.
Máy bay không người lái (UAV) Ukraine được cho là đã tấn công 2 kho hậu cần quân sự gần Novoselivka và Dokuchayevsk. Một điểm triển khai tạm thời cùng một số kho hậu cần tại làng Syhnalne, gần Olenivka, cũng bị nhắm mục tiêu. "Các cuộc tấn công nhắm vào những trung tâm hậu cần trọng yếu, nơi đối phương tập trung nhân lực và nguồn lực để chuẩn bị cho các hoạt động tấn công tiếp theo", Trung đoàn 413 cho hay.
Cùng ngày, Ukraine đã mở rộng hoạt động nhằm vào các tuyến tiếp vận quân sự quan trọng của Nga tại những khu vực bị kiểm soát ở tỉnh Luhansk. "Luhansk, Starobilsk, Alchevsk, Brianka và Kadiivka hiện nằm trong tầm hoạt động của máy bay không người lái thuộc Quân đoàn 3", chuẩn tướng Andrii Biletskyi, Tư lệnh quân đoàn 3, cho biết.
Trong khi đó, Ukraine ngày 1.6 cáo buộc Nga tiếp tục tập kích trên diện rộng, theo The Kyiv Independent. Giới chức Ukraine cho biết ít nhất 3 người thiệt mạng và 61 người bị thương trong các cuộc tấn công của Nga trong đêm 31.5.
Bộ Năng lượng Ukraine cho biết các cuộc tấn công trong đêm 1.6 khiến một số người dân tại các tỉnh Dnipro, Zhytomyr, Zaporizhzhia, Odessa, Sumy, Kherson, Kharkiv và Chernihiv bị mất điện. Phía Nga chưa bình luận về các thông tin trên.
Ở chiều ngược lại, Hãng thông tấn TASS ngày 1.6 dẫn dữ liệu từ Bộ Quốc phòng Nga cho biết lực lượng Nga đã kiểm soát 63 khu dân cư trong vùng chiến sự từ tháng 3 đến tháng 5.2026. Theo phía Nga, các khu vực này gồm 21 khu dân cư ở Kharkiv, 19 khu ở Donetsk, 14 khu ở Sumy, 6 khu ở Zaporizhzhia và 3 khu ở Dnipro. Nga cho biết bước tiến lớn nhất diễn ra trong tháng 5, khi lực lượng Nga kiểm soát 27 khu dân cư.
Ngoài ra, Nga cũng cáo buộc quân đội Ukraine tiếp tục tấn công các khu vực biên giới thuộc Kursk và Belgorod trong ngày 1.6. Phía Ukraine chưa bình luận về thông tin trên.
Trong cuộc phỏng vấn với CBS News ngày 1.6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho rằng Nga đã dần mất thế chủ động trên chiến trường kể từ cuối năm 2025. Theo ông, lực lượng Nga không còn khả năng giữ vững hoặc giành thêm lãnh thổ với tốc độ tương xứng với những tổn thất phải gánh chịu.
Nhà lãnh đạo Ukraine lập luận rằng chính sự sa sút này đã khiến Nga tăng cường các cuộc tấn công bằng tên lửa tầm xa, như một cách phản ứng trước khó khăn trên chiến tuyến. "Hiện tại, chúng ta có khoảng thời gian này trước mùa đông", ông Zelensky nói, hàm ý Kyiv nhìn thấy một cơ hội ngoại giao hạn chế trước khi điều kiện thời tiết làm thay đổi cục diện chiến trường.
Tuy nhiên, ông Zelensky nhấn mạnh mọi tiến trình đàm phán đều phụ thuộc vào việc gia tăng áp lực quốc tế đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin, đặc biệt thông qua mở rộng các biện pháp trừng phạt thay vì nới lỏng hạn chế.
Ông cũng đề cập khả năng xây dựng một khuôn khổ đàm phán rộng hơn, với sự tham gia của các cường quốc châu Âu như Anh, Pháp, Đức, cùng các nước Bắc Âu và Thổ Nhĩ Kỳ. Ông nhấn mạnh thành phần của khuôn khổ này phải được Ukraine và châu Âu cùng nhất trí, đồng thời còn phụ thuộc vào thiện chí đối thoại của Nga.
Ukraine dự kiến sẽ đón các nhà đàm phán hàng đầu của chính quyền ông Trump tại Kyiv trong vòng 2 tuần tới. Theo ông Zelensky, các chuyến thăm này rất quan trọng để quan chức Mỹ trực tiếp chứng kiến tình hình thực tế tại Ukraine, thay vì chủ yếu tiếp xúc với phía Nga tại Moscow như trước.
