Bộ Ngoại giao Iran ngày 6/5 đưa ra cảnh báo bất thường nhắm vào “những nhà cầm quyền tại Abu Dhabi”, thủ đô Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), quốc gia nằm đối diện với Iran qua vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz.
Tehran cáo buộc quốc gia vùng Vịnh giàu dầu mỏ này đang bắt tay với Mỹ và Israel để chống lại Iran, đồng thời đe dọa về những “hậu quả nguy hiểm” nếu UAE không chấm dứt quan hệ với các nước này.
Thay vì lùi bước và nhượng bộ trước lời đe dọa của Iran, chỉ vài giờ sau đó, hãng thông tấn nhà nước UAE đưa tin Tổng thống Mohammed bin Zayed đã điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ông Netanyahu bày tỏ sự đoàn kết với UAE sau khi nghe tin về một đợt tấn công mới bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhắm vào cơ sở dầu mỏ của nước này hồi đầu tuần.
Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran bùng phát ngày 28/2, UAE đã hứng chịu nhiều cuộc tấn công từ Iran hơn bất kỳ quốc gia nào khác, bao gồm cả các đợt oanh tạc mới nhất vào sáng 8/5.
Vivian Nereim, nhà bình luận của NY Times, cho rằng cuộc điện đàm của Tổng thống Mohammed bin Zayed với Thủ tướng Netanyahu là một trong nhiều dấu hiệu cho thấy chính phủ UAE đã quyết định thắt chặt hơn nữa liên minh với Israel và Mỹ, bất chấp rủi ro từ các đòn tấn công của Iran.
Xu hướng này vẫn tiếp tục ngay cả khi Tổng thống Donald Trump và quan chức Mỹ dường như hạ thấp mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công vào UAE trong bối cảnh lệnh ngừng bắn, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 8/4, đang được thực thi.
“Có một niềm tin tuyệt đối rằng ông Trump sẽ hành động đúng đắn. Những gì phù hợp với di sản của ông ấy và lợi ích của Mỹ cũng sẽ phù hợp với chúng tôi”, Nadim Koteich, nhà bình luận thân cận với chính phủ UAE, nói.
Mức độ đáp trả của Iran đối với chiến dịch của Mỹ và Israel đã gây cú sốc lớn cho nhiều người tại UAE. Dù quốc gia này cho phép Mỹ đặt căn cứ không quân, Abu Dhabi không phải là bên trực tiếp tham gia xung đột và vốn có quan hệ văn hóa, kinh tế lâu đời với Iran.
Trước xung đột, UAE là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Iran. Khi tên lửa, UAV Iran lao xuống các cơ sở năng lượng, sân bay và khách sạn UAE giai đoạn đầu xung đột, làm ít nhất 10 dân thường thiệt mạng, cú sốc đó đã biến thành nỗi phẫn nộ.
“Cả lãnh đạo và người dân ngày càng thấy rằng việc Iran tập trung tấn công vào UAE đã biến cuộc chiến này thành ‘khoảnh khắc 11/9’ của chúng tôi”, Marwan Alblooshi, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chính sách UAE ở Abu Dhabi, nói, đề cập tới ngày xảy ra cuộc khủng bố ở Mỹ năm 2001.
Tối 7/5, giới chức Iran cáo buộc UAE không kích các mục tiêu phía nam nước này. Khi được đề nghị bình luận, UAE không xác nhận cũng không bác bỏ, mà dẫn lại tuyên bố lên án Iran mà họ đưa ra trước đó. Sau đó, quân đội Mỹ tuyên bố đã “tấn công các cơ sở quân sự Iran đứng sau các cuộc tập kích vào lực lượng Mỹ” gần eo biển Hormuz.
Hiện chưa rõ tại sao UAE lại rơi vào tầm ngắm của Iran nhiều hơn các nước láng giềng vùng Vịnh. Dubai cách bờ biển của Iran khoảng 160 km, đồng nghĩa thành phố này có thể bị tấn công bằng các loại vũ khí tầm ngắn.
Ông Koteich gọi đây là “tâm điểm của toàn cầu hóa”, có nghĩa là tác động kinh tế khi tấn công vào UAE sẽ gây tiếng vang lớn hơn nhiều so với việc tập kích Kuwait hay Bahrain.
Giới chức Iran cũng nhiều lần chỉ trích UAE vì mối quan hệ mật thiết với Israel, vốn được thiết lập từ năm 2020. Mối quan hệ đối tác này thậm chí còn trở nên khăng khít hơn trong thời gian xung đột. Theo hai nguồn tin thân cận, quân đội Israel đã triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Sắt tại UAE nhằm đối phó với UAV và tên lửa tầm ngắn Iran.
