Trong kho tàng ẩm thực Việt Nam, mỗi vùng miền đều sở hữu những đặc sản gắn liền với thiên nhiên, mang theo dấu ấn riêng biệt. Với sông Đà hùng vĩ, nhắc đến đặc sản người ta không thể bỏ qua cá ngần – loại cá nhỏ bé, thân trong suốt, được ví như “ngọc trong nước” và là món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng. Cá ngần không chỉ nổi tiếng bởi hương vị thanh tao, mà còn có giá trị dinh dưỡng vượt trội, được nhiều chuyên gia đánh giá là thực phẩm quý cho sức khỏe.
Cá ngần là loài cá nước ngọt hoặc nước lợ, có thân hình nhỏ nhắn với chiều dài trung bình từ 5–7cm, mềm mại như cọng bún, màu trắng sữa hoặc trong suốt. Hình dáng đặc biệt này khiến loại cá nhỏ bé trở nên khác biệt hoàn toàn so với các loài cá thông thường khác.
Cá ngần còn được biết đến với những cái tên khác là cá sữa, cá nến, cá thủy tinh. Hương vị cá ngọt thanh tao, thơm ngon. Khi vào vụ, ngư dân sông Đà thường thả lưới vào sáng sớm để bắt cá.
Mùa cá ngần chỉ kéo dài từ tháng 4 đến tháng 6 dương lịch hàng năm. Chúng chủ yếu sinh sống tại các con sông lớn ở miền Bắc, trong đó cá ngần sông Đà, tỉnh Hòa Bình cũ (nay là tỉnh Phú Thọ mới) nổi tiếng với chất lượng thơm ngon vượt trội. Chính sự ngắn ngủi trong chu kỳ xuất hiện đã khiến cá ngần trở thành “lộc trời”, khan hiếm và được người dân Hà Nội, cùng nhiều thực khách sành ăn, săn tìm.
Đối với người dân địa phương, cá ngần không chỉ là nguồn thực phẩm mà còn là kế sinh nhai, là một phần ký ức và hồn quê gắn bó qua nhiều thế hệ. Việc đánh bắt và tiêu thụ cá ngần đã góp phần tạo nên nét riêng của vùng đất ven sông Đà.
Điểm đặc biệt của cá ngần là có thể chế biến thành nhiều món ăn khác nhau mà vẫn giữ được vị ngọt thanh, hương thơm dịu. Người dân đã sáng tạo nên hàng loạt món ngon từ loài cá không xương này, vừa mang tính dân dã, vừa đủ tinh tế để xuất hiện trong những bữa ăn cầu kỳ.
Chả cá ngần – món ăn nổi tiếng: Cá ngần được băm hoặc xay nhuyễn, trộn cùng thịt nạc, trứng gà, thì là, hành lá, rau răm, lá lốt và bột bắp để tạo độ kết dính. Hỗn hợp này sau đó được nặn thành viên, chiên vàng giòn. Khi ăn, chả cá ngần mang lại cảm giác béo ngậy, thơm nức mùi lá gia vị, giòn ngoài mềm trong, rất dễ ăn và hấp dẫn.
Canh chua cá ngần: Món được nhiều người ưa thích. Cá được nấu cùng cà chua, dứa, hành, thì là để tạo vị chua thanh, kết hợp vị ngọt tự nhiên của cá, mang đến bát canh thanh mát, đặc biệt phù hợp trong những ngày hè oi ả. Ngoài ra, người dân còn chế biến cá ngần thành cá ngần giòn xóc mắm tỏi ớt, tạo nên hương vị đậm đà, quyện mùi thơm của gia vị.
Bún chả cá ngần: Sự kết hợp độc đáo giữa bún tươi, rau sống và cá ngần chiên giòn. Hay như chả cá ngần cuốn lá lốt, vừa dậy mùi thơm, vừa làm giảm cảm giác ngấy, mang lại sự cân bằng cho món ăn. Nhiều gia đình còn nấu cá ngần với dưa chua, hoặc rim chua ngọt để đổi vị trong bữa cơm thường ngày.
