Washington Post hôm 8/5 dẫn nội dung phân tích được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) gửi đến các nhà hoạch định chính sách tuần này, trong đó kết luận Iran “có thể chống chịu được cuộc phong tỏa cảng biển của hải quân Mỹ trong ít nhất 3-4 tháng” trước khi phải đối mặt với khó khăn kinh tế nghiêm trọng hơn.
4 quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lệnh phong tỏa do nước này áp đặt khiến Iran phải dùng các tàu chở dầu trống làm kho chứa tạm thời, cũng như chủ động giảm sản lượng khai thác để bảo vệ các giếng dầu. “Tình hình kinh tế Iran thực tế không bi đát như một số người tuyên bố”, một người cho hay.
Một quan chức khác tin rằng phân tích của CIA thậm chí còn đánh giá thấp khả năng chịu đựng của Iran, do nước này có thể đưa dầu sang các quốc gia khác bằng đường bộ. Dù vận chuyển bằng xe tải hay tàu hỏa không thể sánh được với quy mô của xuất khẩu đường biển, đây vẫn là bệ đỡ kinh tế quan trọng.
“Nhiều khả năng họ sẽ bắt đầu chuyển dầu bằng đường sắt qua khu vực Trung Á”, quan chức Mỹ giấu tên nói.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Mục tiêu của Washington là khiến Tehran không thể xuất khẩu dầu, nguồn doanh thu quan trọng với quốc gia này, từ đó gây áp lực kinh tế và buộc Iran nhượng bộ trước các yêu cầu của Mỹ.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ.
Hãng thông tấn Fars News của Iran đưa tin đã xảy ra thêm nhiều cuộc đụng độ rải rác giữa lực lượng nước này và các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz trong ngày 8/5. Hãng tin Tasnim sau đó dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã dịu bớt, nhưng cảnh báo khả năng sẽ có thêm các cuộc đụng độ.
Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công hai tàu liên quan đến Iran đang cố gắng tiến vào một cảng của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn đang được duy trì, trong khi Ngoại trưởng Marco Rubio nói với phóng viên rằng Washington “đang đợi câu trả lời” từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-4, quân đội Trung Quốc thông báo vừa tổ chức tuần tra chiến đấu trên biển và trên không tại khu vực gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông.
Thông cáo của Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) khẳng định các hoạt động này là "biện pháp đối phó hiệu quả với mọi hành vi xâm phạm chủ quyền và khiêu khích". Đồng thời "kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc và duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông".
Cuối ngày 30-4, lực lượng Hải cảnh Trung Quốc cũng phát thông cáo riêng cho biết đã tiến hành các đợt "tuần tra thực thi pháp luật" gần bãi cạn Scarborough.
Hoạt động tuần tra được thực hiện giữa lúc Philippines và Mỹ đang tiến hành cuộc tập trận chung thường niên Balikatan, kéo dài từ ngày 20-4 đến 8-5. Cuộc tập trận này quy tụ lực lượng từ 7 nước gồm Úc, New Zealand, Philippines, Mỹ, Nhật Bản, Canada và Pháp.
Giới chức Mỹ và Philippines cho biết Balikatan 2026 có số nước tham gia đông đảo nhất từ trước đến nay, với mục tiêu phô diễn năng lực vũ khí tiên tiến và khả năng sẵn sàng tác chiến.
Phản hồi tuyên bố của PLA, Lực lượng vũ trang Philippines khẳng định các hệ thống giám sát của họ "không ghi nhận bất kỳ hoạt động quân sự bất thường hay quy mô lớn nào trong khu vực" trùng khớp với tuyên bố của Bắc Kinh.
Trên cơ sở đó, người phát ngôn Hải quân Philippines phụ trách vấn đề Biển Đông Roy Vincent Trinidad khẳng định tuyên bố của Trung Quốc thực chất là động thái tác chiến thông tin "nhằm tạo ra ảo giác về sự kiểm soát trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines".
Trung Quốc chưa bình luận về tuyên bố này của Philippines.
Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo Luzon của Philippines khoảng 230km và cách bờ biển đông nam Trung Quốc khoảng 1.000km.
Cả Trung Quốc và Philippines đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough. Năm 2012, Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough từ tay Philippines.
Trong vài năm gần đây, bãi cạn này trở thành một trong những điểm nóng tranh chấp chủ quyền đáng chú ý giữa Bắc Kinh và Manila trên Biển Đông.
Tại cuộc họp báo ngày 20/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã được hỏi về cuộc điện đàm được cho là khá căng thẳng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về cuộc chiến Iran.
"Ông ấy là một người rất tốt, ông ấy sẽ làm bất cứ điều gì tôi muốn ông ấy làm. Và ông ấy là một người tuyệt vời... Đừng quên ông ấy từng là một thủ tướng thời chiến", ông Trump trả lời.
Bình luận được đưa ra sau khi trang tin Axios đưa tin, trong cuộc điện đàm hôm 19/5, ông Trump đã cập nhật cho ông Netanyahu về các nỗ lực trung gian mới của một số quốc gia Ả rập và Hồi giáo nhằm đạt được một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt cuộc xung đột hiện nay.
