Công an TP.HCM và các địa phương đã lên thông báo nhắc nhở nhiều nội dung quan trọng liên quan đến vai trò, trách nhiệm của admin (quản trị viên, người kiểm duyệt) về thực trạng này.
Mới đây, thông tin cảnh báo và nhắc nhở admin các hội, nhóm trên mạng xã hội, được chia sẻ rộng rãi trên fanpage của Công an TP.HCM (Công an P.Tân Bình, Công an xã Nhuận Đức…), Công an tỉnh Quảng Ngãi (Công an xã Tư Nghĩa, Công an phường Đăk Cấm…).
Theo một cán bộ công an phường tại TP.HCM, việc nhắc nhở là cần thiết trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, nhiều hội, nhóm hoạt động sôi nổi với số lượng thành viên lớn.
“Bên cạnh những thông tin hữu ích, vẫn còn nhiều tình trạng đăng tải, chia sẻ nội dung sai sự thật, quảng cáo trái phép, lừa đảo, vay tiền, đòi nợ, đánh ghen… gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự và quyền lợi người dân”, vị cán bộ cho biết.
Trao đổi với người viết qua điện thoại, đại diện Công an xã Tư Nghĩa (Công an tỉnh Quảng Ngãi), cho biết xã Tư Nghĩa có nhiều hội, nhóm hoạt động trên mạng xã hội, có vài hội nhóm trên 10.000 người.
“Công an tỉnh Quảng Ngãi đã quán triệt các đơn vị công an xã, phường về vấn đề này. Năm ngoái, chúng tôi đã làm việc cùng các admin hội nhóm để thông tin, tuyên truyền về nội dung đăng tải trên trang của mình: mỗi bài đăng, mỗi chia sẻ phải đúng pháp luật”, vị cán bộ nói.
Trong thực tế, nhiều vụ đòi nợ online đã sử dụng hình thức đăng bài “đòi nợ” kèm theo thông tin cá nhân của người bị cho là “con nợ” như họ tên, số điện thoại, địa chỉ, nơi làm việc, thông tin con cái để gây áp lực xã hội.
Theo Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Công ty Luật TNHH HPL và Cộng sự, TP.HCM), nếu admin biết nội dung chưa được kiểm chứng, nhưng vẫn duyệt đăng thông tin đòi nợ, bóc phốt, bôi nhọ người khác, họ không còn đứng ngoài câu chuyện. “Ngay cả trường hợp thông tin đăng tải là đúng sự thật nhưng cách thức công khai nhằm xúc phạm danh dự, cô lập xã hội hoặc hạ nhục người khác thì vẫn có thể bị xử lý”, luật sư Huyền lưu ý.
Công an xã Tư Nghĩa khuyến cáo: admin phải chịu trách nhiệm đối với nội dung được đăng tải trong nhóm mình quản lý, không thể miễn trừ trách nhiệm bằng cách chỉ đóng vai trò “người duyệt bài”.
“Không thể lấy lý do “không biết”, “do hệ thống tự duyệt” để né tránh trách nhiệm. Các nội dung vi phạm pháp luật khi xuất hiện trong nhóm có thể bị xử lý theo quy định hiện hành: nhẹ thì xử phạt hành chính, nặng admin có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm”, đại diện Công an xã Tư Nghĩa thông tin.
Đồng tình với quan điểm này, dưới góc nhìn của luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, yếu tố quyết định trách nhiệm của admin thường nằm ở 3 vấn đề: Có biết nội dung vi phạm hay không? Có quyền kiểm soát việc đăng tải hay không? Có hành vi chủ động hỗ trợ lan truyền hay không?
Nữ luật sư phân tích, trong môi trường mạng xã hội, hành vi “giúp sức” có thể được hiểu rất rộng: tạo nền tảng đăng tải, kiểm duyệt cho bài được xuất hiện, duy trì bài viết dù biết có nội dung sai sự thật, khóa bình luận phản biện nhưng để bình luận xúc phạm tồn tại, ghim bài nhằm lan truyền mạnh hơn hoặc thu lợi từ hoạt động “đăng bài đòi nợ”.
