Cuộc sống trong những ‘căn hộ’ 2 m2 ở cư xá Thanh Đa

Ông Bryan Williams, 63 tuổi, nhân viên chăm sóc tại gia ở bang Wisconsin đang nhận mức lương 17,65 USD mỗi giờ. Thu nhập thấp buộc ông phải đắn đo phân bổ tiền thuê nhà, hóa đơn và nhu yếu phẩm. "Tôi biết mọi thứ đang tồi tệ hơn vì cảm nhận được nó mỗi ngày", ông nói.

Bà Vernice Thompson, 63 tuổi, nhân viên bán lẻ tại bang Virginia cho biết chi phí nhà ở đang chiếm một nửa thu nhập dù có trợ cấp an sinh xã hội. Trong khi đó, giá hàng hóa từ thực phẩm đến quần áo đều tăng cao khiến bà khó có khả năng chi trả.

Câu chuyện của ông Williams và bà Thompson phản ánh tình trạng chung tại Mỹ hiện nay. Theo khảo sát công bố hồi tháng 2 của J.D. Power, 65% người tiêu dùng Mỹ cho biết mức tăng giá cả đang vượt quá mức tăng thu nhập.

Dữ liệu do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố ngày 10/4 cho thấy lạm phát đã tăng từ 2,4% trong tháng 2 lên 3,3% vào tháng 3. Giá xăng tăng 21,2% do xung đột Trung Đông là một trong những lực đẩy chính. Tính lũy kế theo chỉ số giá tiêu dùng CPI, giá cả tại Mỹ đã tăng khoảng 16% trong 4 năm qua. Trong khi đó, mức tăng thu nhập thực tế theo giờ của người lao động chỉ đạt 1,4% trong năm qua, không đủ để cải thiện khả năng mua sắm.

Lạm phát thể hiện rõ trên từng hóa đơn siêu thị. Cục Thống kê Lao động Mỹ ghi nhận một vỉ trứng 12 quả có giá trung bình 1,51 USD vào năm 2020 nay đã tăng lên hơn 3,1 USD. Giá một gallon sữa tươi từ 3,3 USD lên gần 4 USD. Cùng với đó, giá thuê nhà trung bình đã tăng thêm ít nhất 300 USD mỗi tháng so với 4 năm trước, neo ở mức trên 1.600 USD.

Sự chênh lệch này khiến người lao động nghèo đi, buộc họ phải cắt giảm cả những nhu cầu cơ bản. Dữ liệu từ CNBC chỉ ra khoảng 50% người Mỹ đang trì hoãn mua sắm quần áo, đồ gia dụng. Các dịch vụ khác cũng bị cắt giảm: 42% giảm chi cho chăm sóc cá nhân, 22% bỏ thẻ tập thể dục và 14% ít gọi xe dịch vụ. 39% hộ gia đình phải dùng thẻ tín dụng thanh toán hàng tạp hóa do cạn kiệt tiền mặt.

Tính đến quý IV/2025, nợ hộ gia đình Mỹ đạt 18.800 tỷ USD, tăng 4% so với năm trước đó. Riêng nợ thẻ tín dụng chạm mốc kỷ lục 1.280 tỷ USD.

Chuyên gia hoạch định tài chính Gregory Guenther tại New Jersey cho biết ngay cả nhóm thu nhập cao cũng cảm nhận được chi phí sinh hoạt tăng. "Vấn đề không phải là mọi người kiếm được ít tiền hơn, mà là giá trị đồng tiền không còn mua được nhiều thứ như trước", chuyên gia nhận định.

Nhóm lao động phổ thông chịu ảnh hưởng mạnh nhất. Theo báo cáo, tiền lương thực tế của nhóm 10% thu nhập thấp nhất đã giảm 0,3% trong năm 2025. Mức lương tối thiểu liên bang 7,25 USD mỗi giờ vẫn giữ nguyên từ năm 2009.

