Hơn 3.000 nghệ sĩ diễu hành, múa rối trên phố

Anh chi hàng ngàn USD để được hướng dẫn viên đưa đi hái rau, chăn vịt, cưỡi trâu… Sau đó anh rủ bạn cùng quay lại Việt Nam lần nữa, ở một ngôi làng khác. Làng quê Việt đã bước ra thế giới theo cách đó.

Theo Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, khoảng 300 làng, bản, thôn, xóm đang có hoạt động du lịch cộng đồng với hơn 5.000 homestay. Mô hình du lịch cộng đồng trở thành một trong những loại hình phát triển nhanh nhất tại Việt Nam.

Từ năm 2022-2025 có năm ngôi làng của Việt Nam được xướng tên giải thưởng Làng du lịch tốt nhất thế giới. Trong đó Thái Hải (xã Tân Cương, Thái Nguyên) được vinh danh năm 2022; Tân Hóa (xã Kim Phú, Quảng Trị) năm 2023; Trà Quế (Hội An, Quảng Nam) năm 2024; Lô Lô Chải (xã Đồng Văn, Tuyên Quang) và Quỳnh Sơn (xã Bắc Sơn, Lạng Sơn) năm 2025.

Những người nông dân ở đây, ngay cả trong giấc mơ xa xỉ nhất có lẽ cũng khó hình dung một ngày, chính những bữa cơm gia đình, những nếp sinh hoạt và bản sắc văn hóa quen thuộc lại trở thành sản phẩm du lịch được định giá bằng USD.

"Cộc… cộc… cộc…", thứ âm thanh trầm đục, vang động phát ra từ chiếc mõ bằng gỗ, có tuổi đời bằng tuổi làng ở Thái Hải (Thái Nguyên). Chị Lê Thị Nga (phó làng Thái Hải) tay gõ mõ, miệng nở nụ cười chào du khách: "Tiếng mõ này thay cho tiếng báo khách quý, khách vàng, khách bạc về làng".

Dọc con đường rợp bóng cây xanh, bản làng hiện ra với ngôi nhà di sản giữa trung tâm làng. Nhà sàn ở bản đều 60-70 năm tuổi, kèo, cột vẫn vững chãi, là nơi những gia đình bốn thế hệ của người Tày sinh sống.

"20 năm trước nơi đây chỉ là vùng đất trống, đồi trọc. Bà Nguyễn Thanh Hải, nay là trưởng làng, thấy người dân phá nhà sàn, xây nhà gạch, trẻ nhỏ không biết hát Then, đàn Tính, bà lo thế hệ sau quên bản sắc dân tộc nên đã mua 30 ngôi nhà sàn ở vùng An Toàn khu Định Hóa về dựng làng, lập bản. Những căn nhà này được phục dựng nguyên bản, mang kiến trúc đặc trưng của người Tày", chị Nga cho biết.

Ở Thái Hải, bà con gìn giữ nét văn hóa của dân tộc từ việc duy trì nghề truyền thống làm chè, làm thuốc nam, hát Then, đàn Tính đến cái mõ, bếp lửa giữa nhà. Nhưng nếu chỉ có vậy có lẽ chưa đủ thuyết phục để Thái Hải được xướng lên trong buổi trao giải Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2022, là ngôi làng du lịch đầu tiên của Việt Nam giành được danh hiệu này.

Sự khác biệt của Thái Hải là nguyên tắc ăn chung nồi, tiêu chung túi tiền. Làng hiện có khoảng 200 người, họ đều mặc chung bộ áo chàm truyền thống của người Tày.

Mỗi người được tự chọn một công việc phù hợp với khả năng nhất. Nhà làm chè, nhà gìn giữ cây thuốc nam, nhà nuôi ong, làm bánh truyền thống, có người lại có nhiệm vụ bán hàng, người đón khách. Toàn bộ tiền thu được nộp về quỹ chung của làng. Từ quỹ đó lo cho cả làng.

