Giáo viên, nhân viên hợp đồng sắp được trả lương sau gần 6 tháng ‘treo’

Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.

Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.

Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.

Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).

"Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói", ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.

Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.

Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.

Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.

Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.

"Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ", ông Yau nói.

Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.

Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.

Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.

"Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng", ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.

Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.

Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,...

Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho "lý thuyết vạn vật" có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.

Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.

"Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm", Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.

Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.

Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).

Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.

Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.

"Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học", ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.

Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong tổng số 54 cơ sở giáo dục trực thuộc, có 51 cơ sở hoàn thành việc kiện toàn người đứng đầu, đạt gần 95% kế hoạch đề ra.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành 153 quyết định bổ nhiệm lãnh đạo cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp. Trong đó có 51 quyết định đối với người đứng đầu và 102 quyết định đối với cấp phó của người đứng đầu các cơ sở giáo dục.

Phát biểu tại buổi trao quyết định, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chia sẻ đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước cụ thể hóa và tổ chức thực hiện một cách thực chất Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Giáo dục đại học năm 2025, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 và các quy định của pháp luật có liên quan.

Ông Sơn nhấn mạnh việc kiện toàn tổ chức và cán bộ mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để chuyển hóa sự thay đổi về tổ chức thành sự thay đổi về chất lượng quản trị, chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Bộ trưởng cũng nêu ba yêu cầu trọng tâm cần tập trung thực hiện.

Thứ nhất, đoàn kết, thống nhất là nền tảng. Mỗi cán bộ lãnh đạo cần thực sự là hạt nhân quy tụ, xây dựng tập thể lãnh đạo đoàn kết, đồng lòng, giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy trí tuệ tập thể và đề cao trách nhiệm cá nhân.

Người đứng đầu phải là trung tâm kết nối, tạo dựng niềm tin, khơi dậy khát vọng cống hiến và sức sáng tạo của đội ngũ cán bộ, giảng viên, người lao động và người học.

Thứ hai là tăng tốc mạnh mẽ trong hành động. Người lãnh đạo cần chủ động đổi mới tư duy quản trị, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế.

Mỗi cơ sở giáo dục phải xác định rõ lợi thế cạnh tranh, xây dựng chiến lược phát triển dài hạn và tạo ra những giá trị khác biệt để khẳng định vị thế, uy tín của mình.

Thứ ba là hướng tới kết quả thực chất. Mọi chủ trương, kế hoạch hay mô hình đổi mới cuối cùng phải được đo lường bằng kết quả cụ thể.

Đó là chất lượng đào tạo được nâng lên, năng lực nghề nghiệp và cơ hội việc làm của người học được cải thiện, các công trình nghiên cứu, sản phẩm khoa học công nghệ có giá trị, uy tín và vị thế của cơ sở giáo dục ngày càng được khẳng định.

Người đứng đầu phải lấy hiệu quả thực chất làm thước đo năng lực lãnh đạo và quản trị, lấy sự phát triển của nhà trường và sự trưởng thành của người học làm mục tiêu cao nhất.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trưa nay (12.6), xem kỹ đề tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026, ông Lê Hoàng Phong, học giả Chevening, đang học thạc sĩ lãnh đạo giáo dục tại Viện Giáo dục (Institute of Education), trực thuộc ĐH College London (UCL), Vương quốc Anh, nhìn nhận "đề thi có thể được xem là một dấu mốc tích cực trong quá trình đổi mới kiểm tra, đánh giá ở quy mô quốc gia".

Ông Phong cho hay, thay vì tập trung chủ yếu vào việc kiểm tra các đơn vị ngữ pháp và từ vựng rời rạc, đề tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026 thể hiện rõ định hướng đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ trong ngữ cảnh thực tế. Đây là một thay đổi quan trọng, bởi một bài thi chất lượng không chỉ đo lường khả năng ghi nhớ quy tắc mà còn cần đánh giá được năng lực đọc hiểu, xử lý thông tin, suy luận và kiến tạo ý nghĩa của người học.

Về cấu trúc, đề gồm 40 câu hỏi thực hiện trong 50 phút, khai thác nhiều loại văn bản khác nhau. Sự đa dạng này giúp mở rộng phạm vi đánh giá và tạo điều kiện để học sinh vận dụng nhiều chiến lược đọc khác nhau.

Các thí sinh không chỉ đọc để tìm thông tin trực tiếp mà còn phải xác định ý chính, suy luận thái độ của tác giả, hiểu nghĩa từ trong ngữ cảnh, nhận diện mối liên kết giữa các ý và sắp xếp thông tin để tạo nên một văn bản hoàn chỉnh, mạch lạc.

"Điểm nổi bật của đề thi là sự chuyển dịch rõ rệt từ đánh giá kiến thức ngôn ngữ ở cấp độ câu sang đánh giá năng lực đọc hiểu ở cấp độ văn bản. Các dạng câu hỏi như xác định đại từ thay thế, tìm ý chính, diễn giải tương đương, rút ra kết luận hay xác định vị trí chèn câu đều đòi hỏi học sinh phải theo dõi mạch lập luận và hiểu cấu trúc tổ chức của văn bản. Đây là những dạng nhiệm vụ có giá trị đánh giá cao hơn so với các câu hỏi mang tính ghi nhớ đơn thuần, bởi chúng phản ánh khả năng xử lý ngôn ngữ trong bối cảnh thực tế. Định hướng này phù hợp với xu thế dạy học ngoại ngữ hiện đại, nơi năng lực đọc hiểu và khai thác thông tin được xem là nền tảng của việc sử dụng ngôn ngữ hiệu quả", ông Phong nói.

