Huế là vùng đất mà chỉ cần nhắc tên thôi đã gợi lên trong lòng người một cảm giác rất riêng. Người ta nhớ Huế bởi sông Hương, núi Ngự, bởi những mái cung điện trầm mặc dưới màu thời gian, bởi nhịp sống chậm rãi như một câu thơ cổ. Nhưng nếu phải nói đến một điều khiến Huế ở lại lâu hơn trong ký ức, thì có lẽ đó chính là ẩm thực, một thứ nghệ thuật lặng lẽ mà sâu sắc, thấm vào đời sống như một phần tự nhiên của văn hóa.
Huế nằm ở vùng đất trung độ của đất nước, nơi khí hậu giao thoa giữa Bắc và Nam, nơi địa hình trải dài từ núi cao xuống đồng bằng, ra đến phá Tam Giang và biển cả. Chính sự đa dạng ấy đã ban tặng cho Huế một nguồn nguyên liệu phong phú hiếm có. Từ rau rừng, cá sông, tôm phá đến hải sản biển, từ các loại gia vị dân dã đến những sản vật quý hiếm, tất cả như hội tụ về đây, tạo nên một nền tảng tự nhiên đầy ưu đãi cho nghệ thuật ẩm thực phát triển.
Nhưng Huế không chỉ có thiên nhiên. Lịch sử của vùng đất này là lịch sử của những cuộc gặp gỡ. Từ dòng chảy văn hóa Việt từ Bắc vào, hòa quyện với dấu ấn Champa, Chân Lạp, với những ảnh hưởng từ phương Nam, từ cộng đồng Minh Hương… tất cả đã tạo nên một tầng văn hóa đa sắc. Và rồi, khi Huế trở thành thủ phủ của Đàng Trong từ thế kỷ XVII, rồi kinh đô của đất nước dưới triều Tây Sơn và Nguyễn, nơi đây trở thành chốn hội tụ của nhân tài bốn phương. Trong số đó, có những con người mang theo cả bí quyết ẩm thực, tinh hoa chế biến, để rồi qua thời gian, nâng chuyện ăn uống lên thành một thứ nghệ thuật thực sự.
Ẩm thực Huế vì thế không đơn thuần là món ăn. Nó là kết tinh của lịch sử, của trí tuệ và của một lối sống tinh tế. Không phải ngẫu nhiên mà nơi đây có “Thực phổ bách thiên”, một thực đơn trăm món viết bằng thơ, hay có những thiết chế như “Nữ công học hội” từ đầu thế kỷ XX, nơi việc nội trợ được xem là một lĩnh vực cần học hỏi, rèn luyện. Ẩm thực, trong cảm thức Huế, luôn gắn với phẩm chất con người, với “công – dung – ngôn – hạnh”, với một nếp sống chuẩn mực và thanh nhã.
Nếu nhìn vào số lượng món ăn, có thể thấy rõ điều đó: trong khoảng 1700 món ăn truyền thống của Việt Nam, riêng Huế đã chiếm tới 1300 món. Nhưng điều đáng nói không nằm ở con số, mà ở chiều sâu. Ẩm thực Huế được tổ chức thành nhiều hệ như: Cung đình, dân gian, chay Phật giáo… mỗi hệ là một thế giới riêng, nhưng lại có sự giao thoa tinh tế.
Ẩm thực cung đình Huế là đỉnh cao của sự chọn lọc
Trò chuyện với PV, ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế cho biết, ẩm thực cung đình Huế là đỉnh cao của sự chọn lọc và nâng cấp từ dân gian. Ở đó, mỗi món ăn không chỉ ngon mà còn phải bổ, phải hài hòa trong một “phương thang” chung, góp phần điều hòa cơ thể, tăng cường sức khỏe cho nhà vua. Bữa ăn của vua không phải là sự phô trương, mà là một hệ thống được kiểm soát chặt chẽ bởi đội Thượng Thiện và viện Thái Y.
Theo ông Hải, mỗi món do một nghệ nhân phụ trách, nhưng tất cả phải hòa vào tổng thể. Có những bữa ăn thường nhật đã lên đến hàng chục món, và yến tiệc thì có thể lên đến hàng trăm. Giữa những món cao lương mỹ vị như nem công, chả phụng, vẫn hiện diện những món dân dã như cá kho, dưa kiệu, xôi vò… như một sự nhắc nhớ về cội nguồn.
Ẩm thực dân gian Huế lại mang một vẻ đẹp khác. Vẫn là sự cầu kỳ, nhưng không phải để phô diễn, mà để làm đẹp cho đời sống. Một bữa cơm của người Huế bình dân có thể có đến cả chục món, được bày biện chỉn chu như một mâm cỗ nhỏ.