Juliana Alves Noronha, nữ du khách Brazil có hai tuần sinh sống tại Thái Hải, cho biết cô từng tự hỏi nơi này có thật trên thế giới không? Khi đến đây và chứng kiến cả làng sinh hoạt chung, Juliana choáng ngợp: "200 người ở đây như một gia đình lớn, họ chung sống với nhau và khiến tôi hay những du khách khác đến đây cảm thấy như mình cũng là một thành viên trong gia đình đó.

Từ Thái Hải với cách làm du lịch cộng đồng đậm bản sắc, Việt Nam có thêm bốn ngôi làng khác được vinh danh lần lượt qua các năm: Tân Hóa, Trà Quế, Lô Lô Chải và Quỳnh Sơn.

Theo ông Phạm Hà - CEO Lux Group - trong du lịch làng chính con người là giá trị cao cấp nhất: "Ba yếu tố cốt lõi để phát triển du lịch làng bao gồm: tính nguyên bản, không dàn dựng, không "diễn cho khách xem"; văn hóa sống, đời sống diễn ra tự nhiên mỗi ngày; con người, sự chân thành và tự hào bản sắc.

Vượt qua nhiều điểm đến trên thế giới, những ngôi làng này gây ấn tượng nhờ chính người dân bản địa - những người gìn giữ văn hóa, kiến tạo trải nghiệm và kể câu chuyện riêng của mình".

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Châu Á - CEO Oxalis - cũng nhận định người dân đóng vai trò quyết định tính bản sắc của điểm đến: "Khi xây dựng các tuyến du lịch mạo hiểm tại Tân Hóa, Oxalis luôn đặt tiêu chí có sự tham gia của cộng đồng địa phương lên hàng đầu". Tại Tân Hóa, ngôi làng được mệnh danh là "rốn lũ", theo ông Á, "đã có bước chuyển mình ngoạn mục".

Sau cơn lũ lịch sử năm 2010 nhấn chìm mọi nhà cửa, người dân Tân Hóa như bị đẩy đến đường cùng, họ buộc phải sáng tạo. Từ đó nhà nổi ra đời, hình thành mô hình "làng du lịch thích ứng thời tiết".

Mô hình này dần mở ra hướng đi mới khi Oxalis phát triển các tour khám phá hang động Tú Làn. Những ngôi nhà nổi được mở rộng công năng, trở thành điểm lưu trú độc đáo cho du khách. Ban đầu là Tú Làn Lodge, sau đó là hàng loạt các homestay đạt chuẩn.

Xu hướng khách Tây đến Việt Nam du lịch thích trải nghiệm tour nông thôn ngày càng nhiều. Ở Trà Quế (Hội An), Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2024, việc trồng rau cũng trở thành một sản phẩm du lịch độc bản, tùy trải nghiệm mà du khách cần trả vài chục đến vài trăm USD để hóa thân thành nông dân Trà Quế.

Bên những luống rau xanh mát đều tăm tắp, ông Mai Bạn - nông dân làng rau Trà Quế - thích thú quan sát những vị khách nước ngoài còn lúng túng học cách cầm cuốc: "Tôi được gặp gỡ nhiều vị khách, thấy họ đầy tò mò làm theo công việc mà mình vẫn làm hằng ngày. Làm du lịch, chúng tôi chỉ sống như cách mình vẫn sống và trở thành những người kể chuyện".

Không phải đến khi UN Tourism vinh danh là "Làng du lịch tốt nhất" vào cuối năm 2024, làng rau Trà Quế mới "bước ra ánh sáng". Từ đầu những năm 2000, nơi đây đã là một trong những điểm du lịch nông nghiệp - nông thôn sớm nhất của địa phương.

Nhưng danh hiệu quốc tế là cú hích, đưa Trà Quế bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh. Tính riêng năm 2025 làng rau đón khoảng 40.000 lượt khách, phần lớn là khách nước ngoài. Trong hành trình xuyên Việt vào tháng 2-2025, hai triệu phú Mỹ Eff Grinspoon và Jon Thomas Foley cũng lựa chọn dừng chân tại đây để trải nghiệm trồng rau, cuốc đất, chăm gia súc dù họ thuộc nhóm khách chi tiêu cao.

