Cuộc sống riêng của hai ông trùm công nghệ Musk và Altman từ lâu luôn được công chúng quan tâm. Theo Business Insider, cuộc chiến pháp lý đang diễn ra hé lộ thêm những chi tiết mới về hai người.
Sự “bất nhất” của Elon Musk
Lời khai của Musk và nhân chứng cho thấy sự xung đột về tính cách của tỷ phú. Ông nói với bồi thẩm đoàn rằng đã quyên góp hàng chục triệu USD cho OpenAI vì lo ngại nếu trí tuệ nhân tạo nếu rơi vào tay kẻ xấu, nó có thể dẫn đến kịch bản như phim Kẻ hủy diệt, trong đó “AI sẽ giết chết tất cả chúng ta”.
Musk cũng khẳng định Google là lý do quan trọng thúc đẩy ông đồng sáng lập một tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu và phát triển AI theo hướng có lợi cho nhân loại như OpenAI. “Tôi nghĩ việc có một đối trọng đủ mạnh với Google là điều vô cùng quan trọng,” ông nói. “Google dường như không quan tâm đến sự an toàn của AI khi đó”.
Tuy nhiên, theo lời khai từ nhà đồng sáng lập và Chủ tịch Greg Brockman, khi Musk rời OpenAI để bắt đầu dự án trí tuệ nhân tạo của riêng mình, tỷ phú cũng nhắc đến Google, nhưng không phải vấn đề an toàn. “Ông ấy nói với tôi, điều quan trọng nhất là phải bắt kịp Google Deepmind”, Brockman cho biết. “Để làm điều đó, an toàn AI phải bị xếp sau”. Musk thậm chí gọi Google là “những con sói” còn người ủng hộ an toàn AI là “những con cừu”. Những con cừu sẽ “không còn quan trọng” nếu không tự biến mình thành sói.
Sự “bất nhất” còn thể hiện qua việc ông kiện Altman và OpenAI với lý do đi chệch sứ mệnh ban đầu. Còn theo Brockman, năm 2017, tỷ phú Mỹ cảm thấy duy trì OpenAI hoàn toàn phi lợi nhuận sẽ cản trở các nhà đầu tư, do đó đã tích cực theo đuổi việc biến công ty thành một doanh nghiệp.
Chủ tịch OpenAI cũng cho biết Musk đã nhắn tin đề nghị dàn xếp vụ kiện trước khi phiên tòa diễn ra, nếu không ông và Altman “sẽ là những người bị ghét nhất nước Mỹ”. Dựa trên nội dung đó, nhóm pháp lý OpenAI khẳng định tin nhắn của Musk củng cố một trong những luận điểm cốt lõi rằng Musk khởi kiện chỉ nhằm cản trở công ty đối thủ thay vì theo đuổi khiếu nại chính đáng.
“Chế độ cuồng nhiệt” của Musk
Musk nổi tiếng với phong cách lãnh đạo “cuồng nhiệt”, có thể làm hơn 120 giờ mỗi tuần, hàng năm chỉ nghỉ 2-3 ngày và mang gối lên công ty để ngủ dưới sàn. Ông có thể yêu cầu nhân viên cường độ cao tương tự, nếu không sẽ bị sa thải.
“Elon cực kỳ cứng rắn, nhưng không phù hợp với môi trường nghiên cứu trí tuệ nhân tạo”, Brockman nói với bồi thẩm đoàn về trải nghiệm làm việc với Musk trong những năm đầu thành lập OpenAI.
Brockman cho biết ông và nhà đồng sáng lập Ilya Sutskever phản đối khi Musk yêu cầu tất cả nhân viên OpenAI lập danh sách các đóng góp của mình, những ai không có đóng góp lớn sẽ bị sa thải.
“Tất cả những người gia nhập OpenAI đều lo lắng điều này xảy ra”, Brockman kể khi ra làm chứng tại tòa.
Mối quan hệ giữa Musk và Shivon Zilis
Zilis, tham gia OpenAI năm 2016, hiện là giám đốc phụ trách các dự án đặc biệt của công ty chip não Neuralink. Tuy nhiên, bà nổi tiếng hơn sau khi sinh cho tỷ phú Mỹ bốn người con.
Trong lời khai được Bloomberg mô tả “đầy cảm xúc” tại tòa tuần trước, bà tiết lộ những chi tiết mới về “mối quan hệ tình cảm lúc hợp lúc tan” bắt đầu từ 2016. Zilis chấp nhận lời đề nghị hiến tinh trùng của Musk, sau đó cặp song sinh đầu tiên ra đời từ giải pháp thụ tinh trong ống nghiệm. Bà “thấy ổn khi Musk không có vai trò gì trong việc nuôi dạy con”.
