Kể từ khi Alberta gia nhập liên bang Canada năm 1905, tâm lý bất mãn đối với các nhà lãnh đạo chính trị ở miền đông, cụ thể là ở Ontario và Quebec, đã nhiều lần thúc đẩy các phong trào ly khai bên lề trong suốt thế kỷ qua.
Đến thập niên 1980, sự phẫn nộ đối với chính quyền liên bang tại Ottawa tăng mạnh sau khi thủ tướng lúc đó là ông Pierre Trudeau triển khai kế hoạch mở rộng quyền kiểm soát đối với ngành dầu mỏ và Alberta đặc biệt bị ảnh hưởng. Và năm 2015, con trai ông Pierre Trudeau là ông Justin Trudeau đắc cử thủ tướng với chương trình nghị sự chú trọng ứng phó biến đổi khí hậu, và một lần nữa vấp phải phản đối từ nhiều người dân ở Alberta.
Trước việc nhóm ly khai tiến gần hơn bao giờ hết đến ngưỡng kích hoạt trưng cầu dân ý, cựu Phó thủ hiến Alberta Thomas Lukaszuk, người dẫn đầu phong trào “Alberta mãi là Canada” gọi những gì diễn ra là một dạng “phản quốc”.
Ông Lukaszuk cho rằng phong trào ly khai gần đây được tiếp sức bởi Thủ hiến theo đường lối cánh hữu Danielle Smith, người muốn xích gần quan hệ với đảng Cộng hòa của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo ông, sự ủng hộ ngầm từ Washington, bao gồm một số cuộc gặp giữa phe ly khai với Bộ Ngoại giao Mỹ, cũng góp phần đẩy mạnh phong trào này trong vài tháng qua.
Hồi tháng 1, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng có phát ngôn “gây bão” khi nói rằng Alberta và Mỹ sẽ là “những đối tác tự nhiên”.
Về khả năng Alberta ly khai khỏi Canada có thể được đưa ra bỏ phiếu trên toàn tỉnh bang sớm nhất là vào tháng 10 năm nay, nhưng cần tiến hành các bước xác thực về chữ ký kiến nghị.
Tin Gốc: Thanh Niên

Theo hình ảnh do Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) phát sóng, chuyên cơ chở ông Putin hạ cánh xuống sân bay quốc tế Bắc Kinh vào khoảng 23h15 giờ địa phương.
Nhà lãnh đạo Nga được tiếp đón bằng nghi thức thảm đỏ, bắt tay thân mật với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trong tiếng nhạc quân đội và sự chào đón của các thiếu niên cầm cờ hai nước.
Đây là chuyến thăm Trung Quốc lần thứ 25 của ông Putin. Nhà lãnh đạo Nga sẽ lưu trú tại Nhà khách quốc gia Điếu Ngư Đài - địa điểm truyền thống dành cho các nguyên thủ nước ngoài.
Sáng 20-5, ông sẽ dự lễ đón chính thức tại quảng trường Thiên An Môn trước khi hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ngoại trưởng Vương Nghị đích thân ra sân bay đón tiếp Tổng thống Putin - Video: TASS
Trước khi lên đường tới Trung Quốc, Tổng thống Putin tuyên bố quan hệ Nga - Trung đã đạt đến "mức độ chưa từng có", đồng thời nhấn mạnh hai nước sẽ tiếp tục hỗ trợ lẫn nhau trong các lợi ích cốt lõi như chủ quyền và sự thống nhất quốc gia.
Trong chuyến thăm lần này, ông Putin sẽ hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về hợp tác kinh tế cũng như các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng. Điện Kremlin cho biết hai bên dự kiến ký khoảng 40 thỏa thuận hợp tác.
Chuyến công du diễn ra đúng dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Hữu nghị Trung - Nga và được xem là động thái tái khẳng định quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước, trong bối cảnh cả Matxcơva lẫn Bắc Kinh đều đang đối mặt sức ép ngày càng lớn từ phương Tây.
Trong thông điệp video trước chuyến đi, ông Putin nhấn mạnh "mức độ tin cậy sâu sắc" giữa hai nước và cho biết kim ngạch thương mại song phương năm ngoái đã vượt 230 tỉ USD, bất chấp các lệnh trừng phạt liên quan cuộc chiến tại Ukraine.