“Không chỉ ăn, người Huế còn biết uống, và uống cũng thành nghệ thuật. Trà trong cung đình được pha bằng những bộ ấm chén tinh xảo, có khi đặt từ tận Giang Tây, Trung Quốc. Trong dân gian, trà sen, trà lài, nước gạo rang, nước lá vằng… đều mang những sắc thái riêng. Rượu thì có Minh Mạng thang với hàng chục loại khác nhau, đây là một dòng rượu bổ vừa là thức uống, vừa là phương thuốc. Cà phê, dù du nhập muộn hơn, lại nhanh chóng trở thành một phần của đời sống Huế, đi vào thi ca, âm nhạc như một thói quen đầy chất suy tư.
Tất cả những điều đó dẫn đến một nhận thức rất đặc trưng với người Huế, ăn uống là văn hóa. Một bữa ăn không chỉ để no, mà là sự hội tụ của âm – dương, ngũ hành, của màu sắc, hương vị, hình thức. Ăn không chỉ bằng miệng, mà còn bằng mắt, bằng tai, bằng mũi, và cuối cùng là bằng tâm. Khi đạt đến mức ấy, ẩm thực không còn là nhu cầu sinh học, mà trở thành một trải nghiệm thẩm mỹ, một hành vi văn hóa”, ông Hải nhấn mạnh.
Giám đốc Sở Văn hoá và Thể thao Tp.Huế chia sẻ thêm, thời gian đã trôi qua, Huế không còn là kinh đô, nhưng ẩm thực Huế vẫn tiếp tục hành trình của mình. Nó theo chân người Huế đi khắp mọi miền, trở thành một sứ giả văn hóa thầm lặng. Nhưng có lẽ, để cảm nhận trọn vẹn nhất, người ta vẫn nên đến Huế. Bởi chỉ trong không gian ấy, giữa sông nước, cây cỏ, giữa nhịp sống chậm và những ký ức còn vang vọng, người ta mới thực sự hiểu vì sao ẩm thực Huế lại có thể quyến rũ đến vậy.
Mỗi mùa thi đến gần, hàng triệu học sinh lại bước vào trạng thái căng như dây đàn. Có em học rất chắc kiến thức nhưng chỉ vì run tay, cuống đầu mà tô lệch đáp án, đọc nhầm đề hoặc mất trắng điểm ở những câu cực dễ.
Nhiều giáo viên luyện thi cho rằng trong phòng thi, tâm lý đôi khi quan trọng không kém kiến thức. Người giữ được bình tĩnh thường làm bài ổn định hơn, ít sai sót hơn và đủ tỉnh táo để "gỡ điểm" ở những phút cuối.
Vì thế, trước khi cầm bút, thí sinh nên tự nhắc mình 10 nguyên tắc quan trọng dưới đây:
1. Mình đến sớm nên không việc gì phải cuống
Chỉ cần vào phòng thi với tâm thế không vội vàng, não bộ đã bớt hoảng loạn hơn rất nhiều. Việc đến sớm giúp thí sinh có thời gian ổn định chỗ ngồi, kiểm tra giấy tờ và điều chỉnh tâm lý trước giờ phát đề.
2. Đọc kỹ đề, đừng lao vào làm ngay
Không ít học sinh mất điểm oan chỉ vì nhìn lướt đề rồi làm theo phản xạ. Có những câu hỏi chỉ khác nhau một chữ "không", "đúng", "sai" nhưng đủ khiến cả đáp án đảo lộn.
3. Câu dễ làm trước, câu khó để sau
Nhiều giáo viên khuyên học sinh tuyệt đối không "sa lầy" vào một câu khó ngay từ đầu. Làm chắc phần dễ sẽ giúp giữ tinh thần ổn định và tránh bỏ phí những điểm số đáng ra phải có.
Một câu bí không đáng để đổi bằng 5 câu phía sau. Nếu suy nghĩ quá lâu mà chưa ra, hãy đánh dấu rồi quay lại sau.
5. Tô đáp án đến đâu chắc đến đó
Các bài thi trắc nghiệm được chấm bằng máy nên chỉ cần tô mờ, tô lệch hoặc tẩy chưa sạch cũng có thể mất điểm oan. Bộ GD&ĐT nhiều năm liên tục lưu ý thí sinh phải đặc biệt cẩn thận ở khâu tô phiếu trả lời.
6. 5 phút cuối là để kiểm tra, không phải để hoảng
Khoảng thời gian cuối giờ thường là lúc nhiều sĩ tử dễ rơi vào trạng thái cuống cuồng nhất. Nhưng đây lại là "thời gian vàng" để rà lại số báo danh, mã đề và những câu dễ tô nhầm.
7. Mình chỉ cần tốt hơn chính mình hôm qua
Áp lực "phải hơn người khác" khiến nhiều học sinh tự làm mình căng thẳng. Trong khi đó, điều quan trọng nhất là làm đúng năng lực thật của bản thân.
