Mới nhất ngày 8-5, Cơ quan An ninh y tế Anh thông báo phát hiện một trường hợp nghi nhiễm vi rút Hanta là một người Anh từng là hành khách trên du thuyền này.
Các chuyên gia cho hay dù căn bệnh này không mới, nhưng nguy hiểm ở chỗ triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với cúm thông thường, trong khi bệnh có thể chuyển nặng gây suy hô hấp cấp, sốc tuần hoàn và tử vong chỉ trong vài giờ.
Theo thông tin được cập nhật tại khóa đào tạo, chùm ca bệnh đáng chú ý nhất hiện nay xuất hiện trên một tàu du lịch quốc tế khởi hành từ Argentina đầu tháng 4-2026, đi qua nhiều khu vực sinh thái đặc biệt như Nam Cực, đảo Nam Georgia, Tristan da Cunha và Saint Helena.
Đến nay đã có 3 trường hợp tử vong. Các bệnh nhân ban đầu chỉ sốt, đau bụng, buồn nôn nhưng nhanh chóng chuyển sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn. Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes vi rút, đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.
Theo ThS Nguyễn Quốc Thái, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, vi rút Hanta là nhóm vi rút RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt… Vi rút có thể sống lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.
Vi rút Hanta được chia thành hai nhóm chính. Nhóm “Thế giới cũ” phổ biến ở châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Trong khi đó, nhóm “Thế giới mới” tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do vi rút Hanta (HPS/HCPS), đây là thể bệnh có tỉ lệ tử vong lên tới 40–50%.
“Điểm đáng sợ nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim”, bác sĩ Thái cho biết.
Không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, vi rút Hanta chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.
Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến vi rút phát tán vào không khí. Vi rút cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
Theo TS.BS Đoàn Thu Trà, Quyền Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, hiện chưa có thuốc kháng vi rút đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh do vi rút Hanta gây ra. Vì vậy, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.
Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO (hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) để duy trì sự sống. “Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong”, bác sĩ Trà nhấn mạnh.
Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Hanta mới trong đợt cảnh báo hiện tại. Trước đó, vào khoảng năm 2012 từng có ghi nhận một số ca nhiễm rải rác phía Nam. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn hiện hữu do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống sát khu dân cư.
Một số nghiên cứu dịch tễ học (như nghiên cứu huyết thanh năm 2025 trên nhóm người chăn nuôi động vật hoang dã tại một vài tỉnh thành) đã phát hiện ra tỉ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống lại vi rút Hanta, cho thấy họ đã từng vô tình phơi nhiễm với mầm bệnh này trong tự nhiên.
Vì vậy, dù bệnh hiếm gặp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan. Biện pháp tốt nhất hiện nay là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nhà cửa, bịt kín khe hở ngăn chuột vào nhà, giữ vệ sinh môi trường và đặc biệt luôn xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang thay vì quét khô khi dọn dẹp những khu vực nghi ngờ có phân chuột.
Bác sĩ Trà cũng cho biết thêm hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ nhiễm bệnh.
Nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.
Việc ăn cơm nguội mang lại những tác động tích cực cho sức khỏe nhờ sự hiện diện của tinh bột kháng, theo bài đăng trên Guangming Daily được thẩm định chuyên môn bởi bác sĩ Vương Lỗi, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện số 1 thuộc Đại học Y Chiết Giang. So với cơm nóng, cơm đã để nguội hỗ trợ tốt hơn trong việc giảm cân, cải thiện quá trình chuyển hóa đường, lipid, kiểm soát đường huyết sau ăn, đồng thời hỗ trợ điều trị gan nhiễm mỡ và bảo vệ sức khỏe đường ruột.
