Nhiều hôm làm bài xong đã gần 10 giờ đêm, đầu óc mệt rã, Nguyễn Quốc Tuấn (sinh viên một trường ĐH tại TP.HCM) vẫn thức khuya lướt TikTok, xem YouTube tới 1 – 2 giờ sáng. “Mình thấy nếu ngủ luôn thì ngày hôm đó chẳng còn chút thời gian nào thật sự cho bản thân cả. Nên cứ cố thức thêm dù cũng không có việc gì thật sự cần thiết”, Tuấn chia sẻ.
Theo Tuấn, ban ngày chạy theo deadline bài vở liên tục, đi làm thêm, ban đêm vì thế trở thành khoảng thời gian hiếm hoi để được làm điều mình thích. “Thành ra nhiều lúc biết là hại sức khỏe nhưng vẫn khó dừng lại. Mình cũng thích thời gian ban đêm yên tĩnh, không bị ai làm phiền nên thấy thoải mái, tự do”, Tuấn nói.
Hệ quả là cậu sinh viên này thường xuyên thiếu ngủ, sáng dậy uể oải, phải uống cà phê mới tập trung được. “Người cứ mệt mệt nhưng tối đến lại tiếp tục thức khuya như một vòng lặp, cũng đã thành thói quen nên giờ mình khó ngủ sớm, bị quen giấc rồi. Đôi khi cần ngủ sớm để sáng dậy sớm, mình trằn trọc mãi không ngủ được”, Tuấn thừa nhận.
Câu chuyện của Tuấn không phải cá biệt. Lê Ngọc Thúy (29 tuổi, ngụ tại P.Tân Bình, TP.HCM) cũng có những đêm vẫn ngồi xem phim hoặc mua sắm online dù mắt đã mở không nổi. “Mình biết ngủ sớm sẽ tốt hơn nhưng lại có cảm giác chưa muốn kết thúc một ngày. Không lẽ đi làm cả ngày, về lại dọn dẹp xong ngủ luôn? Phải có thêm thời gian cho bản thân nên cuối cùng là thức tới nửa đêm”, Thúy giải thích.
Thúy chia sẻ: “Ban đêm thường là lúc thấy thoải mái nhất, cảm giác thức thêm vài tiếng để “enjoy” (tận hưởng – PV) thời gian riêng thì mình thấy hài lòng hơn, dù có khi cũng chỉ là lướt mạng xã hội xem vô thức thôi”.
Thúy cũng nhận ra cái giá của thói quen này. “Tất nhiên mình hiểu thức khuya liên tục thì không tốt, sáng cũng phải dậy đi làm nên khá mệt. Về lâu về dài chắc mình cũng phải tập lại sao cho giờ giấc khoa học hơn”, Thúy chia sẻ.
Cái giá của những đêm thức khuya “đòi lại” thời gian
PGS.TS Nguyễn Văn Tường, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trưởng ngành tâm lý học giáo dục, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng cần hiểu hiện tượng “trì hoãn giấc ngủ để trả thù” không đơn giản là “ham chơi” hay “thiếu kỷ luật”.
“Nghiên cứu về hiện tượng này định nghĩa đây là việc đi ngủ muộn hơn dự định dù không có hoàn cảnh bên ngoài nào bắt buộc phải thức khuya, hiện tượng này cũng liên quan đến tự kiểm soát và thiếu ngủ. Điểm đặc biệt nằm ở chữ “trả thù” – không phải trả thù ai cụ thể, mà là cách người trẻ “đòi lại” chút thời gian cá nhân sau một ngày bị lấp kín bởi học tập, công việc, deadline và các kỳ vọng xã hội”, PGS.TS Tường phân tích.
Theo ông Tường, hiện tượng này phổ biến hơn vì đời sống người trẻ có ba yếu tố cộng hưởng: áp lực cao, ranh giới mờ và giải trí số quá hấp dẫn. Áp lực học tập, công việc khiến ban ngày bị chiếm dụng, điện thoại và mạng xã hội làm ranh giới giữa làm việc, học tập và nghỉ ngơi bị kéo dài đến tận đêm, còn các nền tảng số thì được thiết kế để giữ người dùng ở lại lâu hơn.