Nghi thức tiếp đón Tổng thống Putin - Video: RT
Ông cũng ca ngợi các cuộc gặp thường xuyên với ông Tập là "một phần không thể thiếu" trong nỗ lực thúc đẩy toàn diện quan hệ song phương và khai phá "tiềm năng gần như vô hạn" của mối quan hệ này, theo báo South China Morning Post.
"Nga và Trung Quốc theo đuổi hợp tác công bằng, cùng có lợi, đối thoại trên tinh thần tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau trong các vấn đề liên quan lợi ích cốt lõi", ông Putin nói.
Năng lượng được dự báo sẽ là chủ đề trọng tâm trong các cuộc thảo luận, khi Nga đang tìm thêm đầu ra cho xuất khẩu khí đốt, trong khi Trung Quốc muốn củng cố an ninh năng lượng trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Điện Kremlin cho biết hai nhà lãnh đạo sẽ lên kế hoạch bàn "rất chi tiết" về dự án đường ống khí đốt Power of Siberia 2 nối Nga với Trung Quốc qua Mông Cổ.
Dù chuyến thăm diễn ra ngay sau chuyến công du của ông Trump, cả Điện Kremlin lẫn ông Putin đều khẳng định quan hệ Nga - Trung không nhằm chống lại bất kỳ quốc gia nào mà hướng tới "hòa bình và thịnh vượng chung".
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Thế Giới
Rò rỉ hóa chất độc hại gần khu Little Saigon, quận Cam sơ tán 40.000 người

Theo Hãng tin AP, ngày 22-5, chính quyền nhiều thành phố thuộc quận Cam (California, Mỹ) đã phát lệnh sơ tán với khoảng 40.000 người dân, sau khi một bồn chứa hóa chất nguy hiểm dùng trong sản xuất linh kiện nhựa tiếp tục rò rỉ và có nguy cơ vỡ hoặc phát nổ.
Nhiều trường học cũng buộc phải đóng cửa trong ngày 22-5.
Theo Cơ quan cứu hỏa quận Cam, sự việc bắt đầu ngày 21-5, khi một bồn chứa khoảng 22.700 - 26.500 lít methyl methacrylate tại nhà máy nhựa hàng không vũ trụ ở thành phố Garden Grove bị quá nhiệt và phát tán khí độc ra không khí.
Đến ngày 22-5, lệnh sơ tán ban đầu áp dụng tại Garden Grove đã mở rộng sang một số khu dân cư ở năm thành phố lân cận khác trong quận Cam, trong đó có thành phố Westminster cạnh bên.
Garden Grove và Westminster là hai thành phố tạo nên khu Little Saigon, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.
Nhà máy của Công ty GKN Aerospace, nơi xảy ra sự cố, nằm ở phía tây bắc Garden Grove, cách khu thương mại Little Saigon trên đại lộ Bolsa (Westminster) khoảng 5-7km về phía bắc.
Việc mở rộng lệnh sơ tán được đưa ra sau khi nỗ lực bịt chỗ rò rỉ tại nhà máy trong đêm của giới chức địa phương thất bại.
Chỉ huy lực lượng cứu hỏa Garden Grove Craig Covey phát biểu tại họp báo chiều 22-5: "Đây không phải biện pháp đề phòng. Bồn chứa chắc chắn sẽ hỏng, chỉ là chúng tôi chưa biết khi nào. Chúng tôi đang nỗ lực hết sức để xác định thời điểm hoặc tìm cách ngăn chặn".
Theo ông Covey, có hai kịch bản đáng lo có thể xảy ra: bồn chứa nứt vỡ khiến hóa chất tràn ra mặt đất hoặc tệ hơn là phát nổ.
Thị trưởng Garden Grove Stephanie Klopfenstein cũng phát biểu: "Chúng tôi hiểu điều này thật đáng sợ. Nhưng lệnh sơ tán được ban hành là vì sự an toàn của người dân".