Bà Crystal Franklin, 54 tuổi, chuyên viên tại Virginia kể gia đình bà phải bỏ các khoản chi giải trí, cắt giảm mua thực phẩm và chuyển sang đi xe buýt nhằm bù đắp chi phí xăng xe. "Chúng tôi không thể làm những việc từng làm vì phí sinh hoạt đã tăng quá cao", bà Franklin nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Giữa tháng 6, Nguyễn Nhật Tuân, 29 tuổi, chia tay Nhật Bản sau 6 năm làm việc. Chàng trai Bắc Ninh về quê bắt đầu lại sự nghiệp.

Năm 2020, Tuân sang Nhật theo diện lao động kỹ năng đặc định ngành nông nghiệp qua môi giới với chi phí 300 triệu đồng. Khi quy định lưu trú mới có hiệu lực từ tháng 4/2027, người gia hạn visa phải đạt trình độ tiếng Nhật từ N4 đến N2, kế hoạch bám trụ dài hạn của anh phải dừng lại. "Diện của tôi chỉ được ở lại tối đa 5 năm. Giờ muốn ở lại phải thi chứng chỉ, điều này bất khả thi với người chỉ quen trồng trọt như tôi", Tuân nói.

Áp lực tài chính từ đợt điều chỉnh phí hành chính của chính phủ Nhật Bản áp dụng từ tháng 7/2026 cũng là lý do khiến anh về nước. Lệ phí thay đổi tư cách hoặc gia hạn lưu trú tăng từ 10.000 yen lên mức trần 100.000 yen (khoảng 16 triệu đồng). "Với người phải gia hạn visa mỗi năm một lần, mức phí mới tương đương 60% tổng thu nhập một tháng", Tuân nói.

Hiện tại, anh có thu nhập 170.000 yen mỗi tháng (khoảng 27,5 triệu đồng). Chi phí hàng tháng của Tuân hết khoảng 15-16 triệu đồng. "Nếu tiếp tục ở lại và gánh những chi phí tăng, mục tiêu xây nhà cho bố mẹ ở quê sẽ kéo dài thêm 10 đến 20 năm nữa", anh nói.

Bài toán kinh tế cũng tác động đến các gia đình người Việt ở Nhật Bản. Đầu tháng 6, chị Đỗ Thị Hương, 35 tuổi, cùng con 3 tuổi rời tỉnh Miyagi về Việt Nam sau gần một thập kỷ sinh sống.

Chồng chị làm kỹ sư xây dựng, chị làm phiên dịch tự do, tổng thu nhập khoảng 320.000 yen (50 triệu đồng) mỗi tháng. Trước đây, gia đình tích lũy được 30-35 triệu đồng. Từ cuối năm 2025 đến nay, giá cả hàng hóa liên tục tăng khiến cân đối chi tiêu của gia đình thay đổi. Theo báo cáo từ công ty dữ liệu Teikoku Data Bank, từ 1/6/2026, hơn 1.000 mặt hàng thực phẩm thiết yếu tại Nhật tăng giá trung bình 14%, gần 2.300 mặt hàng tiếp tục tăng giá vào tháng 7. Dù thắt chặt chi tiêu, gia đình chị Hương vẫn tiêu tốn hơn 30 triệu đồng mỗi tháng.

Diện thị thực gia đình giới hạn giờ làm khiến chị Hương không thể tăng thêm thu nhập. Áp lực tăng lên khi học phí trường song ngữ cho trẻ 3 tuổi tại Nhật lên tới 20 triệu đồng mỗi tháng. Vợ chồng chị quyết định hồi hương.

"Ngoài áp lực tài chính, tôi muốn con được gần gũi gia đình và lớn lên trong môi trường Việt", chị nói.

Quyết định của Tuân và chị Hương là ví dụ cho thấy thị trường Nhật Bản đã giảm mạnh sự hấp dẫn đối với lao động Việt. Ông Nguyễn Đức Việt, Tổng giám đốc Công ty Phát triển nguồn nhân lực MD Việt Nam, cho biết nửa đầu năm 2026, hồ sơ xử lý thị thực thực tập sinh tại đơn vị giảm 30-50%.