Cá ngần kho tiêu: Cá ngần kết hợp với một ít nước mắm, tiêu, đường và dầu ăn. Khi kho không cần thêm nước vì cá sẽ tự ra nước trong quá trình kho. Món này đậm đà, ăn kèm với cơm nóng thì thật tuyệt vời.
Dù nhỏ nhưng cá ngần mang trong mình rất nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe. Cụ thể trong những con cá ngần có khá nhiều đạm, omega3, vitamin B2 và B12, axit folic, sắt, magie…
Là nguồn bổ sung lý tưởng giúp tăng cường sức khỏe xương khớp, đặc biệt hữu ích cho trẻ em đang phát triển và người cao tuổi cần phòng ngừa loãng xương. Omega-3 có khả năng cải thiện trí nhớ, giảm viêm, hỗ trợ chống lại các bệnh lý về tim.
Đặc biệt, lượng vitamin và khoáng chất trong cá ngần giúp tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ duy trì cơ thể khỏe mạnh. Cũng nhờ vậy mà ăn cá ngần chúng ta sẽ nhận được nhiều dưỡng chất tốt cho tim mạch, điều hòa huyết áp, giảm mỡ máu và tốt cho hệ thần kinh.
Trong y học cổ truyền, cá ngần được ghi nhận với nhiều công dụng quý: Nhuận phổi, chữa ho, kiện vị, điều hòa kinh mạch, dưỡng dạ dày và phục hồi thể lực cho người suy nhược. Người cao tuổi ăn cá ngần thường xuyên được cho là có sức khỏe tốt hơn, ít ốm vặt và sống thọ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm dân gian và bằng chứng khoa học hiện đại càng khẳng định giá trị toàn diện của loài cá nhỏ bé này.
Những lợi ích dinh dưỡng vượt trội cùng hương vị thơm ngon đã đưa cá ngần trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội. Vào mùa, người tiêu dùng thường tranh thủ mua cá ngần tươi để chế biến hoặc tích trữ. Sự khan hiếm theo mùa khiến loại cá này càng được săn đón, giá trị thương mại cũng nhờ đó mà tăng cao.
Cá ngần tuy nhỏ bé nhưng lại là món quà thiên nhiên quý giá với hương vị thơm ngon đặc trưng. Dù là món chiên giòn hay canh chua thanh mát, cá ngần đều mang đến trải nghiệm ẩm thực tuyệt vời. Nếu có cơ hội, đừng bỏ lỡ dịp thưởng thức loại cá đặc biệt này!
Trước nguy cơ nắng nóng ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, đặc biệt là người cao tuổi, chính quyền thành phố Kingston, bang Ontario (Canada) triển khai chương trình tặng máy điều hòa cho người lớn tuổi có thu nhập thấp.
Gần đây, thành phố chính thức phê duyệt khoản ngân sách 17.000 USD (hơn 447 triệu đồng) để triển khai chương trình.
Bà Ruth Noordegraaf, Giám đốc Phát triển Cộng đồng và Phúc lợi của thành phố, cho biết những đợt nắng nóng kéo dài đang trở thành mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng.
"Người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh lý nền, là nhóm dễ bị tổn thương nhất khi nắng nóng kéo dài. Chương trình là bước đi thiết thực giúp cư dân chuẩn bị tốt hơn trước các đợt nắng nóng trong tương lai", bà nói.
Theo kế hoạch, thành phố sẽ phối hợp với các tổ chức địa phương để huy động tình nguyện viên hỗ trợ vận chuyển và lắp đặt máy điều hòa cho người dân, góp phần giảm bớt khó khăn cho các hộ gia đình lớn tuổi, tờ Kingstondaily đưa tin ngày 28/5.
Sau khi được lắp đặt, người nhận hỗ trợ sẽ tự chịu trách nhiệm về thủ tục bảo hành, bảo trì cũng như chi phí điện năng phát sinh trong quá trình sử dụng. Đại diện thành phố sẽ tiến hành khảo sát, đánh giá hiệu quả chương trình vào cuối năm 2026 trước khi báo cáo lại Hội đồng Thành phố vào năm sau.
