Huế là vùng đất mà chỉ cần nhắc tên thôi đã gợi lên trong lòng người một cảm giác rất riêng. Người ta nhớ Huế bởi sông Hương, núi Ngự, bởi những mái cung điện trầm mặc dưới màu thời gian, bởi nhịp sống chậm rãi như một câu thơ cổ. Nhưng nếu phải nói đến một điều khiến Huế ở lại lâu hơn trong ký ức, thì có lẽ đó chính là ẩm thực, một thứ nghệ thuật lặng lẽ mà sâu sắc, thấm vào đời sống như một phần tự nhiên của văn hóa.
Huế nằm ở vùng đất trung độ của đất nước, nơi khí hậu giao thoa giữa Bắc và Nam, nơi địa hình trải dài từ núi cao xuống đồng bằng, ra đến phá Tam Giang và biển cả. Chính sự đa dạng ấy đã ban tặng cho Huế một nguồn nguyên liệu phong phú hiếm có. Từ rau rừng, cá sông, tôm phá đến hải sản biển, từ các loại gia vị dân dã đến những sản vật quý hiếm, tất cả như hội tụ về đây, tạo nên một nền tảng tự nhiên đầy ưu đãi cho nghệ thuật ẩm thực phát triển.
Nhưng Huế không chỉ có thiên nhiên. Lịch sử của vùng đất này là lịch sử của những cuộc gặp gỡ. Từ dòng chảy văn hóa Việt từ Bắc vào, hòa quyện với dấu ấn Champa, Chân Lạp, với những ảnh hưởng từ phương Nam, từ cộng đồng Minh Hương… tất cả đã tạo nên một tầng văn hóa đa sắc. Và rồi, khi Huế trở thành thủ phủ của Đàng Trong từ thế kỷ XVII, rồi kinh đô của đất nước dưới triều Tây Sơn và Nguyễn, nơi đây trở thành chốn hội tụ của nhân tài bốn phương. Trong số đó, có những con người mang theo cả bí quyết ẩm thực, tinh hoa chế biến, để rồi qua thời gian, nâng chuyện ăn uống lên thành một thứ nghệ thuật thực sự.
Ẩm thực Huế vì thế không đơn thuần là món ăn. Nó là kết tinh của lịch sử, của trí tuệ và của một lối sống tinh tế. Không phải ngẫu nhiên mà nơi đây có “Thực phổ bách thiên”, một thực đơn trăm món viết bằng thơ, hay có những thiết chế như “Nữ công học hội” từ đầu thế kỷ XX, nơi việc nội trợ được xem là một lĩnh vực cần học hỏi, rèn luyện. Ẩm thực, trong cảm thức Huế, luôn gắn với phẩm chất con người, với “công – dung – ngôn – hạnh”, với một nếp sống chuẩn mực và thanh nhã.
Nếu nhìn vào số lượng món ăn, có thể thấy rõ điều đó: trong khoảng 1700 món ăn truyền thống của Việt Nam, riêng Huế đã chiếm tới 1300 món. Nhưng điều đáng nói không nằm ở con số, mà ở chiều sâu. Ẩm thực Huế được tổ chức thành nhiều hệ như: Cung đình, dân gian, chay Phật giáo… mỗi hệ là một thế giới riêng, nhưng lại có sự giao thoa tinh tế.
Ẩm thực cung đình Huế là đỉnh cao của sự chọn lọc
Trò chuyện với PV, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế cho biết, ẩm thực cung đình Huế là đỉnh cao của sự chọn lọc và nâng cấp từ dân gian. Ở đó, mỗi món ăn không chỉ ngon mà còn phải bổ, phải hài hòa trong một “phương thang” chung, góp phần điều hòa cơ thể, tăng cường sức khỏe cho nhà vua. Bữa ăn của vua không phải là sự phô trương, mà là một hệ thống được kiểm soát chặt chẽ bởi đội Thượng Thiện và viện Thái Y.
Theo ông Hải, mỗi món do một nghệ nhân phụ trách, nhưng tất cả phải hòa vào tổng thể. Có những bữa ăn thường nhật đã lên đến hàng chục món, và yến tiệc thì có thể lên đến hàng trăm. Giữa những món cao lương mỹ vị như nem công, chả phụng, vẫn hiện diện những món dân dã như cá kho, dưa kiệu, xôi vò… như một sự nhắc nhớ về cội nguồn.
Ẩm thực dân gian Huế lại mang một vẻ đẹp khác. Vẫn là sự cầu kỳ, nhưng không phải để phô diễn, mà để làm đẹp cho đời sống. Một bữa cơm của người Huế bình dân có thể có đến cả chục món, được bày biện chỉn chu như một mâm cỗ nhỏ.
