Nghịch đeo nhiều vòng kim loại, học sinh lớp 6 phải nhờ cảnh sát ‘giải cứu’

Trước bình minh tại thị trấn Xinqiao, Thượng Hải, hàng trăm người ngoài 50 tuổi tập trung quanh hàng rào kim loại. Nam giới mang theo xẻng, thuổng. Phụ nữ xách túi đựng giẻ lau, dụng cụ vệ sinh. Phía trên lối vào, ánh đèn huỳnh quang hắt sáng tấm biển mang dòng chữ "Trạm việc làm tự do".

Xinqiao là một trong khoảng 9.000 điểm do chính phủ Trung Quốc hỗ trợ thành lập trên khắp đại lục để quản lý 240 triệu lao động tự do. Nhóm này hiện chiếm 30% tổng lực lượng lao động và đang gia tăng chủ yếu do ngành bất động sản suy thoái và xu hướng tự động hóa tại các nhà máy khiến nhiều công nhân mất việc.

Ông Xu, 66 tuổi, rời quê nhà Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam đến Thượng Hải từ một thập kỷ trước. Đó là thời điểm các nhà máy bắt đầu giảm tuổi tuyển dụng xuống dưới 40. Gần 5 năm qua, ông đến trạm mỗi sáng chờ các công việc chân tay như dọn rác, đào mương. Thu nhập mỗi ngày dao động 160-200 tệ (khoảng 610.000-770.000 đồng). Ông Xu kể có thời điểm ông không nhận được việc làm suốt nhiều ngày, trong khi vẫn phải trả tiền thuê nhà 50 tệ mỗi ngày. "Đó là những công việc vất vả, lương thấp nhất mà thanh niên không bao giờ làm", ông Xu nói.

Khoảng 6h sáng, những chiếc xe tải của chủ thầu rời đi, mang theo những công nhân trẻ khỏe. Ông Xu quyết định chờ thêm một giờ, sau đó quay về phòng trọ.

Tại trung tâm dịch vụ việc làm đường Thượng Xuyên, Phố Đông (Thượng Hải), ông Tu Keliang, quản lý một văn phòng môi giới, cho biết lượng người tìm việc đã giảm mạnh do thị trường ảm đạm. Các doanh nghiệp hiện ưu tiên thuê nhân công theo giờ để cắt giảm chi phí bảo hiểm xã hội. Trong thị trường này, tuổi tác là rào cản lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp từ chối lao động trên 40 tuổi, kể cả những người có chứng chỉ nghề hợp lệ.

Tại trung tâm, một thợ điện 47 tuổi vừa không trúng tuyển vì chủ thầu yêu cầu nhân sự "khoảng 34-35 tuổi". Cùng lúc, một phụ nữ 38 tuổi phản ánh muốn đổi việc vì lương thấp. Ông Tu khuyên cô nên hạ mức mong muốn. "Lương hiện tại khoảng 6.500 tệ. Đừng kỳ vọng thu nhập như vài năm trước", ông Tu cho biết.

Ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á (Đại học Quốc gia Singapore), đánh giá làn sóng lao động trẻ tham gia thị trường lao động phổ thông, ít đòi hỏi tay nghề đã đẩy người lớn tuổi vào tình thế cạnh tranh. "Thanh niên thích nghi tốt và khỏe mạnh hơn, khiến lao động lớn tuổi phải lùi về phía sau", ông Zhao nói.

Sự bùng nổ của các trạm việc làm diễn ra cùng giai đoạn lao động di cư liên tỉnh giảm từ 78,6 triệu người (năm 2014) xuống 68,4 triệu người (năm 2024). Theo Giáo sư Sun Zhongwei từ Đại học Sư phạm Hoa Nam, khách tìm đến trạm chủ yếu là nam giới cuối 50 tuổi và nữ giới ngoài 40, có trình độ học vấn thấp. Họ gồm nông dân, thợ tự do, thợ xây hoặc công nhân nhà máy mất việc.

Khi các nền tảng công nghệ như giao đồ ăn đã bão hòa, trạm việc làm trực tiếp trở thành bến đỗ cuối cùng. Dù vậy, giáo sư Sun cho biết mối nguy lớn nhất của nhóm này là tai nạn lao động. Các công việc như khuân gạch, dọn xà bần thường chỉ kéo dài khoảng 30 phút. Người sử dụng lao động từ chối mua bảo hiểm cho khoảng thời gian ngắn này. Về phía công nhân, việc tự đóng bảo hiểm vượt quá khả năng tài chính của họ.

Không có bảo hiểm, người lao động tự gánh hậu quả khi gặp tai nạn. Quỹ hưu trí thành thị yêu cầu đóng góp từ 15 năm trở lên, khiến lao động tuổi 50-60 với lịch sử việc làm đứt đoạn không đủ điều kiện tham gia. Khi hết khả năng làm việc chân tay, họ về quê, sống dựa vào khoản lương hưu nông thôn 100-200 tệ mỗi tháng và trợ cấp từ con cái.