Các đội cứu hộ đã dựng hàng rào bằng bao cát quanh nhà máy để phòng tình huống hóa chất tràn ra, tránh để chất này chảy vào hệ thống thoát nước mưa, các con suối hay đại dương gần đó.
Ông Covey đặc biệt nhấn mạnh đây là loại hóa chất dễ bay hơi, có độc tính cao và rất dễ cháy.
"Chúng tôi triển khai sơ tán để chuẩn bị cho cả hai khả năng: bồn chứa bị hỏng hoặc phát nổ. Mong người dân tuân thủ các yêu cầu và lệnh sơ tán", ông Covey nói trong một video cập nhật trước đó trên mạng xã hội.
Theo ông Covey, lực lượng chức năng ban đầu đã trung hòa thành công một trong hai bồn chứa bị hư hại. Tuy nhiên đến sáng 22-5, họ xác định bồn chứa còn lại đang "trong tình trạng nguy cấp nhất".
Hiện chưa ghi nhận thương vong nào, theo thông tin từ giới chức.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Giá xăng trung bình tại Mỹ ngày 20/5 đang ở mức 4,564 USD/gallon (3,78 lít), cao hơn 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Patrick De Haan, trưởng nhóm phân tích giá xăng dầu của GasBuddy, cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, giá xăng ở Mỹ có thể tăng lên 5 USD/gallon vào tháng tới.
Cuộc khủng hoảng năng lượng đang trở thành cơn ác mộng tài chính với người dân Mỹ và cơn ác mộng chính trị với Nhà Trắng. Lạm phát đang tăng tốc trở lại, lương thực tế giảm, còn cử tri đổ lỗi cho Tổng thống Donald Trump vì giá xăng không ngừng tăng.
Theo Matt Egan, bình luận viên kỳ cựu của CNN, ông Trump hiện đối mặt thời điểm buộc phải tung các biện pháp khẩn cấp để ngăn giá xăng vượt các mức kỷ lục dưới thời Joe Biden.
Chính quyền Trump đã ra lệnh xả dầu từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ với tốc độ nhanh nhất lịch sử. Các hạn chế về vận tải biển đã được miễn áp dụng. Một số lệnh trừng phạt với dầu Nga, Venezuela cũng được nới lỏng.
Dù ông Trump còn đưa ra nhiều ý tưởng khác như tạm ngừng thu thuế xăng liên bang, giới quan sát đánh giá Tổng thống Mỹ trên thực tế chỉ còn một công cụ duy nhất để kéo giá xăng xuống, đó là mở cửa eo biển Hormuz.
"Chính quyền Trump gần như không còn nhiều công cụ để hành động", Jan Stuart, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại ngân hàng đầu tư Piper Sandler, nhận định.
Ông Stuart cảnh báo nếu eo biển Hormuz không sớm được mở lại, giá dầu Brent giao sau sẽ đạt trung bình 130 USD mỗi thùng trong quý tới, và duy trì quanh mức 100 USD vào năm sau, khiến khủng hoảng năng lượng ở Mỹ sẽ nghiêm trọng hơn.
Ông Trump gần đây ủng hộ tạm dừng thu thuế xăng liên bang 0,184 USD mỗi gallon.
Tuy nhiên, theo phân tích của Penn Wharton Budget Model, tổ chức nghiên cứu chính sách phi đảng phái, nếu dừng thu thuế xăng liên bang trong cao điểm đi lại mùa hè kéo dài 122 ngày, Quỹ Tín thác Đường cao tốc sẽ mất 11,5 tỷ USD nguồn thu mà không giúp người tiêu dùng giảm gánh nặng đáng kể.
Phân tích này cho thấy ngay cả người đổ đầy bình xăng 15 gallon mỗi tuần cũng chỉ tiết kiệm được tổng cộng 35 USD trong thời gian này.
Jason Bordoff, giám đốc sáng lập Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết đợt miễn thuế xăng sẽ kích cầu nhiên liệu trong lúc nguồn cung đang thấp. Nói cách khác, đây là điều hoàn toàn trái với những gì thị trường đang cần.
Năm 2022, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện từng bác bỏ một đề xuất miễn thuế xăng liên bang và gọi đây là "chiêu trò".