“Không chỉ ăn, người Huế còn biết uống, và uống cũng thành nghệ thuật. Trà trong cung đình được pha bằng những bộ ấm chén tinh xảo, có khi đặt từ tận Giang Tây, Trung Quốc. Trong dân gian, trà sen, trà lài, nước gạo rang, nước lá vằng… đều mang những sắc thái riêng. Rượu thì có Minh Mạng thang với hàng chục loại khác nhau, đây là một dòng rượu bổ vừa là thức uống, vừa là phương thuốc. Cà phê, dù du nhập muộn hơn, lại nhanh chóng trở thành một phần của đời sống Huế, đi vào thi ca, âm nhạc như một thói quen đầy chất suy tư.
Tất cả những điều đó dẫn đến một nhận thức rất đặc trưng với người Huế, ăn uống là văn hóa. Một bữa ăn không chỉ để no, mà là sự hội tụ của âm – dương, ngũ hành, của màu sắc, hương vị, hình thức. Ăn không chỉ bằng miệng, mà còn bằng mắt, bằng tai, bằng mũi, và cuối cùng là bằng tâm. Khi đạt đến mức ấy, ẩm thực không còn là nhu cầu sinh học, mà trở thành một trải nghiệm thẩm mỹ, một hành vi văn hóa”, ông Hải nhấn mạnh.
Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế chia sẻ thêm, thời gian đã trôi qua, Huế không còn là kinh đô, nhưng ẩm thực Huế vẫn tiếp tục hành trình của mình. Nó theo chân người Huế đi khắp mọi miền, trở thành một sứ giả văn hóa thầm lặng. Nhưng có lẽ, để cảm nhận trọn vẹn nhất, người ta vẫn nên đến Huế. Bởi chỉ trong không gian ấy, giữa sông nước, cây cỏ, giữa nhịp sống chậm và những ký ức còn vang vọng, người ta mới thực sự hiểu vì sao ẩm thực Huế lại có thể quyến rũ đến vậy.
Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Từ ngày 24/5, nắng nóng gia tăng mạnh tại nhiều khu vực trên cả nước. Bắc Bộ và Trung Bộ xuất hiện nền nhiệt 36-39 độ C, một số nơi vượt 40 độ.
Trong các ngày 24-25/5, khu vực Bắc Bộ, từ Thanh Hóa đến Huế và duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục xảy ra nắng nóng diện rộng. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 36-38 độ, có nơi trên 39 độ. Riêng ngày 25/5, khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía Đông Quảng Ngãi có thể ghi nhận mức nhiệt 37-39 độ, có nơi vượt 40 độ.
Tại miền Đông Nam Bộ, nhiệt độ cao nhất dao động 35-36 độ, có nơi trên 36 độ. Độ ẩm thấp nhất phổ biến từ 40-50%, thời gian nắng nóng kéo dài từ khoảng 10-17 giờ.
Có mây, đêm không mưa; ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Gió đông nam đến nam cấp 2-3.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 27-30 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 36-39 độ.
Tây Bắc Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 24-27 độ, có nơi dưới 24 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 35-37 độ, có nơi trên 37 độ.
Đông Bắc Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Gió đông nam đến nam cấp 2-3.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 26-29 độ, vùng núi có nơi dưới 25 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 35-38 độ, có nơi trên 39 độ.
Thanh Hóa đến Huế
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt, có nơi đặc biệt gay gắt. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 27-30 độ, có nơi dưới 27 độ.
Duyên hải Nam Trung Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 25-28 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 35-38 độ, có nơi trên 38 độ.
Cao nguyên Trung Bộ
Có mây, chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng, có nơi nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 21-24 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 31-34 độ, có nơi trên 35 độ.
Có mây, chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng, có nơi nắng nóng, riêng miền Đông có nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ cao nhất từ: 33-35 độ, có nơi trên 35 độ; riêng miền Đông 35-36 độ, có nơi trên 36 độ.
Tp.Hồ Chí Minh
Có mây, chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, đêm không mưa; ngày nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 26-28 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 35-36 độ, có nơi trên 36 độ.
Cơ quan khí tượng nhận định, nắng nóng ở Bắc Bộ có khả năng kéo dài đến khoảng 27-28/5; khu vực Trung Bộ duy trì đến khoảng 28/5, còn miền Đông Nam Bộ kéo dài đến khoảng 27/5. Cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng được cảnh báo ở cấp 1.
Dự báo trong những ngày tới, Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và duyên hải Nam Trung Bộ tiếp tục nắng nóng gay gắt vào ban ngày, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Riêng ngày 25/5, khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía Đông Quảng Ngãi xuất hiện nắng nóng đặc biệt gay gắt.