Điều này là vì khi cơm nguội đi, một phần tinh bột đã chín sẽ chuyển hóa ngược lại thành trạng thái tinh bột thô, gọi là quá trình "thoái hóa tinh bột" để tạo ra tinh bột kháng. Loại tinh bột này tiêu hóa cực chậm và gần như không bị hấp thụ khi đi qua dạ dày hay ruột non mà hoạt động tương tự một loại chất xơ tự nhiên. Khi xuống đến đại tràng, chúng trở thành nguồn dinh dưỡng quý giá cho các vi sinh vật có lợi tại đây. Do đó, việc thường xuyên bổ sung các thực phẩm giàu tinh bột kháng sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn cho sức khỏe.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng ngay cả khi được hâm nóng lại, lượng tinh bột kháng trong cơm nguội vẫn cao hơn so với cơm vừa nấu chín lần đầu nhờ cấu trúc bền vững. Tuy nhiên, nhóm người có hệ tiêu hóa kém, mắc bệnh dạ dày hoặc thể trạng quá gầy nên hạn chế áp dụng phương pháp này. Khi sử dụng cơm nguội, cần lưu ý bảo quản trong hộp kín ở ngăn mát tủ lạnh và không để quá lâu nhằm tránh nhiễm khuẩn Listeria hoặc Bacillus cereus.
Bên cạnh cơm nguội, nhiều loại thực phẩm chứa tinh bột khác như bánh bao, bánh mì, khoai tây, khoai lang, ngô và các loại đậu sau khi chế biến và để nguội cũng sản sinh tinh bột kháng. Ngoài ra, chuối chín và hạt nưa (konjac) là những lựa chọn thay thế hoàn hảo. Chuối chứa hàm lượng tinh bột kháng cao tự nhiên, trong khi hạt nưa giàu chất xơ hòa tan giúp tăng cảm giác no và hỗ trợ tốt cho bệnh nhân tiểu đường hoặc người bị táo bón.
Bên cạnh việc chọn thực phẩm, thứ tự ăn uống cũng đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát đường huyết. Quy trình lý tưởng cho hầu hết mọi người, đặc biệt là người thừa cân hoặc mắc bệnh tiểu đường, nên bắt đầu bằng một bát canh trong hoặc nước ấm, sau đó đến các món rau xanh, tiếp theo là thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, đậu phụ và cuối cùng mới đến tinh bột. Việc kết hợp ngũ cốc nguyên hạt khi nấu cơm cũng mang lại hiệu quả vượt trội. Cơm nấu cùng kê giúp ổn định đường huyết và cân bằng dinh dưỡng; cơm gạo lứt giúp ngăn ngừa táo bón và ung thư đại trực tràng, trong khi cơm yến mạch chứa beta-glucan hỗ trợ giảm cholesterol xấu và làm chậm sự gia tăng đường huyết sau bữa ăn.
Để kiểm soát đường huyết hiệu quả, người dân nên linh hoạt phối hợp giữa việc bổ sung tinh bột kháng, thay đổi thứ tự món ăn trong bữa chính và ưu tiên các loại ngũ cốc thô thay vì chỉ sử dụng gạo trắng tinh chế. Đây là lộ trình dinh dưỡng khoa học không chỉ giúp ổn định chỉ số đường huyết mà còn cải thiện toàn diện sức khỏe hệ chuyển hóa.
Ngày 29.4, tin từ Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long cho biết, các bác sĩ của bệnh viện vừa điều trị thành công một trường hợp chấn thương cột sống nặng do tai nạn lao động ngã từ giàn giáo.
Trước đó, nam bệnh nhân T.H.H (39 tuổi, ở xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long) nhập viện do ngã từ giàn giáo cao khoảng 1,7 m trong lúc lao động. Bệnh nhân đau lưng nhiều, đau vùng háng trái, vận động hạn chế kèm tình trạng tê vùng mông, yếu 2 chi dưới và tiêu tiểu không tự chủ.
Tại thời điểm thăm khám, bác sĩ ghi nhận sức cơ 2 chân giảm còn 1 - 2/5, nghi ngờ tổn thương thần kinh nặng vùng cột sống thắt lưng - cùng. Bệnh nhân được chỉ định thực hiện các cận lâm sàng khẩn cấp để đánh giá toàn diện tình trạng chấn thương.
Kết quả chụp MRI cột sống thắt lưng ghi nhận xẹp đốt sống L1, mảnh gãy phía sau thân sống di lệch ra sau chèn ép bao màng cứng, gây hẹp nặng ống sống với đường kính trước sau chỉ còn khoảng 6 mm. Đồng thời, X-quang khung chậu thẳng và CT vùng hông đùi trái ghi nhận hình ảnh theo dõi hoại tử chỏm xương đùi trái.
