Ca sĩ Văn Mai Hương sinh năm 1994 tại Hà Nội, quê gốc ở Quảng Trị. Cô sớm được công chúng biết đến khi là Á quân cuộc thi Vietnam Idol 2010, ở tuổi 16. Sau cuộc thi, Văn Mai Hương nhanh chóng tạo dựng lợi thế riêng và từng bước khẳng định tên tuổi trên thị trường nhạc Việt. Năm 2011, cô ra mắt loạt ca khúc như Nếu như anh đến, Chuyện tình nàng thơ… và đều đạt được sức lan tỏa mạnh mẽ.
Năm 2023, Văn Mai Hương được xem là một trong những nữ nghệ sĩ hoạt động sôi nổi nhất Vpop. Cô liên tục giới thiệu các sản phẩm âm nhạc được đầu tư bài bản và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ khán giả. Sau dấu ấn của Mưa tháng sáu và Đại minh tinh, nữ ca sĩ tiếp tục phát hành album Minh Tinh – The Actress sau thời gian dài ấp ủ. Tại lễ trao giải Làn Sóng Xanh 2023, Văn Mai Hương giành nhiều hạng mục quan trọng như Ca khúc của năm, Sự kết hợp xuất sắc, Nữ ca sĩ của năm và lọt Top 10 ca khúc được yêu thích…
Trong bộ phim điện ảnh Thỏ ơi!! thống trị doanh thu phòng vé mùa phim Tết 2026, Văn Mai Hương có lần đầu chạm ngõ điện ảnh với vai diễn nặng tâm lý, cô đã gây bất ngờ khi thể hiện tròn trịa những cung bậc nội tâm phức tạp, biết tiết chế và không sa vào lối diễn cường điệu.
Trong phim, vai Hải Lan của Văn Mai Hương là nhân vật nhiều mâu thuẫn, ghen tuông và bùng nổ cảm xúc. Lối diễn xuất bằng ánh mắt và biểu cảm giúp Văn Mai Hương thể hiện trọn vẹn những phân đoạn cao trào. Không chỉ được khen là điểm sáng của phim, cô còn tạo “trend” trên TikTok với câu thoại “bờ – lốc” khi đang livestream gây sốt, góp phần giúp bộ phim dẫn đầu phòng vé Tết 2026.
Trở lại sân khấu Đài truyền hình Việt Nam trong chương trình “Studio 3” vừa được phát sóng, nơi từng mở ra giấc mơ âm nhạc cách đây 16 năm, Văn Mai Hương không giấu được sự xúc động khi xem lại những hình ảnh cũ thời mới vào nghề. Á quân Vietnam idol 2010 thừa nhận từng chịu áp lực nặng nề vì liên tục bị công chúng miệt thị ngoại hình.
“Tôi bị miệt thị nhiều lắm. Tuần nào tôi cũng lên danh sách sao xấu là chuyện bình thường”, nữ ca sĩ nhớ lại. Dù tự tin vào khả năng ca hát, việc thường xuyên bị chê bai vóc dáng khiến cô chịu tổn thương tâm lý trong thời gian dài. Có những bộ đồ diễn, cô phải sửa đến ba lần mới mặc vừa.
Theo Văn Mai Hương, chính những áp lực ấy đã trở thành động lực để cô thay đổi bản thân, bắt đầu hành trình rèn luyện nghiêm túc để khỏe mạnh và tự tin hơn trên sân khấu.
Khoảnh khắc gây chú ý nhất trong buổi trò chuyện là khi Văn Mai Hương trải lòng về cú sốc trong tình yêu. “Đó là lúc tôi chia tay một mối tình sâu đậm và rơi vào khoảng thời gian gần như là trầm cảm. Tôi làm tất cả những gì mà người cũ không thích: Tôi cắt tóc ngắn, nhuộm tóc màu bạch kim, nuôi chó…”, giọng ca Đại minh tinh kể.
Nữ ca sĩ cho biết những thay đổi về ngoại hình từng gây tranh cãi lúc bấy giờ thực chất là phản ứng sau những tổn thương tinh thần kéo dài. Cô cũng thừa nhận bản thân không nhận ra mình đang gặp vấn đề cho đến khi sức khỏe bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bất ổn.
Giọng ca Đại minh tinh cho biết thêm cô từng rơi vào trạng thái mất phương hướng, thậm chí có lúc muốn từ bỏ cả album đang thực hiện vì cảm thấy mọi thứ không còn thuận lợi như trước.