Thời tiết khô nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư do nhu cầu sử dụng điện tăng cao, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng ở nhiều địa phương. Nền nhiệt cao kéo dài cũng có thể gây mất nước, mệt mỏi và kiệt sức. Người dân và du khách cần lưu ý khi hoạt động lâu ngoài trời.
Dự án Đường và cầu vượt đường sắt trung tâm Tp.Đồng Hới (dự án nằm trên địa bàn phường Bắc Lý, Nam Lý thuộc Tp.Đồng Hới cũ; nay thuộc phường Đồng Hới và Đồng Thuận, tỉnh Quảng Trị) gồm 2 gói thầu xây lắp (đường và cầu) với tổng chiều dài 2,2km và có tổng mức đầu tư 193,5 tỷ đồng.
Được khởi công cuối tháng 10/2022, dự kiến hoàn thành trong năm 2025, tuy nhiên, công tác GPMB của dự án gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Hiện, đây là một trong những dự án nằm trong danh mục dự án thuộc kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách Trung ương năm 2025 được kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm 2026.
Về tiến độ thi công Dự án, ông Nguyễn Ngọc Quý, Giám đốc Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng công trình giao thông, cho biết: "Đối với gói thầu xây lắp phần cầu, nhà thầu đã thi công hoàn thành cơ bản hạng mục cầu và hiện đang thi công hạng mục đường dẫn lên cầu.
Đối với gói thầu xây lắp phần đường, hiện nhà thầu cơ bản thi công hoàn thành hệ thống cống thoát nước dọc, thoát nước ngang và đang thi công phần nền, móng đường phạm vi mở rộng đã có mặt bằng…
Tổng trị giá khối lượng xây lắp của hai gói thầu đã thực hiện đạt khoảng hơn 66,5/94,533 tỷ đồng, đạt hơn 70% giá trị hợp đồng xây lắp".
Trong phạm vi thực hiện Dự án có 97 trường hợp bị ảnh hưởng GPMB gồm: 13 trường hợp tại phường Đồng Hới và 84 trường hợp tại phường Đồng Thuận. Trong đó, có 18 trường hợp tái định cư hoặc bồi thường bằng đất, giao đất xen ghép (Đồng Hới 11 trường hợp và Đồng Thuận 7 trường hợp).
Điểm nghẽn làm ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án nằm ở vấn đề GPMB. Theo đó, nếu không sớm bàn giao 100% mặt bằng sạch cho các nhà thầu thi công, thì dự án khó về đích đúng hẹn.
Để giải quyết triệt để các khó khăn, vướng mắc trong công tác GPMB, sớm bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư thi công bảo đảm tiến độ hoàn thành dự án, qua đó giải ngân hết nguồn vốn đã được kéo dài đến hết năm 2026, UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc.
Cụ thể, UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu Sở Xây dựng, UBND các phường, tư vấn GPMB tập trung đẩy nhanh tiến độ, tuyệt đối không để chậm trễ, kéo dài trong công tác GPMB làm vượt tiến độ dự án đã được gia hạn và dẫn đến rủi ro lãng phí nếu công trình không hoàn thành.
UBND tỉnh ấn định tại đoạn qua địa bàn phường Đồng Hới còn vướng GPMB, yêu cầu phường phải khẩn trương tổ chức đối thoại, vận động 4 hộ khu nhà tập thể của Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam-Cuba Đồng Hới chưa đồng ý phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB. Hoàn thành công tác thẩm định, phê duyệt phương án bồi thường GPMB trước ngày 31/5.
Đối với đoạn qua địa bàn phường Đồng Thuận, còn 42 trường hợp chưa được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ GPMB. UBND tỉnh ấn định UBND phường Đồng Thuận khẩn trương tổ chức đối thoại, vận động đối với 14/35 trường hợp đã công khai phương án nhưng không đồng ý với phương án; hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường GPMB trước ngày 31/5.
Chủ tịch UBND các phường Đồng Thuận và Đồng Hới, Giám đốc Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh và các tổ chức, cá nhân liên quan chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh nếu dự án không thể hoàn thành do chậm GPMB dẫn đến lãng phí vốn đầu tư công.
Về 1 trường hợp nằm trong phạm vi vuốt nối nút giao với đường Phan Đình Phùng (phạm vi cuối tuyến) chưa có thông báo thu hồi đất, yêu cầu phường khẩn trương xác nhận nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất trước ngày 20/5 để có cơ sở thực hiện thông báo thu hồi đất. Về 5 trường hợp đã có thông báo thu hồi đất và 1 hộ chuyển nhượng chủ sử dụng đất, yêu cầu Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh khẩn trương hoàn thành công tác kiểm đếm, áp giá, công khai phương án và điều chỉnh trích đo trước ngày 20/5; UBND phường Đồng Thuận phê duyệt phương án trước ngày 15/6.