Theo luật sư Huyền, nếu có đủ căn cứ chứng minh admin nhận thức rõ hành vi vi phạm nhưng vẫn hỗ trợ thực hiện, cơ quan điều tra có thể xem xét vai trò đồng phạm trong các tội như: tội làm nhục người khác (Điều 155 bộ Luật Hình sự), tội vu khống (Điều 156 bộ Luật Hình sự)…
“Nếu việc đăng tải có mục đích ép buộc trả nợ bằng cách khủng bố tinh thần, gây áp lực danh dự thì tùy tính chất vụ việc còn có thể bị xem xét dấu hiệu: cưỡng đoạt tài sản, xâm phạm bí mật đời tư, đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông theo Điều 288 bộ Luật Hình sự”, luật sư Huyền nói.
Trăn trở với thực trạng nhiều fanpage đăng tin bài đòi nợ, bóc phốt, bôi nhọ danh dự người khác tràn lan trên mạng xã hội thời gian qua, luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết đây là cảnh báo cần thiết và đúng với thực tế của môi trường số hiện nay.
Luật sư Hoàng Hà nhận thấy fanpage và hội nhóm ảnh hưởng rất mạnh đến giới trẻ và xã hội, không chỉ truyền thông tin mà còn định hình suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Mặt tích cực là kết nối cộng đồng, chia sẻ kiến thức, cơ hội học tập và việc làm.
Mặt tiêu cực là tin giả, nội dung cực đoan, bôi nhọ, kích động rất dễ lan nhanh. Nhất là khi người trẻ tiếp nhận thông tin theo tâm lý đám đông mà thiếu kiểm chứng. Nguy hiểm hơn là nhiều hội, nhóm không chỉ phản ánh dư luận mà còn dẫn dắt dư luận.
Vụ việc bắt giữ nhóm quản trị fanpage chuyên cưỡng đoạt tài sản ở Hải Phòng mới đây là một ví dụ. Báo Thanh Niên ngày 7.4 đăng thông tin: Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP.Hải Phòng, cho biết đơn vị vừa bắt giữ Vũ Tùng Lâm (36 tuổi) và Nguyễn Văn Tài (34 tuổi), để điều tra hành vi cưỡng đoạt tài sản, thông qua hệ thống fanpage, group Facebook có lượng tương tác lớn.
Theo luật sư Hà, nếu admin duyệt cho đăng nội dung đòi nợ có tính bôi nhọ, xúc phạm người khác thì có thể bị xử phạt hành chính từ 10 đến 20 triệu đồng theo Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP và bị buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
“Trường hợp nặng hơn, nếu có dấu hiệu làm nhục hoặc vu khống thì còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Điểm mấu chốt là một khi admin đã biết và trực tiếp phê duyệt cho nội dung vi phạm xuất hiện trên trang thì họ không còn là người đứng ngoài nữa”, luật sư Hoàng Hà thông tin.
Nguyễn Thị Hồng Đào, sinh viên Trường ĐH Văn Hiến, cho biết nếu không dùng mạng xã hội một ngày thì không ảnh hưởng nhiều và Đào làm được. Nhưng không dùng nó trong thời gian dài sẽ tác động không tốt đến việc học tập và liên lạc vì hiện nay mọi người chủ yếu kết nối qua các nền tảng trực tuyến.
"Với em, mạng xã hội không đến mức không thể thiếu nhưng là công cụ cần thiết để cập nhật thông tin và duy trì liên lạc, có thể dừng một ngày để nghỉ ngơi, sống chậm lại cũng được, còn dừng hẳn thì khó", Đào chia sẻ.