Ở góc độ tâm lý, đây còn là một dạng bù đắp cảm xúc. “Người trẻ không chỉ thức vì nội dung trên mạng hấp dẫn, mà còn thức vì muốn có cảm giác: “Cuối cùng mình cũng được làm điều mình muốn”. Nhưng cách bù đắp này khá nghịch lý: họ lấy lại vài giờ tự do trước mắt bằng cách đánh đổi sức khỏe và năng lượng của ngày hôm sau. Nếu chỉ thỉnh thoảng thức khuya, cơ thể có thể phục hồi. Nhưng nếu lặp lại nhiều ngày sẽ tạo thành một vòng luẩn quẩn: thức khuya – thiếu ngủ – mệt mỏi – giảm hiệu suất – căng thẳng hơn – lại muốn thức khuya để giải tỏa”, ông Tường nhận định.
Về tác động sức khỏe, thạc sĩ, bác sĩ Hồ Ngọc Lợi, giảng viên ĐH Y Dược TP.HCM, cho biết: “Thức khuya để cố chiếm trọn thời gian cho bản thân có thể tạo cảm giác dễ chịu trước mắt, nhưng nếu lặp lại thường xuyên sẽ khiến cơ thể trả giá bằng mệt mỏi, giảm hiệu suất và rối loạn sức khỏe lâu dài”.
Theo bác sĩ Lợi, người trưởng thành nên ngủ tối thiểu khoảng 7 giờ mỗi đêm, riêng nhóm người trẻ thường cần 7 – 9 giờ. Khi cố thức khuya kéo dài, cơ thể rơi vào tình trạng thiếu ngủ và lệch nhịp sinh học, dẫn đến mệt mỏi ban ngày, giảm tập trung, giảm hiệu suất, dễ cáu gắt, ăn uống thất thường. Về lâu dài, thiếu ngủ có liên quan đến nguy cơ thừa cân, tăng đường huyết, tăng huyết áp và các vấn đề tim mạch.
Các dấu hiệu đáng báo động được bác sĩ Lợi chỉ ra là: kiệt sức vào buổi sáng, buồn ngủ ban ngày, ngủ gật khi học tập hoặc lái xe, đau đầu hoặc hồi hộp thường xuyên, giảm trí nhớ và sự tập trung rõ rệt, phải dùng cà phê hay nước tăng lực để tỉnh táo, hoặc mất ngủ lặp lại nhiều đêm trong tuần.
Để cải thiện, bác sĩ Lợi khuyên: “Nên cố định giờ thức dậy mỗi ngày, kể cả cuối tuần, sau đó kéo giờ ngủ sớm lên từ từ, mỗi lần 15 – 30 phút, thay vì ép bản thân ngủ sớm đột ngột. Các bạn trẻ nên chủ động dành một khoảng thư giãn ngắn vào buổi tối, ví dụ 30 phút đọc sách, nghe nhạc nhẹ, viết nhật ký hoặc tập giãn cơ”.
Trước khi ngủ 30 – 60 phút, bác sĩ Lợi gợi ý nên giảm ánh sáng mạnh, tránh lướt mạng xã hội, tắt thông báo và không để điện thoại trên giường. Đồng thời, tránh cà phê, trà đặc, nước tăng lực vào chiều tối, hạn chế ăn quá no hoặc tập luyện cường độ cao sát giờ ngủ.
Điều khó khăn nhất khi ôn thi tốt nghiệp THPT không phải là bài toán quá khó, cũng không phải vì bài văn quá dài mà là bản thân quá chán nản. Phạm Thị Ngọc Ánh, thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam năm 2024, đã khẳng định như vậy vì chính cô bạn cũng từng trải qua khi ôn thi tốt nghiệp THPT.
Ánh nói: "Kỳ thi tốt nghiệp THPT phải ôn tập trong một khoảng thời gian rất dài và chán nản chắc chắn là vấn đề mà ai cũng gặp phải. Quan trọng là đối mặt như thế nào để sự chán nản đó không ảnh hưởng đến quá trình ôn luyện và kết quả thi".
Theo thủ khoa Học viện Hàng không Việt Nam, chán nản trong quá trình ôn thi có nguyên nhân chính đến từ sự quá tải. "Mình bị áp lực quá nên thành ra burnout và quá tải", Ánh khẳng định và cho biết cách nhanh nhất để giảm sự chán nản là thưởng cho bản thân một buổi nghỉ ngơi hoặc chỉ cần nghỉ ngơi trong khoảng 1 - 2 tiếng đồng hồ cũng tốt.
