Vì sao chuyên gia khuyên đổ đá viên vào bồn cầu?

Giữa không gian hoang sơ của núi Chư Glap, thuộc làng Ring, xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai, một quần thể 5 khối đá khổng lồ, đồ sộ đang sừng sững chênh vênh trên sườn núi, tạo nên một cảnh tượng kỳ vĩ và đầy bí ẩn.

Từ xa, những tảng đá với hình thù méo mó, gồ ghề này lại xếp chồng lên nhau một cách cân bằng đến khó tin.

Theo ghi nhận của phóng viên, tảng đá lớn nhất phía dưới mang hình dáng một phần thân người đang ngồi khoanh chân.

Các khối đá phía trên tạo cảm giác như phần đầu và vai của một người khổng lồ đang trầm mặc hướng ra thung lũng. Đặc biệt, một số tảng đá trên cùng nhô ra ngoài, tạo cảm giác như sắp rơi xuống vực bất cứ lúc nào, khiến người xem không khỏi có cảm giác thót tim.

Tuy nhiên, bất chấp sự khắc nghiệt của thời tiết mưa gió nơi vùng cao nguyên, quần thể đá này vẫn đứng vững suốt nhiều năm qua như thách thức quy luật của tự nhiên. Sự sắp đặt kỳ lạ này đã khiến nhiều người lần đầu chứng kiến không khỏi tò mò và thán phục.

Ông Ksor Tuy, Trưởng thôn làng Ring, xã Ia Hrú, cho biết người dân địa phương không ai biết chính xác thời điểm quần thể đá này xuất hiện. Theo lời kể của các già làng, từ những năm 1990, khi những hộ dân đầu tiên đến đây lập làng, các tảng đá đã sừng sững chồng xếp lên nhau giữa núi rừng như hiện nay.

Ông Tuy nhấn mạnh, dù trải qua nhiều mùa mưa bão, các khối đá khổng lồ vẫn vững chãi trên sườn núi. Do vị trí xa khu dân cư và đường đi khó khăn, quần thể đá này vẫn chưa được nhiều người biết đến.

"Dân trong làng mong muốn nơi đây sẽ được đầu tư, phát triển thành điểm du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên. Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất hiện nay là hệ thống đường sá đi lại còn khó khăn, chủ yếu là đường đất men theo đồi núi", ông Tuy bày tỏ.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Đinh Thị Hoan, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Hrú, xác nhận khu vực đá chồng nằm ở cuối làng Ring vẫn còn rất hoang sơ và chưa có các dịch vụ du lịch đi kèm. Để đến được vị trí các tảng đá, người dân phải đi xe máy gần 10km, sau đó tiếp tục đi bộ và leo dốc.

Theo bà Hoan, mặc dù các khối đá tạo cảm giác chông chênh, nhưng từ trước đến nay chưa từng xảy ra hiện tượng lăn, rơi hay mất an toàn đối với người dân đi rẫy quanh khu vực.

Dựa vào hình dạng của những tảng đá xếp chồng như tư thế người ngồi thiền, lặng lẽ hướng xuống thung lũng rộng lớn phía dưới, người dân địa phương thường gọi với cái tên thân thuộc là “Đá ông Phật”.

“Do vị trí nằm xa khu dân cư, đường đi hiểm trở nên nơi đây hiện chưa được đề xuất đưa vào các tuyến tham quan, du lịch. Tuy nhiên, địa phương sẽ khảo sát, nghiên cứu để có hướng bảo vệ và quy hoạch phù hợp đối với quần thể đá kỳ lạ này”, bà Hoan cho biết.

Tin Gốc: Dân Trí

Tuy vậy biện pháp cần thiết kế kỹ lưỡng dựa trên bằng chứng kèm các giải pháp thay thế đồng bộ. Bà chia sẻ:

- Úc đã thông qua luật cấm người dưới 16 tuổi lập tài khoản trên các nền tảng lớn gồm Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, Snapchat, Reddit và nhiều nền tảng khác, có hiệu lực từ ngày 10-12-2025.

Một số quốc gia khác cũng xem xét các quy định tương tự. Đây không phải phong trào dân túy mà là đáp lại bằng chứng khoa học ngày càng nhiều về tác hại của mạng xã hội với não bộ đang phát triển của trẻ vị thành niên.

* Như bối cảnh trên và có đề nghị nghiên cứu giải pháp hạn chế, thậm chí cấm trẻ dưới 16 tuổi tại Việt Nam dùng mạng xã hội, bà đánh giá thế nào?