Đề xuất, được cho là do Qatar và Pakistan soạn thảo với sự đóng góp ý kiến từ các bên trung gian khu vực gồm Ả rập Xê út, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, sẽ chứng kiến Washington và Tehran ký một "thư ý định" nhằm chính thức chấm dứt xung đột và mở ra 30 ngày đàm phán về các vấn đề bao gồm mở cửa lại eo biển Hormuz và hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
Nguồn tin cho biết, cuộc điện đàm giữa 2 nhà lãnh đạo nhanh chóng trở nên căng thẳng khi ông Netanyahu tỏ ra hoài nghi về khuôn khổ này. Trong cuộc điện đàm, nhà lãnh đạo Israel được cho là đã hối thúc nối lại chiến dịch tấn công quân sự Iran. Ông Netanyahu lập luận việc trì hoãn chỉ mang lại lợi ích cho Iran.
Văn phòng Thủ tướng Israel và Nhà Trắng hiện chưa bình luận về thông tin của Axios.
Hiện giờ, ông Trump tiếp tục thúc đẩy một thỏa thuận ngoại giao, khẳng định mọi chuyện với Iran đang "ở vạch ranh giới" và việc dành thêm vài ngày cho ngoại giao là xứng đáng nếu điều đó cứu được nhiều mạng sống.
Khi được các phóng viên hỏi liệu ông có cởi mở với một thỏa thuận hạn chế với Iran chỉ mở cửa eo biển Hormuz và gia hạn lệnh ngừng bắn hay không, ông Trump nói ông không vội vàng đạt được một thỏa thuận.
"Chúng ta sẽ phải mở cửa eo biển, điều đó sẽ được thực hiện ngay lập tức, vì vậy chúng ta sẽ thử một lần này. Tôi không vội”, ông cho biết, dù vài giờ trước đó tuyên bố cuộc chiến "nhất định kết thúc rất nhanh chóng".
Ông Trump đã đưa ra các mốc thời gian mơ hồ cho việc đạt được một giải pháp ngoại giao với Iran. Ông tuyên bố có thể đợi "2-3 ngày" hoặc trong "một khoảng thời gian giới hạn", sau khi thông báo hủy bỏ một cuộc tấn công theo kế hoạch nhằm vào Iran hôm 19/5. Trong các phát biểu vào hôm 20/5, ông cho biết, Mỹ sẵn sàng chờ đợi một vài ngày để có được "câu trả lời đúng đắn" từ Iran.
Trong tuyên bố ngày 16/5, quân đội Israel cho biết đã phối hợp cùng cơ quan an ninh nội địa Shin Bet tiến hành cuộc tập kích chính xác tại khu vực thành phố Gaza một ngày trước và hạ sát Ezzedine Al-Haddad, thủ lĩnh cánh vũ trang Hamas.
Một quan chức Hamas xác nhận với AFP rằng Haddad thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel nhằm vào một tòa nhà dân cư. Nguồn tin khác cho biết ông Haddad tử vong cùng vợ và con gái. Hazem Qassem, phát ngôn viên Hamas, ca ngợi Haddad là một trong những "chiến binh vĩ đại nhất" trong lịch sử Palestine, khẳng định cái chết của ông là tổn thất lớn nhưng phong trào sẽ tiếp tục.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cho biết Haddad thời gian qua đang tìm cách khôi phục năng lực của cánh vũ trang của Hamas và lên kế hoạch cho nhiều vụ tấn công nhằm vào dân thường Israel cũng như binh sĩ Israel, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian hồi tháng 10/2025.
Sinh năm 1970, Haddad tiếp quản vị trí chỉ huy cánh vũ trang Hamas vào tháng 5/2025 sau khi người tiền nhiệm Mohammed Sinwar thiệt mạng trong một cuộc không kích của Israel.
Haddad có biệt danh là "Bóng ma" vì gần như không bao giờ để lộ tung tích hay lộ mặt ở đám đông. Ông từng sống sót qua 6 kế hoạch ám sát của Israel.
Haddad là một trong những người sáng lập cơ quan an ninh nội bộ của Hamas và từng giám sát các cuộc trao đổi tù nhân, bao gồm những đợt diễn ra theo thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 10 năm ngoái.
Quân đội Israel mô tả Haddad là "một trong những chỉ huy cấp cao cuối cùng" của cánh vũ trang Hamas từng tham gia chỉ đạo lập kế hoạch và triển khai cuộc tấn công ngày 7/10/2023.
IDF cáo buộc Haddad tham gia quản lý hệ thống giam giữ con tin Israel trong chiến sự. Theo quân đội Israel, Haddad từng dùng các con tin làm "lá chắn sống" vây quanh mình nhằm ngăn rủi ro bị hạ sát.
Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir gọi cuộc không kích là "thành tựu tác chiến quan trọng", cho biết tên của Haddad thường xuyên được các con tin nhắc đến sau khi đã được trả tự do.
Theo thống kê của AFP dựa trên số liệu chính thức từ Israel, cuộc tấn công ngày 7/10/2023 khiến 1.221 người phía Israel thiệt mạng, đồng thời các tay súng bắt cóc 251 con tin đưa tới Gaza. Bộ Y tế Gaza do Hamas điều hành cho biết chiến dịch quân sự đáp trả của Israel đã khiến hơn 72.700 người thiệt mạng.