Nhà nghiên cứu Zhao Litao đánh giá các trạm việc làm mang lại điều kiện chờ đợi tốt hơn, giúp bảo trì hệ thống đô thị. "Các trạm này không giải quyết tận gốc vấn đề nhưng giúp quản lý hậu quả", ông nói.

Giáo sư Sun cho rằng thế hệ lao động hiện tại lớn lên trong nghèo khó, nên lao động là bản năng sinh tồn. Họ sẽ làm việc chừng nào cơ thể còn cho phép.

Trở lại trạm Xinqiao lúc rạng sáng, đám đông dần thưa thớt. Ông Xu nhặt đồ nghề bước về phòng trọ, chờ qua ngày. Sáng hôm sau, ông lại ra trạm.

Tin Gốc: Vnexpress

Tiếng hò reo "phô mai, phô mai, phô mai!" vang dội khắp khu đồi Cooper ở Gloucestershire (Anh). Hàng dài người đứng chen nhau trên đỉnh dốc dựng đứng, chuẩn bị cho một trong những lễ hội kỳ quặc và nguy hiểm bậc nhất nước Anh: Cuộc đua lăn phô mai truyền thống.

Luật chơi rất đơn giản, ai đuổi theo và bắt được bánh phô mai đầu tiên sẽ là người chiến thắng. Tất cả đều lao xuống con dốc dài khoảng 182m để đuổi theo một bánh phô mai nặng khoảng 3,6kg, lăn với tốc độ hơn 110km/h. Sự kiện được tổ chức thành nhiều lượt đua trong ngày dành cho nam và nữ.

Ngay khi bánh phô mai được thả xuống, đám đông lập tức lao theo trên con dốc nghiêng gần 50 độ. Dù nguy cơ chấn thương rất cao, từ bong gân, gãy xương đến chấn động não, cuộc thi vẫn thu hút những người mê cảm giác mạnh từ khắp thế giới, bao gồm Đức, Nhật Bản và Mỹ.

Trong cuộc đua năm nay, người chiến thắng đầu tiên ở nội dung nam là Tom Kopke, YouTuber người Đức 24 tuổi. Đây là lần thứ 3 liên tiếp anh vô địch cuộc thi này, theo The Sun.

"Không thể chơi kiểu nửa vời được. Một là lao hết mình, hai là đừng tham gia", Tom nói sau khi nâng cao bánh phô mai chiến thắng.

Anh lao xuống chân đồi chỉ trong 11 giây. Trong lúc bánh phô mai lao vun vút xuống dốc, Tom vẫn giữ được thăng bằng trước khi thực hiện cú lao người cuối cùng để cán đích.

Về đích phía sau Tom là Chris Anderson, người Anh, đã chiến thắng tới 23 lần trong lịch sử giải đấu và vừa được trao chứng nhận Kỷ lục Guinness Thế giới. Dù không thể giành lại chiến thắng năm nay, Chris vẫn có niềm an ủi khi cậu con trai 11 tuổi của anh về nhất ở nội dung trẻ em.

Alix Heugas - Người chiến thắng lượt đua dành cho nữ, chia sẻ niềm hạnh phúc khi giành được kết quả này. Cô cho biết đã mong đợi sự kiện từ lâu và khi biết mình sẽ có mặt tại Anh trong khoảng ba tháng, cô đã tự nhủ nhất định phải đăng ký tham gia.

Nhiều giả thuyết cho rằng cuộc đua ra đời để cầu mong một mùa xuân đủ đầy, hoặc bắt nguồn từ một vụ tranh chấp đất đai của hai chủ đất từ nhiều thế kỷ trước.

Cuộc đua lăn phô mai ở đồi Cooper đã tồn tại ít nhất 200 năm. Sự kiện diễn ra vào dịp nghỉ lễ cuối xuân hằng năm tại vùng Cotswolds và ngày càng nổi tiếng nhờ những đoạn video lan truyền trên mạng xã hội.

Tin Gốc: Người Đưa Tin

Trong xã hội truyền thống nông nghiệp, câu nói này gần như là chân lý tuyệt đối. Cha mẹ sinh con, nuôi con, truyền nghề, cho ruộng đất. Con cái trưởng thành ở lại phụng dưỡng cha mẹ, nối dõi tông đường.

1. "Cậy" mang nghĩa dựa dẫm một cách chính đáng, hợp lẽ trời. Trẻ không cậy cha thì khó khôn lớn, già không cậy con thì cô đơn, thiếu thốn. Đạo hiếu "phụ mẫu chi ân, sơn cao hải thâm" được thể hiện rõ nét qua việc con cái báo đáp công sinh thành dưỡng dục. Quan niệm này góp phần duy trì sự ổn định của dòng họ và làng xã qua hàng trăm năm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, câu nói ấy đang đối mặt với nhiều thách thức và diễn giải mới. Đô thị hóa mạnh mẽ, kinh tế thị trường, toàn cầu hóa đã thay đổi cấu trúc gia đình truyền thống. Nhiều gia đình hạt nhân chỉ gồm vợ chồng và con nhỏ. Con cái trưởng thành lập nghiệp xa quê, thậm chí ra nước ngoài. Cha mẹ già ở lại một mình hoặc vào viện dưỡng lão.