Một số nghị sĩ kêu gọi chính quyền Trump cân nhắc phương án "hạt nhân", tức hạn chế, thậm chí cấm Mỹ xuất khẩu dầu thô, xăng và các chế phẩm dầu mỏ khác.
Một số nhà phân tích nhận định điều này có thể khiến giá xăng quốc nội giảm nhanh, nhưng chỉ trong thời gian ngắn, chưa kể nguy cơ khiến thị trường năng lượng thêm bất ổn.
Nếu lệnh cấm xuất khẩu được ban hành, các nhà máy lọc dầu nhiều khả năng sẽ cắt giảm sản lượng, khiến các công ty dầu mỏ ở Texas thiệt hại nặng. Khi đó, giá dầu thế giới sẽ tăng vọt, giáng đòn vào kinh tế toàn cầu và tác động tiêu cực tới nước Mỹ, theo bình luận viên Egan.
Ông Trump cũng không thể trông chờ vào tăng khai thác dầu trong nước để kéo giá xăng xuống ngay, do sản lượng quốc nội gần như đã chạm trần trong ngắn hạn.
Mỹ đang sản xuất dầu ở mức cao kỷ lục, nhưng sản lượng không tăng thêm đáng kể từ khi ông Trump nhậm chức, ngay cả khi giá dầu đã vọt lên trên 100 USD mỗi thùng.
Theo ước tính của Bộ Năng lượng Mỹ, sản lượng dầu thô của Mỹ đạt 13,7 triệu thùng mỗi ngày, gần như không thay đổi so với mức 13,8 triệu thùng vào cuối năm 2025.
Các chuyên gia Bộ Năng lượng Mỹ dự báo sản lượng dầu sẽ duy trì quanh mức 13,6 triệu thùng mỗi ngày trong năm nay. Sản lượng có thể tăng trong năm sau, nhưng cũng chỉ được dự báo ở mức khiêm tốn, lên 14,1 triệu thùng mỗi ngày. Nói cách khác, chính sách tăng khoan dầu "Drill, baby, drill" của ông Trump khó trở thành lời giải tức thời cho cuộc khủng hoảng giá xăng.
Trước đây, Nhà Trắng từng tìm đến Arab Saudi để tìm cách ghìm giá xăng. Nước này là quốc gia dẫn dắt OPEC, và là một trong số ít nước trên thế giới có khả năng tăng nguồn cung nhanh chóng.
"Công cụ hiệu quả nhất trước đây là gọi cho Arab Saudi, đề nghị họ mở van dầu", Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống George W. Bush, cho biết.
Nhưng lựa chọn này hiện cũng khó khả thi, theo ông Egan. Dù Saudi Arabia có đường ống Đông - Tây để đưa dầu ra Biển Đỏ, việc eo biển Hormuz bị đóng cửa vẫn khiến khả năng tăng nguồn cung nhanh chóng của Riyadh bị hạn chế.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Tehran nhiều lần tuyên bố giao thông hàng hải qua Hormuz "sẽ không quay trở lại trạng thái trước xung đột".
Tất cả những bế tắc này khiến những chuyên gia kỳ cựu trên thị trường năng lượng bắt đầu tính đến kịch bản chiến sự giữa Mỹ với Iran sẽ tái bùng phát. Ông Trump những ngày gần đây đề cập ngày càng nhiều tới phương án nối lại không kích, khi mọi nỗ lực gây sức ép bằng ngoại giao để Iran mở cửa Hormuz không đạt kết quả.
Ông McNally cho rằng hiện chỉ có 10% khả năng Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz trong ngắn hạn, 20% khả năng tình hình giữ nguyên hiện trạng và 70% khả năng giao tranh tái diễn trong 4 đến 6 tuần tới.
"Nếu buộc phải mở lại eo biển mà không có thỏa thuận nào trên bàn, lựa chọn duy nhất là leo thang xung đột", ông nói. "Cuộc khủng hoảng giá xăng hiện nay ở Mỹ chỉ có thể giải quyết bằng một chìa khóa duy nhất: mở lại eo biển Hormuz".
Tin Gốc: Vnexpress