Thành công đến sớm không chỉ mang theo cơ hội mà còn kéo theo áp lực, sự hoang mang và cảm giác mất phương hướng. Văn Mai Hương chia sẻ, giai đoạn năm 2014, khi cô từng tạm dừng hoạt động nghệ thuật vì rơi vào khủng hoảng. Đó là thời điểm nữ ca sĩ phải đối diện với áp lực của sự nổi tiếng quá sớm, những đổ vỡ cá nhân và sự loay hoay trong chính lựa chọn của mình.
Từ những khoảng tối ấy, Văn Mai Hương không trở lại bằng hình ảnh của một người chưa từng tổn thương. Cô trở lại bằng sự trưởng thành hơn, biết lắng nghe bản thân hơn và cũng biết chấp nhận rằng đôi khi, để đi tiếp, con người cần dừng lại đủ lâu để hiểu mình thật sự cần điều gì. Cho đến thời điểm hiện tại, từ “Đại minh tinh” trong âm nhạc đến một gương mặt mới của điện ảnh, Văn Mai Hương đang cho thấy hình ảnh của một nghệ sĩ đa năng.
Ở tuổi ngoài 30, Văn Mai Hương nói cô đã học được cách cân bằng cảm xúc và đối diện mọi chuyện nhẹ nhàng hơn. Nếu trước đây cô thường phản ứng mạnh khi bị tổn thương, hiện tại nữ ca sĩ chọn sự im lặng và bao dung.
“Tôi là người dễ tha thứ vì tôi hay quên. Nhìn lại những câu chuyện cũ, tôi thấy mình rất bao dung,” giọng ca 9X bộc bạch.
Bên cạnh sự nghiệp âm nhạc với nhiều bản hit, Văn Mai Hương còn gây chú ý khi lấn sân điện ảnh. Bộ phim Thỏ ơi mà cô tham gia đạt doanh thu khoảng 450 tỷ đồng.
Ngoài công việc, nữ ca sĩ cho biết cô dành nhiều sự quan tâm cho gia đình, đặc biệt là em trai kém mình 9 tuổi đang du học nước ngoài. Văn Mai Hương nói cô luôn xem việc chăm sóc bố mẹ và em trai là niềm vui thay vì áp lực.
Khi nhìn lại chặng đường đã qua, Văn Mai Hương khẳng định không muốn xóa đi bất kỳ giai đoạn nào trong cuộc đời, kể cả những khoảng thời gian tăm tối nhất. Theo nữ ca sĩ, tất cả những va vấp từ sự miệt thị ngoại hình, đổ vỡ tình cảm cho đến áp lực nghề nghiệp đều là chất liệu để cô trưởng thành hơn trong cuộc sống lẫn âm nhạc.
Theo Nghị định 179, danh sách 15 nhóm ngành đào tạo có các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng chính sách học bổng gồm: Sinh học; sinh học ứng dụng; khoa học vật chất; khoa học trái đất; toán học; thống kê; máy tính; công nghệ thông tin; kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông; kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường; vật lý kỹ thuật; kỹ thuật địa chất, địa vật lý và trắc địa; kỹ thuật mỏ; xây dựng.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/7/2026. Chính sách học bổng quy định tại Nghị định này được áp dụng cho đối tượng tuyển sinh từ năm 2025 trở đi, thời điểm cấp học bổng tính từ ngày 1/9/2026.
Nghị định quy định tiêu chuẩn được hưởng học bổng như sau: Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo tài năng các trình độ của giáo dục đại học thuộc danh mục các chương trình đào tạo tài năng do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.
Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư về vi mạch bán dẫn thuộc danh sách các chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt.
Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư các ngành thuộc nhóm ngành quy định tại Điều 3 của Nghị định này, đáp ứng một trong các điều kiện sau: Một là đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét duyệt;
Hai là tổng điểm môn Toán và hai trong các môn Vật lí, Hoá học, Sinh học và Tiếng Anh của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông từ 22,5 trở lên theo thang điểm 30 không bao gồm điểm ưu tiên, điểm cộng và trúng tuyển thuộc nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc trong đợt xét tuyển chung của năm tuyển sinh.
Người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo tích hợp trình độ đại học thạc sĩ đáp ứng các quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này.
Người học được hưởng học bổng khi trúng tuyển chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ về vi mạch bán dẫn thuộc danh mục các chương trình đào tạo do Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt hoặc trúng tuyển chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ theo hình thức đào tạo chính quy tập trung toàn thời gian các ngành thuộc nhóm ngành quy định tại Điều 3 của Nghị định này.
