“Tổng thống chế độ mới của Iran, người ít cực đoan hơn và thông minh hơn nhiều những người tiền nhiệm, vừa đề nghị Mỹ ngừng bắn! Chúng tôi sẽ xem xét điều đó khi eo biển Hormuz được mở cửa, tự do và thông thoáng”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/4.
Ông Trump không nói rõ “tổng thống chế độ mới của Iran” là ai, hay người này có phải là Tổng thống đương nhiệm Masoud Pezeshkian hay không. Tại Iran, Tổng thống Pezeshkian không phải là người quyền lực nhất và nhiều khả năng không thể đưa ra quyết định cuối cùng về việc có đề nghị ngừng bắn với Mỹ hay không. Quyền lực này thuộc về Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei.
Ông Trump cũng đe dọa thêm rằng trước khi eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, Mỹ vẫn sẽ tấn công Iran tới lúc nước này “biến mất hoàn toàn hoặc trở về thời kỳ đồ đá”.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei sau đó nói rằng tuyên bố của ông Trump về việc nước này đề nghị ngừng bắn là “sai và vô căn cứ”.
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei trước đó cũng gửi thông điệp tới thủ lĩnh Hezbollah, nhấn mạnh rằng Tehran sẽ tiếp tục ủng hộ nhóm vũ trang này trong “cuộc chiến chống lại” Israel và Mỹ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 31/3 nói đã trực tiếp trao đổi thông điệp với đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, nhưng điều đó không đồng nghĩa là Tehran đang đàm phán với Washington.
“Tuyên bố của Mỹ về việc họ đang đàm phán với bất cứ bên nào ở Iran đều không đúng sự thật. Mọi thông điệp đều được chuyển qua Bộ Ngoại giao hoặc được chúng tôi tiếp nhận, cũng như một số liên lạc giữa các cơ quan an ninh”, Ngoại trưởng Iran cho hay.
Ông Araghchi nói rằng Iran chỉ chấp nhận thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn các cuộc tấn công trong khu vực, thay vì một lệnh ngừng bắn đơn thuần. Ông nói Iran không còn niềm tin vào đối thoại với Mỹ, sau nhiều bài học quá khứ, khi Washington đơn phương rút khỏi các thỏa thuận đã đàm phán xong.
Tổng thống Iran Pezeshkian cũng nhận định Mỹ không ưu tiên ngoại giao, bởi Washington từng phát động chiến dịch tấn công vào Tehran giữa lúc các vòng đối thoại đang diễn ra ở Thụy Sĩ hồi tháng 2. Ông khẳng định Iran sẵn sàng chấm dứt chiến sự, với điều kiện các bên có biện pháp bảo đảm Mỹ sẽ không dùng đến biện pháp quân sự thêm lần nào nữa.
Nhà Trắng thông báo rằng ông Trump sẽ phát biểu giờ vàng để “cập nhật thông tin quan trọng” về xung đột Iran vào lúc 21h ngày 1/4 (8h ngày 2/4 giờ Hà Nội). Tổng thống Mỹ gần đây phát tín hiệu rằng ông đang tìm cách đạt thỏa thuận với Iran.
Ngày 3-4, Đài Press TV của Iran tường thuật: Các lực lượng Iran đã phát động đợt tấn công trả đũa mới với quy mô lớn bằng máy bay không người lái (drone) và tên lửa, trong đó có một chiếc drone "dành riêng cho cô bé mồ côi Helma", phá hủy một nơi ẩn náu bí mật của các phi công Mỹ và tấn công các khí tài quân sự Israel cũng như Mỹ khắp khu vực.
Đài này cho biết những khẩu hiệu quốc gia và cách mạng đã được khắc trên các drone cảm tử Arash-2 của quân đội Iran, được triển khai nhằm vào các mục tiêu liên quan Mỹ và Israel.
Trong đó có một thông điệp ghi: "Vì Helma, con gái của Tabriz, con gái của Iran".
