Cảnh sát Sri Lanka cho biết nước này đang chứng kiến sự gia tăng đáng báo động của các hoạt động lừa đảo trực tuyến xuyên quốc gia, làm dấy lên lo ngại quốc gia Nam Á này có thể trở thành điểm nóng mới của tội phạm mạng trong khu vực.
Báo Guardian ngày 16-6 dẫn lời người phát ngôn Fredrick Wootler của cảnh sát Sri Lanka cho biết ngày càng nhiều người nhập cảnh vào nước này dưới danh nghĩa khách du lịch, rồi bí mật thiết lập các đường dây lừa đảo nhắm vào nạn nhân khắp thế giới.
Từ đầu năm đến nay, cảnh sát Sri Lanka đã tiến hành hơn chục cuộc truy quét nhằm vào các mạng lưới lừa đảo trực tuyến, bắt giữ gần 700 người nước ngoài bị nghi có liên quan.
Phần lớn số này sau đó bị trục xuất. Cảnh sát cho biết tất cả những người bị bắt đều nhập cảnh bằng visa du lịch.
Tuần trước, cảnh sát đột kích một địa điểm tại thủ đô Colombo, bắt giữ 18 người Trung Quốc và một người Lào. Tại hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ hàng chục giấy tờ giả, gồm giấy chứng nhận pháp lý, giấy tờ kho bạc Mỹ và giấy đăng ký công ty – với giá trị khống lên đến 10 tỉ USD.
Một sĩ quan thuộc cục điều tra tội phạm cho biết cơ quan này cũng thu giữ 62 hộ chiếu, chủ yếu của công dân Trung Quốc.
“Họ có điện thoại, máy tính xách tay, USB, RAM, bộ xử lý, con dấu để làm giả giấy tờ và nhiều tài liệu giả mạo khác. Chúng tôi còn phát hiện một giấy chứng nhận bị làm giả nhằm chứng minh họ là doanh nghiệp đăng ký tại Mỹ”, sĩ quan này cho biết.
Theo các chuyên gia, khi hoạt động truy quét tội phạm ở Đông Nam Á ngày càng siết chặt, Sri Lanka nổi lên như điểm đến mới của các mạng lưới lừa đảo.
Nước này thu hút tội phạm nhờ thủ tục xin visa du lịch dễ dàng, chính sách visa mới thông thoáng, ít quy định về thẻ SIM và internet, cùng nguồn cung văn phòng và khách sạn cho thuê giá rẻ dồi dào.
Sri Lanka cũng đã nới lỏng quy định về cờ bạc và trò chơi trực tuyến. Lượng khách quốc tế lớn càng giúp người nước ngoài dễ hòa vào cộng đồng mà không gây chú ý.
Nhiều nhóm tội phạm nước ngoài nhập cảnh vào Sri Lanka dưới danh nghĩa khách du lịch hoặc nhà đầu tư, sau đó thuê khách sạn, căn hộ hoặc văn phòng để thiết lập các trung tâm điều hành lừa đảo.
Khác với mô hình khu phức hợp lừa đảo quy mô lớn từng xuất hiện ở một số nước Đông Nam Á, các nhóm hoạt động tại Sri Lanka có xu hướng phân tán hơn.
Thay vì lập tổ chức lớn, chúng hoạt động theo nhóm nhỏ khoảng 5 người, thường xuyên luân chuyển giữa các khách sạn, căn hộ và văn phòng khác nhau mỗi ba tháng để tránh bị phát hiện.
Theo cảnh sát Sri Lanka, các đường dây bị triệt phá gần đây rõ ràng được rót vốn rất lớn – có nhóm thậm chí thuê hẳn tám tầng của một tòa nhà chung cư.
Các chuyên gia an ninh mạng nhận định đây là chiến thuật giúp giảm nguy cơ bị phát hiện và khiến công tác điều tra trở nên phức tạp hơn.
Hiện Sri Lanka chưa phải trung tâm lừa đảo quy mô lớn như Campuchia hay Myanmar, song các dấu hiệu gần đây cho thấy nguy cơ này đang gia tăng.
