“Khoảng 70 – 80% trường hợp ung thư phổi tại Việt Nam được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn, làm giảm cơ hội điều trị triệt căn và làm tăng gánh nặng chi phí cho người bệnh, gia đình và hệ thống y tế.
Tại Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Bạch Mai, khoảng 10% bệnh nhân ung thư phổi phát hiện giai đoạn sớm, khi khối u nhỏ, kích thước 2 – 3 mm, là thời điểm cho phép phẫu thuật lấy u và có thể không phải điều trị hóa chất sau mổ”, PGS-TS, bác sĩ Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Ung bướu và y học hạt nhân, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết tại buổi khám sàng lọc miễn phí ung thư phổi do trung tâm tổ chức ngày 10.5.
Riêng buổi sáng 10.5, trong số 50 người được khám sàng lọc, có 4 người được phát hiện có nốt phổi. 2/4 ca có yếu tố nguy cơ sẽ được chỉ định chẩn đoán chuyên sâu, ứng dụng AI trong đọc kết quả, hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán.
Bác sĩ Phương chia sẻ, phát hiện sớm ung thư phổi có ý nghĩa rất quan trọng, vì giai đoạn sớm người bệnh có thể được điều trị triệt căn góp phần cải thiện hiệu quả và giảm chi phí điều trị, chăm sóc.
Khi khối u nhỏ, sau phẫu thuật lấy u, nhiều trường hợp không phải điều trị bổ trợ (hóa trị, thuốc đích…).
Với các ca ung thư phổi tiến triển, nhiều ca bệnh đã được kiểm soát lâu dài, vì hiện có các thuốc, phương pháp điều trị mới, và các xét nghiệm chẩn đoán chính xác, giúp bác sĩ đưa ra phác đồ tối ưu.
Nhưng để điều trị tốt nhất và giảm thấp nhất các chi phí, bác sĩ Phương nhấn mạnh vai trò của sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi, đặc biệt ở các nhóm có nguy cơ cao.
Đó là người trên 50 tuổi và có một trong các yếu tố nguy cơ: hút thuốc lá, thuốc lào nhiều năm (từ 20 bao/năm); tiếp xúc với khói bụi, ô nhiễm nghề nghiệp, sống trong môi trường nhiễm xạ; tiền sử gia đình có người thân (thế hệ thứ nhất) mắc ung thư phổi; người mắc bệnh phổi mạn tính (COPD hoặc xơ phổi); hút thuốc lá thụ động.
“Chúng tôi mong muốn duy trì chương trình và lâu dài trong nước có chương trình tầm soát ung thư phổi ở quy mô quốc gia, giúp tăng tỷ lệ người mắc ung thư phổi được phát hiện sớm”, PGS Phương chia sẻ.
Theo Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, sàng lọc ung thư phổi bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp ở nhóm nguy cơ cao đã được chứng minh giúp giảm nguy cơ tử vong do ung thư phổi so với chụp X-quang ngực thông thường. Vì vậy, việc chủ động tầm soát ở người có yếu tố nguy cơ là bước quan trọng để chuyển từ “phát hiện khi có triệu chứng” sang “phát hiện khi còn có thể can thiệp hiệu quả”.
Ung thư phổi hiện là một trong những thách thức lớn nhất của y tế toàn cầu. Dữ liệu ung thư toàn cầu (GLOBOCAN) năm 2022 cho biết, thế giới ghi nhận khoảng 2,5 triệu ca mắc mới và 1,8 triệu ca tử vong do ung thư phổi, là nguyên nhân tử vong do ung thư hàng đầu.
Tại Việt Nam, hệ thống y tế ghi nhận khoảng 24.426 ca mắc mới/năm và 22.597 ca tử vong do ung thư phổi (năm 2022). Đây là bệnh đứng thứ hai trong nhóm các ung thư phổ biến nhất và là một trong những nguyên nhân gây tử vong ung thư hàng đầu. Hiện đa số người bệnh được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Chương trình khám sàng lọc miễn phí ung thư phổi được Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai tổ chức trong 3 ngày: 10, 17 và 24.5 cho 240 người bệnh.
