Yu Yangxian – một nhân viên kinh doanh tại Trung Quốc cho biết cô không mấy quan tâm đến chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến Bắc Kinh tháng này, dù phần lớn tủ khóa điện tử và máy bán hàng tự động của công ty cô bán sang Mỹ.
“Miễn là Mỹ vẫn giao thương quốc tế, họ sẽ phải làm ăn với chúng tôi. Chuỗi cung ứng và chất lượng sản phẩm của Trung Quốc rất tốt”, Yu giải thích. Sau khi Mỹ nâng thuế nhập khẩu với các nước vào năm ngoái, công ty của Yu chọn cách chuyển một phần chi phí xuống khách hàng.
Dù thuế nhập khẩu là vấn đề cần quan tâm, Yu cho biết công ty đã phục hồi từ biến động năm ngoái, khi có thời điểm thuế nhập khẩu Mỹ áp với hàng Trung Quốc lên tới 3 chữ số. Tuy nhiên, cũng như nhiều hãng xuất khẩu, lượng khách của họ tại Mỹ gần như không ảnh hưởng, thậm chí có thêm nhiều đối tác mới.
Yu lý giải việc này cho thấy ngành sản xuất Trung Quốc cạnh tranh và vững vàng hơn. Việc này là nhờ chiến lược tự chủ kéo dài nhiều năm, xây dựng chuỗi cung ứng nội địa gần như hoàn chỉnh trong nhiều lĩnh vực. “Dù Tổng thống Trump tuyên bố điều gì, việc đó cũng không phải mối đe dọa lớn với chúng tôi”, cô nói.
Yu cho biết công ty đã mở rộng sang châu Âu, Nam Mỹ, Đông Nam Á và châu Phi để đối phó với thuế nhập khẩu của ông Trump và giá nguyên liệu thô tăng vì xung đột Iran.
Đây cũng là chiến lược của Bắc Kinh. Năm 2025, Trung Quốc thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD – tương đương quy mô nền kinh tế Hà Lan – nhờ thâm nhập các thị trường mới bằng mức giá thấp hơn đối thủ.
Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ năm 2025 giảm 20%, nhưng thị trường châu Phi lại ghi nhận mức tăng 25,8%. Tương tự, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) và Đông Nam Á cũng tăng 8-13%.
Năm ngoái, Trung Quốc đã dùng đất hiếm như đòn bẩy để buộc ông Trump giảm thuế nhập khẩu. Vật liệu này đóng vai trò quan trọng trong một số lĩnh vực như bán dẫn và quốc phòng. Bắc Kinh gần như độc quyền sản xuất đất hiếm, trong khi nhiều ngành công nghiệp trên thế giới, gồm doanh nghiệp Mỹ, không thể hoạt động nếu thiếu nguồn cung này.
“Đất hiếm thực sự là lá bài mạnh nhất”, Cameron Johnson – nhà phân tích tại hãng tư vấn chuỗi cung ứng Tidalwave Solutions cho biết. Ngoài ra, Trung Quốc còn có thể hạn chế nguồn cung dược phẩm, máy móc công nghiệp hoặc biến áp mà Mỹ cần để mở rộng lưới điện.
Trong ngắn hạn, chiến sự tại Iran giúp Mỹ có thêm lợi thế, vì Washington có dư nguồn cung năng lượng mà Bắc Kinh và các nước khác cần. Tuy nhiên về dài hạn, quy mô công nghiệp lớn của Bắc Kinh sẽ giúp họ chiếm ưu thế nếu xung đột leo thang. “Đó là lý do Washington đang tỏ ra mềm mỏng”, Johnson nói.
Khi thuế nhập khẩu không còn gây sức ép lớn như năm ngoái, các nhà sản xuất tại Trung Quốc cũng chịu ít áp lực hơn trong đa dạng hóa sản xuất. Jonathan Chitayat phụ trách khu vực châu Á tại Genimex Group, một hãng sản xuất theo hợp đồng có 70% doanh thu đến từ Mỹ. Ông cho biết công ty đã tìm nhà cung cấp mới tại Việt Nam và Thái Lan trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, sau đó gần đây mở rộng sang Ấn Độ và Indonesia.
Tuy nhiên, 75% trong số 500 nhà cung cấp của công ty vẫn ở Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp đã bỏ kế hoạch chuyển nhà máy sau khi Mỹ giảm thuế với Trung Quốc nhưng lại tăng với các nước khác. “Chúng tôi đều học được rằng không nên hành động cực đoan. Những ai chờ đợi giờ đều thấy quyết định đó là đúng”, ông nói.
Mike Sagan là Phó chủ tịch phụ trách nguồn cung tại Pride Mobility Products, hãng sản xuất xe lăn, xe scooter và các thiết bị hỗ trợ người khó khăn trong di chuyển. Ông cho biết chuỗi cung ứng khoảng 100 doanh nghiệp của mình hiện phụ thuộc 70-80% vào Trung Quốc.