Ông Koteich mô tả cuộc xung đột giống như “liều thuốc kích thích cho mối quan hệ này”.
Xung đột cũng đã khiến chính phủ UAE phải đánh giá lại các mối quan hệ khu vực. Giới chức nước này phàn nàn rằng các láng giềng Arab đã không thể hiện đủ sự đồng cảm và tinh thần đoàn kết cần thiết. Họ cho rằng Pakistan, nước đang làm trung gian giữa Mỹ và Iran, quá mềm mỏng và sẵn sàng chiều theo lập trường của Tehran.
“Cuộc chiến càng kéo dài, họ càng có thêm thời gian để suy ngẫm về vị thế của mình trên thế giới, vị trí của họ ở vùng Vịnh, cũng như ai thực sự là bạn, ai không phải. Họ đang nhìn mọi thứ theo lằn ranh rất rõ ràng: bạn hay thù”, Barbara A. Leaf, cựu đại sứ Mỹ tại UAE, nói.
Mối quan hệ của UAE với Arab Saudi, vốn từng là đồng minh thân cận, đã trở nên căng thẳng suốt nhiều tháng qua. Abu Dhabi tháng trước thông báo rút khỏi OPEC, liên minh các nước xuất khẩu dầu mỏ mà trong đó Riyadh được xem là lãnh đạo thực tế.
Giới chức UAE cho biết động thái này nhằm cho phép đất nước của họ tự tăng sản lượng dầu để đáp ứng nhu cầu dài hạn của thị trường, nhưng đồng thời cũng cho thấy UAE ngày càng muốn đi theo con đường riêng. UAE hiện tin họ cần gắn bó chặt chẽ hơn với Mỹ.
“Mỹ đã ở bên chúng tôi”, Abdulkhaleq Abdulla, nhà khoa học chính trị nổi tiếng của UAE, nói. “Nếu không có các hệ thống như Patriot của Mỹ để đánh chặn tên lửa Iran, chúng tôi đã không thể bảo vệ mình. Quan hệ với Mỹ là trụ cột thiết yếu đối với sự ổn định của chúng tôi”.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sáng 3.6 thông báo lực lượng Ukraine đã phóng máy bay không người lái (UAV) tầm xa, đánh trúng cảng dầu mỏ tại thành phố Saint Petersburg ở vùng Leningrad của Nga, theo AP.
Các UAV bay hơn 1.000 km đến mục tiêu và gây cháy sau khi rơi xuống. Cột khói đen lớn bốc lên từ bến cảng sau vụ tấn công. Ông Zelensky còn nói đã tấn công một cơ sở quân sự gần thành phố.
Bộ Quốc phòng Nga thông báo rằng lực lượng phòng không đã ngăn chặn 354 UAV của Ukraine tại 16 tỉnh và biển Azov. Các UAV tấn công cơ sở hạ tầng tại quận Kronstadt, Kirovsky và Krasnoselsky của Saint Petersburg, gây thiệt hại và khiến nhiều người bị thương, theo TASS.
Saint Petersburg là thành phố liên bang, nằm ở phía tây của tỉnh Leningrad. Tỉnh trưởng Leningrad Alexander Drozdenko thông báo có 59 UAV bị phá hủy tại tỉnh này. Đợt tấn công làm 2 nhân viên khẩn cấp và 2 người bị thương tại vùng Smolensk.
Vụ tấn công diễn ra ngay trong ngày Saint Petersburg tổ chức Diễn đàn Kinh tế quốc tế SPIEF, sự kiện lớn được ví như "Davos của Nga". Sân bay thành phố đã tạm thời dừng các chuyến bay do vụ tấn công. Dịch vụ internet di động cũng bị cắt.
Saint Petersburg là quê nhà của Tổng thống Vladimir Putin. Nhà lãnh đạo dự kiến phát biểu tại SPIEF trong ngày 5.6. Theo đài RT, có khoảng 20.000 doanh nhân, chính trị gia và gương mặt công chúng từ hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự sự kiện năm nay.
Cũng trong rạng sáng 3.6, Nga phóng 198 UAV tầm xa vào Ukraine, trong đó 189 chiếc bị lực lượng phòng không ngăn chặn, theo Không quân Ukraine.
Vụ tấn công diễn ra một ngày sau khi Nga tiến hành đợt oanh tạc lớn bằng tên lửa và UAV sang Ukraine, khiến ít nhất 22 người thiệt mạng và 138 người bị thương. Nga và Ukraine lâu nay tuyên bố không nhắm mục tiêu vào dân thường.
Phát ngôn viên cảnh sát Sri Lanka Frederick Wootler cho hay vụ bắt giữ những nghi phạm lừa đảo qua mạng nói trên diễn ra tại thị trấn ven biển Chilaw, cách thủ đô Colombo khoảng 80 km về phía bắc, sau khi nhận được tin báo, theo AFP.