Tờ The Diplomat nhận định Sri Lanka đang đứng trước thời điểm có tính quyết định. Quốc gia này có thể chỉ là nơi trú ẩn tạm thời của các nhóm tội phạm đang tháo chạy khỏi Đông Nam Á, nhưng cũng có thể trở thành mắt xích mới trong mạng lưới lừa đảo xuyên quốc gia nếu không sớm kiểm soát được tình hình.
Kinh nghiệm từ Campuchia cho thấy các đường dây lừa đảo thường khai thác khoảng trống trong quản lý, tài chính và thực thi pháp luật để mở rộng hoạt động. Một khi đã xây dựng được cơ sở hạ tầng hỗ trợ, các tổ chức này có thể bành trướng rất nhanh.
Kênh Telegram của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 1/4 đăng thông điệp gửi tới thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem, bày tỏ cảm kích về những lời chia buồn của Qassem sau cái chết của cha ông là cố lãnh tụ Ali Khamenei.
"Chúng tôi tin tưởng vào trí tuệ, lòng dũng cảm của ông trong việc chống lại âm mưu của kẻ thù, hủy diệt chúng và khôi phục danh dự, thịnh vượng cho người dân Lebanon", thông điệp có đoạn.
Tân lãnh tụ Iran cho rằng thời điểm hiện nay "rất nhạy cảm" với phong trào kháng chiến, nhấn mạnh thủ lĩnh Hezbollah "có trách nhiệm dẫn dắt phong trào". Ông nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ nhóm vũ trang này trong "cuộc chiến chống lại" Israel và Mỹ.
Lãnh tụ Tối cao Iran cũng bày tỏ sự cảm kích đối với "tình cảm và lòng trung thành" mà các chiến binh Hezbollah đã thể hiện.
Đây là một trong những thông điệp hiếm hoi của ông Mojtaba trong hơn ba tuần kể từ khi được bổ nhiệm làm Lãnh tụ Tối cao Iran. Ông đến nay vẫn chưa xuất hiện trước công chúng và chưa đưa ra bài phát biểu công khai nào trước người dân.
CNN tháng trước dẫn nguồn thạo tin nói rằng ông Mojtaba bị thương trong vụ tập kích của Israel khiến cha ông và các chỉ huy quân sự cấp cao Iran thiệt mạng hôm 28/2. Nguồn tin nói thêm Lãnh tụ Tối cao Iran bị gãy chân, bầm tím mắt trái và bị vài vết rách nhỏ trên mặt.
Hezbollah, lực lượng dân quân quyền lực tại Lebanon, là một phần trong "Trục Kháng chiến" do Iran hậu thuẫn để đối phó Mỹ và Israel ở Trung Đông. Xung đột mới nhất giữa Israel và Hezbollah bắt đầu ngay sau khi chiến sự Iran bùng nổ hôm 28/2.
Hezbollah hôm 2/3 phóng rocket và máy bay không người lái tấn công Israel để trả thù cho ông Ali Khamenei. Israel sau đó điều động quân đội tiến vào các thị trấn và làng mạc ở miền nam Lebanon. Sau khi Lebanon bị kéo vào xung đột, ít nhất 1.268 người ở nước này đã thiệt mạng do các đòn tấn công từ Israel.
Hôm qua 2.5, AP đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh giữa hai nước. Ông tuyên bố không hài lòng với đề xuất từ Tehran, đồng thời đổ lỗi cho sự lãnh đạo "rạn nứt" của Iran. Trước đó, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin nước này đã chuyển kế hoạch cho các nhà hòa giải ở Pakistan vào tối 30.4.
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.5 (theo giờ địa phương) gửi văn bản đến Quốc hội Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran thực tế đã ngừng bắn từ ngày 7.4. Đây được xem là động thái nhằm né tránh quy định Quốc hội phải thông qua nếu cuộc chiến kéo dài quá 60 ngày.
Trả lời trang Axios cùng ngày 1.5, Tổng thống Trump cho rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran để ngăn chặn xuất khẩu hiệu quả hơn là dùng vũ lực tấn công nước này. Chủ nhân Nhà Trắng còn khẳng định các kho dự trữ và đường ống dẫn dầu của Iran "sắp phát nổ" vì Tehran không thể xuất khẩu dầu do phong tỏa. Ông Trump tuyên bố chỉ dừng phong tỏa cảng biển Iran khi Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.