Sự phát triển của du lịch tại Trà Quế kéo theo những thay đổi rõ nét trong cộng đồng. Nhiều người trẻ chọn ở lại làng, vừa canh tác vừa tham gia làm du lịch. Tương tự, Tân Hóa cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Năm 2014, thu nhập bình quân khoảng 4,8 triệu đồng/người/năm, đến năm 2024 tăng lên 36-42 triệu đồng/người/năm.

Những người đàn ông ở Tân Hóa trước đây chỉ biết sống dựa vào việc săn bắn, đánh bắt cá, cưa gỗ hay phá rừng… nay trở thành những người bảo vệ từng bờ cây, ngọn cỏ, nhặt từng cọng rác vương vãi trên đường mòn mà người dân hay khách du lịch đi qua.

Anh Sìn Dỉ Gai, trưởng thôn Lô Lô Chải (Tuyên Quang), dù sinh ra và lớn lên tại chính mảnh đất Lô Lô Chải, là người Lô Lô, anh từng không nhận ra hết những giá trị đặc biệt của quê hương.

Trên cao nguyên đá Đồng Văn, Lô Lô Chải từng là một thôn nghèo với sinh kế gắn chặt vào nương ngô và chăn nuôi quy mô nhỏ, tỉ lệ hộ nghèo những năm 2010 chiếm hơn 90%: "Thời đó người Lô Lô chỉ nghĩ làm sao cho đủ ăn, đủ sống qua ngày. Chứ ai ngờ chính văn hóa mình đang duy trì lại là điểm khác biệt để làm du lịch".

Năm 2011, từ chia sẻ của một cán bộ Đại sứ quán Luxembourg ghé thăm Lô Lô Chải về tiềm năng du lịch của ngôi làng, anh Gai mới bắt đầu tham gia các lớp tập huấn về du lịch, thuyết minh viên, từng bước học cách tìm khách, đón tiếp và phục vụ.

Khi lượng khách dần ổn định, anh mạnh dạn mở thêm homestay. Đến nay gia đình anh Gai có ba homestay nhà trình tường, thu nhập bình quân khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng, đồng thời tạo việc làm cho nhiều người địa phương.

Trong số năm ngôi làng của Việt Nam đạt danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới", Lô Lô Chải là địa phương ghi nhận sự thay đổi rõ nét nhất sau khi được vinh danh, đồng thời cũng là ngôi làng được nhiều sự quan tâm nhất. Danh hiệu đã kéo du khách đến Lô Lô Chải.

Từ tháng 10-2025, Lô Lô Chải đón trung bình 10.000 khách/tuần. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, khoảng 195.000 lượt khách đã đến làng, gấp đôi cùng kỳ năm 2025. Cuộc sống ở ngôi làng trở thành khuôn hình được săn đón.

Tác động về mặt truyền thông của danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" là vô cùng lớn, giúp cộng hưởng và nâng tầm những nỗ lực quảng bá bền bỉ mà địa phương cũng như người dân đã thực hiện. Dù vậy sức lan tỏa không phải là con đường duy nhất để một ngôi làng phát triển sau khi được vinh danh.

Ở Quỳnh Sơn (Lạng Sơn), Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025, câu chuyện lại được kể theo cách khác. Không chứng kiến những làn sóng du khách dồn dập hay sự "phủ sóng" mạnh mẽ trên mạng xã hội, ngôi làng của người Tày này phát triển du lịch "chậm mà chắc".

Ông Phạm Hà đánh giá Việt Nam có rất nhiều ngôi làng đẹp, giàu tiềm năng để phát triển du lịch nhưng chưa khai thác đúng mức, nhưng cũng có làng du lịch phát triển quá nóng mà đánh mất bản sắc. Theo ông Hà, chìa khóa quan trọng nhất của du lịch làng là bảo tồn. Việc nhận danh hiệu "nhất thế giới" đã tốt, nhưng phát triển bền vững cần giữ được chất bản địa.