Trong khi đó, Vũ Duy Hưng, sinh viên Trường ĐH Công Thương TP.HCM, cho biết việc không dùng mạng xã hội một ngày không quá khó với bản thân. Hưng chia sẻ đã ngừng sử dụng TikTok từ sau dịch Covid-19 đến nay, tuy nhiên do học ngành công nghệ nên đôi lúc vẫn cần lên mạng Facebook và YouTube để tìm kiếm thông tin phục vụ học tập. "Chỉ khi cần học hoặc cập nhật thông tin mình mới dùng mạng xã hội, còn bình thường mình ít online nên nếu không dùng một ngày hay vài ngày mình cũng thấy đơn giản và bình thường", Hưng nói.
Ở góc nhìn người đi làm, Bùi Thị Thịnh (34 tuổi, ngụ P.Thủ Đức, TP.HCM), nếu công việc không yêu cầu thường xuyên thì việc rời mạng xã hội một ngày là hoàn toàn bình thường, thậm chí khi đi du lịch Thịnh có thể không dùng suốt cả tuần. Tuy nhiên trên thực tế, công việc hiện nay thường được trao đổi qua Zalo và các ứng dụng trực tuyến nên dù hết giờ làm, nhiều người vẫn phải xử lý công việc online ngoài giờ.
"Không muốn dùng mà vẫn phải dùng", Thịnh nói và cho biết đôi khi chỉ muốn có một ngày thật sự tách khỏi mạng xã hội để nghỉ ngơi, do đó việc không dùng mạng xã hội một ngày là điều quá dễ dàng.
Còn với Vũ Thanh Hải (24 tuổi, ngụ P. Thông Tây Hội, TP.HCM), cho biết thỉnh thoảng bản thân cũng dành một ngày nghỉ cuối tuần không dùng mạng xã hội để đi uống cà phê, xem phim, xem kịch hay trò chuyện trực tiếp với bạn bè. "Cho nên việc không online một ngày với tôi là bình thường", Hải nói. Dù vậy, Hải thừa nhận mạng xã hội là thiết yếu, ngoài phục vụ công việc, bản thân cũng đang phụ thuộc khá nhiều vào nó nên thường xuyên bị rối loạn giấc ngủ, vì vậy muốn hạn chế nhưng chưa tìm ra cách.
"Team" không thể thì nói gì?
Nguyễn Lương Ngọc Anh, sinh viên Trường ĐH Văn hiến, cho rằng bản thân không thể ngừng dùng mạng xã hội dù chỉ một ngày vì cuộc sống hằng ngày gắn liền với việc giải trí và liên lạc với gia đình, người thân, bạn bè. "Là sinh viên sống xa nhà, em thường gọi điện cho người thân vào buổi tối nên mạng xã hội và các ứng dụng trực tuyến gần như trở thành một phần không thiếu trong cuộc sống", Anh nói.
Trong khi đó, Nguyễn Ngọc Phương An, sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho biết bản thân khó có thể không dùng mạng xã hội trong một ngày vì còn nhiều công việc khác như học tập, tìm kiếm thông tin và cập nhật tin tức hàng ngày. "Có thể dừng online trong vài giờ chứ không thể rời xa hoàn toàn vì mạng xã hội hiện vẫn là nhu cầu cần thiết cho học tập và giải trí", An nói.
Tương tự, Phạm Lê Phương Vy, sinh viên Trường ĐH Ngân hàng, cho biết nếu không có internet hoặc các thiết bị công nghệ cùng các nền tảng (Facebook, YouTube, Google...) thì việc học sẽ gặp khó khăn do sinh viên hiện nay phải thường xuyên tìm tài liệu, nghiên cứu thông tin phục vụ học tập và giải trí trên mạng xã hội. "Nên việc không sử dụng mạng xã hội trong một vài giờ thôi cũng khó huống hồ là cả một ngày", Vy nói.