Để đủ điều kiện đăng ký, người tham gia phải từ 65 tuổi trở lên, đang sinh sống tại Kingston, thuộc diện thu nhập thấp, đồng thời sống trong chung cư.
Ngoài ra, người đăng ký cần tự xác nhận được nhân viên y tế khuyến nghị dùng máy điều hòa để hỗ trợ sức khỏe, không cần nộp giấy tờ hay hồ sơ y tế.
Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến hoặc trực tiếp tại các trung tâm cộng đồng và văn phòng dịch vụ xã hội của thành phố trước 16h ngày 10/6.
Do số lượng máy điều hòa có hạn, những hồ sơ hợp lệ sẽ được đưa vào danh sách bốc thăm ngẫu nhiên. Những người được chọn sẽ được nhân viên thành phố liên hệ từ khoảng ngày 15/6.
Bên trong, thợ ảnh đang đi lại cùng những tấm hắt sáng đặt sát lối đi. Nhiều người đang thay trang phục hay dặm lại lớp trang điểm. Delima đợi 30 phút mới có chỗ ngồi "Tôi định ra về vì tưởng đây là sự kiện của các KOL quảng bá thương hiệu", nữ du khách Malaysia nói.
Cô tìm đến quán cà phê này theo gợi ý trên mạng xã hội và phải đợi 30 phút mới có chỗ ngồi. Delima nói bất ngờ khi được nhân viên giải thích đó là khách tới check-in. Ở Malaysia, quán cà phê là không gian để làm việc hoặc trò chuyện. Việc thuê thợ trang điểm, thợ ảnh riêng thường chỉ dành cho đám cưới hoặc sự kiện lớn.
Aleksandra Sorokina, 24 tuổi, giáo viên tiếng Nga, sau một năm ở Hà Nội đã quen với việc người trẻ xếp hàng chụp ảnh từ đường phố đến quán cà phê hay những con ngõ nhỏ. "Tôi từng nghĩ những nơi đó mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt, nhưng hóa ra không phải", cô nói.
Tại quê nhà của Aleksandra, cô không gặp cảnh này vì mọi người đề cao quyền riêng tư. Việc chụp ảnh quá lâu ở nơi công cộng bị coi là thiếu lịch sự. Dù vậy, cô vẫn coi đây là một nét văn hóa bởi người Việt thể hiện sự tự tin, sáng tạo khi biến mỗi góc phố thành bối cảnh nghệ thuật.
Thời gian qua, "văn hóa check-in" của người trẻ Việt là đề tài được thảo luận trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Các video thể hiện góc nhìn của người nước ngoài thu hút hàng nghìn lượt tương tác. "Tôi hỏi nhiều người và được giải thích thói quen này xuất phát từ nhu cầu lưu giữ kỷ niệm", Delima nói. Một số ý kiến khác cho rằng sự bùng nổ của các công việc tự do như sáng tạo nội dung, đánh giá dịch vụ (reviewer) hay tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO) trước các địa điểm xu hướng đã thúc đẩy trào lưu này.
"Nhưng chủ yếu là nhu cầu xây dựng hình ảnh trên mạng xã hội. Họ đầu tư để có ảnh đẹp đăng lên mạng", Aleksandra nói.
Với những người có sở thích check-in, quán cà phê là "studio lý tưởng". "Thay vì chi 250.000 - 500.000 đồng mỗi giờ thuê studio chuyên nghiệp, tôi chọn các quán có không gian đẹp, ánh sáng tự nhiên", Lê Thùy, 27 tuổi, mẫu ảnh tại Hà Nội, nói.
Điểm bất tiện của việc chụp ảnh tại quán cà phê là thiếu không gian để đạo cụ. Thùy cho biết thường mang theo nhiều đồ, nhưng sẽ ý thức để gọn gàng và xin phép quán. Với những nơi thu phí, cô sẵn sàng chi trả.
Dù vậy cô thừa nhận người chụp ảnh khiến việc tìm không gian yên tĩnh để gặp gỡ bạn bè trở nên khó khăn. "Giờ muốn yên tĩnh, tôi chỉ có thể vào các quán chuyên để làm việc", cô nói.