Nhà lãnh đạo Ukraine cũng thừa nhận triển vọng ngoại giao vẫn còn nhiều bất định. Ông cho rằng các diễn biến tại những điểm nóng toàn cầu khác, trong đó có Trung Đông, có thể ảnh hưởng đến tốc độ và mức độ ưu tiên của các nỗ lực đàm phán. Moscow chưa có bình luận sau phát biểu của ông Zelensky.
Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là có thể tìm cách hạ nhiệt giai đoạn leo thang trong cuộc chiến Ukraine trước thềm bầu cử giữa kỳ Quốc hội Mỹ ngày 3.11. “Chúng tôi cho rằng người Mỹ có ý định làm dịu mọi chuyện trước cuộc bầu cử vào mùa thu”, theo RBC-Ukraine ngày 1.6 dẫn các nguồn tin trong chính phủ Ukraine.
Các quan chức Ukraine nhận định ông Trump có thể can dự tích cực hơn vào hồ sơ Ukraine, trong bối cảnh đảng Cộng hòa đối mặt nguy cơ mất quyền kiểm soát Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa kỳ. Theo giới chức Ukraine, áp lực chính trị trong nước có thể thúc đẩy Nhà Trắng tìm kiếm những bước đi quyết đoán hơn nhằm tạo đột phá ngoại giao trong xung đột Nga - Ukraine.
Trong một diễn biến liên quan, South China Morning Post ngày 1.6 dẫn nhiều nguồn tin cho biết ông Trump đã trực tiếp thúc giục Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình hỗ trợ chấm dứt xung đột ở Ukraine, nhằm tận dụng ảnh hưởng của Bắc Kinh đối với Moscow.
Theo nguồn tin, trong cuộc thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh giữa 2 nhà lãnh đạo hồi tháng trước ở Bắc Kinh, ông Trump nói với ông Tập rằng đàm phán Nga - Ukraine đang bế tắc, đồng thời kêu gọi Trung Quốc tác động để Tổng thống Nga Vladimir Putin trở lại bàn đàm phán với ông Zelensky. Hiện phía Mỹ và Trung Quốc chưa bình luận về thông tin trên.
Tin Gốc: Thanh Niên

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên mạng xã hội X rằng vụ việc xảy ra vào ngày 29.5 sau khi tàu M/V Lian Star treo cờ Gambia không phản hồi hơn 20 cảnh báo, theo AFP.
"Một máy bay của Mỹ đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách phóng một tên lửa Hellfire vào buồng máy của tàu sau khi thủy thủ đoàn tàu Lian Star phớt lờ các cảnh báo. Con tàu hiện không còn di chuyển đến Iran nữa", CENTCOM khẳng định trên X.
CENTCOM không đề cập việc có thương vong nào trên tàu Lian Star sau cuộc tấn công hay không.
"Lực lượng Mỹ đã vô hiệu hóa 5 tàu thương mại và buộc 116 tàu khác chuyển hướng để thực thi lệnh phong tỏa khi thỏa thuận ngừng bắn với Iran vẫn còn hiệu lực", CENTCOM tuyên bố.
Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 29.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ nhằm vào Iran "giờ sẽ được dỡ bỏ".
Trong khi đó, theo Hãng tin Tasnim của Iran ngày 30.5, lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển này vẫn được duy trì và các tàu "đang nhận cảnh báo từ CENTCOM yêu cầu dừng lại và không được vượt qua ranh giới phong tỏa".
Quân đội Mỹ bắt đầu thực thi lệnh phong tỏa từ ngày 13.4, áp dụng đối với tàu của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm toàn bộ các cảng Iran tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman.
Mỹ thực thi lệnh phong tỏa này trong bối cảnh Tehran bị cho là gần như chặn đứng mọi giao thông qua eo biển Hormuz, một điểm trung chuyển quan trọng cho dầu khí toàn cầu.
Dù lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran phần lớn được duy trì kể từ ngày 8.4, nhưng vẫn có những đợt giao tranh lẻ tẻ. Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA hôm 30.5 dẫn thông báo từ quân đội nước này khẳng định lực lượng phòng không đã bắn hạ một máy bay không người lái thuộc Mỹ và Israel.
Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hôm 30.5 nói rằng Washington "hoàn toàn có khả năng" tái khởi động cuộc xung đột nếu cần thiết. Ngoài ra, CENTCOM thông báo trên X rằng lực lượng Mỹ "vẫn hiện diện và cảnh giác trên khắp khu vực".