"Những người liên quan đến hành vi lừa đảo sẽ bị xử lý theo luật hình sự của chúng tôi, trong khi những người khác có thể bị trục xuất", ông Wootler nhấn mạnh.
Trong số những người bị bắt giữ có 133 người Trung Quốc và 13 người Việt Nam, theo AFP dẫn thông báo từ cảnh sát Sri Lanka.
Các nguồn tin cảnh sát cho hay 2 người đàn ông Trung Quốc cố trốn thoát trong cuộc vây ráp đã bị thương và được đưa vào bệnh viện. Những nghi phạm khác đã ra hầu tòa và bị tạm giam cho đến ngày 9.4 để chờ điều tra thêm.
AFP dẫn các nguồn tin cảnh sát cho hay 143 máy tính xách tay, 120 máy tính bàn và 370 điện thoại di động đã được tìm thấy tại khách sạn bị đột kích. Khách sạn đó do một nhóm người đàn ông Trung Quốc thuê toàn bộ để điều hành đường dây lừa đảo.
Trong tháng trước, cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Sri Lanka đã bắt giữ 135 người Trung Quốc vì bị cáo buộc điều hành một đường dây lừa đảo qua mạng tương tự. Họ đã bị trục xuất.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Colombo thông báo sau những vụ bắt giữ đó, họ đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để ngăn chặn công dân của mình thực hiện các hoạt động lừa đảo ở Sri Lanka.
"Do cơ sở hạ tầng viễn thông phát triển tốt, vị trí địa lý thuận lợi và chính sách thị thực tương đối dễ dãi của Sri Lanka... một số băng nhóm lừa đảo viễn thông đã chuyển đến Sri Lanka. Đó là lý do tại sao các trường hợp lừa đảo đang gia tăng ở Sri Lanka gần đây", Đại sứ quán Trung Quốc nhận định, lưu ý rằng những kẻ lừa đảo đã nhắm mục tiêu vào công dân Trung Quốc trong nước, theo AFP.
Trong tuyên bố qua video ngày 20.7, người phát ngôn quân sự của Houthi Yahya Saree cho biết lực lượng này áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, dựa trên nguyên tắc "ăn miếng trả miếng", có hiệu lực ngay sau khi tuyên bố này được ban hành, theo AFP.
Ông Saree nói động thái này nhằm đáp trả việc Ả Rập Xê Út phong tỏa các cảng và sân bay do Houthi kiểm soát, cũng như vụ tấn công nhằm vào sân bay Sanaa hồi tuần trước. Ông nhấn mạnh Houthi sẽ phản ứng tương xứng, "đáp trả lệnh phong tỏa bằng một lệnh phong tỏa khác".
Người phát ngôn Houthi cũng cảnh báo: "Bất kỳ hành động liều lĩnh nào của kẻ thù Ả Rập Xê Út nhằm leo thang căng thẳng sẽ phải đối mặt với sự đáp trả toàn diện và quyết liệt".
Tuần trước, giao tranh tại Yemen bùng phát trở lại sau thời gian dài lắng dịu, trong bối cảnh Iran thông qua lực lượng Houthi dường như thách thức sự kiểm soát của Ả Rập Xê Út đối với không phận Yemen.
Hôm 13.7, Houthi phóng tên lửa nhằm vào một sân bay ở thành phố Abha (miền nam Ả Rập Xê Út), sau khi chính quyền Yemen được quốc tế công nhận và được Riyadh hậu thuẫn tuyên bố đã tấn công sân bay Sanaa để ngăn một chuyến bay chở phái đoàn Houthi từ Iran hạ cánh. Houthi cáo buộc Ả Rập Xê Út đứng sau vụ tấn công này.
Trong hơn một thập niên qua, mọi máy bay muốn đi vào không phận Yemen đều phải được liên quân do Ả Rập Xê Út dẫn đầu phê chuẩn trước. Liên quân cho biết họ thực hiện quy định này theo đề nghị của chính quyền Yemen.
Trong bối cảnh xung đột Gaza, Houthi trước đây đã nhiều lần tấn công tàu thuyền trên vịnh Aden và biển Đỏ - tuyến hàng hải nối châu Âu qua kênh đào Suez - buộc nhiều tàu phải đi đường vòng qua châu Phi.
Biển Đỏ cũng là nơi đặt cảng Yanbu của Ả Rập Xê Út, cửa ngõ giúp Riyadh xuất khẩu hàng triệu thùng dầu, qua đó tránh phụ thuộc vào tuyến eo biển Hormuz và vùng Vịnh, vốn bị Iran kiểm soát chặt chẽ trong thời gian xảy ra xung đột với Mỹ.