“Chúng tôi phải giảm phụ thuộc và đa dạng hóa sản xuất, nhưng không còn quá gấp gáp nữa. Sự hoảng loạn đã qua và mọi người dần trở nên cứng rắn hơn trước những tuyên bố của ông Trump”, Sagan nói.
Ren Yanlin – lãnh đạo tại một công ty Trung Quốc chuyên hỗ trợ xây nhà máy ở nước ngoài – cho biết doanh nghiệp hiện không còn phản ứng thái quá trước các động thái của ông Trump. Họ trở nên “chai lì” với những lời đe dọa. “Tâm lý hiện tại là điều đó không còn quan trọng nữa”, ông nói.
Eric Zheng – Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Thượng Hải – cho biết gần 3.000 thành viên của hiệp hội không kỳ vọng nhiều, nhưng họ vẫn coi đối thoại là tín hiệu tích cực.
Các doanh nghiệp hy vọng hai nước kéo dài thời gian giảm thuế nhập khẩu và nới lỏng hạn chế xuất khẩu. Họ dự báo điều này có thể đi kèm cam kết Trung Quốc mua hàng trong các lĩnh vực như máy bay, đậu tương hoặc năng lượng.
Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp tin rằng tình hình hiện tại sẽ kéo dài. “Đình chiến tốt hơn chiến tranh thương mại, nhưng chỉ mang tính tạm thời”, Zheng nói.
“Chúng tôi cần sự chắc chắn. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch dài hạn, không phải cho 90 ngày hay 6 tháng tới, mà là vài năm”, ông kết luận.
Thủ tướng Phạm Minh Chính ký ban hành Chỉ thị 10 ngày 30/3 về việc tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Đây là chỉ thị thứ hai liên quan đến tiết kiệm năng lượng được chính phủ đưa ra trong hai tuần qua.
Thủ tướng nhận định thị trường năng lượng quốc tế tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia. Nếu không kịp thời có giải pháp đồng bộ, quyết liệt, Việt Nam nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2028.
Do đó, nhà điều hành yêu cầu các bộ, ngành, tỉnh, thành, tổ chức và người dân phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm nay. Với các tháng nắng nóng cao điểm (tháng 4 đến tháng 7), mục tiêu tiết kiệm điện là 10%.
Song song, giải pháp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu cần được đẩy mạnh tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình. Điện mặt trời nên kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm, tăng khả năng tự chủ nguồn điện.
Lãnh đạo chính phủ đặt mục tiêu khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản - tự tiêu, hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 của các địa phương.
Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan đề xuất giải pháp bố trí nguồn ngân sách nhà nước phù hợp, nhằm hỗ trợ người dân lắp điện mặt trời mái nhà. Cơ quan hữu quan bàn giải pháp phù hợp hỗ trợ tín dụng xanh, tín dụng ưu đãi cho hộ gia đình, doanh nghiệp lắp điện mặt trời mái nhà và pin lưu trữ.
Chỉ tiêu tiết kiệm điện cần được đặt ra ở từng bộ phận, lĩnh vực. Cơ quan, công sở đặt mục tiêu tiết kiệm điện theo quý, đưa nội dung này vào chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chấp hành kỷ luật nội bộ và thi đua khen thưởng trong năm. Người đứng đầu chịu trách nhiệm với trường hợp vi phạm quy định về tiết kiệm điện tại đơn vị.
Hệ thống chiếu sáng công cộng cũng cần được triển khai tiết kiệm điện, điều chỉnh thời gian vận hành theo nhu cầu thực tế. Cơ quan chức năng tắt, giảm công suất chiếu sáng tại các khu vực ít nhu cầu, khung giờ cao điểm và sau 23h. Hệ thống chiếu sáng quảng cáo, trang trí ngoài trời phải tắt toàn bộ. Hoạt động này cần đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 30% điện tiêu thụ.
Nhà hàng, khách sạn, cơ sở dịch vụ thương mại, tổ hợp văn phòng và tòa nhà chung cư tắt hoặc giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo trang trí ngoài trời vào khung giờ cao điểm buổi tối, theo yêu cầu của đơn vị điện lực địa phương.
Doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt các đơn vị trong danh sách cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, chủ động triển khai kế hoạch tiết kiệm điện, lồng ghép tiêu chí này vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh và quản lý năng lượng. Đơn vị sử dụng trên 500.000 kWh một năm phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm, hoặc 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm.
Với hộ gia đình, nhà điều hành khuyến khích việc sử dụng điện mặt trời mái nhà kết hợp BESS, lắp đặt hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời, ứng dụng các giải pháp năng lượng tái tạo phù hợp.
Cục Thống kê, Bộ Tài chính vừa công bố Báo cáo chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025. Đây là chỉ số phản ánh sự chênh lệch giá hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng hằng ngày của người dân giữa các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, giữa các vùng kinh tế - xã hội trong một thời gian nhất định.
Theo đó Hà Nội dẫn đầu 34 tỉnh, thành phố về mức độ đắt đỏ trong chi tiêu, sinh hoạt hằng ngày của người dân. Tiếp đó lần lượt là các tỉnh thành Quảng Ninh, Hải Phòng, TP.HCM, Đà Nẵng.