Theo ông, nhóm gia đình thu nhập trung bình thường về nước nhanh hơn do chi phí sinh hoạt vượt khả năng cân đối. "Để một gia đình phát triển ổn định tại Nhật hiện nay, tổng thu nhập cần đạt từ 500.000 đến 700.000 yen mỗi tháng, tối thiểu một người có trình độ tiếng Nhật N2 và sở hữu bằng đại học trở lên", ông Việt nói.

Báo cáo do công ty dịch vụ việc làm Mynavi Global (Nhật Bản) công bố ngày 7/7 cho thấy số lao động nước ngoài muốn ở lại làm việc tại nước này từ 5 năm trở lên đã giảm 18,4 điểm phần trăm so với năm 2025. Đặc biệt, 12,7% muốn về nước trong vòng một năm, tăng 4,2 điểm phần trăm.

"Số lao động nước ngoài không còn muốn ở lại Nhật Bản đã tăng đáng kể. Một trong những nguyên nhân chính là giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu tăng mạnh trong khi tiền lương không tăng kịp tốc độ lạm phát. Ngoài ra, đồng yên mất giá cũng khiến khoản tiền tiết kiệm mà người nước ngoài tích lũy được trở nên kém giá trị hơn khi chuyển về nước" báo cáo của Mynavi Global viết.

Bà Yoshimizu Jiho, Chủ tịch Hội Hỗ trợ Cộng sinh Nhật - Việt (NPO Nichi-Viet Tomoiki Shienkai), cho biết trong hai năm qua, số lượng thực tập sinh kỹ năng tại Nhật đã giảm khoảng 20.000 người. Kể từ khi quy định mới áp dụng, nhiều công ty môi giới lách luật đưa người sang dưới danh nghĩa kỹ sư để làm lao động chân tay. Chi phí môi giới cao, thu nhập không đạt kỳ vọng và quy định thắt chặt khiến nhiều người phải hồi hương.

"Dù vậy, với những người chuẩn bị kỹ lưỡng về trình độ chuyên môn và ngôn ngữ, đây vẫn là thị trường mang lại thu nhập cao", bà Yoshimizu Jiho nói.

Hồng Nhung, 28 tuổi, quê Nam Định, là một ví dụ. Cô làm truyền thông, chồng làm kỹ sư xây dựng. Sở hữu bằng đại học và chứng chỉ N2, hai vợ chồng có tổng thu nhập hơn 80 triệu đồng mỗi tháng. "Chúng tôi mất một hành trình dài để có công việc với mức lương xứng đáng, được hưởng đãi ngộ thai sản, miễn chi phí nhà ở, đi lại", Nhung kể.

Sự đối lập này cho thấy thị trường lao động Nhật Bản đang phân hóa. Bà Yoshimizu Jiho cho rằng Nhật Bản không còn là nơi để lao động phổ thông sang làm giàu nhanh chóng. Nếu áp dụng mức phí hành chính cao, quốc gia này cần nâng mức lương và chế độ an sinh tương xứng.

"Điều quan trọng là xem người nước ngoài là thành viên cùng xây dựng xã hội, chứ không phải nguồn lao động giá rẻ", bà nói và nhận định làn sóng dịch chuyển này có nguy cơ làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhân lực kéo dài trong các ngành sản xuất, xây dựng, điều dưỡng và dịch vụ ăn uống tại Nhật.