Ông Hà dẫn chứng khi khách đến đông quá, người dân ồ ạt chạy theo mong cầu của du khách, đánh mất bản sắc, không còn mặc trang phục truyền thống, phá nhà cũ xây nhà mới, bê tông hóa dần dần sẽ đánh mất tính làng: "Du lịch làng suy cho cùng là làm cho người dân bản địa và khách tham quan hạnh phúc. Chủ thể của du lịch làng là người dân, họ phải cảm thấy hạnh phúc khi làm du lịch thì mới có thể phát triển điểm đến thay vì điểm tham quan".

Đối với cộng đồng, người dân có sinh kế ngay tại quê hương, giữ chân người trẻ, tự hào và chủ động giữ văn hóa. Khi sống được bằng du lịch, người dân sẽ tự giữ: nếp nhà - nghề truyền thống - phong tục.

Tháng 10-2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam, trong đó xác định rõ quan điểm phát triển theo hướng bền vững, gắn với chiến lược và quy hoạch du lịch quốc gia; phát huy giá trị tài nguyên, di sản và bản sắc văn hóa. Đồng thời đảm bảo an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và giữ vững quốc phòng - an ninh.

Đề án cũng nhấn mạnh việc đặt cộng đồng vào trung tâm, đảm bảo chia sẻ lợi ích hài hòa, nâng cao đời sống người dân, ưu tiên nguồn lực cho khu vực nông thôn, miền núi, hướng tới chuyên nghiệp hóa và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế.

Trong chiến lược dài hơi, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam định hướng phát triển các làng du lịch cộng đồng trở thành thương hiệu quốc tế dựa trên ba trụ cột chính. Hình thành mạng lưới làng du lịch tốt nhất của Việt Nam, góp phần thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.

Cùng với đó nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng với các tiêu chí Làng du lịch tốt nhất của UN Tourism đề ra; nâng cao năng lực quản trị điểm đến theo hướng bền vững, thông minh và có sự tham gia của cộng đồng; xây dựng và quảng bá thương hiệu thông qua truyền thông, kết nối mạng lưới quốc tế và phát triển sản phẩm đặc thù.

"Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là tăng số lượng làng được vinh danh, mà là hình thành mạng lưới các làng du lịch của Việt Nam có năng lực cạnh tranh thực sự, mang bản sắc riêng và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị du lịch", Phó cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu khẳng định.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo báo cáo Travel Predictions lần thứ 10 công bố ngày 8/4, nền tảng Booking.com nhận định năm 2026 là "Kỷ nguyên của chính bạn" (The Era of you), khi du khách chuyển từ câu hỏi "đi đâu" sang "điều gì phù hợp với tôi". Trong xu hướng đó, Mũi Né được vinh danh là một trong 10 điểm đến nổi bật toàn cầu, nhờ khả năng mang đến trải nghiệm mang tính cá nhân hóa cao, từ nghỉ dưỡng đến khám phá.

Danh sách được xây dựng dựa trên dữ liệu tìm kiếm, đặt phòng cùng khảo sát hàng chục nghìn du khách tại nhiều thị trường. Những điểm đến được ưu tiên là nơi hội tụ thiên nhiên khác biệt, trải nghiệm bản địa và yếu tố khám phá.

Giám đốc Quốc gia Booking.com tại Việt Nam Branavan Aruljothi cho biết việc Mũi Né góp mặt trong danh sách phản ánh nhu cầu du lịch cá nhân hóa ngày càng rõ nét.

"Khi du lịch trở thành cách thể hiện bản thân, Mũi Né mang đến hệ sinh thái trải nghiệm đa dạng, cho phép du khách thiết kế hành trình theo sở thích riêng", ông nói, đồng thời nhận định đây là điểm đến phù hợp với xu hướng du lịch mới.

Không chỉ thu hút khách quốc tế, Mũi Né còn nằm trong top 10 điểm đến nội địa được du khách Việt tìm kiếm nhiều nhất, xếp thứ 9, tăng một bậc so với năm trước.