Cũng theo ông Phong, một ưu điểm đáng ghi nhận khác là chất lượng ngữ liệu tương đối hiện đại, gần gũi với đời sống nhưng vẫn bảo đảm tính học thuật cần thiết. Các chủ đề như chi phí cơ hội trong bảo vệ môi trường, hiệu quả của việc ghi chép bằng tay và bằng thiết bị số, chiến dịch giảm rác thải nhựa hay cách nhìn nhận giá trị tài sản đều mang tính thời sự và có chiều sâu nhận thức.

Nhờ đó, học sinh không thể chỉ dựa vào kỹ thuật làm bài hay mẹo suy đoán đáp án. Các em buộc phải đọc kỹ, hiểu nội dung, phân tích quan hệ ý nghĩa và vận dụng vốn từ trong ngữ cảnh cụ thể. Điều này góp phần nâng cao khả năng đánh giá năng lực đọc hiểu thực chất thay vì chỉ kiểm tra kiến thức ngôn ngữ bề mặt.

Trang 1, 2 đề thi tiếng Anh tốt nghiệp 2026, mã đề 1147

ẢNH: THÚY HẰNG

Trang 3, 4 đề thi tiếng Anh tốt nghiệp, mã đề 1147

Ông Lê Hoàng Phong cho hay xét về phương diện kỹ thuật đo lường, đề thi cho thấy sự kết hợp tương đối hợp lý giữa độ tin cậy và khả năng phân hóa. Việc lồng ghép các câu hỏi suy luận, tổng hợp thông tin và xử lý văn bản dài tạo ra nhiều mức độ thử thách khác nhau.

"Học sinh ở mức trung bình vẫn có thể hoàn thành các câu hỏi nhận biết thông tin hoặc từ vựng quen thuộc, trong khi học sinh khá giỏi có cơ hội thể hiện năng lực thông qua các nhiệm vụ đòi hỏi tư duy phân tích và suy luận sâu hơn", học giả Chevening cho biết.

Tuy vậy, thời lượng 50 phút cho 40 câu hỏi ở đề tiếng Anh tốt nghiệp, theo ông Phong, vẫn là một yếu tố thách thức với thí sinh. Khi số lượng văn bản tương đối lớn và nhiều câu hỏi yêu cầu suy luận, bài thi không chỉ đánh giá khả năng đọc hiểu mà còn chịu ảnh hưởng bởi tốc độ xử lý thông tin, kỹ năng quản lý thời gian và khả năng duy trì sự tập trung.

Một khía cạnh khác cũng cần được nhìn nhận khách quan là bài thi hiện nay chủ yếu đánh giá năng lực tiếp nhận thông qua kỹ năng đọc. Điều này phù hợp với điều kiện tổ chức thi trên diện rộng và yêu cầu bảo đảm tính ổn định, khả thi trong triển khai. Song, nếu mục tiêu dài hạn là đánh giá năng lực giao tiếp tiếng Anh một cách toàn diện, ông Phong cho rằng hệ thống đánh giá cần từng bước nghiên cứu và bổ sung các hình thức đo lường đối với kỹ năng nghe, nói và viết.

"Tuy nhiên, nhìn tổng thể, đề thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT 2026 cho thấy định hướng đổi mới rõ ràng và đáng khích lệ. Đề thi gửi đi một thông điệp tích cực đối với hoạt động dạy và học ngoại ngữ trong trường phổ thông: muốn học tốt tiếng Anh, học sinh không thể chỉ ghi nhớ công thức hay làm bài theo khuôn mẫu. Các em cần hình thành thói quen đọc, phát triển khả năng suy luận, hiểu cách tổ chức ý tưởng và sử dụng ngôn ngữ như một công cụ tiếp cận tri thức", ông Lê Hoàng Phong trao đổi.

Phân tích mã đề 1133 môn tiếng Anh tốt nghiệp THPT năm 2026, thạc sĩ Đỗ Thị Ngọc Anh, quản lý học thuật tại DOL English, nhìn nhận: "Đề thi hay nhưng khó, đặc biệt các bài đọc đòi hỏi khả năng suy luận, tư duy cao". Theo chị Ngọc Anh, các câu hỏi tập trung kiểm tra khả năng đọc hiểu, suy luận và nắm bắt ngữ cảnh của thí sinh thay vì chỉ đánh giá vốn từ vựng đơn thuần. Cấu trúc đề cơ bản giữ được sự ổn định so với năm trước. Nội dung đề thi tập trung vào những chủ đề gần gũi với đời sống, trong đó nổi bật là vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu - một chủ đề mang tính thời sự cao.

Bên cạnh đó, đề còn đề cập đến các nội dung quen thuộc với học sinh như công việc làm thêm mùa hè, phương pháp ghi chép hiệu quả trong học tập và quản lý tiền bạc. Đây đều là những chủ đề thực tiễn, dễ tiếp cận, giúp thí sinh vận dụng kiến thức ngôn ngữ vào các tình huống đời sống.

Khi đề thi yêu cầu tốc độ xử lý thông tin cao hơn, học sinh không chỉ cần vốn từ vựng mà còn phải biết cách đọc và phân tích cấu trúc câu, theo thạc sĩ Ngọc Anh.

Tin Gốc: Thanh Niên