Việc chặn nguồn xuất khẩu dầu thô của Tehran đang là chiến lược của Nhà Trắng nhằm làm kiệt quệ nền kinh tế của Iran. Liên quan chiến lược này, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang tăng cường nỗ lực cắt đứt huyết mạch tài chính quan trọng nhất của Iran là các giao dịch dầu mỏ bí mật với Trung Quốc. Cụ thể hơn, song song việc phong tỏa các cảng và chặn tàu chở dầu, Washington gần đây thực hiện các bước mới nhắm đến các nhà máy lọc dầu tư nhân, thường được gọi là các "ấm trà". Đây là các nhà máy lọc dầu nhỏ, tách biệt khỏi các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc, chuyên tiếp nhận hầu hết nguồn dầu xuất khẩu của Iran. Cách thức này giúp các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc né tránh nguy cơ bị trừng phạt vì các lệnh cấm vận nhằm vào Iran.
Để gây áp lực với nhóm "ấm trà", Bộ Tài chính Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một đơn vị của Hengli Petrochemical, một nhà máy lọc dầu được cho đã mua hàng tỉ USD dầu mỏ của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc có liên quan đến hoạt động này. Đáp trả lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ "không có cơ sở trong luật pháp quốc tế" và Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của các công ty của nước này.
Mặc dù tập trung vào chiến lược bào mòn trên, nhưng Tổng thống Trump cũng không từ bỏ biện pháp quân sự. Axios dẫn một số nguồn tin tiết lộ Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị kế hoạch cho một đợt tấn công "ngắn và mạnh" vào Iran với hy vọng phá vỡ bế tắc đàm phán.
Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc - Cố vấn cấp cao Chương trình Trung Đông của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ trước đã đánh giá: "Khi cuộc chiến chính thức với Iran kết thúc, Israel có thể hy vọng rằng Mỹ sẽ đồng ý xoay trục sang chiến lược "cắt cỏ" chống lại Iran bằng cách thực hiện các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm khả năng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và khiến nước này mất cân bằng".
Theo chuyên gia Mona Yacoubian, thực tế cho thấy hầu như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran. Thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện, Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm năng lực Iran bất cứ khi nào nhận thấy Tehran tái thiết đáng kể kho vũ khí. Với cách thức này, Mỹ và đồng minh có thể kiểm soát mối đe dọa từ Iran, mà vẫn hạn chế các rủi ro chính trị nếu xung đột lớn với Iran. Đây là phương pháp mà giới chuyên gia quân sự Israel đã áp dụng với các lực lượng vũ trang Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng…
Tuy nhiên, chuyên gia Yacoubian cho rằng: "Iran không phải là Hamas. Đây là quốc gia lớn thứ hai ở Trung Đông với dân số hơn 90 triệu người; nước này hiện sở hữu 400 kg uranium được làm giàu cao và cũng đang kiểm soát eo biển Hormuz trên thực tế. Quan trọng nhất, Iran sẽ tiếp tục có đủ UAV và tên lửa để tái lập chiến lược phá vỡ mới của mình nếu họ cảm thấy bị đe dọa đáng kể". "Chiến lược "cắt cỏ" cũng sẽ không giải quyết được thách thức về tham vọng hạt nhân của Iran. Thay vào đó, theo đuổi chính sách tấn công từng đợt vào Iran sẽ tái khẳng định tham vọng của Tehran về khả năng răn đe lâu dài - có thể thông qua việc theo đuổi vũ khí hạt nhân", vị chuyên gia cảnh báo.
Thực tế, Press TV mới đây dẫn nguồn tin an ninh cấp cao của Iran tiết lộ việc phong tỏa hải quân của Mỹ "sẽ sớm được đáp trả bằng hành động thực tế và chưa từng có".