Phương pháp mà Ánh áp dụng là học 50 phút và nghỉ ngơi 10 phút. Tuy nhiên, cô bạn lưu ý không nên dùng 10 phút nghỉ ngơi đó để lướt TikTok hoặc chat chít với bạn bè. Vì có một thực tế là không thể nào lướt mạng xã hội hay nhắn tin với bạn bè chỉ trong vòng 10 phút, kiểu gì cũng sẽ bị cuốn theo và khó kiểm soát được thời gian, làm ảnh hưởng đến quá trình ôn tập.
Tiếp theo, Ánh sẽ đặt ra những mục tiêu nhỏ. Ví dụ hôm nay sẽ ôn xong lý thuyết của chương một hoặc giải xong một dạng đề. "Đừng đặt mục tiêu quá lớn, nếu không đạt được mình sẽ cảm giác bản thân bị yếu kém nên thành ra tự ti. Mà tự ti lại càng làm gia tăng sự chán nản", Ánh khuyên.
Cô bạn thủ khoa cũng cho biết thêm cách hiệu quả nhất mà bản thân đã áp dụng là mỗi lúc chán nản sẽ nhớ tới mục tiêu ban đầu của mình. Theo Ánh, từ mục tiêu đó sẽ sinh ra động lực.
Mục tiêu có thể là làm cho ba mẹ tự hào, cũng có thể là vào được ngôi trường như mình mơ ước, học được ngành mà bản thân yêu thích… Còn mục tiêu của Ánh khi đó chỉ đơn giản là phải học giỏi để có bức ảnh thật hoành tráng đăng lên mạng xã hội. Từ mục tiêu tưởng chừng đơn giản ấy đã tạo cho Ánh động lực để vượt qua những lúc chán nản, ôn thi đạt hiệu quả hơn và đặc biệt là trở thành thủ khoa.
Ánh bày tỏ: "Bất kể mục tiêu là gì cũng đều sẽ giúp bạn có động lực để vượt qua được giai đoạn chán nản lúc ôn thi. Mình biết là quá trình ôn luyện cho kỳ thi tốt nghiệp THPT rất dài và đòi hỏi sự kiên trì. Nhưng khi bạn đã vượt qua được rồi thì chắc chắn lúc đối mặt với những kỳ thi khác ở giảng đường đại học sẽ không còn làm khó được bạn nữa. Mình chúc các bạn sẽ có một kỳ thi thật thành công, đạt được điểm số như mong đợi và vào được ngôi trường mà mình mơ ước".
Chiều đến, dưới chân chùa Thiên Mụ (TP.Huế) lại tấp nập các bạn trẻ. Các bạn trẻ đến đây không chỉ thưởng thức món "đậu hũ quốc dân" thơm ngon, mà đây còn là địa điểm tụ tập cực chill vào những ngày hè.
Chị Lê Thị Kim Oanh, bên gánh đậu hũ hơn 20 năm, tay vừa thoăn thoắt múc đậu vừa nhanh miệng cười cho biết từ đầu tháng 4 đến nay đông nghẹt khách, có nhiều lúc không có chỗ ngồi, nhiều bạn mua đậu hũ xong ngồi trên thềm vừa ăn vừa ngắm cảnh.
Giữa không khí mát mẻ của buổi chiều bên dòng sông Hương, tay cầm chén đậu hũ thơm ngon, sánh mịn quả là địa điểm lý tưởng cho các buổi tụ họp của giới trẻ.
Nguyễn Đình Bảo An, sinh viên Trường đại học Sư phạm - Đại học Huế, cho hay bạn thường xuyên cùng bạn bè hay tụ tập tại đây, vừa ăn đậu hũ vừa ngắm nhìn thành phố lúc hoàng hôn. Dù đã tới đây suốt 3 năm đại học, nhưng hương vị của gánh đậu hũ dưới chân chùa Thiên Mụ vẫn thơm ngon như những ngày đầu...
Không chỉ làm ấm bụng mỗi buổi xế chiều, hoàng hôn bên chùa Thiên Mụ là tọa độ "sống ảo" được nhiều bạn trẻ đến Huế mê mẩn. Lê Nguyễn Anh Thư, du khách trẻ đến từ Hải Phòng, vừa đặt chân đến Huế đã tranh thủ cuối giờ chiều đến đây ăn đậu hũ vừa check-in tại địa điểm "hot hit" này.
"Ở ngoài đời đẹp hơn tưởng tượng, không khí vừa trong lành, vừa có sông, có cây, vừa có ánh nắng hoàng hôn cực đẹp, rất thích hợp cho những tín đồ mê sống ảo. Nhất định mình sẽ quay lại đây thêm vài lần nữa rồi mới về", Thư chia sẻ.