Hoàng Hải Anh, 21 tuổi, TP HCM, kể việc xuất hiện chỉn chu để chụp ảnh ở nơi công cộng là cách tăng sự tự tin. Cô dành nhiều giờ chờ đợi tại những địa điểm đang "hot". "Chụp ảnh tại nơi đang thu hút cộng đồng giúp tôi cảm thấy bắt kịp xã hội. Việc chờ đợi để có bức ảnh đẹp cũng là một trải nghiệm", Hải Anh nói.
Xu hướng này buộc nhiều hộ kinh doanh thay đổi quy định. Tại Hà Nội và TP HCM, hàng chục quán treo biển "Cấm máy ảnh chuyên dụng" hoặc thông báo thu phí chụp ảnh từ 300.000 đến 600.000 đồng mỗi giờ.
Chị Nguyễn Thu Hường, 43 tuổi, chủ một quán cà phê tại phường Hoàn Kiếm, cho biết thường xuyên gặp những nhóm khách mang theo vali quần áo, chiếm dụng nhà vệ sinh 30 phút, thậm chí cả tiếng để thay đồ.
"Để bảo vệ khách hàng cần sự yên tĩnh, chúng tôi buộc phải giới hạn thiết bị. Khách ngồi trang điểm tại chỗ quá lâu cũng bị tính phí 150.000 đồng mỗi giờ. Với êkíp chụp ảnh chỉ được ngồi 1-2 tiếng", chị Hường nói.
Nhưng một số chủ quán coi đây là cơ hội quảng bá miễn phí. Anh Duy Nam, 32 tuổi, chủ một quán cà phê tại TP HCM, nói việc đầu tư trang trí theo mùa giúp quán thu hút lượng lớn khách hàng trẻ. "Khách đến chụp ảnh đông giúp quán được biết đến nhiều hơn", anh nói.
PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Văn hóa Phát triển (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), cho biết "văn hóa check in" của người trẻ Việt phản ánh nhu cầu khẳng định giá trị cá nhân khi chất lượng cuộc sống tăng cao. Đây là kênh quảng bá hiệu quả cho các điểm đến, giúp phát triển kinh tế dịch vụ.
"Tuy nhiên, người phương Tây đề cao sự riêng tư và khoảng cách cá nhân. Việc chiếm dụng không gian chung quá lâu để chụp ảnh dễ tạo ra ấn tượng về sự thiếu tinh tế", ông Trung nói. Chuyên gia đề xuất người trẻ nên thiết lập quy tắc ứng xử văn minh: chụp ảnh có ý thức tại không gian chung, tránh gây phiền hà cho người xung quanh.
Monica Niebrit, 26 tuổi, người Mỹ, nói nhờ có xu hướng này mà cô khám phá thêm nhiều điểm đến tại Hà Nội và TP HCM. Nữ du khách từng thuê dịch vụ chụp ảnh để trải nghiệm như một người bản địa và bất ngờ khi việc trang điểm diễn ra ngay tại bàn cà phê. "Ai cũng thích có ảnh đẹp, nhưng ở phương Tây mọi người thường e ngại vì xung quanh không có thói quen đó", Monica nói.
Cô gái người Nga Aleksandra nói mình đã bị "Việt hóa" khi cũng mặc áo dài đi chụp ảnh cùng đồng nghiệp vào mỗi dịp lễ. "Giờ tôi thấy đây là một hoạt động tích cực, miễn là không làm phiền ai. Chụp ảnh đăng mạng xã hội cũng là cách họ chia sẻ cuộc sống", cô giáo tiếng Nga nói.
Sự việc này từng xảy ra vào năm 2024 nhưng gần đây bất ngờ được cộng đồng mạng chia sẻ lại và nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn.
Câu chuyện về chàng trai 24 tuổi với ngoại hình "già hóa" bất thường sau cú sốc thất tình đã gây xôn xao, khiến nhiều người không khỏi tò mò và bàn tán sôi nổi trên các nền tảng mạng xã hội.
