Ung thư phổi ở người không hút thuốc
Ung thư phổi hiện là một trong những nguyên nhân gây tử vong do ung thư hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Điều đáng lo ngại là phần lớn trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn, khi khối u đã phát triển hoặc di căn.
Bệnh thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, khó thở hoặc sụt cân bất thường. Lúc này, cơ hội điều trị hiệu quả đã giảm đáng kể.
Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu của bệnh ung thư phổi. Đối với những người không hút thuốc nhưng tiếp xúc với khói thuốc ở nhà hoặc nơi làm việc, khói thuốc có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư phổi của họ. Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI), hút thuốc lá là nguyên nhân của khoảng 90% ca ung thư phổi ở nam giới và 80% ca ở nữ giới.
Tuy nhiên, ung thư phổi không chỉ xảy ra ở người hút thuốc. Thực tế lâm sàng cho thấy nhiều bệnh nhân chưa từng hút thuốc, trong đó có phụ nữ, người nội trợ và nhân viên văn phòng, vẫn được chẩn đoán mắc bệnh.
PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Tuy nhiên, đây không phải là yếu tố nguy cơ duy nhất.
Bên cạnh đó, nhiều tác nhân từ môi trường sống hằng ngày có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh ở những người không hút thuốc. Trong đó, hút thuốc lá thụ động là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất. Việc thường xuyên sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc khiến cơ thể hấp thụ nhiều chất độc hại, làm tăng nguy cơ tổn thương phổi theo thời gian.
Ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông, hóa chất công nghiệp hay khí radon tích tụ trong không gian kín cũng được xem là những yếu tố nguy cơ đáng lưu ý.
Đối với phụ nữ, đặc biệt là người thường xuyên nấu ăn trong không gian chật hẹp, thiếu thông khí, khói sinh ra từ quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao cũng có thể chứa các hợp chất gây tổn thương tế bào phổi.
Ngoài ra, những người có tiền sử lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc có người thân mắc ung thư phổi cũng thuộc nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sức khỏe định kỳ.
Dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư phổi
Các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần chú ý đến những tín hiệu bất thường kéo dài của hệ hô hấp thay vì đợi đến khi xuất hiện các triệu chứng nặng.
Một số dấu hiệu cảnh báo sớm có thể gặp gồm:
- Ho kéo dài trên 3 tuần không rõ nguyên nhân.
- Ho ra máu, dù chỉ với lượng rất ít.
- Đau tức ngực kéo dài hoặc đau lan ra vai, lưng.
- Khó thở, hụt hơi khi vận động.
- Khàn tiếng kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Sụt cân, mệt mỏi kéo dài.
Khi xuất hiện các biểu hiện trên, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá chuyên sâu.
Theo PGS Cẩm Phương, việc phòng ngừa ung thư phổi cần bắt đầu từ việc giảm thiểu các yếu tố nguy cơ trong môi trường sống. Mỗi người cần kiên quyết nói không với thuốc lá, tránh tiếp xúc với khói thuốc thụ động, sử dụng khẩu trang đạt chuẩn khi làm việc hoặc di chuyển trong môi trường nhiều khói bụi.
Không gian sống, đặc biệt là khu vực bếp, cần được thiết kế thông thoáng, có hệ thống hút mùi và lưu thông không khí tốt. Đồng thời, duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh, tăng cường rau xanh và các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa.
Chụp X-quang ngực thông thường có thể bỏ sót nhiều tổn thương nhỏ ở phổi, đặc biệt là các nốt mờ kích thước dưới 1cm hoặc nằm ở vị trí khó quan sát. Hiện nay, kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực liều thấp được nhiều hiệp hội ung thư trên thế giới khuyến cáo sử dụng trong tầm soát ung thư phổi ở nhóm nguy cơ cao.
Phương pháp này cho phép phát hiện các tổn thương chỉ vài milimet trong nhu mô phổi với lượng tia xạ thấp hơn đáng kể so với chụp CT thông thường. Nhờ đó, bệnh có thể được phát hiện từ giai đoạn rất sớm, khi cơ hội điều trị khỏi còn cao.
Ai là đối tượng cần phải sàng lọc?
Hiện nay, Hiệp hội ung thư lâm sàng Mỹ và Mạng lưới ung thư quốc gia của Mỹ đã khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi cho các đối tượng có yếu tố nguy cơ cao là người có độ tuổi 55-74 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá ít nhất 30 (bao-năm), đang hút thuốc lá hoặc đã bỏ chưa quá 15 năm, có sức khỏe tương đối tốt.
Hoặc người có tuổi từ 50 trở lên, có tiền sử hút thuốc ít nhất 20 (bao-năm) và có các yếu tố nguy cơ khác như hút thuốc lá thụ động, tiền sử gia đình, tiếp xúc khói bụi độc hại, có bệnh phổi mạn tính khác như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Với các trường hợp có yếu tố nguy cơ ở mức độ trung bình và mức độ thấp, không khuyến cáo sàng lọc ung thư phổi.
Các trường hợp có yếu tố nguy cơ trung bình là người từ 50 tuổi trở lên, có tiền sử hút thuốc lá ít nhất 20 (bao-năm) nhưng không kèm theo các yếu tố nguy cơ khác.
Các trường hợp có yếu tố nguy cơ thấp là người dưới 50 tuổi, có tiền sử hút thuốc dưới 20 (bao-năm).
Cách tính chỉ số bao - năm:
Chỉ số bao - năm = (số gói thuốc hút trong một ngày) x (số năm đã hút thuốc). Trong đó, 1 gói thuốc = 20 điếu.
Ví dụ, bạn hút thuốc 2 gói/ngày, trong vòng 10 năm, nghĩa là bạn đã hút 2x10 = 20 (bao - năm).
Tin Gốc: Dân Trí