8. Đề khó thì ai cũng khó như mình
Nếu gặp đề khó bất thường, đừng vội hoảng. Một đề thi khó sẽ khó với số đông, không riêng ai cả. Người giữ được bình tĩnh thường là người có lợi thế cuối cùng.
9. Một câu sai không quyết định cả bài thi
Nhiều thí sinh chỉ vì bí một câu mà mất tinh thần cho toàn bộ phần còn lại. Điều nguy hiểm nhất không phải sai một câu, mà là để sự hoang mang kéo sập cả bài thi.
10. Bình tĩnh là thêm điểm
Đây là điều các anh chị từng trải qua kỳ thi lớn nhắc lại nhiều nhất. Trong 90–120 phút quyết định, một cái đầu lạnh đôi khi đáng giá hơn việc học thêm xuyên đêm.
Theo nhiều giáo viên luyện thi, học sinh mất điểm nhiều nhất không hẳn vì thiếu kiến thức mà vì tự tạo áp lực quá lớn cho bản thân. Chỉ cần vài câu khó xuất hiện liên tiếp, nhiều em lập tức rơi vào trạng thái "trắng đầu", đọc không vào đề.
Trong khi đó, các chuyên gia cũng liên tục khuyến cáo thí sinh phải kiểm tra kỹ mã đề, tô đúng quy cách và phân bổ thời gian hợp lý để tránh mất điểm oan trong bài thi trắc nghiệm.
Một kỳ thi luôn có câu dễ, câu khó. Nhưng người gục ngã sớm nhất thường là người để nỗi sợ chiếm lấy mình. Chỉ cần giữ được bình tĩnh, thí sinh đã tự giúp mình tiến gần hơn tới cánh cửa mong muốn.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 13/5, miền Bắc nhiều mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to và rất to, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, gió Đông đến Đông nam cấp 2-3.
Dự báo thời tiết và nhiệt độ 10 ngày tới, Hà Nội đón nắng nóng trong hai ngày, sau đó lại tái diễn chuỗi ngày mưa rào và dông.
Cụ thể, ngày 14-15/6, Hà Nội ít mây, trời nắng nóng, nhiệt độ cao nhất phổ biến 35°C, thấp nhất dao động 27-28°C.
Sang ngày 16/5, nhiệt độ cao nhất tại Hà Nội giảm còn 34°C, tiệm cận nắng nóng, thời tiết vẫn khó oi bức. Nhiệt độ thấp nhất khu vực này không có nhiều biến động, phổ biến 27°C.
Ngày 17-18/5, mưa rào và dông tái diễn ở Hà Nội, nhiệt độ cao nhất giảm về mức 31°C, thấp nhất 26°C. Mưa dông duy trì ở khu vực này trong ngày 19/5, tuy nhiên, nhiệt độ cao nhất trong ngày tiếp tục giảm còn 28°C, nhiệt độ thấp nhất 26°C.
Trong 3 ngày cuối thời kỳ dự báo (từ 20-22/5), Hà Nội duy trì hình thái thời tiết mưa rào và dông, nhiệt độ cao nhất tăng trở lại về ngưỡng 31°C, nhiệt độ cao nhất dao động 25-26°C.
Mưa dông trong thời kỳ giao mùa nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như tố lốc, sấm sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; ngày nắng. Gió nhẹ.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 25-27 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 33-35 độ.
Tây Bắc Bộ
Nhiều mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; ngày nắng, có nơi nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 23-26 độ, có nơi dưới 22 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 32-35 độ, có nơi trên 35 độ riêng khu Tây Bắc 28-31 độ.
Đông Bắc Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; ngày nắng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 23-26 độ, vùng núi có nơi dưới 22 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 31-34 độ, có nơi trên 34 độ.
Thanh Hóa đến Huế
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng, riêng vùng núi phía Tây ngày nắng nóng và nắng nóng gay gắt. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 24-27 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 34-36 độ, riêng vùng núi phía Tây: 35-37 độ, có nơi trên 37 độ.
Duyên hải Nam Trung Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng, có nơi nắng nóng; riêng phía Bắc ngày nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 25-28 độ
Nhiệt độ cao nhất từ: 33-36 độ, có nơi trên 36 độ.
Cao nguyên Trung Bộ
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng, có nơi nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 21-24 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 32-35 độ, có nơi trên 35 độ.
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng, riêng miền Đông có nơi nắng nóng gay gắt. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 25-28 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 33-36 độ, riêng Miền Đông có nơi trên 37 độ.
Tp.Hồ Chí Minh
Có mây, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi; ngày nắng nóng. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất từ: 26-28 độ.
Nhiệt độ cao nhất từ: 34-36 độ, có nơi trên 36 độ.