"Hình ảnh đất nước chúng ta đã bị các băng nhóm lừa đảo trực tuyến làm tổn hại và hoen ố", quyền Quốc trưởng Campuchia Hun Sen nói trong cuộc họp với các quan chức ngày 24/5, bày tỏ thất vọng trước những thiệt hại về uy tín mà tội phạm công nghệ gây ra cho Campuchia trong những năm gần đây.
Ông Hun Sen nói thêm tội phạm lừa đảo trực tuyến trong tương lai có thể trở thành "mối đe dọa nghiêm trọng đối với quốc gia". Ông cho rằng nước này cũng là "nạn nhân" vì hầu hết các đường dây tội phạm lừa đảo có tổ chức tại đây đều do người nước ngoài điều hành.
Ông đề nghị Thủ tướng Hun Manet và Bộ trưởng Nội vụ Sar Sokha ra lệnh cho các cơ quan chức năng thẩm vấn những người bị bắt không có hộ chiếu hay giấy tờ tùy thân, và xác định họ đã nhập cảnh Campuchia qua cửa khẩu nào.
"Một số người đến từ châu Phi và các quốc gia xa xôi khác, thậm chí không giáp biên giới với Campuchia. Đây không chỉ là vấn đề của Campuchia mà còn là vấn đề toàn cầu", ông nói.
Ông Hun Sen yêu cầu giới chức Campuchia tăng cường nỗ lực chống lại các vụ lừa đảo trực tuyến, nói rằng nước này cần chứng minh cho thế giới thấy rằng họ có thể xóa bỏ loại tội phạm này.
"May mắn thay, người dân của chúng ta vẫn chưa bị huấn luyện thành những kẻ lừa đảo trực tuyến. Chúng ta vẫn còn thời gian để ngăn chặn điều đó. Nếu không, trong tương lai đất nước chúng ta có thể phải chịu thiệt hại nặng nề từ các mạng lưới tội phạm này", ông cho biết.
Ông Hun Sen cũng khen ngợi chính quyền vì đã trấn áp nhiều vụ lừa đảo trực tuyến. Tuy nhiên, ông nói rằng cũng cần phải có hành động chống lại các quan chức tiếp tay cho loại tội phạm này.
Khmer Times ngày 25/5 đưa tin Thủ tướng Hun Manet đã cách chức hai sĩ quan an ninh cấp cao tại tỉnh Mondulkiri vì không hoàn thành nhiệm vụ chống lại các mạng lưới lừa đảo trực tuyến hoạt động trong khu vực quản lý của họ.
Ông Hun Manet đặt câu hỏi về việc nhiều chiến dịch đột kích thường thất bại vì những kẻ lừa đảo bỏ trốn khỏi hiện trường trước khi bị truy quét, cho thấy các nghi phạm dường như được báo tin trước.
Trong một chiến dịch trấn áp các mạng lưới lừa đảo, thẩm phán Chhe Vivathanak của tòa án thành phố Phnom Penh ngày 22/5 phát lệnh bắt đối với thiếu tá Nuon Ninaro, cựu chỉ huy quân cảnh tại thành phố Poipet, với cáo buộc đồng lõa trong vụ lừa đảo trực tuyến và rửa tiền.
Các hành vi phạm tội của Ninaro được cho là đã xảy ra tại xã O'Chrov, Poipet, tỉnh Banteay Meanchey, từ năm 2022 đến tháng 4 năm nay.
Giới chức đã tịch thu 9 biệt thự hạng sang thuộc sở hữu của cựu thiếu tá này. Nếu bị kết tội theo Bộ luật Hình sự và luật chống rửa tiền, Ninaro có thể phải đối mặt với án tù lên đến 10 năm và khoản tiền phạt ít nhất 125.000 USD.
Theo Bộ Nội vụ Campuchia, chỉ trong ba tuần đầu tháng 5, giới chức đã triệt phá các ổ lừa đảo trực tuyến tại 50 địa điểm. Khoảng 3.320 người thuộc 32 quốc tịch đã bị bắt trong các chiến dịch này.
Trong số đó, 1.030 người bị trục xuất và 96 người phải hầu tòa. Giới chức Campuchia cũng đã giáo dục và thả 559 người được xác định không có liên hệ trực tiếp với các đường dây lừa đảo.