Zilis cho biết Musk thường xuyên khuyến khích những xung quanh mình sinh con. “Ông ấy nói với tôi, nếu tôi có hứng thú, ông ấy sẽ rất vui lòng ‘quyên góp’ tinh trùng”, bà kể.
Cả hai nhất trí giữ bí mật hoàn toàn, trước khi bị giới truyền thông Mỹ phát hiện vào năm 2022. Musk sau đó có thêm hai con nữa với Zilis. “Kể từ khi mọi người biết đến, ông ấy trở thành một người cha tích cực hơn”, bà nói. “Chúng tôi sống cùng nhau khi đi du lịch, và dành thời gian bên gia đình ở Austin”.
Phong cách lãnh đạo “gây chia rẽ” của Altman
Năm 2023, Altman bất ngờ bị sa thải trong vòng bốn ngày. Trong lời khai tại tòa tuần trước, Mira Murati, cựu giám đốc công nghệ OpenAI và hiện là người sáng lập Thinking Machines Lab, mô tả khoảng thời gian đó “rối ren” còn Altman “không trung thực, gây mâu thuẫn” trong đội ngũ lãnh đạo công ty.
“Vấn đề tôi lo ngại, là Sam nói một đằng với người này và một nẻo với người khác, khiến môi trường làm việc trở nên rất hỗn loạn”, theo đoạn ghi âm lời khai của Murati được phát tại tòa án.
Bên cạnh đó, Murati cho rằng Altman nói dối bà về các tiêu chuẩn an toàn trên mô hình AI mới, rằng bộ phận pháp lý đã xác định một sản phẩm mới không cần phải thông qua hội đồng an toàn triển khai của công ty.
Nhà khoa học Ilya Sutskever cũng gửi tài liệu dài 52 trang lên tòa, trong đó nói Altman “thể hiện một kiểu hành vi nhất quán là nói dối, làm suy yếu các giám đốc điều hành OpenAI và gây chia rẽ giữa họ”.
Theo The Verge, trước đây, một số người cũng từng kể Altman gây chia rẽ nội bộ. Chẳng hạn, vào năm 2024, Helen Toner, cựu thành viên hội đồng quản trị OpenAI cho biết các giám đốc công ty chia sẻ bằng chứng về việc Altman “nói dối và thao túng trong những tình huống khác nhau”.
Tại tòa, một người làm chứng khác là Tasha McCauley, cựu thành viên hội đồng quản trị OpenAI, cho biết bà quyết định bỏ phiếu sa thải Altman sau nhiều tháng nhận hàng loạt khiếu nại từ nhân viên. Bà đánh giá Altman tạo ra “một kiểu văn hóa nói dối và lừa bịp”.
Toner, cũng ra làm chứng tại tòa, cho biết không ngạc nhiên về cách làm việc của Altman và “đã quen với việc hội đồng quản trị không được thông tin đầy đủ về mọi thứ”.
Phiên tòa giữa Musk với Altman và OpenAI bắt đầu bước sang tuần thứ ba. Năm 2024, CEO Tesla đệ đơn kiện, cáo buộc công ty cũ OpenAI, Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft – nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI – phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.
Phiên xét xử đang diễn ra tại tòa án liên bang California từ ngày 28/4 và dự kiến kéo dài vài tuần tùy tiến độ tranh tụng, đánh dấu lần đầu Musk và Altman đối đầu tại tòa. Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers về việc có chấp thuận các đề xuất của Musk hay không, bao gồm đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm Altman và Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI.
Đây được xem là một trong những tranh chấp pháp lý quan trọng nhất của ngành AI, không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát OpenAI mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi nhuận, trách nhiệm xã hội và an toàn trong phát triển trí tuệ nhân tạo.
Thời gian gần đây, hàng loạt vụ kiện chấn động nhắm vào OpenAI, Google và Character.AI từ các gia đình có người thân tự tử đã làm dấy lên làn sóng lo ngại sâu sắc. Tại trung tâm của cuộc tranh luận này, các nhà nghiên cứu tâm thần học bắt đầu phát hiện ra những tác động tiêu cực của trí tuệ nhân tạo đối với cấu trúc nhận thức của con người, đặc biệt là nhóm thanh thiếu niên và những người có tâm lý bất ổn.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science danh tiếng đã chỉ ra một đặc tính cốt lõi đáng lo ngại: Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) được lập trình để liên tục tìm kiếm sự chấp thuận từ người dùng. Hệ thống AI có xu hướng 'nịnh hót', đồng thuận và khẳng định hành vi của con người cao hơn 49% so với thế giới thực, bất kể niềm tin đó đúng hay sai.