Tham gia chương trình, các cá nhân được các chuyên gia ung bướu tư vấn về chăm sóc, theo dõi sức khỏe phổi, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ. Các ca có nốt phổi lành tính sẽ được tư vấn tái khám định kỳ để đánh giá về sự biến đổi.
Ngày 7/5, một bệnh nhân được sơ tán khẩn cấp từ tàu MV Hondius bằng máy bay cứu thương và nhập viện tại Radboudumc.
Trong giai đoạn đầu điều trị, đội ngũ y tế chỉ áp dụng quy trình tiêu chuẩn để lấy và xử lý các mẫu máu. Tuy nhiên, phía bệnh viện sau đó thừa nhận rằng do đặc tính sinh học cực kỳ nguy hiểm của virus Hanta Andes, các mẫu này lẽ ra phải được xử lý theo một hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Đến ngày 9/5, ban quản lý bệnh viện tiếp tục nhận thấy các hướng dẫn quốc tế mới nhất về việc xử lý nước tiểu của bệnh nhân cũng đã không được tuân thủ đúng quy định.
Những sai sót mang tính hệ thống này đã buộc bệnh viện phải áp dụng các biện pháp bảo vệ, đưa 12 nhân viên có nguy cơ phơi nhiễm vào chế độ theo dõi và cách ly nghiêm ngặt trong vòng 6 tuần để đảm bảo an toàn cộng đồng.
Tiến sĩ Bertine Lahuis, Chủ tịch Hội đồng điều hành Radboudumc, nhận định rằng: “Khả năng nhân viên y tế bị lây nhiễm là rất thấp nhưng vì biết đây là một loại virus nguy hiểm, phía bệnh viện đã quyết định chọn giải pháp an toàn nhất”.
Vị lãnh đạo này cũng bày tỏ sự hối tiếc khi sự việc xảy ra tại một trung tâm y tế đại học hàng đầu.
“Chúng tôi sẽ điều tra kỹ lưỡng diễn biến sự việc để rút kinh nghiệm và ngăn chặn điều này xảy ra trong tương lai”, Tiến sĩ Lahuis khẳng định.
Mối đe dọa từ virus Hanta chủng Andes
Virus Hanta thông thường lây lan sang người qua việc hít phải bụi hoặc tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, chủng Andes (thường xuất hiện tại Nam Mỹ) là một biến thể đặc biệt nguy hiểm.
Các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh loại virus này có khả năng lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần. Chính khả năng lây truyền trực tiếp này là lý do khiến việc sai sót trong xử lý bệnh phẩm (máu, nước tiểu) tại Radboudumc trở nên nghiêm trọng.
Con tàu MV Hondius hiện là tâm điểm của cuộc điều tra y tế quốc tế. Không chỉ Hà Lan, Tây Ban Nha cũng ghi nhận các ca bệnh liên quan đến hành trình của con tàu này.
Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha Monica Garcia xác nhận đã sơ tán 14 công dân khi tàu cập cảng tại quần đảo Canary. Trong số đó, một bệnh nhân đã có kết quả PCR dương tính ngay khi về đến Madrid và đang được chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Gomez Ulla.
Theo thông tin từ cơ quan y tế Tây Ban Nha, bệnh nhân hiện không có triệu chứng nhưng vẫn phải cách ly tuyệt đối để theo dõi lâm sàng. 13 hành khách còn lại dù có kết quả xét nghiệm sơ bộ âm tính nhưng vẫn đang trong chế độ giám sát y tế chặt chẽ.
Về lộ trình, sau khi tạm dừng tại cảng Granadilla (Tenerife) do thời tiết xấu và hoàn tất sơ tán hành khách, tàu MV Hondius hiện đã di chuyển về phía Rotterdam, Hà Lan. Các chuyên gia y tế quốc tế đang nỗ lực truy vết và xác định mối liên quan giữa các ca nghi nhiễm trên tàu để ngăn chặn virus lây lan qua các biên giới.
Sự cố tại Radboudumc cho thấy ngay cả những cơ sở y tế hiện đại cũng có thể gặp khó trước các mầm bệnh hiếm gặp, có đặc tính phức tạp.
