Sau cuộc xô xát tại nhà, ông H.V.V (45 tuổi, trú tại Yên Phong, Bắc Ninh) vào cấp cứu tại Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo, Bệnh viện Đại học Y dược, cơ sở Linh Đàm (Hà Nội) trong tình trạng vết thương hở, khuyết toàn bộ phần mềm môi trên.
Theo hồ sơ bệnh án, trong lúc xô xát, ông V. đã bị người em họ tấn công. Người này đã dùng răng cắn mất một mảnh môi lớn của nạn nhân. Do xảy ra trong lúc hoảng loạn, mảnh môi rời đã không thể tìm thấy để nối lại.
Trao đổi về ca bệnh, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Đình Minh, Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo, cho biết: “Bệnh nhân V. vào viện trong tình trạng khuyết môi đỏ rộng khoảng 3 cm, kèm khuyết một phần môi trắng kích thước khoảng 3 x 1 cm. Đây là tổn thương phức tạp do mất nhiều phần môi đỏ, biến dạng môi và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng khép miệng, phát âm, ăn nhai và thẩm mỹ khuôn mặt nếu không được tái tạo phù hợp”.
Các bác sĩ đã quyết định sử dụng kỹ thuật tạo hình bằng vạt Abbe. Vạt được thiết kế từ môi đối diện nhằm tái tạo phần môi đỏ và phục hồi liên tục cơ vòng môi. Sau phẫu thuật (hôm 5.5), hiện môi được tái lập tương đối cân đối, đảm bảo chức năng và cải thiện rõ rệt thẩm mỹ khuôn mặt.
Đây là kỹ thuật có là khả năng tái tạo gần như đầy đủ các thành phần giải phẫu của môi, bao gồm môi đỏ, môi trắng, niêm mạc và đặc biệt là cơ vòng môi. Đây chính là điểm khác biệt lớn so với ghép da hay các phương pháp che phủ đơn thuần. Nhờ có sự phục hồi cơ vòng môi, bệnh nhân không chỉ cải thiện hình thể môi mà còn bảo tồn được chức năng khép miệng, phát âm và ăn uống.
Đồng thời, do sử dụng mô từ môi đối diện nên màu sắc, độ dày và độ mềm mại của môi sau tái tạo thường đạt kết quả thẩm mỹ tự nhiên hơn.
Tuy nhiên, bệnh nhân sẽ phải trải qua một hành trình điều trị kiên trì, vì phẫu thuật tạo hình vạt Abbe là phẫu thuật hai thì. Sau khi chuyển vạt, cuống vạt vẫn cần được giữ nối với môi cho đến khi hình thành tuần hoàn nuôi mới tại vùng nhận.
Bệnh nhân phải chờ khoảng 2 – 3 tuần để vạt môi đã sống tốt, sau đó bác sĩ mới tiến hành cắt cuống vạt và chỉnh sửa chi tiết để môi cân đối, hài hòa.
Trong thời gian chờ đợi vạt môi sống, bệnh nhân phải đối mặt với nhiều hạn chế sinh hoạt, vì hai môi bị khâu dính nên bệnh nhân gần như không thể há miệng. Những ngày đầu, bệnh nhân được nuôi ăn qua sonde (ống thông). Sau đó mới có thể chuyển sang ăn thìa hoặc bơm thức ăn lỏng qua kẽ răng.
Chia sẻ về điều trị các vết thương do bị cắn, bác sĩ Nguyễn Ngọc Tuấn, Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo, nhấn mạnh: vết thương do người cắn là một dạng tổn thương rất đặc biệt và “bẩn” tương đương với vết thương do súc vật cắn, có nguy cơ nhiễm trùng rất cao.
Vì vậy, khi gặp phải trường hợp này, quy trình sơ cứu cần tuân thủ các bước nghiêm ngặt, trước hết, cần rửa sạch vết thương và cầm máu tại chỗ.
Để hở vết thương, tuyệt đối không được khâu kín hay băng bó quá chặt ngay từ đầu. Việc bịt kín vết thương sẽ tạo môi trường yếm khí, khiến vi khuẩn phát triển mạnh và dẫn đến nguy cơ nhiễm trùng nghiêm trọng.
Nếu bị chó, mèo cắn, ưu tiên hàng đầu là tiêm phòng dại. Với vết thương do người cắn, việc làm sạch kỹ lưỡng và để hở vết thương thường là yêu cầu tiên quyết và quan trọng nhất. Bệnh nhân nên cân nhắc việc tiêm phòng uốn ván hoặc kiểm tra các bệnh truyền nhiễm qua đường máu nếu vết cắn sâu và đối tượng cắn có nguy cơ cao.