Nhận định đây là trường hợp cấp cứu ngoại khoa có nguy cơ để lại di chứng liệt và rối loạn cơ tròn nếu chậm trễ điều trị, các bác sĩ Khoa Ngoại Thần kinh, Ngoại Chấn thương và Ngoại Tổng quát nhanh chóng hội chẩn liên chuyên khoa. Bệnh nhân được chẩn đoán hội chứng chùm đuôi ngựa do xẹp đốt sống L1 chèn ép thần kinh và được chỉ định phẫu thuật cấp cứu giải ép ống sống.
Trong quá trình phẫu thuật, ê kíp đã giải ép rộng ống sống, lấy bỏ mảnh xương chèn ép, xử trí tổn thương màng tủy và phục hồi giải phẫu vùng tổn thương nhằm bảo tồn tối đa chức năng vận động cho người bệnh.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt. Đến ngày thứ 5, bệnh nhân tỉnh táo, sinh hiệu ổn định, vết mổ khô, lành tốt, sức cơ 2 chi dưới cải thiện lên 4/5, có thể ngồi dậy và tập đi lại với hỗ trợ. Dự kiến, bệnh nhân sẽ được xuất viện vào ngày thứ 7 sau phẫu thuật và tiếp tục chương trình phục hồi chức năng.
Thạc sĩ - bác sĩ Trầm Quốc Thuần, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long, cho biết hội chứng chùm đuôi ngựa là tình trạng cấp cứu thần kinh cần được chẩn đoán sớm và can thiệp kịp thời. Nếu trì hoãn điều trị, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ yếu liệt 2 chân, rối loạn tiểu tiện kéo dài và giảm chất lượng cuộc sống. Với trường hợp này, việc phẫu thuật đúng thời điểm đã góp phần quan trọng trong quá trình hồi phục của bệnh nhân.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực xây dựng và làm việc trên cao, cần tuân thủ nghiêm các quy định an toàn lao động, sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ để hạn chế nguy cơ tai nạn lao động đáng tiếc.
Nghiên cứu do Đại học Jyväskylä (Phần Lan), thực hiện, bao gồm 29 người trưởng thành có thói quen nghe nhạc trong khi tập luyện như đi bộ, đạp xe...
Trong nghiên cứu, những người tham gia được thử nghiệm với bài tập đạp xe. Tất cả hoàn thành 2 bài kiểm tra đạp xe riêng biệt ở cùng mức cường độ cao (khoảng 80% công suất tối đa của họ). Một buổi tập không nghe nhạc, trong khi buổi còn lại, người tham gia được nghe những bản nhạc yêu thích của mình.
Kết quả đã phát hiện khi nghe nhạc, người tham gia đạp xe trung bình 35,6 phút, so với chỉ 29,9 phút lúc không nghe nhạc.
Nghe nhạc giúp người tham gia có thể tiếp tục đạp xe thêm gần 6 phút trước khi cảm thấy đuối sức, so với không nghe nhạc.
Các nhà nghiên cứu mô tả đây là mức cải thiện đáng kể gần 20% về sức bền, theo trang tin khoa học Science Daily.
Dù tập lâu hơn và tiêu hao nhiều năng lượng hơn, người tham gia vẫn có nhịp tim và mức độ mỏi cơ tương đương ở cuối cả hai bài kiểm tra. Điều này cho thấy âm nhạc không làm giảm cường độ vận động mà giúp người tập chịu đựng cảm giác khó chịu và duy trì nỗ lực lâu hơn.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng âm nhạc cho phép người tập duy trì lâu hơn trong "vùng đau" mà không tăng cảm giác khó khăn khi tập luyện.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng nghe nhạc yêu thích trong khi tập luyện như đi bộ, chạy bộ, đạp xe… tạo động lực giúp tăng thời gian tập luyện chất lượng, cải thiện khả năng tuân thủ việc tập luyện và duy trì hoạt động thể chất lâu dài hơn.