Người học tiếp tục được hưởng học bổng khi không bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên trong kỳ xét cấp học bổng và đáp ứng yêu cầu sau:
Đối với sinh viên chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư, chương trình đào tạo tích hợp: kết quả học tập trung bình tích lũy của các năm học liền trước đạt loại khá trở lên và tích lũy tối thiểu 24 tín chỉ sau năm học đầu tiên, tối thiểu 28 tín chỉ trong một năm học kể từ năm học thứ hai;
Đối với học viên chương trình đào tạo thạc sĩ, chương trình đào tạo tích hợp: sau năm thứ nhất tích lũy tối thiểu 40% tổng số tín chỉ của chương trình đào tạo, có điểm trung bình tích lũy đạt tối thiểu 3,0 trở lên theo thang điểm 4 và có kết quả nghiên cứu và công bố khoa học theo quy định của cơ sở đào tạo;
Đối với nghiên cứu sinh chương trình đào tạo tiến sĩ: có kết quả nghiên cứu và công bố khoa học theo quy định của cơ sở đào tạo.
Người học được hưởng học bổng theo Nghị định này không được chuyển sang ngành hoặc chương trình đào tạo không thuộc đối tượng được hưởng chính sách học bổng theo quy định tại Điều 3 của Nghị định này, trừ trường hợp có lý do khách quan, bất khả kháng theo quy định của cơ sở đào tạo. Trường hợp chuyển ngành hoặc chuyển chương trình đào tạo dẫn đến không còn thuộc đối tượng được hưởng chính sách học bổng thì phải hoàn trả ngân sách nhà nước phần kinh phí học bổng đã được hỗ trợ thông qua cơ sở đào tạo.
Thời gian hưởng học bổng tối đa đối với mỗi trình độ đào tạo bằng thời gian đào tạo chuẩn của chương trình đào tạo.
Nghị định quy định mức học bổng theo tháng được quy định theo trình độ đào tạo và nhóm chương trình, ngành đào tạo như sau:
Đối với sinh viên trình độ đại học: chương trình đào tạo tài năng: 5,5 triệu đồng/tháng; chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn, các ngành khoa học cơ bản: 4,2 triệu đồng/tháng;
Chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược: 3,7 triệu đồng/tháng. Chương trình đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc các nhóm ngành đào tạo.
Đối với học viên trình độ thạc sĩ: Chương trình đào tạo tài năng: 7,4 triệu đồng/tháng; Chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn, các ngành khoa học cơ bản: 6,3 triệu đồng/tháng; Chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược: 5,5 triệu đồng/tháng.
Đối với nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ: Chương trình đào tạo tài năng, chương trình đào tạo ngành vi mạch bán dẫn, các ngành khoa học cơ bản: 8,4 triệu đồng/tháng; Chương trình đào tạo các ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược: 7,4 triệu đồng/tháng.
Sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng/năm; tổng thời gian hưởng học bổng không quá 4 năm với chương trình đào tạo cử nhân và không quá 5 năm với chương trình đào tạo kỹ sư có tổng số tín chỉ từ 150 trở lên; Học viên cao học được hưởng học bổng 12 tháng/năm; tổng thời gian hưởng học bổng không quá 2 năm;
Nghiên cứu sinh được hưởng học bổng 12 tháng/năm; tổng thời gian hưởng học bổng không quá 3 năm đối với nghiên cứu sinh có đầu vào trình độ thạc sĩ, không quá 4 năm đối với nghiên cứu sinh có đầu vào trình độ đại học;
Người học chương trình đào tạo tích hợp trình độ đại học thạc sĩ được hưởng học bổng 12 tháng/năm trong thời gian không quá 3 năm theo chế độ sinh viên đại học và không quá 2 năm theo chế độ học viên cao học.
Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Vương quốc Anh từ 19 - 21/5/2026, đoàn công tác của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) do ông Nguyễn Tiến Thanh - Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc NXBGDVN làm trưởng đoàn đã có các buổi làm việc với nhiều đối tác quan trọng trong lĩnh vực xuất bản, bản quyền, giáo dục, công nghệ và tài nguyên số.
Chuyến công tác góp phần mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, tìm hiểu xu hướng xuất bản giáo dục hiện đại, đồng thời thúc đẩy phát triển các sản phẩm, học liệu tiếng Việt phục vụ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Trong thời gian làm việc tại Vương quốc Anh, đoàn công tác của NXBGDVN đã có chương trình trao đổi những đối tác có nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực xuất bản giáo dục, công nghệ giáo dục, bản quyền hình ảnh, video, tài nguyên số và phát triển học liệu hiện đại.