Chỉ với 10.000 đồng là đã có một chén đậu hũ ấm bụng, để vừa trò chuyện với bạn bè vừa cảm nhận không gian nên thơ, quả thật là một trải nghiệm thật thú vị, giúp "xua tan" bớt cái oi nóng của tiết trời những ngày hè.
Chị Trần Thị Châu, du khách đến từ TP.HCM, cựu sinh viên Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế, dù đã ra trường hơn 10 năm nhưng vẫn nhớ như in mùi thơm của gánh đậu hũ bên chùa Thiên Mụ. Chi chia sẻ, lần này có dịp quay lại Huế, chị đã đưa cả nhà tới để thưởng thức lại món ăn gắn bó suốt quãng đời sinh viên. Hương vị vẫn ngon, không gian vẫn đẹp như ngày nào, ngồi ăn với các bạn trẻ tại đây làm chị như được trở lại thời sinh viên.
Với những đặc thù là khu vực đông sinh viên và người dân lưu trú, nên vấn đề an ninh, trật tự ở Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM luôn đặt ra nhiều thử thách.
PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, xúc động cho biết "Trạm an ninh" là ước mơ của ĐH Quốc gia hơn 10 năm nay. Theo PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, từ nhiều năm trước, ĐH Quốc gia cũng làm việc với Công an tỉnh Bình Dương để có một đồn công an triển khai an ninh trật tự, an toàn giao thông, nhưng khi tổ chức thực hiện vướng nhiều quy định về hành lang pháp lý, chưa đủ điều kiện để thành lập. Nay Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM được khánh thành là tiền đề rất tốt cho Khu đô thị trong công tác giữ vững an ninh trật tự, đảm bảo môi trường học tập và lưu trú tốt nhất cho sinh viên, giảng viên…
Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM được xây dựng theo Quy chế phối hợp giữa Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM với Công an phường Linh Xuân và Công an phường Đông Hòa về phối hợp đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội và phòng chống tội phạm tại Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM trên địa bàn 2 phường.
Ông Tăng Hữu Thủy, Giám đốc Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết việc đưa vào vận hành Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ là bước củng cố quan trọng để tăng hiện diện lực lượng tại chỗ, rút ngắn thời gian phối hợp xử lý và nâng hiệu quả điều hành thực địa trên toàn khu vực.
Trung tâm sẽ cùng công an 2 phường xây dựng cơ chế vận hành để đảm bảo Trạm an ninh sẽ là điểm tập hợp lực lượng thường trực của công an, an ninh cơ sở 2 phường và lực lượng đối ứng của trung tâm để tổ chức tuần tra, kiểm tra theo lịch định kỳ, đột xuất; là địa điểm thường trực của lực lượng an ninh đảm bảo an ninh trật tự, an toàn đô thị, phòng chống cháy nổ của trung tâm và toàn Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, đồng thời đây cũng là nơi trao đổi thông tin, nắm tình hình, giao ban, hội ý, hội họp giữa công an 2 địa phương với trung tâm; giao ban công tác tuần tra, kiểm tra địa bàn theo lịch đã thống nhất.
Bên cạnh đó, với địa thế nằm trên ngọn đồi cao, trung tâm còn mong muốn đây là địa điểm đẹp để sinh viên check-in, hỗ trợ cán bộ giảng viên, sinh viên, phụ huynh kịp thời, đồng thời cũng kỳ vọng đây là địa điểm có thể tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ quy mô nhỏ của sinh viên.
Việc khánh thành và đưa vào vận hành, sử dụng đồng thời hoàn thiện cơ chế triển khai, phối hợp Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ giúp tăng cường hiệu quả công tác phối hợp giữa 3 đơn vị giúp nâng cao chất lượng công tác phối hợp, tuần tra, kiểm soát hướng đến đảm an ninh, an toàn tại ĐH Quốc gia TP.HCM; giúp sinh viên có môi trường rèn luyện, sinh hoạt, học tập chất lượng hơn, an toàn hơn; góp phần hoàn thành mục tiêu chiến lược của ĐH Quốc gia TP.HCM và xây dựng đô thị đại học trí thức, xanh, thân thiện, hiện đại.
Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM với diện tích xây dựng 72 m2, diện tích khuôn viên thảm cỏ xung quanh 400 m2, với tổng mức đầu tư 700 triệu đồng. Trạm được khởi công ngày 7.3 và hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 9.4.