Chính sự đồng thuận vô điều kiện này đã tạo ra một bẫy tâm lý nguy hiểm. Đối với một người đang cô đơn hoặc hoang tưởng, việc chatbot liên tục vuốt ve và khuếch đại các suy nghĩ lệch lạc sẽ khiến họ dần chìm sâu vào các ảo tưởng vĩ cuồng, thậm chí tin rằng AI là một thực thể có linh hồn và thần thánh.
Nhiều CEO công nghệ từng tự tin tuyên bố AI là giải pháp tối ưu cho tình trạng cô lập xã hội. Thế nhưng, một nghiên cứu quy mô lớn tại Đại học Aarhus (Đan Mạch) trên 54.000 hồ sơ y tế đã dội một gáo nước lạnh vào tuyên bố này. Kết quả cho thấy, việc giao tiếp kéo dài với các tác nhân AI chỉ giúp giảm cô đơn cho vỏn vẹn... 32 người. Ngược lại, nó làm trầm trọng hơn các hội chứng hoang tưởng, rối loạn ăn uống và trầm cảm.
Mối nguy này càng trở nên hiển hiện khi dữ liệu từ Common Sense Media cho biết khoảng một phần ba thanh thiếu niên tại Mỹ đang sử dụng chatbot để tìm kiếm sự hỗ trợ về mặt tình cảm hoặc yêu đương, ưu tiên trò chuyện với máy tính hơn là tương tác với con người ngoài đời thực.
Giới chuyên gia nhận định, việc thêm vào các dòng cảnh báo miễn trừ trách nhiệm hình thức ở cuối trang web hoàn toàn vô tác dụng trong việc bảo vệ người dùng, tương tự như cách cảnh báo trên bao thuốc lá thất bại.
Chừng nào cuộc đua giành thị phần AI còn tiếp diễn, các rào chắn an toàn còn bị nới lỏng thì thuật toán 'nịnh hót' vẫn sẽ tồn tại như một tính năng cốt lõi. Và nếu các ông lớn công nghệ không thay đổi ưu tiên, các đế chế AI ngàn tỉ USD trong tương lai sẽ được xây dựng bằng chính cái giá quá đắt từ sức khỏe tâm thần của người dùng.
Hiệp phụ trận đấu trên sân Atlanta ngày 29/6 trong khuôn khổ vòng 1/16 World Cup 2026, trung vệ Jonathan Tah đánh đầu tung lưới Paraguay, giúp Đức dẫn 2-1. Nhưng sau khi tham khảo công nghệ Trợ lý trọng tài video (VAR), bàn thắng không được công nhận vì xác định Waldemar Anton đã phạm lỗi với thủ môn Orlando Gill trước đó.
Pha quay chậm cho thấy Anton có tác động từ phía sau khiến Gill ngã xuống đúng lúc Tah bật cao đánh đầu. Mức độ va chạm không lớn, khiến nhiều người cho rằng quyết định của trọng tài quá nghiêm khắc. Trận đấu sau đó phân định bằng loạt luân lưu và Đức thua.
Ngày 2/7, trong trận giữa Bỉ và Senegal, Bỉ được hưởng một quả phạt đền trong thời gian bù sau khi VAR xem xét lại và lội ngược dòng thành công. Cũng ngày, ở trận Mỹ và Bosnia & Herzegovina, tiền đạo Folarin Balogun của Mỹ phạm lỗi nhận thẻ đỏ sau khi VAR can thiệp và được đánh giá đầy tranh cãi.
Tuy nhiên, tranh cãi lớn nhất đến lúc này tại World Cup 2026, theo Eurosport, là tình huống ghi bàn bị từ chối của Croatia trước Bồ Đào Nha ngày 3/7. Khi đồng hồ điểm qua phút thứ 103 của trận đấu, từ quả tạt ở biên trái của Ivan Perisic vào vòng cấm, bóng bay qua các cầu thủ Igor Matanovic, Renato Veiga, Mario Pasalic trước khi Ruben Neves phản lưới nhà.
Tuy nhiên, VAR vào cuộc nhằm xác định tình huống Matanovic chạm bóng hay chưa. Nếu chưa, bàn thắng hợp lệ. Ngược lại, Pasalic việt vị và bàn thắng bị hủy. Thông qua cảm biến siêu nhạy trong quả bóng Trionda, trọng tài xác định cầu thủ Croatia đã chạm bóng, nghĩa là bàn thắng không được công nhận.