Phía Iran cho biết Helma, bé gái 18 tháng tuổi, là người duy nhất sống sót trong gia đình Mirzadeh gồm 5 người. Cha, mẹ, anh và chị của Helma đều đã thiệt mạng tại nhà do bom Mỹ ném ở thành phố Tabriz vào ngày 26-3.
Một trong các drone còn có tên và hình ảnh của ông Leigh R. Tate, chỉ huy tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance của Hải quân Mỹ.
Phía Iran gọi ông này là người bị "truy nã", chịu trách nhiệm cho cái chết của hơn 170 trẻ em trong một trường tiểu học tại thành phố Minab, miền nam Iran vào ngày đầu tiên của cuộc xung đột hôm 28-2.
Thông điệp viết: "Chúng tôi sẽ đến tìm từng người trong số các người".
Kể từ bình minh ngày 3-4, lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tiếp tục đợt tấn công thứ 91 của Chiến dịch Lời hứa đích thực 4.
Iran đã dùng một loạt tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình Qadir và drone cảm tử để tấn công các mục tiêu quân sự và hạ tầng thuộc Mỹ và Israel ở các nước phía nam vịnh Ba Tư.
Tehran còn thông tin trong một cuộc tấn công ở Bắc Ấn Độ Dương, nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Hải quân Mỹ "đã bị nhắm tới bằng 4 tên lửa hành trình Qadr 380".
Sử dụng tên lửa đạn đạo dẫn đường chính xác, IRGC còn trực tiếp tấn công một nơi tập trung và nơi trú ẩn bí mật của các kỹ sư và phi công chiến đấu Mỹ bên ngoài một căn cứ ở Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
Theo IRGC, báo cáo hiện trường và lượng xe cứu thương tại đó "cho thấy số lượng lớn quân nhân Mỹ bị thương và thiệt mạng".
Hiện Mỹ chưa lên tiếng về thông tin trên.
Theo cập nhật của IRGC, hôm nay hải quân và lực lượng không gian vũ trụ Iran cũng thực hiện đợt tấn công thứ 92 trong Chiến dịch Lời hứa đích thực 4, nhắm vào các hệ thống radar và trang thiết bị hải quân của Mỹ cũng như nhắm vào Israel.
Hãng thông tấn Reuters hôm 28/5 dẫn 4 nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết các điều khoản thỏa thuận gồm gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, dỡ bỏ hạn chế đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong lúc các nhà đàm phán giải quyết những vấn đề khó khăn như chương trình hạt nhân của Tehran. Mỹ cũng sẽ ngừng chiến dịch phong tỏa cảng biển, dỡ bỏ một số lệnh cấm vận Iran.
Dù vậy, Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa phê duyệt thỏa thuận, theo các nguồn tin.
Các hãng tin lớn khác như AFP, AP và CNN cũng đưa ra thông tin tương tự. Theo trang Axios, bản ghi nhớ còn kèm yêu cầu rằng Iran sẽ gỡ toàn bộ thủy lôi trong vòng 30 ngày.
Nếu thỏa thuận được lãnh đạo hai nước phê duyệt, đây sẽ là bước tiến lớn nhất để hướng tới hòa bình kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát hôm 28/2.
"Rất khó để nói chính xác khi nào và liệu Tổng thống Mỹ có ký bản ghi nhớ hay không. Chúng tôi đang trao đổi qua lại về một vài vấn đề ngôn từ", Phó tổng thống Mỹ JD Vance cho hay.
Dù nhấn mạnh đã đạt được tiến triển, ông Vance tiết lộ một số điểm chính về chương trình hạt nhân Iran vẫn chưa được thống nhất.
"Có một vài vấn đề, như kho uranium làm giàu cao và hoạt động làm giàu uranium. Chúng tôi đang trao đổi với Iran và cho rằng họ đang đàm phán một cách thiện chí, ít nhất là đến thời điểm hiện tại. Hy vọng chúng tôi sẽ tiếp tục đạt tiến triển và Tổng thống sẽ ở vị thế có thể phê chuẩn thỏa thuận, song rõ ràng điều đó vẫn chưa được quyết định", Phó tổng thống Mỹ cho hay.