Theo PGS.TS Trịnh Hòa Bình, chuyên gia xã hội học, Tổng Biên tập Tạp chí Nghe nhìn Việt Nam, các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok hay Zalo đã dần trở thành một phần thiết yếu trong đời sống hiện đại, đặc biệt với giới trẻ. Không chỉ phục vụ nhu cầu giao tiếp, mở rộng các mối quan hệ xã hội, mạng xã hội còn hỗ trợ trong việc tiếp cận tri thức, tự học và tương tác hằng ngày. "Chính sự tiện lợi ấy khiến các nền tảng này ngày càng đóng vai trò như một "công cụ lợi hại", đến mức nhiều người dần phụ thuộc vào nó nhiều hơn mỗi ngày, thậm chí có nguy cơ trở thành "nô lệ" của các nền tảng công nghệ số", ông Bình nhận định.
Ông cho rằng từ nhu cầu sử dụng hợp lý ban đầu, mạng xã hội ở một bộ phận người dùng đã dần biến thành thói quen khó bỏ. Thậm chí, nhiều người không còn sử dụng vì mục đích tìm hiểu hay học hỏi nữa mà đơn giản vì cảm giác "không dùng không được". Trong bối cảnh đó, việc từ bỏ hoàn toàn mạng xã hội là rất khó, đặc biệt với những người không có nhiều công việc hay hoạt động thực tế để kéo họ ra khỏi không gian mạng. Vì vậy, theo ông, vấn đề quan trọng không phải là "cai" mạng xã hội mà là làm sao để không bị lệ thuộc vào nó.
"Điều này phụ thuộc rất lớn vào khả năng tự nhận thức và kiểm soát bản thân của mỗi người. Người trẻ cần biết kế hoạch hóa thời gian sống, điều tiết việc sử dụng mạng xã hội, tránh để bản thân rơi vào trạng thái mất kiểm soát hay chìm đắm quá mức. Đồng thời, mỗi người cũng cần đặt mình trong mối quan hệ với nhiều công việc, hoạt động khác nhau để cân bằng cuộc sống và sử dụng các tiện ích công nghệ một cách lành mạnh, có ích", ông Bình nói.
Mỗi ngày đi qua đường Cộng Hòa, Trường chinh điều khiến nhiều người "ngán ngẩm" không phải quãng đường dài mà là những dòng xe ken đặc, nhất là khu vực gần mũi tàu Trường Chinh - Cộng Hòa. Chỉ một đoạn đường vài km nhưng không ít người phải mất hàng chục phút, thậm chí gần một giờ để thoát khỏi "nút cổ chai" giao thông này vào giờ cao điểm.
Chính vì vậy, khi thông tin metro số 2 Bến Thành - Tham Lương khởi công, nhiều người dân, đặc biệt là người trẻ thường xuyên đi qua trục Cộng Hòa - Trường Chinh, bày tỏ sự kỳ vọng công trình sớm về đích để có thêm lựa chọn di chuyển, giảm nỗi ám ảnh kẹt xe kéo dài nhiều năm.
Metro số 2 Bến Thành – Tham Lương là một trong những dự án giao thông đô thị trọng điểm của TP.HCM. Tuyến có tổng chiều dài hơn 11 km, bố trí 10 ga ngầm, 1 ga trên cao.
Thường xuyên chọn tuyến metro số 1, Lư Khả Ái Vân (19 tuổi), nhân viên MB Bank, ngụ P.Chánh Hưng, TP.HCM, cho biết thường ngày bản thân đi làm bằng xe máy, khi đi chơi trong thành phố, Vân sẽ chọn tuyến metro số 1 để giảm kẹt xe.
"Sau khi đọc thông tin trên báo chí có thêm tuyến metro số 2, mình cảm thấy rất vui vì các tuyến metro mới được mở rộng nhiều nơi ở TP.HCM, mình dễ dàng lựa chọn tuyến đi metro", Vân vui mừng nói.