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Mỹ cũng như Iran đối với những diễn biến mới nêu trên, diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán về giải pháp lâu dài nhằm kết thúc cuộc xung đột, và việc mở lại eo biển Hormuz vẫn chưa đạt được thỏa thuận cuối cùng.
Tin Gốc: Thanh Niên
Thế Giới
Tin tức thế giới 19-5: Ông Trump tuyên bố hoãn tấn công Iran; Cuba cảnh báo về cuộc 'tắm máu'

Theo Hãng tin Reuters, ngày 19-5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố vừa hoãn cuộc không kích nhằm vào Iran để mở đường cho tiến trình đàm phán hòa bình.
Ông cũng tự tin khẳng định có "khả năng rất cao" hai bên sắp đạt thỏa thuận ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo Reuters, ông Trump nói đã chỉ thị quân đội "không tiến hành đợt tấn công đã lên lịch nhằm vào Iran vào ngày 19-5". Tuy nhiên ông vẫn yêu cầu các lực lượng "sẵn sàng triển khai một đợt tấn công quy mô lớn ngay lập tức" nếu hai bên không đạt được thỏa thuận mà ông cho là chấp nhận được.
"Có vẻ có khả năng rất cao họ tìm ra giải pháp. Nếu chúng tôi làm được điều đó mà không phải ném bom họ tan tành, tôi sẽ rất hạnh phúc", ông chia sẻ với báo chí.
Tổng thống Mỹ cho biết động thái tạm hoãn trên được đưa ra sau khi lãnh đạo nhiều nước Trung Đông, bao gồm Qatar, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đề nghị Washington làm như vậy.
Theo ông, các nước này cho rằng việc hoãn tấn công "sẽ giúp đạt được một thỏa thuận rất phù hợp" cho Washington và toàn khu vực.
Ngày 18-5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố gia hạn thêm 30 ngày giấy phép miễn trừ cho phép mua bán dầu Nga vận chuyển bằng đường biển.
Thông báo trên X, ông Bessent cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép chung mới sau khi giấy phép cũ hết hạn hôm 16-5.
Cơ quan này cho rằng việc làm trên sẽ giúp các tàu chở dầu thô và sản phẩm dầu mỏ Nga tạm thời được tiếp cận thị trường mà không vi phạm lệnh trừng phạt khắc nghiệt áp lên các tập đoàn dầu khí nước này.
Qua đó, Washington có thể gián tiếp hỗ trợ các quốc gia "dễ tổn thương về năng lượng" do tác động của cuộc chiến với Iran.
"Giấy phép chung sẽ giúp ổn định thị trường dầu thô và đảm bảo dầu đến được các quốc gia dễ tổn thương về năng lượng nhất", ông Bessent khẳng định, đồng thời cho biết Washington sẽ phối hợp cấp thêm các giấy phép cụ thể khi cần.
Sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ, Mỹ đã áp nhiều vòng lệnh trừng phạt lên dầu mỏ Nga, khiến việc mua bán mặt hàng này trở nên vô cùng khó khăn.
Việc cấp giấy phép miễn trừ cấm vận trên sẽ giúp "mở khóa" lượng lớn nguồn cung dầu Nga đang có sẵn trên biển, với giá thành phải chăng cho nhiều nước.
Ngày 18-5, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lập một quỹ trị giá gần 1,8 tỉ USD để bồi thường cho các nạn nhân của hành vi "vũ khí hóa" chính trị, qua đó dàn xếp vụ kiện do chính ông Trump khởi xướng chống lại Chính phủ Mỹ.
Trước đó, ông Trump đã đòi Cơ quan Thuế vụ liên bang (IRS) bồi thường 10 tỉ USD vì cho rằng cơ quan này đã không ngăn được một cựu nhà thầu rò rỉ hồ sơ thuế của ông ra truyền thông.
Theo thỏa thuận dàn xếp, ông Trump sẽ nhận lời xin lỗi từ IRS nhưng không nhận tiền đền bù.
Thay vào đó, Bộ Tư pháp sẽ lập "Quỹ chống vũ khí hóa" do các đồng minh của ông kiểm soát, dùng để chi trả cho những người tự nhận là nạn nhân của hành vi "vũ khí hóa hoặc tấn công pháp lý" từ chính phủ.
Tổng giá trị quỹ là 1,776 tỉ USD, gợi nhắc đến năm lập quốc của Mỹ (1776).