- Kinh nghiệm từ Úc cho thấy vấn đề khá phức tạp. Chỉ 25% tin rằng lệnh cấm có hiệu quả, trong khi 67% cho rằng khó đạt được mục tiêu đề ra.

Thực tế là sau lệnh cấm, thanh thiếu niên dưới 16 tuổi ở Úc vẫn có thể truy cập một số nền tảng, trong khi một số khác cảm thấy bị cô lập hơn trong giao tiếp với bạn bè và nhiều phụ huynh bày tỏ thất vọng về tính hiệu quả của lệnh cấm.

Cấm không sai nhưng đó mới là điều kiện cần, chưa phải điều kiện đủ.

Nếu cấm mà không có hạ tầng xác thực danh tính hiệu quả, không có không gian số thay thế cho trẻ và không có giáo dục số song hành thì lệnh cấm chỉ đẩy trẻ vào các không gian ẩn danh và kém an toàn hơn, thậm chí diễn đàn không được kiểm soát.

Tôi ủng hộ cần nghiên cứu hạn chế mạng xã hội đại trà đối với trẻ dưới 16 tuổi tại Việt Nam. Nhưng biện pháp cần được thiết kế kỹ lưỡng, dựa trên bằng chứng và đi kèm giải pháp thay thế đồng bộ.

* Nếu có lệnh cấm tại Việt Nam, bà cho rằng điều kiện cần và đủ là gì?

- Theo nghị định 147/2024, trẻ em dưới 16 tuổi không thể tự đăng ký tài khoản mạng xã hội, cha mẹ hoặc người giám hộ phải đăng ký bằng thông tin định danh của mình và chịu trách nhiệm giám sát toàn bộ nội dung trẻ truy cập, đăng tải, chia sẻ. Đây là nền tảng pháp lý cần thiết song lại phụ thuộc hoàn toàn vào các nền tảng xuyên biên giới có tuân thủ hay không.

Chính phủ Úc đã phải mở điều tra và các nền tảng có thể bị phạt đến 50 triệu đô la Úc nếu không có biện pháp ngăn người dưới 16 tuổi tạo tài khoản, mức phạt buộc Meta, Google, ByteDance thay đổi hành vi.

Việt Nam chưa có cơ chế tương đương mà gánh nặng hiện đặt lên phụ huynh và nhà trường. Trách nhiệm này phải được chuyển về các nền tảng, những thực thể thu hàng tỉ đô la từ người dùng Việt Nam nhưng không chịu trách nhiệm tương xứng về tác hại gây ra.

Cần không gian số thay thế và chương trình giáo dục số bắt buộc. Nếu không có môi trường số được kiểm duyệt phù hợp lứa tuổi, trẻ sẽ tìm cách lách qua lệnh cấm hay tài khoản ẩn danh.

* Đã có đề xuất sớm nghiên cứu giải pháp thay thế mạng xã hội để trẻ em có thể tương tác an toàn, phù hợp mục tiêu xây dựng thế hệ công dân số trong kỷ nguyên mới…

- Cốt lõi không chỉ là trẻ đang dùng mạng xã hội gì mà là trẻ đang phát triển năng lực nhận thức và kỹ năng tư duy phê phán thế nào trong môi trường số.

Các nền tảng được thiết kế bởi các nhà khoa học hành vi hàng đầu thế giới để gây nghiện và trẻ em đang cạnh tranh với các thuật toán đó bằng não bộ chưa phát triển hoàn thiện là điều không cân sức.

Tôi đề xuất ba hướng thay thế. Thứ nhất, chuẩn hóa và đầu tư nền tảng học tập số quốc gia. Cần có chứng nhận quốc gia cho các hệ thống LMS (Learning Management System) phù hợp với trẻ, có tính năng bảo vệ quyền riêng tư, giới hạn nội dung và công khai thuật toán. Singapore và Hàn Quốc đã theo hướng này với kết quả đáng học hỏi.

Thứ hai, tích hợp giáo dục công dân số vào chương trình học. Không phải dạy kỹ năng dùng phần mềm mà dạy nhận diện thao túng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tư duy phê phán trước nội dung mạng và nhận thức tác hại của nghiện thiết bị số, là môn học có giáo trình và đánh giá chứ không phải hoạt động ngoại khóa.

Thứ ba, yêu cầu các nền tảng trong nước phát triển phiên bản dành cho trẻ em, khác với chỉ dán nhãn "dành cho thiếu nhi".