Vân cho rằng tuyến metro số 2 sẽ làm giảm áp lực cho giao thông mặt đất. Nhờ vậy, người dân không còn phải chen chúc trên đường hay di chuyển dưới nắng nóng, đồng thời an toàn hơn vào những ngày mưa bão.
"Mình rất kỳ vọng tuyến metro số 2 sẽ sớm hoàn thành. Đây không chỉ là một tuyến giao thông mới mà còn là dấu mốc cho quá trình đô thị hóa. Khi giao thông thuận tiện hơn, cơ hội phát triển kinh tế, thương mại và đầu tư cũng sẽ rộng mở", Vân chia sẻ.
Trong khi đó, Trần Duy Tân, sinh viên Trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng, TP.HCM, cho biết: "Mình đọc báo thấy thông tin sẽ có tuyến metro số 2. Mình rất vui. Mình dự dịnh sau khi metro số 2 hoàn thành sẽ rủ bạn bè đi trải nghiệm".
Theo Tân, metro số 2 mang đến cho người dân TP.HCM một lựa chọn di chuyển mới, nhanh chóng và thuận tiện hơn so với việc phụ thuộc vào xe máy hoặc xe ô tô như hiện nay. "Di chuyển bằng tàu metro số 2 giúp người trẻ có thêm thời gian nghỉ ngơi, đọc sách hoặc làm việc trong lúc di chuyển thay vì phải tập trung lái xe giữa dòng phương tiện đông đúc", Tân nói.
Tân cũng cho biết tuyến metro số 2 là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường. "Mình rất kỳ vọng tuyến metro số 2 sớm hoàn thành và đưa vào khai thác, nhằm giảm ùn tắc, cải thiện môi trường sống và tạo động lực để các tuyến metro khác được triển khai nhanh hơn trong tương lai", Tân nói.
Vi Giao Kỷ Nguyên (25 tuổi), làm việc tại Trường THCS Nguyễn An Khương, TP.HCM, cho biết rất vui khi biết thông tin metro số 2 sẽ được khai thác năm 2030. Theo Nguyên, sau khi metro số 1 đi vào hoạt động, nhiều bạn trẻ ban đầu chỉ đi trải nghiệm nhưng dần chuyển sang sử dụng để đi học, đi làm vì thuận tiện và tiết kiệm thời gian.
"Lần nào đi làm mình cũng phải tính dư thời gian vì sợ kẹt xe. Có khi mình xuất phát rất sớm nhưng vẫn đến trễ do ùn tắc giao thông. Nếu đi metro, mình có thể chủ động hơn về lịch trình, không còn quá lo đến trễ vì ùn tắc", Kỷ Nguyên chia sẻ.
Theo Nguyên, tuyến metro số 2 không chỉ giúp người dân đi lại nhanh hơn mà còn tiết kiệm chi phí, nhất là học sinh, sinh viên và người lao động trẻ. "Thay vì tốn tiền xăng, di chuyển dưới trời nắng, người dân sẽ có thêm lựa chọn an toàn, thoải mái hơn", Nguyên nói
Nguyên kỳ vọng metro số 2 sẽ sớm hoàn thành. Sự thành công của metro số 1 đã giúp nhiều người thay đổi cách nhìn về giao thông công cộng. Khi có thêm nhiều tuyến metro được kết nối đồng bộ sẽ trở thành lựa chọn quen thuộc của người dân TP.HCM.
Họ không thể nói thêm một lời cảm ơn, chẳng thể nhắn tin, gọi điện, cũng không thể ôm cha thêm một lần nào nữa. Điều còn lại với những đứa trẻ mồ côi cha là những bài học và tình yêu chẳng bao giờ vơi theo năm tháng.
Trong ký ức của chị Mai Thị Hoa (36 tuổi), ngụ đường Cống Quỳnh, P. Cầu Ông Lãnh (TP.HCM), bố là người ân cần, bù đắp với phần thực tế của mẹ, cho chị một tuổi thơ êm đềm ấm áp. "Đến khi tôi vừa kịp lớn, chưa kịp chăm lo cho bố thứ gì, thì bố đi", chị tâm sự.