"Mục tiêu của Bộ là sửa chữa những sai lầm trong quá khứ và đảm bảo điều đó không bao giờ tái diễn", quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche tuyên bố.
Quyết định trên của chính quyền ông Trump vấp phải không ít chỉ trích từ đối thủ. Dân biểu Dân chủ Jamie Raskin đã gọi đây là "vụ lừa nhằm rút 1,7 tỉ USD tiền thuế ra khỏi kho bạc và đổ vào một quỹ đen khổng lồ".
Ngày 18-5, bồi thẩm đoàn liên bang Mỹ ra phán quyết bác đơn kiện của tỉ phú Elon Musk nhằm vào OpenAI, kết luận công ty trí tuệ nhân tạo không phải chịu trách nhiệm về cáo buộc đi chệch sứ mệnh ban đầu là phục vụ nhân loại.
Trong đơn kiện, ông Musk cáo buộc OpenAI cùng hai lãnh đạo trên đã thao túng để ông góp 38 triệu USD, sau đó âm thầm gắn một thực thể vì lợi nhuận vào tổ chức phi lợi nhuận ban đầu và nhận hàng chục tỉ USD từ Microsoft cùng các nhà đầu tư khác.
Trong phán quyết đạt đồng thuận tuyệt đối tại Tòa án liên bang ở Oakland (bang California), bồi thẩm đoàn nhận định ông Musk đã khởi kiện quá muộn.
Phán quyết được xem là dọn đường cho OpenAI tiến hành đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), có thể đưa định giá công ty lên 1.000 tỉ USD.
Ngay lập tức, ông Musk tuyên bố sẽ kháng cáo.
"Ông Altman và ông Brockman đã làm giàu bằng cách ăn trộm một tổ chức từ thiện. Câu hỏi duy nhất là họ làm điều đó khi nào!", ông viết trên X, ám chỉ CEO OpenAI Sam Altman và Chủ tịch HĐQT Greg Brockman.
Ngày 18-5, Tổng giám đốc Tập đoàn Năng lượng nguyên tử nhà nước Nga (Rosatom) Alexei Likhachev đã cảnh báo tình hình quanh nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia do Nga kiểm soát ở Ukraine đang tiến gần "điểm không thể vãn hồi" do các đợt tấn công ngày một gia tăng của lực lượng Kiev.
"Chúng ta đang ngày càng tiến gần điểm không thể vãn hồi, và toàn châu Âu giờ phải nỗ lực để hạ nhiệt tình hình quanh nhà máy. Đây là chơi với lửa, và trước hết là nguy hiểm cho các nước Đông Âu", truyền thông Nga dẫn lời ông Likhachev.
Tuyên bố được đưa ra sau khi ban quản lý nhà máy do Nga bổ nhiệm cáo buộc quân đội Ukraine đã tấn công cơ sở này ba ngày liên tiếp.
Ông Likhachev cho biết nhà máy hiện chứa khoảng 2.600 tấn nhiên liệu hạt nhân. Cơ sở này không phát điện nhưng vẫn phải vận hành để làm mát nhiên liệu.
Trên Telegram, ban quản lý nhà máy thông báo đợt tấn công mới nhất không gây thương vong hay thiệt hại cho các cơ sở và nhà máy vẫn hoạt động bình thường.
Ngày 18-5, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel đã cảnh báo mọi hành động quân sự của Mỹ nhằm vào Cuba sẽ dẫn đến một cuộc "tắm máu" với hậu quả khôn lường cho hòa bình và ổn định khu vực.
"Mối đe dọa tấn công quân sự Cuba đến từ cường quốc mạnh mẽ nhất thế giới là điều đã được biết rõ. Bản thân việc đe dọa đã cấu thành tội ác quốc tế. Nếu được thực hiện, nó sẽ gây ra thảm kịch tắm máu với hậu quả không thể đong đếm, cùng với tác động hủy diệt lên hòa bình và ổn định khu vực.
Cuba không phải là mối đe dọa, và cũng không có kế hoạch hay ý định tấn công bất kỳ nước nào", ông Diaz-Canel viết trên nền tảng X.
Phát biểu được đưa ra sau khi trang Axios đơn phương dẫn "thông tin tình báo mật" cho rằng Cuba sở hữu hơn 300 máy bay không người lái (drone) quân sự và xem xét kế hoạch sử dụng chúng tấn công căn cứ hải quân Mỹ ở Vịnh Guantanamo.
La Habana đáp trả rằng Washington đang dựng chuyện để biện minh cho khả năng can thiệp quân sự.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