Tại buổi làm việc với Nhà xuất bản Đại học Oxford, hai bên đã trao đổi về mô hình tổ chức, hệ sinh thái sản phẩm số, kinh nghiệm phát triển học liệu giáo dục và các xu hướng đổi mới trong xuất bản giáo dục toàn cầu.
NXBGDVN và Oxford University Press đã có gần 10 năm hợp tác trong lĩnh vực xuất bản sách tiếng Anh, trong đó có bộ sách giáo khoa Tiếng Anh Friends từ lớp 1 đến lớp 12 theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới năm 2018.
Bộ sách đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định, phê duyệt chính thức và được đông đảo giáo viên, trường học trên cả nước đón nhận những năm vừa qua. Trên nền tảng hợp tác đã có, hai bên tiếp tục trao đổi nhằm tìm kiếm những hướng đi phù hợp trong bối cảnh giáo dục phổ thông Việt Nam có nhiều thay đổi mới.
Đến thăm và làm việc với Đại sứ quán Việt Nam tại Anh, đoàn công tác đã trao đổi về nhu cầu tiếp cận xuất bản phẩm tiếng Việt của cộng đồng người Việt Nam tại Vương quốc Anh, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ.
NXBGDVN cũng chia sẻ những hoạt động đang triển khai nhằm hỗ trợ việc dạy và học tiếng Việt cho kiều bào, trong đó có việc cung cấp sách giáo khoa điện tử, tham gia sáng kiến "Tủ sách Tiếng Việt" và các chương trình tập huấn giáo viên dạy tiếng Việt ở nước ngoài.
Tại buổi làm việc với Efekta Education Group, hai bên đã trao đổi về khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và các giải pháp EdTech trong dạy và học ngoại ngữ. Trên cơ sở Biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết vào tháng 1/2026 giữa NXBGDVN và Efekta, hai bên đang phối hợp triển khai chương trình Happy Learning Lab, kết hợp nội dung đọc tiếng Anh "Happy Reading" của NXBGDVN với nền tảng công nghệ ứng dụng AI của Efekta.
Ngoài ra, đoàn công tác còn tìm hiểu thêm về các giải pháp liên quan đến bản quyền hình ảnh, video, tài sản kỹ thuật số, quản lí nội dung số và xu hướng ứng dụng AI tạo sinh trong lĩnh vực giáo dục với Shutterstock. Những trao đổi này có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình chuyển đổi số trong hoạt động xuất bản, biên soạn và phát triển học liệu của NXBGDVN.
Trong quá trình trao đổi, các đối tác tại Vương quốc Anh đều bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành, hợp tác cùng NXBGDVN trong các dự án và sản phẩm mới trong thời gian tới đây.
Ngài Stephen Hodges - Giám đốc điều hành Efekta Education Group nhấn mạnh: "Chúng tôi nhìn thấy tiềm năng lớn tại Việt Nam và coi NXBGDVN là một đối tác tin cậy, có uy tín cao."
Chuyến công tác tại Vương quốc Anh là dịp để NXBGDVN tăng cường kết nối với các đối tác quốc tế, cập nhật xu hướng mới trong xuất bản giáo dục, công nghệ giáo dục và tài nguyên số.
Giữa mùa khô, vùng Đồng Tháp Mười (tỉnh Đồng Tháp) hứng chịu những đợt nắng gắt kéo dài. Tại Vườn quốc gia Tràm Chim, mặt đất nhiều nơi nứt nẻ, lớp thực bì khô giòn phủ dày dưới tán tràm, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến cháy lan trên diện rộng. Trong điều kiện thời tiết cực đoan, nguy cơ cháy rừng luôn duy trì ở cấp V – mức cực kỳ nguy hiểm – buộc công tác phòng ngừa phải được triển khai với cường độ cao nhất.
Tràm Chim có diện tích hơn 7.300 ha, trong đó khoảng 3.000 ha rừng tràm, là một trong những hệ sinh thái đất ngập nước tiêu biểu còn giữ được nét nguyên sơ của vùng Đồng Tháp Mười. Không chỉ đóng vai trò điều hòa môi trường, nơi đây còn là sinh cảnh quan trọng của hàng trăm loài chim nước, thủy sinh và động vật hoang dã quý hiếm. Việc được công nhận là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới và thứ tư của Việt Nam càng khẳng định giá trị đặc biệt của khu vực này trong công tác bảo tồn quốc tế.