Tăng huyết áp được chẩn đoán khi chỉ số huyết áp đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Khi huyết áp duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu. Thành tim dày lên, động mạch dần xơ cứng, mất khả năng đàn hồi và dễ tổn thương hơn. Theo thời gian, tình trạng này có thể dẫn đến suy tim, bệnh mạch vành, đột quỵ và tổn thương thận.
Theo tiến sĩ, bác sĩ phẫu thuật tim mạch Ramakanta Panda, nhà sáng lập Viện Tim châu Á (Asian Heart Institute) tại Ấn Độ, tăng huyết áp là bệnh lý tiến triển âm thầm và dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu. Qua nhiều thập kỷ điều trị các ca tim mạch nặng, ông cho biết nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng nghiêm trọng.
Bác sĩ Panda cho biết một số dấu hiệu cảnh báo huyết áp tăng.
Đau đầu buổi sáng kéo dài
Thức dậy với cơn đau đầu âm ỉ, đặc biệt ở vùng sau đầu, thường bị nhầm là do thiếu ngủ hoặc mất nước. Tuy nhiên, đây có thể là dấu hiệu huyết áp cao vào ban đêm hoặc sáng sớm. Tăng huyết áp vào buổi sáng sớm có liên quan đến nguy cơ mắc đột quỵ và các bệnh tim mạch ở người lớn tuổi cao hơn.
Mệt mỏi, giảm khả năng vận động
Khi cơ tim dày lên và khả năng bơm máu suy giảm, người bệnh có thể dễ hụt hơi hoặc mệt hơn sau những hoạt động vốn trước đây thực hiện bình thường. Phì đại thất trái do tăng huyết áp kéo dài là yếu tố nguy cơ của suy tim và đột tử do tim mạch.
Mạch đập mạnh bất thường ở cổ
Cảm giác mạch đập mạnh ở cổ hoặc nhìn thấy mạch máu vùng cổ đập rõ bất thường có thể là dấu hiệu mạch máu đang chịu áp lực cao hoặc dần xơ cứng. Tình trạng động mạch chủ kém đàn hồi có liên quan nguy cơ tử vong do tim mạch cao hơn ở người tăng huyết áp.
Giảm tập trung, đầu óc mơ hồ
Khó tập trung, suy nghĩ chậm hoặc "sương mù não" có thể liên quan tổn thương các mạch máu nhỏ trong não do tăng huyết áp kéo dài. Các chuyên gia cho rằng tăng huyết áp là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi, nhưng nguy cơ có thể giảm nếu huyết áp được kiểm soát tốt.
Chảy máu mũi tái diễn hoặc xuất hiện mảng đỏ trong lòng trắng mắt không do chấn thương cũng có thể là dấu hiệu cần kiểm tra huyết áp.
Đi tiểu đêm nhiều lần
Nhiều người cho rằng tiểu đêm liên quan tuyến tiền liệt hoặc vấn đề ở hệ tiết niệu, song đây cũng có thể là dấu hiệu thận bị ảnh hưởng bởi tăng huyết áp kéo dài. Huyết áp cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính.
Khó thở khi nằm
Nếu phải kê thêm gối để ngủ hoặc cảm thấy khó thở khi nằm, người bệnh nên đi khám sớm. Đây có thể là dấu hiệu sớm của suy tim do tăng huyết áp không kiểm soát.
Mọi người nên đo huyết áp thường xuyên, đặc biệt nếu xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như đau đầu buổi sáng, mệt mỏi bất thường, tiểu đêm nhiều hoặc giảm tập trung.
Tiến sĩ Panda cho rằng thay đổi lối sống và điều trị sớm có thể giúp giảm áp lực lên tim và mạch máu trước khi tổn thương trở nên nghiêm trọng. Theo ông, dù tiến triển âm thầm, tăng huyết áp vẫn có thể được kiểm soát tốt nếu được phát hiện kịp thời.
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường (Hong Yongxiang), chuyên gia Thận học tại Đài Loan, chia sẻ nhiều trường hợp bệnh nhân đã bỏ thuốc lá, rượu bia, chuyển sang uống "sinh tố xanh" và ăn yến mạch mỗi sáng nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nghiêm trọng đến mức phải chạy thận. Nguyên nhân chính là do họ đã áp dụng sai "công thức sức khỏe" dành riêng cho người suy thận.
Dựa trên kinh nghiệm lâm sàng và các nghiên cứu dinh dưỡng mới nhất, Bác sĩ Hồng đã tổng hợp danh sách 7 nhóm bữa sáng là "địa lôi" đối với người suy thận mãn tính:
Top 7: Sủi cảo, bánh bao và thực phẩm có nhân
Để phần nhân mọng nước, các cửa hàng thường sử dụng thịt ba chỉ với tỷ lệ mỡ lên đến 50%. Những món ăn "vỏ tinh bột bao bọc mỡ" này không chỉ chứa calo khổng lồ mà còn giàu chất béo bão hòa, gây viêm nhiễm mãn tính toàn thân, từ đó làm tổn thương các vi mạch máu ở tiểu cầu thận.