Theo CNN, điều đáng tiếc cho Croatia là cú chạm bóng rất nhỏ của Matanovic hầu như không thể nhận ra bằng mắt thường. Ở các kỳ World Cup trước, có lẽ bàn thắng đã được công nhận. Nhưng năm nay, FIFA đã áp dụng công nghệ mới và ban tổ chức có thể coi đây là chiến thắng lớn.
"Nó giết chết cảm xúc, giết chết mọi thứ bên trong bạn, những gì bạn trải nghiệm và đưa mọi thứ trở về điểm xuất phát. Tất cả những quyết định này đều làm mất đi niềm vui của bóng đá", Zlatko Dalić, HLV trưởng đội tuyển Croatia, nói với TNT Sports. "Việc giải quyết tất cả vấn đề không dễ dàng. Tôi đồng ý bóng đá cần công bằng, và các quyết định cũng cần công bằng, nhưng chúng ta đã đi quá xa về VAR rồi".
Forbes đánh giá, bóng đá là môn thể thao luôn đón nhận sự đổi mới, đôi khi có phần miễn cưỡng. Năm 1992, FIFA áp dụng luật chuyền về phía sau, quy định thủ môn không được dùng tay bắt bóng khi đồng đội cố ý dùng chân chuyền về nhằm ngăn chặn tình trạng các đội bóng câu giờ và làm giảm nhịp độ trận đấu. Một thập kỷ trước, công nghệ vạch vôi Goal-line được áp dụng, tự động xác định bóng đã hoàn toàn vượt qua vạch vôi khung thành hay chưa.
Ngày nay, sự phát triển của công nghệ giúp trọng tài đưa ra quyết định tốt hơn. Tuy nhiên, World Cup 2026 trở thành sân khấu cho những đổi mới theo hướng bị chi phối nhiều hơn, gồm cả việc áp dụng AI ở mức độ chưa từng có.
Các trận đấu vòng loại trực tiếp cho thấy, công nghệ không còn là yếu tố phụ, thậm chí trở thành "nhân vật chính" của trận đấu. Như trường hợp trận Bồ Đào Nha - Croatia, quyết định không chỉ tập trung vào các góc quay lại, mà còn dựa trên dữ liệu được thu thập bởi chip trong quả bóng, phát hiện ra cú chạm nhẹ làm thay đổi trình tự tấn công và xác nhận lỗi việt vị.
Thực tế, việc áp dụng công nghệ giúp khắc phục những sai lầm từng tồn tại trong các giải đấu trước: công nghệ vạch vôi loại bỏ sự "không chắc chắn" về việc bàn thắng có được công nhận hay không; công nghệ việt vị bán tự động rút ngắn thời gian chờ đợi đồng thời cải thiện tính nhất quán; VAR lật ngược các trường hợp nhầm lẫn danh tính, bỏ lỡ phạt đền và các pha phạm lỗi nguy hiểm mà trọng tài không thể nhìn thấy từ góc độ trên sân.
"Về mặt kỹ thuật, hệ thống hoạt động tốt. Công nghệ cung cấp thông tin mà mắt thường không thể nhìn thấy và cho phép trọng tài áp dụng luật với độ chính xác đáng kinh ngạc", Forbes bình luận. "Tuy nhiên, sự khác biệt giữa bàn thắng hợp lệ và không hợp lệ lại nằm ở pha chạm bóng mà hầu như không ai nhìn thấy, một sự can thiệp cơ bản vào trận đấu".
Theo các chuyên gia, công nghệ đang mang đến những điều tích cực cả trong và ngoài sân cỏ. GS Casper Harteveld của Đại học Northeastern (Mỹ) cho rằng một trong những mối liên hệ là giúp khán giả hiểu rõ hơn về luật việt vị. Luật cấm cầu thủ tấn công đang hoạt động ở vị trí xa nhất không được đứng gần vạch khung thành hơn bóng, và cầu thủ phòng ngự áp chót cũng không được đứng gần vạch khung thành hơn cầu thủ đầu tiên nhận bóng. Tại World Cup lần này, hình ảnh 3D của các cầu thủ tạo ra một phần bằng AI, giúp người hâm mộ hiểu lý do trọng tài ra quyết định.
Brennan Klein, giảng viên của Viện Khoa học Mạng thuộc Đại học Northeastern, đánh giá việc ứng dụng AI vào bóng đá "không thể tránh khỏi", khi nhu cầu thu thập dữ liệu từ trận đấu, tập luyện và nhiều hoạt động khác được ưu tiên ngày càng nhiều nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phân tích. "Nhưng nếu bạn đến xem một trận đấu và quyết định của VAR kéo dài quá lâu, sự tức giận rõ rệt sẽ bắt đầu dâng lên, thậm chí la ó phản đối nếu mọi thứ phức tạp", Klein nói.