Về phía người hồi hương, sau khi về nước với số vốn 500 triệu đồng tích lũy sau 6 năm, Tuân mở cửa hàng kinh doanh hàng tiêu dùng nội địa Nhật tại Bắc Ninh. Hương chọn ở lại quê nhà kinh doanh và làm sáng tạo nội dung, trong khi chồng quay lại Nhật hoàn thành hợp đồng kỹ sư ngắn hạn trước khi chính thức về nước

Tin Gốc: Vnexpress

Ba anh em ruột tại huyện Nậm Pồ, Điện Biên phải nhập viện cấp cứu sau khi ăn nấm rừng do người anh cả hái được. Sự việc tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ ngộ độc từ các loại nấm mọc tự nhiên, vốn là thực phẩm quen thuộc ở nhiều vùng miền núi.

Các bệnh nhi gồm bé trai 7 tuổi, 6 tuổi và 3 tuổi được đưa đến Khoa Hồi sức tích cực & Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên trong tình trạng đau bụng, buồn nôn và nôn nhiều lần.

Theo thông tin từ gia đình, trước đó người anh 7 tuổi đã hái nấm mọc trong tự nhiên và ăn sống chấm muối cùng hai em. Chỉ sau một thời gian ngắn, cả ba trẻ đều xuất hiện các dấu hiệu bất thường và được đưa đi cấp cứu.

Bác sĩ Dương Văn Ninh, Khoa Hồi sức tích cực & Chống độc, cho biết ngay khi tiếp nhận, các bệnh nhi đã được thực hiện các biện pháp chống độc, truyền dịch thải độc và bù điện giải. Hiện sức khỏe của các em đang được theo dõi sát sao nhằm kịp thời xử trí nếu xuất hiện biến chứng.

Đáng chú ý, đây không phải trường hợp hiếm gặp. Chỉ tính từ đầu tháng 6 đến nay, Khoa Hồi sức tích cực & Chống độc của bệnh viện đã tiếp nhận 7 ca ngộ độc nấm phải nhập viện cấp cứu.

Tại nhiều tỉnh miền núi, trong đó có Điện Biên, nấm rừng từ lâu đã là món ăn quen thuộc được người dân thu hái và sử dụng mỗi khi vào mùa. Tuy nhiên, đằng sau nguồn thực phẩm tưởng chừng lành tính này lại tiềm ẩn không ít nguy cơ đối với sức khỏe. Các chuyên gia cảnh báo, việc tự ý thu hái và sử dụng nấm mọc hoang khi chưa xác định chính xác chủng loại có thể dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng. Đáng lo ngại, nhiều loại nấm độc có hình dạng rất giống nấm ăn được, khiến việc nhận biết bằng mắt thường trở nên vô cùng khó khăn, ngay cả với những người có kinh nghiệm.

Ngộ độc nấm có thể xuất hiện chỉ vài giờ sau khi ăn với các biểu hiện như đau bụng, buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Tuy nhiên, nguy hiểm hơn là những trường hợp khởi phát muộn, khi các triệu chứng ban đầu không rõ ràng nhưng độc tố đã âm thầm gây tổn thương gan, thận và hệ thần kinh. Nếu không được phát hiện, cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể rơi vào tình trạng suy đa tạng, thậm chí tử vong. Trẻ em là nhóm đối tượng đặc biệt dễ bị ảnh hưởng do thiếu nhận thức về mức độ nguy hiểm của các loại nấm độc trong tự nhiên.

Trước thực trạng liên tiếp ghi nhận các ca ngộ độc nấm, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên khuyến cáo người dân tuyệt đối không sử dụng các loại nấm mọc hoang trong rừng, trên nương rẫy hoặc tại những khu vực tự nhiên khi chưa được xác định rõ nguồn gốc và độ an toàn. Các bậc phụ huynh cần tăng cường giám sát trẻ nhỏ, không để trẻ tự ý hái, ăn nấm hoặc các loại cây, quả lạ ngoài tự nhiên.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chóng mặt sau khi ăn nấm, người bệnh cần nhanh chóng được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời. Trong trường hợp có thể, nên mang theo mẫu nấm hoặc phần thức ăn đã sử dụng để hỗ trợ bác sĩ trong quá trình chẩn đoán và điều trị.

Tin Gốc: Người Đưa Tin