Sức hút của điểm đến này đến từ sự kết hợp giữa thể thao mạo hiểm, cảnh quan nổi bật như đồi cát và dịch vụ nghỉ dưỡng biển cao cấp. Về lưu trú, du khách có xu hướng lựa chọn căn hộ, nhà khách, căn hộ dịch vụ bên cạnh khách sạn truyền thống.

Tạp chí National Geographic từng nhận định Mũi Né đã chuyển mình từ làng chài thành một trong những trung tâm thể thao biển hàng đầu Đông Nam Á. Bãi biển dài, gió ổn định cùng địa hình khác biệt giúp nơi đây trở thành điểm đến yêu thích của người chơi lướt ván diều và các môn thể thao dưới nước.

Điểm đến này bắt đầu được biết đến rộng rãi từ năm 1995, khi hiện tượng nhật thực toàn phần thu hút hàng nghìn du khách. Sau đó, Mũi Né phát triển nhanh với hàng loạt khu nghỉ dưỡng ven biển.

Hiện khu du lịch quốc gia Mũi Né hiện có hơn 600 cơ sở lưu trú với gần 18.000 phòng, tập trung dọc dải "đất vàng" ven biển. Riêng đường Nguyễn Đình Chiểu dài 8 km đã quy tụ 53 resort, hình thành một trong những cung đường nghỉ dưỡng sôi động bậc nhất cả nước.

Ngoài cảnh quan, Mũi Né còn hấp dẫn bởi trải nghiệm văn hóa địa phương như làng chài, chợ hải sản hay di tích Vạn Thủy Tú - nơi lưu giữ hàng nghìn bộ xương cá voi qua nhiều thế kỷ.

Trong bảng xếp hạng năm 2026, Mũi Né đứng cùng nhiều điểm đến quốc tế như Bilbao, Philadelphia hay Quảng Châu. Việc góp mặt trong danh sách cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch Việt Nam trên bản đồ thế giới, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng cá nhân hóa trải nghiệm ngày càng lên ngôi.

Trước đó, trong danh sách Year in Search 2025 của Google ở lĩnh vực du lịch Mũi Né xếp thứ 3 trong top 10 điểm đến được tìm kiếm, sau Đà Lạt và An Giang.

Với những lợi thế về cảnh quan "có một không hai", văn hóa làng chài và cơ hội trải nghiệm thể thao mạo hiểm, Mũi Né xứng đáng là điểm đến dẫn đầu xu hướng du lịch cá nhân hóa, khám phá và chinh phục của năm 2026.

Tuấn Anh (Theo Booking.com)

Nguồn: https://vnexpress.net/mui-ne-vao-top-diem-den-noi-bat-toan-cau-2026-5059893.html

Nữ vận động viên Cung Thị Trà My, người từng chinh phục hàng trăm giải chạy marathon (cự ly 41km) và hàng chục giải ultra marathon (cự ly từ 70km đến trên 100km) mất hơn 30 phút mới leo được lên đến thửa ruộng cuối cùng trong giải chạy leo ruộng bậc thang Mù Cang Chải.

Trong vài ngày qua, hình ảnh cô xuất hiện trên mạng xã hội là một "nàng thơ" trong bộ đồ chạy chuyên nghiệp, đeo kính cận "bò lê bò càng" ở bờ ruộng bậc thang. Đây được xem là giải chạy độc lạ nhất Việt Nam. Các vận động viên không chinh phục những cung đường dài mà leo qua những thửa ruộng bậc thang mùa đổ nước.

Trà My cho hay cô đã chuẩn bị khá tốt trước giải chạy. Cô cũng đến Mù Cang Chải sớm, đi xem trước đường chạy và được ban tổ chức cho leo thử ruộng bậc thang trước khi vào thi đấu.

Tuy nhiên sau khi leo được khoảng chục thửa ruộng thì Trà My bắt đầu xuống sức, những bờ ruộng cao quá đầu người tưởng chừng không thể vượt qua.

"Tôi đã nghĩ phải bỏ cuộc vì quá mệt! - Trà My nói - Nhưng lúc đó mọi người cổ vũ nhiệt tình lắm. Nhất là nghe tiếng cổ vũ của người dân ở Mù Cang Chải, tôi cố gắng hoàn thành chặng đua. Đến giờ, sau 3 ngày mà tôi vẫn đau ê ẩm".