Cần có thuật toán đề xuất nội dung được kiểm soát độc lập, tích hợp việc giới hạn thời gian sử dụng vào kiến trúc hệ thống và không quảng cáo nhắm mục tiêu theo hành vi với người dùng dưới 18 tuổi.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo nhiều tài liệu dinh dưỡng, chuối là thực phẩm có lợi cho gan nhờ chứa nhiều chất xơ, vitamin và các hợp chất chống oxy hóa, đồng thời hỗ trợ quá trình thải độc gan một cách tự nhiên. Với người bệnh gan, đặc biệt là người có nguy cơ gan nhiễm mỡ hoặc suy giảm chức năng gan, chuối có thể hỗ trợ cải thiện hoạt động của cơ quan này nếu sử dụng đúng cách.

Chuối cung cấp lượng glucid tự nhiên dễ hấp thu, giúp bổ sung năng lượng và tăng dự trữ glycogen trong gan. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ gan trước các yếu tố gây độc, đồng thời góp phần thải độc gan, hạn chế tình trạng tích tụ mỡ trong gan.

Bên cạnh đó, lượng chất xơ dồi dào trong chuối còn giúp tăng nhu động ruột, hỗ trợ tiêu hóa và giảm áp lực thải độc cho gan. Đặc biệt chuối có thể hỗ trợ người bệnh xơ gan nhờ tác dụng nhuận tràng, giúp hạn chế nguy cơ xuất huyết tiêu hóa. Tuy nhiên, với bệnh nhân sau phẫu thuật hoặc giai đoạn nặng, việc ăn chuối cần được kiểm soát về lượng và tham khảo ý kiến bác sĩ.

Chuối không chỉ là nguồn năng lượng tự nhiên mà còn góp phần hỗ trợ gan hoạt động hiệu quả hơn thông qua nhiều cơ chế:

Hỗ trợ giải độc gan: Chuối già chứa nhiều pectin - chất xơ hòa tan giúp làm sạch đường ruột, giảm áp lực cho gan trong việc loại bỏ độc tố. Quá trình này giúp gan hoạt động hiệu quả hơn và tránh bị tổn thương.

Cung cấp chất chống oxy hóa: Trong chuối có các chất chống oxy hóa như dopamine, vitamin C và vitamin E giúp trung hòa các gốc tự do - nguyên nhân gây tổn thương tế bào gan và các bệnh gan mạn tính.

Giúp cân bằng điện giải và bảo vệ tế bào gan: Kali có trong chuối giúp điều hòa cân bằng nước và điện giải, giảm nguy cơ sưng viêm và bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương do áp lực oxy hóa.

Hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn, giảm gánh nặng cho gan: Chuối kích thích sản xuất các enzym tiêu hóa và duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh, gián tiếp giúp giảm gánh nặng cho gan trong quá trình tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn.

Tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ phục hồi gan: Vitamin và khoáng chất trong chuối giúp tăng cường hệ miễn dịch, giúp gan phục hồi sau tổn thương do các yếu tố bên ngoài như rượu bia, thuốc và độc tố môi trường.

Cách ăn chuối đúng cách để tốt cho gan

Mỗi quả chuối chứa lượng carbohydrate khá cao, đặc biệt là chuối lớn có thể tương đương hai khẩu phần trái cây thông thường. Vì vậy, việc kiểm soát khẩu phần là rất quan trọng, nhất là với người mắc bệnh gan kèm đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa.

Để ăn chuối tốt cho gan, nên kết hợp chuối với nguồn protein hoặc chất béo lành mạnh như sữa chua, các loại hạt để làm chậm quá trình hấp thu đường. Nên chọn chuối chín vừa, tránh chuối quá chín vì hàm lượng đường cao hơn và ít tinh bột kháng.

Ngoài ra, không nên ăn chuối khi quá đói hoặc trước khi đi ngủ để tránh làm đường huyết tăng nhanh. Người có bệnh nền như đái tháo đường cần theo dõi phản ứng cơ thể sau khi ăn để điều chỉnh lượng phù hợp.

Ai nên thận trọng khi ăn chuối?

Dù tốt cho gan, chuối không phải phù hợp với tất cả mọi người. Những người có vấn đề về đường huyết, đặc biệt là đái tháo đường, cần kiểm soát lượng ăn để tránh tăng đường huyết. Bệnh nhân suy thận cũng nên lưu ý vì chuối chứa nhiều kali, có thể gây nguy hiểm nếu ăn quá nhiều.

Có thể thấy, chuối là loại trái cây mang lại nhiều lợi ích cho gan nhờ khả năng hỗ trợ tiêu hóa, chống oxy hóa và cung cấp năng lượng lành mạnh. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tác dụng, người dùng cần ăn với lượng hợp lý, đúng thời điểm và phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

Tin Gốc: Người Đưa Tin