Hiện tượng "trẻ không cậy cha" ngày càng phổ biến khi thế hệ trẻ muốn tự lập sớm, không muốn dựa dẫm vào bố mẹ. Ngược lại, "già không cậy con" cũng xuất hiện khi cha mẹ có hưu trí, tiết kiệm, hoặc chủ động sống độc lập để không trở thành gánh nặng cho con cái.

Tôi có một trải nghiệm buồn khi đi viếng tang một vị trí thức có tên tuổi của thành phố. Ông chỉ có một người con gái, nhưng chị lập gia đình và theo chồng sang châu Âu. Vợ chồng ông ban đầu có thuê một người giúp việc để coi sóc nhà cửa, đưa đón ông bà đi khám bệnh..., dần dần ông nhận làm con nuôi, rồi dựng vợ gả chồng.

Khi ông bệnh chỉ có vợ chồng người con nuôi này bên cạnh chăm sóc. Ngày ông mất, người con gái không thu xếp về ngay được nên ông được quàn trong phòng lạnh chờ...

Một thực tế đáng buồn là tình trạng con cái "vô hiếu", bỏ mặc cha mẹ già. "Vô hiếu" không phải là "bất hiếu", có thể vì vô tâm, có thể vì do điều kiện riêng mà không thể chăm sóc cha mẹ toàn tâm toàn ý, chứ không phải hoàn toàn cố ý ruồng rẫy, ngược đãi. Báo chí không ít lần đưa tin về những vụ việc người già sống cô đơn, bệnh tật mà con cái giàu có lại thiếu sự gần gũi. Đây là sự tha hóa của quan niệm "già cậy con".

Ngược lại, cũng có không ít bậc cha mẹ "cậy con" quá mức, coi con là "máy ATM", can thiệp sâu vào cuộc sống riêng của con cái, gây áp lực tâm lý và xung đột thế hệ.

Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, nhiều gia đình trẻ lại rơi vào tình cảnh "trẻ cậy cha" kéo dài. Con cái sau khi ra trường vẫn ở nhờ cha mẹ, không có việc làm ổn định, thậm chí lấy vợ lấy chồng vẫn dựa vào cha mẹ để lo nhà cửa, nuôi con. Đến độ, có một số người coi điều đó là "nghĩa vụ" của cha mẹ. Hay hiện tượng "con ông cháu cha" cũng là dạng "cậy cha" tiêu cực...

2. Như vậy, quan niệm "Trẻ cậy cha, già cậy con" không còn đơn giản như xưa. Nó cần được nhìn nhận linh hoạt và trách nhiệm hơn. "Cậy" không có nghĩa là ỷ lại, vô trách nhiệm. Với con cái, phải là sự dựa dẫm tạm thời để vươn lên, sau đó tự lập và trở thành chỗ dựa cho cha mẹ. Với cha mẹ, việc con cậy mình là trách nhiệm nuôi dạy nhưng không phải là trao hết cho con, mà phải dạy con biết tự lập. Khi già, cha mẹ có quyền "cậy con", nhưng cũng nên chuẩn bị kinh tế và tinh thần để không trở thành gánh nặng.

Trong việc "cậy con", việc am hiểu pháp lý rất quan trọng. Tôi từng chứng kiến những gia đình cha mẹ có điều kiện, nên đã "sang tên" sẵn các tài sản cho con, không giữ gì cho riêng mình, đến khi đau bệnh hoặc cần dùng thì phải nhìn sắc mặt của con, hoàn toàn bị phụ thuộc.

Cũng có trường hợp con cái mặc định tài sản của cha mẹ sẽ để lại cho mình, nên ép buộc, thậm chí uy hiếp, để cha mẹ phải cho mình ngay lúc cần. Nhưng hiểu "cậy cha" này là người già chẳng những không "cậy con" được, mà còn trở nên xung đột, những ngày cuối đời sống mệt mỏi, đau buồn... Vì vậy, việc quản lý tốt tài sản ở tuổi già cũng có thể khiến con cái không "cậy cha" một cách vô trách nhiệm.

Ở góc độ truyền thống, quan niệm "Trẻ cậy cha, già cậy con" vẫn còn giá trị cốt lõi, nhưng trong xã hội hiện đại, nó cần được bổ sung bởi tinh thần tự lập, tự cường, lòng nhân ái và hiểu biết pháp luật. Một xã hội văn minh không phải là nơi con cái vô trách nhiệm với cha mẹ, cũng không phải nơi cha mẹ trói buộc con cái bằng tình cảm và nghĩa vụ.

Vì vậy, mỗi người nên để "cậy" trở thành sự dựa vào nhau trong yêu thương và trách nhiệm, chứ không phải gánh nặng hay ỷ lại. Chỉ khi ấy, câu nói dân gian xưa mới tiếp tục là kim chỉ nam cho các thế hệ, giúp gia đình Việt Nam vững mạnh trong thời đại mới. Cũng như trên tinh thần đó, "dưỡng nhi" không phải chỉ để "đãi lão" mà là sự trao đổi yêu thương, sẻ chia trách nhiệm ở một xã hội văn minh.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