Theo nữ runner này, giải chạy leo ruộng bậc thang không khó, ai cũng có thể tham gia được nhưng lại đòi hỏi vừa phải có sức mạnh toàn thân, vừa phải có sự dẻo dai, khéo léo. Cô cho biết nhiều bạn bè cùng tham gia, dù tập gym thường xuyên, chạy hàng trăm km, vẫn phải "chào thua" trước các vận động viên không chuyên là người dân bản địa.

Người vô địch giải chạy leo ruộng bậc thang Mù Cang Chải là Vàng A Dê, ở thôn Sáng Nhù, xã Mù Cang Chải (Lào Cai). A Dê là một chàng trai người Mông, chưa từng tham gia giải chạy nào trước đây. Ấy thế nhưng chàng trai này chỉ mất 3 phút 30 giây để vượt qua 100 thửa ruộng và giành chức vô địch.

Ban tổ chức ước tính mỗi thửa ruộng cao khoảng 1,5m, vượt qua 100 thửa tức là vận động viên phải "up hill" (leo dốc) 1,5km. Chỉ hơn 3 phút để vượt qua độ cao khiến bất cứ người chạy trail chuyên nghiệp nào cũng phải thán phục.

A Dê cho biết gia đình anh có ruộng bậc thang ở Sáng Nhù, từ nhỏ anh đã quen với những thửa ruộng uốn lượn giữa lưng chùng núi. A Dê chưa từng tham gia giải chạy bộ nào, cũng không thường xuyên leo núi. Sau thời gian dành cho ruộng nương, anh làm nghề chạy xe ôm đưa đón khách du lịch tham quan Mù Cang Chải.

Vàng A Dê chưa nói thạo tiếng phổ thông, anh nói bằng tiếng Mông và nhờ bạn dịch lại cho phóng viên Tuổi Trẻ: "Tôi sinh ra thấy ruộng bậc thang rồi, từ bé đã làm ruộng. Đây là lần đầu tiên tham gia giải chạy, vui lắm! Tôi mong sang năm lại có giải, tôi sẽ tiếp tục chạy cùng mọi người".

Giải chạy "Dấu chân mùa nước đổ" là giải chạy đặc biệt, các vận động viên phải vượt qua 100 ruộng bậc thang đang chuẩn bị cấy (đổ nước). Hình ảnh của giải chạy độc đáo này nhanh chóng viral trên mạng xã hội. Những clip quay từ góc trên cao đã có hàng triệu lượt xem.

Ông Giàng A Tạng - Phó chủ tịch xã Mù Cang Chải (Lào Cai) - cho biết ban tổ chức lựa chọn khu vực ruộng bậc thang ở thôn Háng Đăng Dê vì các thửa ruộng ở đây có đủ các tiêu chí từ dễ đến khó cho giải chạy. Có thửa ruộng vẫn khô, chưa có nước, có thửa đã có nước, chưa cày bừa, có thửa đã cày bừa, chuẩn bị cấy (bùn rất nhão, khó chạy).

Ông Tạng cho hay ý tưởng leo ruộng bậc thang Mù Cang Chải nhằm tạo ra một giải thể thao vừa độc đáo vừa gắn liền với đặc trưng của Mù Cang Chải. Người tham gia giải không chỉ được ngắm cảnh, hòa mình vào thiên nhiên mà còn được cảm nhận cuộc sống, tập quán sản xuất của bà con.

"Đây là lần đầu chúng tôi tổ chức nhưng đã nhận được nhiều phản hồi rất tích cực của du khách gần xa. Chúng tôi sẽ tổ chức chuyên nghiệp hơn, phân ra các hạng nam - nữ, hạng chuyên nghiệp, bán chuyên nghiệp... và mong muốn sẽ tổ chức thành một "lễ hội" cho bà con chứ không phải là một giải thể thao thuần túy", ông Giàng A Tạng nói.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