Đối với trường hợp nhà thờ họ Nguyễn Văn bị ảnh hưởng đất tín ngưỡng và tài sản cổng, hàng rào chưa có giá đất để áp giá bồi thường, yêu cầu phường Đồng Thuận khẩn trương xác định giá đất cụ thể, hoàn thành trước ngày 20/5 và phê duyệt phương án trước ngày 31/5.
Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia vừa có Văn bản số 31/BCĐ-BNNMT gửi ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ (bao gồm Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang, Cao Bằng, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Phú Thọ, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, thành phố Hà Nội, thành phố Hải Phòng) đề nghị các địa phương chủ động ứng phó với mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá trong những ngày tới.
Theo đó, trong những ngày vừa qua, mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người, nhà ở, cơ sở hạ tầng tại một số tỉnh miền núi phía Bắc, nhất là tại tỉnh Lai Châu.
Đáng chú ý, theo bản tin của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn), từ đêm 23/7 đến ngày 25/7, khu vực Bắc Bộ dự báo có mưa vừa, mưa to với tổng lượng mưa phổ biến từ 70-150mm, cục bộ có nơi trên 250mm, nguy cơ mưa có cường độ lớn (>100mm/3 giờ). Mưa lớn có khả năng gây ra tình trạng ngập úng tại các vùng trũng, thấp, khu đô thị, công nghiệp; lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc.
Để chủ động ứng phó với mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia đề nghị 15 tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ theo dõi chặt chẽ bản tin cảnh báo, dự báo mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá; thông tin kịp thời cho các cấp chính quyền cơ sở và Nhân dân để chủ động biện pháp phòng tránh phù hợp.
Cùng với đó, các địa phương khẩn trương huy động lực lượng khắc phục hậu quả đợt mưa lũ vừa qua; triển khai lực lượng xung kích kiểm tra, rà soát, chủ động tổ chức di dời, sơ tán người dân khu vực ven sông, suối, khu vực thấp trũng, có nguy cơ xảy ra ngập lụt sâu, lũ quét, sạt lở đất đến nơi an toàn, nhất là các khu vực đã xảy ra mưa lớn; khơi thông dòng chảy; sẵn sàng lực lượng tại chỗ để kịp thời hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả (nếu có).
Đồng thời, tổ chức lực lượng canh gác, kiểm soát, hướng dẫn bảo đảm an toàn giao thông tại các ngầm, tràn, đường giao thông bị ngập sâu, nước chảy xiết, khu vực đã xảy ra sạt lở hoặc có nguy cơ xảy ra sạt lở; không cho người và phương tiện đi qua nếu không bảo đảm an toàn; bố trí lực lượng, vật tư, phương tiện để khắc phục sự cố, đảm bảo thông suốt trên các trục giao thông chính.
Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khu vực Bắc Bộ chỉ đạo kiểm tra, rà soát, triển khai biện pháp đảm bảo an toàn các hầm, lò khai thác khoáng sản, các hồ chứa và hạ du, đặc biệt là các hồ chứa thủy điện nhỏ, thủy lợi nhỏ, hồ xung yếu; bố trí lực lượng thường trực để vận hành điều tiết và sẵn sàng xử lý các tình huống có thể xảy ra; thông báo cho các chủ lồng bè; chủ đầu tư có công trình đang xây dựng ven sông; các chủ phương tiện vận tải thuỷ, khai thác khoáng sản biết thông tin về 2 lũ để chủ động có biện pháp bảo đảm an toàn cho người, lồng bè, phương tiện, thiết bị và công trình.
Ngoài ra, các địa phương kiểm tra, rà soát và triển khai trên thực tế phương án hộ đê, bảo vệ trọng điểm đê điều xung yếu, các vị trí đã xảy ra sự cố nhưng chưa được xử lý, khắc phục, các công trình đê điều đang thi công dở dang để đảm bảo an toàn.
Tăng cường công tác kiểm tra trên các tuyến đê, thực hiện nghiêm công tác tuần tra, canh gác, bảo vệ đê điều trong mùa mưa lũ, kịp thời phát hiện và xử lý các sự cố, tình huống có thể xảy ra ngay từ giờ đầu; tăng cường công tác thông tin truyền thông, đặc biệt là tuyến thông tin cơ sở để cập nhật thông tin, tuyên truyền, phổ biến kỹ năng ứng phó mưa lớn, lũ, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, lốc, sét, mưa đá để Nhân dân biết, chủ động phòng, tránh, giảm thiểu thiệt hại.