Ông Vance thêm rằng "không thể đảm bảo" sẽ đạt được thỏa thuận như vậy, nhưng bày tỏ lạc quan về triển vọng này.
Trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từ chối xác nhận chi tiết về thỏa thuận sơ bộ được cho là đã nhất trí với Iran. Dù vậy, ông lưu ý mọi thỏa thuận đều cần đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Trump rằng Iran phải giao nộp kho uranium làm giàu cao, cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz.
Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn một nguồn tin thân cận với đoàn đàm phán cho biết nội dung thỏa thuận vẫn chưa được hoàn tất hay xác nhận.
Kể từ giữa tháng 3, Tổng thống Trump đã nhiều lần tuyên bố xung đột sắp kết thúc, dù hai bên hầu như không có động thái công khai nào cho thấy sắp đạt được đồng thuận.
Iran kêu gọi dỡ bỏ lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ rút quân khỏi khu vực. Washington kêu gọi Tehran chấm dứt chương trình hạt nhân, dù Iran cho rằng chương trình này nhằm mục đích hòa bình.
Iran nói rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải có điều khoản về chấm dứt các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon, song giao tranh vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Israel tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng của lực lượng Hezbollah ở thành phố miền nam Tyre, cũng như tập kích thủ đô Beirut.
Mỹ và Iran hôm 28/5 cũng cáo buộc nhau vi phạm lệnh ngừng bắn, trong đó Tehran phóng tên lửa vào căn cứ của đối phương trong khu vực để đáp trả cuộc tập kích của Washington nhằm vào thành phố Bandar Abbas.
Theo SCMP, mẫu drone mang tên Changying-8 (CY-8) đã thực hiện chuyến bay thử đầu tiên tại thành phố Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Chuyến bay diễn ra vào buổi sáng, kéo dài khoảng 30 phút.
Trong quá trình thử nghiệm, máy bay cần quãng chạy đà khoảng 280m trước khi cất cánh. Các hệ thống quan trọng như điều khiển bay, động cơ, nhiên liệu và thiết bị điện tử hàng không đã được kiểm tra trong suốt chuyến bay này.
Theo Đài Truyền hình trung ương Trung Quốc CCTV, CY-8 hiện được xem là máy bay không người lái chở hàng nặng nhất thế giới.
Mẫu drone này có trọng lượng không tải khoảng 3,5 tấn và có thể mang tải trọng hàng hóa tương đương, đưa tổng trọng lượng cất cánh tối đa lên khoảng 7 tấn.
Về thiết kế, CY-8 có chiều dài khoảng 17m và sải cánh đạt 25m. Máy bay được trang bị khoang chứa hàng kín với dung tích khoảng 18m³.
Video chuyến bay đầu tiên của mẫu drone CY-8 cất, hạ cánh trên đường băng - Video: CCTV
Khoang hàng được thiết kế với cửa mở phía trước và phía sau, giúp việc bốc dỡ hàng hóa diễn ra nhanh chóng, chỉ mất khoảng 15 phút.
Mẫu drone này do Norinco (Tập đoàn công nghiệp Phương Bắc Trung Quốc) phát triển. Đây là một tập đoàn quốc phòng nhà nước của Trung Quốc, chuyên sản xuất vũ khí, trang thiết bị quân sự và tham gia các dự án công nghiệp, kỹ thuật quy mô lớn.
CY-8 được định hướng sử dụng cho cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Drone này có thể cất và hạ cánh trên đường băng ngắn, hoạt động tại các khu vực có địa hình phức tạp như vùng cao nguyên, đồng thời phù hợp triển khai tại các khu vực đảo.
Ngoài nhiệm vụ vận tải, CY-8 còn có thể được điều chỉnh để thực hiện các nhiệm vụ như thông tin liên lạc khẩn cấp, hỗ trợ tạo mưa nhân tạo hoặc trinh sát điện tử.