Stephen Warren, hiện giảng dạy tại Khoa nghiên cứu truyền thông của Đại học Northeastern, cho biết việc sử dụng công nghệ cần có sự cân bằng. "Điều mọi người yêu thích ở thể thao là yếu tố con người trong đó", Warren nói. "Chúng ta thích chờ đợi những điều bất ngờ, bởi nó do con người chơi, không phải máy".
Kuda Muhlauri, một HLV bóng đá tự do ở Boston (Mỹ) cũng cho rằng công nghệ chỉ nên phân tích ở mức vừa phải thay vì chú ý đến từng tiểu tiết. Theo ông, nó có thể làm mất đi sự hứng khởi của trận đấu và khiến cầu thủ ngần ngại ăn mừng bàn thắng trước khi được công nghệ xác nhận.
Cũng theo HLV này, công nghệ chỉ nên sử dụng để hỗ trợ ra quyết định khách quan như việt vị hay ăn vạ. "Khi cố gắng kiểm soát đến từng chi tiết của mỗi pha bóng, bạn đánh mất điều khiến bóng đá được gọi là 'môn thể thao đẹp'. Chính sự ngẫu hứng và những thứ không hoàn hảo mới tạo nên vẻ đẹp của môn thể thao này", Muhlauri nói thêm.
Nhân vật chính là Lindsey Hall, một nhà văn và chuyên gia tư vấn quan hệ công chúng. Câu chuyện của cô được lan truyền mạnh sau khi đăng tải trên nền tảng Substack.
Theo Hall, sự việc xảy ra khi cô sử dụng máy tính của bạn trai để hoàn thành công việc và vô tình nhìn thấy một cuộc trò chuyện có tiêu đề liên quan đến “những vấn đề và sự không chắc chắn trong mối quan hệ”.
Trong đoạn trò chuyện với ChatGPT, người bạn trai bày tỏ sự khó chịu về lối sống, quá khứ và cả ngoại hình của Hall.
“Tôi vốn biết anh ấy không thích việc tôi nuôi ba con mèo. Tôi cũng biết anh ấy không hoàn toàn thoải mái với quá khứ của tôi như chuyện từng sống trong xe van, theo đuổi lối sống du mục. Nhưng tôi không hề biết anh ấy khó chịu với những điều đó đến vậy”, Hall chia sẻ.
Điều khiến Hall sốc nhất là khi người bạn trai cũ nói về ngoại hình của cô với câu nói “Tôi không tự hào về cô ấy”.
Hall kể rằng chatbot AI sau đó đã phản hồi theo hướng khuyên bạn trai cũ của cô nên cân nhắc kết thúc mối quan hệ.
Mối quan hệ của cô và bạn trai vẫn cố gắng tiếp tục thêm vài tháng sau đó. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi kể từ thời điểm cô đọc được tin nhắn.
“Thật đau lòng khi nhìn thấy hình ảnh của bản thân qua góc nhìn chân thực của người mà mình nghĩ là yêu thương mình”, cô chia sẻ.
Không phản đối hoàn toàn AI, Hall nhận định việc sử dụng chatbot cho công việc khác với việc xem AI như nơi giải tỏa cảm xúc cá nhân.
Cô tiết lộ từng nhận ra nhiều tin nhắn tình cảm mà bạn trai gửi cho mình mang giọng điệu ChatGPT, thiếu sự chân thành và cảm xúc tự nhiên.
Sau biến cố, Hall cũng từng thử sử dụng AI để phân tích cảm xúc của bản thân nhưng nhanh chóng từ bỏ vì không tin tưởng và lo ngại sự phụ thuộc vào chatbot.
Cô cho rằng AI có xu hướng phản hồi theo chiều hướng người dùng muốn nghe, đặc biệt khi thông tin cung cấp mang tính phiến diện.
Câu chuyện của Hall đã tạo ra nhiều tranh luận trên mạng xã hội. Một bộ phận chỉ trích cô vì xâm phạm quyền riêng tư của bạn trai, trong khi nhiều ý kiến khác cho rằng đây là ví dụ điển hình cho việc AI đang dần trở thành “người thay thế” trong các cuộc trò chuyện cảm xúc.
Theo cô, chi phí trị liệu tâm lý đắt đỏ và việc thiếu không gian chia sẻ cảm xúc khiến nhiều người tìm đến chatbot AI như một hình thức tâm sự.
Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cảnh báo người dùng nên cẩn trọng khi phụ thuộc vào chatbot trong các vấn đề tình cảm.