Theo ông Cao Thái Phong - Phó Giám đốc Vườn quốc gia Tràm Chim, ngay từ đầu mùa khô, đơn vị đã kiện toàn Ban Chỉ huy phòng cháy chữa cháy rừng, xây dựng các kịch bản ứng phó theo từng cấp độ, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương vùng đệm để kiểm soát nguy cơ từ bên ngoài. Sự chủ động này giúp mọi tình huống đều có phương án xử lý cụ thể, hạn chế tối đa yếu tố bị động.
Trên thực địa, lực lượng chức năng bố trí đồng bộ phương tiện, thiết bị. 8 máy bơm công suất lớn cùng 15 máy bơm chữa cháy luôn trong trạng thái sẵn sàng. Các tuyến kênh được tận dụng tối đa cho việc cơ động bằng xuồng máy, rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường khi có sự cố. Đáng chú ý, hệ thống 24 camera cảm biến nhiệt được lắp đặt phủ kín vùng lõi, hoạt động liên tục 24/24 giờ, giúp phát hiện sớm các điểm nhiệt bất thường. Dữ liệu được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành, cho phép xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn nguy cơ mới hình thành.
Cùng với đó, các trạm quan trắc tự động liên tục ghi nhận thông số khí tượng, thủy văn và chất lượng nước. Những dữ liệu này giúp đơn vị điều tiết mực nước hợp lý, duy trì độ ẩm cần thiết cho thảm thực vật, qua đó giảm nguy cơ cháy mà vẫn đảm bảo cân bằng sinh thái.
Ngoài hệ thống cố định, flycam và phương tiện thủy cũng được tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm, hỗ trợ kiểm soát những nơi khó tiếp cận. Trong không gian yên ắng của rừng tràm, tiếng động cơ máy bơm, tiếng xuồng máy như nhịp vận hành không ngừng nghỉ của một hệ thống bảo vệ rừng được tổ chức chặt chẽ.
Công nghệ hiện đại đã tạo nên lớp "lá chắn" hiệu quả, giúp nâng cao năng lực giám sát và phản ứng nhanh. Tuy nhiên, theo các cán bộ làm nhiệm vụ, yếu tố con người vẫn giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn cho rừng trong suốt cao điểm mùa khô.
Song hành với công nghệ, lực lượng bảo vệ rừng chính là "tuyến lửa" trực tiếp, ngày đêm bám trụ giữa điều kiện khắc nghiệt. Dọc các tuyến đê bao tại Tràm Chim, những ca tuần tra vẫn được duy trì liên tục. Từ sáng sớm đến đêm khuya, cán bộ chia ca trực 24/24 giờ, vừa kiểm soát nguy cơ cháy, vừa ngăn chặn tình trạng xâm nhập trái phép vào rừng.
Ông Trần Nhựt Tân - Phó Trưởng phòng Quản lý bảo vệ Phòng cháy chữa cháy rừng – Vườn Quốc gia Tràm Chim - cho biết: "Lực lượng được bố trí tuần tra cả trên đê và trong nội đồng, đặc biệt tại các đường mòn, lối mở. Mục tiêu là phát hiện sớm, xử lý kịp thời ngay từ khi nguy cơ mới phát sinh".
Không chỉ tập trung tuần tra, công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh tại các khu vực vùng đệm. Người dân được vận động ký cam kết không sử dụng lửa gần rừng, không vào rừng trong mùa khô. Các buổi hướng dẫn kỹ năng phòng cháy, chữa cháy được tổ chức thường xuyên, giúp nâng cao nhận thức cộng đồng – yếu tố có ý nghĩa quyết định trong phòng ngừa cháy rừng.
Tại Khu di tích Gò Tháp, công tác phòng cháy cũng được triển khai đồng bộ. Với khoảng 300 ha rừng sinh thái, khu vực này được tăng cường máy bơm công suất lớn tại các điểm trọng yếu, đồng thời duy trì lực lượng tuần tra thường xuyên. Các lớp tập huấn, diễn tập chữa cháy rừng được tổ chức bài bản, giúp cán bộ, nhân viên và người dân nâng cao khả năng ứng phó khi có tình huống xảy ra.
Theo ông Tân, hệ thống đê bao và giao thông thủy hiện nay tạo điều kiện thuận lợi cho việc cơ động lực lượng. Tuy nhiên, thách thức vẫn đến từ địa bàn rộng, tiếp giáp nhiều khu dân cư, nguy cơ xâm nhập rừng luôn hiện hữu. Do đó, sự phối hợp và ý thức của người dân là yếu tố không thể thiếu trong công tác bảo vệ rừng.