Hiện các nhân viên y tế tại Hà Lan vẫn trong thời gian cách ly. Các cơ quan chức năng tiếp tục giám sát sức khỏe những người liên quan, đồng thời rà soát lại toàn bộ quy trình an toàn sinh học tại các cơ sở điều trị.
Sau đây các chuyên gia sẽ giải thích rõ điều gì sẽ xảy ra cho cơ thể nếu bạn hấp thu quá nhiều axit béo omega-3, đồng thời cũng chỉ ra ngưỡng an toàn cần lưu ý, theo trang tin sức khỏe Eating Well.
Tiến sĩ Kari Hamrick, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết việc sử dụng quá liều omega-3 có thể dẫn đến một số tác dụng phụ.
Đường tiêu hóa. Ở đa số người dùng, các phản ứng thường gặp gồm đau đầu và các vấn đề tiêu hóa như ợ nóng, buồn nôn hoặc tiêu chảy.
Tim mạch. Chuyên gia dinh dưỡng Natalie Walsh, chuyên về tim mạch, cảnh báo rằng dùng dầu cá liều cao có thể gây rối loạn nhịp tim. Nguy cơ này tăng lên khi dùng khoảng 4.000 mg mỗi ngày, đặc biệt ở những người có bệnh tim mạch hoặc nguy cơ cao. Một số nghiên cứu cũng cho thấy ngay cả người khỏe mạnh vẫn có thể gặp tình trạng này nếu sử dụng liều cao. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nguy cơ chảy máu. Omega-3 liều cao có thể làm chậm quá trình đông máu, từ đó làm tăng nhẹ nguy cơ chảy máu, nhất là ở người đang dùng thuốc chống đông. Tuy nhiên, các trường hợp chảy máu nghiêm trọng được ghi nhận là rất hiếm, kể cả ở liều cao. Với người khỏe mạnh dùng liều thông thường, nguy cơ này khá thấp. Dù vậy, nếu sắp phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc, cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Suy giảm miễn dịch. Việc sử dụng omega-3 với liều rất cao có thể ảnh hưởng đến một số hoạt động của hệ miễn dịch do đặc tính chống viêm. Tuy nhiên, tác động này nhìn chung không đáng kể và omega-3 vẫn được xem là an toàn khi dùng đúng khuyến nghị.
Bao nhiêu là quá nhiều? Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo không nên dùng quá 5 g omega-3 mỗi ngày (bao gồm EPA và DHA) từ thực phẩm bổ sung, trừ khi có chỉ định của bác sĩ.
Tiến sĩ Kari Hamrick nhấn mạnh: Dầu cá omega-3 nhìn chung an toàn và dễ dung nạp với đa số người dùng, nhưng việc sử dụng liều cao có thể tiềm ẩn rủi ro. Vì vậy, nếu có ý định bổ sung liều cao, nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế.
Ngày 27-4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk cho biết địa phương vừa ghi nhận 2 ca mắc viêm não mô cầu, trong đó 1 trẻ em do bệnh quá nặng đã không qua khỏi.
Bệnh nhân đã qua đời là bé N.D.T.Ê. (2 tuổi). Theo bệnh án, bé Ê. xuất hiện triệu chứng sổ mũi từ ngày 23, đến ngày 25-4 thì sốt cao, nôn ói, li bì nên được đưa đi khám, sau đó chuyển Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên điều trị.
Dù được tích cực cứu chữa, tuy nhiên đến sáng 26-4 bé không qua khỏi. Bé Ê. chưa được tiêm vắc xin phòng bệnh.
Ngoài ra ông N.Đ.Q., chú ruột bé Ê., cũng dương tính với vi khuẩn não mô cầu. Ông có triệu chứng ho, mệt mỏi và đang được cách ly, điều trị.
Ngành y tế đã khẩn trương truy vết, lấy mẫu các trường hợp tiếp xúc gần, cho uống kháng sinh dự phòng và xử lý môi trường tại khu vực liên quan.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, viêm não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây qua đường hô hấp, có thể diễn tiến nhanh và nguy hiểm. Ngành y tế khuyến cáo người dân tiêm vắc xin phòng bệnh, giữ vệ sinh cá nhân và đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ.