Hơn 10 năm qua chị vẫn luôn nhớ thương day dứt và ước có bố ở bên đồng hành trong những lúc vui buồn của cuộc đời: Khi ăn bữa cơm đầu tiên ở căn nhà mới, khi chị làm mẹ, khi đi du lịch khắp nơi hay khi mệt mỏi, đơn độc hoang mang cần một người vững chãi như núi để tựa vào…
Bố của chị từng ở trong quân ngũ 16 năm nên ông áp dụng nền nếp quân đội cho sinh hoạt gia đình rất hiệu quả. Ông dạy các con cách quét nhà, rửa rau, giặt đồ sao cho thật sạch, gấp chăn nệm sao cho gọn gàng tăm tắp, ăn uống từ tốn lịch sự, cầm đũa đúng cách, không nhồm nhoàm, vừa nói vừa ăn…
"Bố tôi có cái quán sửa xe nhỏ và sửa khéo có tiếng trong vùng. Bố dạy tôi cách sửa từng chi tiết trên xe đạp, cách trộn vữa, lát sân, lắp bóng đèn, cách mài dao kéo, bắt cá, gò thuyền, dạy tôi cả chuyện đi đòi tiền những người thiếu nợ", chị nhớ lại.
Chị vẫn nhớ những đêm đông miền Bắc lạnh cắt da cắt thịt, bố còn bảo chị chạy xuống gõ cửa nhà người thân lấy săm lốp về thay cho khách. Chị vẫn còn nhớ như in: "Người khách lạ lỡ đường, xe hư dắt bộ giữa đường quê mưa lạnh, bố tôi mở cửa làm giúp, chỉ lấy vốn và một ít tiền công dù họ năn nỉ bố lấy thêm. Bố bảo, không nên lợi dụng cảnh khốn khó của người khác để làm lợi cho mình".
Nhìn lại chặng đường đã đi qua, chị bộc bạch: "Tôi sống một đời bình thường, cũng đầy rẫy sai lầm, cũng nhiều lúc lâm vào cảnh khó khăn. Nhưng những lời răn dạy và ký ức về bố đã luôn in đậm trong tôi, tiếp cho tôi sức mạnh, dìu tôi bước tiếp trong cuộc đời này".
Chị Nguyễn Thị Hiền (33 tuổi ngụ tại đường Bồ Đà, P. Long Biên, Hà Nội), cho biết bố chị đã mất 22 năm nay nhưng hình ảnh bố luôn trong trái tim hai chị em Hiền và mẹ. "Bố tôi mất ngày tôi mới 11 tuổi, nhỏ xíu, ông bị ung thư vòm họng. Ngày xưa nhà tôi nghèo, ảnh kỷ niệm gia đình cũng chẳng có mấy tấm", chị lặng người nhớ lại.
Nhà chị Hiền chỉ có 2 chị em. Chị là con út nên được bố cưng chiều, đi đâu bố cũng cho đi cùng. Trong ký ức của chị bố chưa một lần đánh mắng nặng lời với con gái nhỏ. Chị kể chuyện: "Bố nấu ăn rất ngon, gọn gàng sạch sẽ, bố tôi nấu canh măng vịt là tuyệt vời". Đã 22 năm bố vắng nhà, nhưng với chị chỉ là bố chị đang ở nơi khác vẫn dõi theo mẹ và hai chị em.
Ngày của Cha không chỉ dành cho những người còn may mắn được ôm cha, nói lời yêu thương trực tiếp, đây còn là dịp để những người đã mất cha được lặng lẽ nhớ về một phần quan trọng nhất của cuộc đời mình. Dù có những cuộc điện thoại chẳng còn có người nghe, có những lá thư không bao giờ được gửi và những cuộc trò chuyện không bao giờ có hồi đáp…