Top 6: Mỳ xào trên chảo gang (Mỳ sắt)
Các loại sốt tiêu đen hoặc sốt nấm trong mỳ xào chứa lượng muối, dầu, đường và tinh bột biến tính rất lớn, kèm theo nhiều chất phụ gia làm đặc. Một phần mỳ xào có thể chứa hơn 1.200 mg natri (chiếm hơn nửa hạn mức cả ngày), gây tích tụ nước, tăng huyết áp và tấn công trực tiếp vào cầu thận.
Top 5: Yến mạch và ngũ cốc ăn sáng
Để cải thiện hương vị, ngũ cốc thương mại thường được thêm phosphate. Ngoài ra, ngũ cốc nguyên hạt tự nhiên cũng có hàm lượng phospho rất cao. Với người bình thường, đây là thực phẩm tốt, nhưng với bệnh nhân thận, cơ thể không thể đào thải phospho dư thừa, dẫn đến ngứa da, xương giòn và vôi hóa mạch máu.
Top 4: Bánh quẩy và bánh nướng
Quẩy là thực phẩm chiên đi chiên lại, cao dầu và calo. Trong quá trình chế biến, người ta thường cho thêm chất tạo nở chứa nhôm hoặc phospho để tạo độ giòn, khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Bản thân cháo có chỉ số đường huyết (GI) rất cao, không khác gì "nước đường". Các món ăn kèm như dưa muối, chà bông (ruốc), chao, trứng muối đều là thực phẩm chế biến sẵn chứa cực kỳ nhiều natri, gây giữ nước và tăng áp lực bài tiết cho thận.
Top 2: Sinh tố xanh (Green Latte) và đồ uống năng lượng
Dù được coi là thức uống "thải độc", nhưng các loại rau quả như rau bina (chân vịt), chuối, kiwi và bơ đều là thực phẩm giàu kali. Khi thận suy yếu, kali không được đào thải tốt, nồng độ kali trong máu cao có thể trực tiếp gây rối loạn nhịp tim, thậm chí khiến tim ngừng đập đột ngột.
Lưu ý: Người bệnh thận nếu muốn ăn rau xanh phải chần qua nước sôi để loại bỏ bớt kali trước khi chế biến.
Top 1: Combo hamburger, xúc xích và trà sữa
Sự kết hợp này hội tụ đầy đủ các yếu tố gây hại nhất cho thận:
Thịt chế biến sẵn: Chứa hàm lượng natri, nitrit và phụ gia phosphate cực cao, làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh thận và ung thư đại trực tràng.
Gia vị và bánh mì: Lượng natri thường vượt ngưỡng 1.000 mg, làm trầm trọng thêm tình trạng cao huyết áp và suy thận.
Đồ uống có đường: Tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.
Đối với bệnh nhân suy thận, việc kiểm soát các chỉ số như natri, kali, phospho và acid uric là ưu tiên hàng đầu. Một bữa sáng an toàn nên được tư vấn trực tiếp bởi bác sĩ chuyên khoa dựa trên tình trạng bệnh thực tế của mỗi cá nhân.
Theo đề án, BV vệ tinh được ưu tiên lựa chọn là các cơ sở y tế, trung tâm y tế ở các khu vực khó khăn, vùng sâu, vùng xa; 54 BV "hạt nhân" là các BV đầu ngành như: Bạch Mai, K, Chợ Rẫy, Việt Đức, Nhi T.Ư, Phụ sản T.Ư... sẽ trực tiếp đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho các BV vệ tinh.
Qua thực tế hỗ trợ chuyên môn các tỉnh thành từ nhiều năm qua, PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc BV Bạch Mai, cho biết BV Bạch Mai đã ký kết hợp tác toàn diện hỗ trợ y tế tỉnh Sơn La, không chỉ chuyển giao kỹ thuật, mà mong muốn xây dựng hệ thống mạng lưới y tế từ cơ sở đến chuyên sâu, trong đó chú trọng nâng cao chất lượng y tế cơ sở, vì "nếu y tế cơ sở không tốt thì y tế chuyên sâu xây dựng bao nhiêu cũng thiếu".
BV Bạch Mai cũng hỗ trợ y tế Sơn La phát triển một số kỹ thuật chuyên sâu để bà con được điều trị ngay tại tỉnh, hạn chế phải về T.Ư điều trị. "Với bệnh não, tim, phổi, thời gian là vàng, là sinh mạng. Các ca bệnh như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, sốc nhiễm khuẩn phải đi 6 - 8 tiếng mới lên tuyến T.Ư thì mất cơ hội điều trị", PGS-TS Đào Xuân Cơ chia sẻ.