Cũng theo Cục Thống kê, 5 tỉnh có chi tiêu, sinh hoạt rẻ nhất trong năm 2025 xếp theo thứ tự là Vĩnh Long, Gia Lai, Cà Mau, Quảng Trị và Tây Ninh.
Xét theo thang điểm thì địa phương đắt đỏ nhất nước là Hà Nội ở mức 100%, còn địa phương có mức chi tiêu, sinh hoạt rẻ nhất nước là Vĩnh Long ở mức 91,47%. Chênh lệch mức chi tiêu, sinh hoạt giữa hai địa phương là 8,53%.
Nếu xét theo vùng kinh tế - xã hội, trong năm 2025, vùng Đồng bằng sông Hồng tiếp tục giữ vị trí vùng có giá sinh hoạt đắt đỏ nhất cả nước, đứng thứ hai là vùng Đông Nam Bộ.
Tiếp theo là Trung du và Miền núi phía Bắc, vùng Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên, vùng Bắc Trung Bộ, và thấp nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Khoảng cách giữa vùng có mức giá cao sinh hoạt nhất và thấp nhất là 4,89%, phản ánh sự chênh lệch không lớn về chi phí sinh hoạt giữa các vùng.
Lý giải cho việc Đồng bằng sông Hồng liên tục giữ vị trí là khu vực có giá sinh hoạt đắt nhất cả nước, Cục Thống kê cho hay đây là vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, trung tâm chính trị, hành chính quốc gia với hạt nhân là Hà Nội.
Đồng thời vùng cũng là đầu mối giao thương lớn, kết nối các tỉnh phía Bắc và quốc tế thông qua hệ thống hạ tầng giao thông tương đối đồng bộ.
Vùng Đồng bằng sông Hồng cũng tập trung nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất, là trung tâm về dịch vụ, giáo dục, y tế và khoa học công nghệ, thu hút lượng lớn lao động từ các địa phương khác.
Kinh tế phát triển ổn định, mật độ dân số cao và tốc độ đô thị hóa nhanh là những yếu tố chính làm mặt bằng giá sinh hoạt trong vùng duy trì ở mức cao.
Một yếu tố quan trọng khác làm chi phí sinh hoạt tại Hà Nội và vùng Đồng bằng sông Hồng cao hơn các địa phương khác trong cả nước là cơ cấu tiêu dùng của người dân trong vùng tập trung nhiều vào các nhóm dịch vụ như nhà ở thuê, y tế, giáo dục và ăn uống ngoài gia đình.
Giá nhà, đất tại Hà Nội và các đô thị trung tâm tăng do quỹ đất hạn chế trong khi nhu cầu lớn, kéo theo chi phí thuê nhà và sinh hoạt tăng.
Tại lễ công bố Ngày Logistics Việt Nam và Tuần lễ Logistics Việt Nam do Bộ Công Thương tổ chức chiều 15/5, ông Ngô Khắc Lễ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), nhấn mạnh logistics không còn là dịch vụ hỗ trợ thuần túy mà đã trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Theo ông, logistics đang tác động trực tiếp đến sức mạnh của chuỗi cung ứng quốc gia, đồng thời góp phần tạo động lực phát triển cho nền kinh tế.
"Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, thương mại điện tử bùng nổ, yêu cầu xanh hóa chuỗi cung ứng và thích ứng với các tiêu chuẩn phát triển bền vững toàn cầu, ngành logistics Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội lớn nhưng cũng đối mặt không ít thách thức", ông Lễ nhìn nhận.
Theo đó, vị này cho rằng doanh nghiệp logistics phải tiếp tục đổi mới mô hình quản trị, đầu tư công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường liên kết giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng việc tổ chức Ngày Logistics Việt Nam (ngày 6/5) và Tuần lễ Logistics Việt Nam hàng năm nhằm nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò quan trọng của dịch vụ logistics đối với phát triển kinh tế - xã hội, hội nhập quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đồng thời, thúc đẩy triển khai hiệu quả các chính sách, pháp luật về phát triển dịch vụ logistics Việt Nam, chú trọng chuyển đổi số, logistics xanh và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, tăng cường hợp tác quốc tế, đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư vào hạ tầng và công nghệ logistics...
Cũng trong chiều 15/5, Bộ Công Thương đã công bố Đề án tổ chức "Lễ tôn vinh và Trao Giải thưởng Công nghiệp, Thương mại, Dịch vụ Việt Nam" (Vietnam Industry, Trade and Services Award).
Đây là giải thưởng mang tầm quốc gia nhằm lựa chọn các doanh nghiệp tiêu biểu có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dịch vụ; qua đó khẳng định vai trò tiên phong của doanh nghiệp trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển sản xuất, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, giải thưởng có ý nghĩa trong việc phát hiện, tôn vinh và lan tỏa các doanh nghiệp tiêu biểu, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