Dù đã qua một thời gian, hình ảnh và hành trình đặc biệt của anh vẫn tiếp tục trở thành chủ đề gây tranh luận về tác động của áp lực tâm lý và lối sống lang bạt đến sức khỏe và diện mạo con người.
Từ một thanh niên, chỉ sau nửa năm "lang bạt", ngoại hình của chàng trai người Trung Quốc khiến nhiều người không khỏi ngỡ ngàng như mái tóc thưa dần, trán hói, da sạm nắng và gương mặt hằn rõ dấu vết phong sương. Nhiều người thậm chí nhầm anh là một người đàn ông trung niên ngoài 50 tuổi, theo Jiupai.
Câu chuyện bắt đầu khi một nhóm bạn trẻ trên hành trình du lịch từ Tứ Xuyên đến Tây Tạng tình cờ bắt gặp anh trong một túp lều tạm ven đường. Trước mắt họ là một người đàn ông vẻ ngoài khắc khổ, gương mặt già dặn, sống đơn độc cùng một chiếc xe gỗ chở đồ đạc và một chú chó hoang.
Thấy hoàn cảnh đáng thương, nhóm dừng lại hỏi thăm và không khỏi sửng sốt khi anh khẳng định mình mới 24 tuổi. Ban đầu không ai tin, họ buộc anh phải xuất trình căn cước công dân để chứng minh.
Trên giấy tờ, anh là người Hà Bắc, sinh tháng 12/2000. Trên mạng xã hội Douyin, anh từng dùng biệt danh "Lữ khách Thái Sơn", nhưng sau khi liên tục bị nhận xét "già trước tuổi", anh đã đổi thành "Ông chú sinh năm 2000" như một cách tự trào về ngoại hình hiện tại.
Đáng chú ý chỉ hình ảnh đối chiếu giữa dịp Tết và hiện tại cho thấy sự thay đổi rõ rệt từ một chàng trai trẻ trung sang diện mạo phong trần, già dặn bất ngờ.
Theo chia sẻ, mọi chuyện bắt đầu sau khi anh bị bạn gái chia tay. Trước đó, cả hai đã gắn bó nhiều năm, trong thời gian anh làm việc trên tàu hàng, thường xuyên di chuyển qua khu vực Đông Nam Á. Cú sốc tình cảm khiến anh rơi vào trạng thái chán nản và quyết định rời bỏ cuộc sống cũ.
Anh bắt đầu hành trình đi bộ xuyên qua nhiều vùng miền ở Trung Quốc, với hy vọng tìm lại sự cân bằng tinh thần.
"Khi nghe nói đi bộ trên cao nguyên Thanh Hải, Tây Tạng có thể giúp đầu óc thanh thản, tôi đã quyết định lên đường," anh chia sẻ.
Trong suốt hành trình, anh liên tục di chuyển qua các khu vực có địa hình khắc nghiệt, đặc biệt là vùng cao nguyên với độ cao lớn và tia UV mạnh. Việc tiếp xúc kéo dài với nắng gắt khiến da bị tổn thương, tóc rụng nhiều, thậm chí hói dần theo thời gian.
Dù liên tục xuất trình giấy tờ chứng minh năm sinh, anh vẫn thường xuyên bị khách du lịch và người qua đường nhầm là người lớn tuổi.
Câu chuyện của anh nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc, thu hút nhiều tranh luận về tác động của những hành trình dài ngày, cường độ cao đối với sức khỏe và ngoại hình của người trẻ.
Trước đó, mạng xã hội cũng từng xôn xao trước trường hợp một cô gái 28 tuổi bị nhận xét có ngoại hình già nua như phụ nữ trung niên sau nhiều năm theo đuổi lối sống du lịch liên tục, thiếu ổn định.
Những câu chuyện này không chỉ gây chú ý bởi sự thay đổi ngoại hình rõ rệt, mà còn gióng lên hồi chuông về tình trạng "già trước tuổi" đang xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ dưới áp lực của lối sống cực đoan, thiếu cân bằng giữa thể chất và tinh thần.
