Ngày 13-5, NBC News dẫn lời quan chức Mỹ tiết lộ Lầu Năm Góc đang cân nhắc đổi tên xung đột với Iran từ Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) thành Chiến dịch Búa tạ (Operation Sledgehammer), trong trường hợp thỏa thuận ngừng bắn Mỹ – Iran sụp đổ và Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại tấn công.
Động thái này cho thấy chính quyền Trump đang cân nhắc nghiêm túc khả năng nối lại cuộc chiến với Iran.
Chính quyền Trump đã tuyên bố chấm dứt Chiến dịch Cuồng nộ sau khi Mỹ và Iran đồng ý ngừng bắn vào đầu tháng 4 để theo đuổi đàm phán ngoại giao. Tuy nhiên Lầu Năm Góc vẫn tiếp tục gọi xung đột với Iran dưới tên Epic Fury trong các bản cập nhật công khai.
Một quan chức Lầu Năm Góc cho biết Chiến dịch Cuồng nộ thực tế vẫn tiếp diễn, lệnh ngừng bắn chỉ đơn giản là tạm dừng các hoạt động tác chiến quy mô lớn.
Trong khi đó, một quan chức Nhà Trắng lại cho biết nếu chiến sự tái diễn, mọi hoạt động quân sự mới sẽ được triển khai dưới một tên chiến dịch hoàn toàn khác.
Đây sẽ là cơ sở để ông Trump cho rằng thời hạn 60 ngày – thời hạn mà Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973 quy định tổng thống phải có sự phê chuẩn của Quốc hội để tiếp tục hành động quân sự – sẽ được tính lại từ đầu.
Theo đạo luật này, tổng thống Mỹ phải thông báo Quốc hội trong vòng 48 giờ kể từ khi các hoạt động tác chiến bắt đầu, nếu không quân đội phải rút trong vòng 60 ngày, hoặc phải được Quốc hội phê chuẩn tiếp tục hành động quân sự.
Chính quyền Trump cho rằng ngưỡng 60 ngày chưa bị chạm tới do các hoạt động tấn công trong Chiến dịch Cuồng nộ đã bị tạm dừng sau 40 ngày.
Trên thực tế, Mỹ và Iran gần đây đã nhiều lần nổ súng vào nhau, do Tehran muốn ngăn tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz, còn Washington tiếp tục phong tỏa hải quân với các cảng của Iran.
Một quan chức Mỹ nói rằng ông Trump đang cân nhắc nhiều phương án nhằm mở lại eo biển này, song ông chưa ra lệnh cho quân đội Mỹ nối lại hoạt động chiến đấu quy mô lớn.
“Phong tỏa đang tạo không gian cho các quyết định mà không cần tác chiến lớn hay đặt quá nhiều người vào nguy hiểm. Hiện trạng này sẽ không kéo dài”, vị quan chức này nói.
Cách đây vài ngày, Iran đã gửi đề xuất mới nhằm chấm dứt chiến sự, tuy nhiên ông Trump nhanh chóng chỉ trích đề xuất là “hoàn toàn không thể chấp nhận được” và cảnh báo lệnh ngừng bắn hiện tại là rất mong manh. Một trong những bất đồng lớn là việc ông kiên quyết không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông Trump khi đó cho biết dự kiến sẽ thảo luận về vấn đề Iran với “một nhóm lớn các tướng lĩnh”.
Các quan chức Mỹ tiết lộ trong ngày 11-5, Ngoại trưởng Marco Rubio – cố vấn an ninh quốc gia lâm thời, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine, Bộ trưởng Chiến tranh (Quốc phòng) Pete Hegseth và các quan chức khác đã nhóm họp để bàn về các lựa chọn tiếp theo liên quan Iran, gồm cả căng thẳng quanh eo biển Hormuz.
Trong khi đó vào hồi tháng 4, một quan chức Nhà Trắng cho biết chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump (từ ngày 13 đến 15-5) là một trong những yếu tố góp phần vào quyết định có nối lại chiến sự với Iran hay không.
Yuri Ushakov, cố vấn đối ngoại của Tổng thống Nga Vladimir Putin, hôm nay cho biết cuộc điện đàm kéo dài gần 90 phút được tiến hành trong ngày 4/7, trùng thời điểm Mỹ kỷ niệm 250 năm quốc khánh. Tổng thống Putin đã chúc mừng người đồng cấp Donald Trump và người dân Mỹ về cột mốc quan trọng này, sau khi gửi thông điệp tới Nhà Trắng trước đó một ngày.
"Tổng thống Mỹ một lần nữa xác nhận sẵn sàng nỗ lực để nhanh chóng chấm dứt giao tranh và tìm giải pháp vượt qua khủng hoảng", quan chức Nga cho hay khi đề cập xung đột Ukraine.
Ông Ushakov cho biết cuộc điện đàm diễn ra trong không khí "thực tế và khá mang tính xây dựng", thêm rằng Moskva tìm kiếm "giải pháp chính trị - ngoại giao cho cuộc xung đột, có tính đến cách tiếp cận cơ bản của Nga".
Quan chức Điện Kremlin cáo buộc Ukraine cùng các đồng minh châu Âu muốn kéo dài và leo thang xung đột, trong đó có thực hiện những hành động tấn công "nhằm vào dân thường". Ông đề cập những cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhằm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Nga và khu vực do Moskva kiểm soát từ khi chiến sự bùng phát, chủ yếu liên quan đến ngành công nghiệp dầu mỏ.
Ông Ushakov cho biết trong cuộc điện đàm, Tổng thống Putin đã mô tả "tình hình thực tế trên chiến trường", nhấn mạnh quân đội Nga đang tiến công và kiểm soát thêm nhiều khu vực. Theo quan chức Nga, Tổng thống Trump nói rằng các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner sẽ tiếp tục tìm cách làm trung gian hòa giải và sẵn sàng đến Moskva một lần nữa.
Ông Putin bày tỏ hy vọng nỗ lực ngoại giao của Mỹ liên quan đến xung đột Trung Đông sẽ giúp đạt được "các giải pháp lâu dài, được cả hai bên chấp nhận, đối với những vấn đề then chốt". Tổng thống Nga cũng khẳng định người đồng cấp Mỹ luôn được chào đón tới thăm Moskva.
Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng ngày thông báo đã có cuộc điện đàm "rất tốt" với Tổng thống Trump hôm 4/7, trong đó hai bên đã thảo luận về tiền tuyến dài 1.200 km trong xung đột Ukraine.
"Có triển vọng thật sự để chấm dứt cuộc chiến và quyết tâm của Mỹ có ý nghĩa quyết định", ông Zelensky cho hay, thêm rằng hai lãnh đạo nhất trí sẽ tiếp tục thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần sau.
Nhà Trắng chưa lên tiếng về các cuộc điện đàm.
Nỗ lực ngoại giao của Mỹ nhằm chấm dứt xung đột Ukraine đã gần như đình trệ, do Washington phải tập trung vào xung đột với Tehran. Nga tuyên bố mọi giải pháp cho xung đột đều phải đi kèm với công nhận quyền kiểm soát hoàn toàn của nước này vùng Donbass, gồm tỉnh Donetsk và Lugansk, song Ukraine bác bỏ khả năng này.
Tờ The Wall Street Journal hôm 9.5 dẫn các nguồn thạo tin, trong đó có quan chức Mỹ, tiết lộ phía Israel xây căn cứ bí mật ngay trước khi phát động cuộc xung đột với Iran và có thông báo cho đồng minh Mỹ.
Căn cứ được sử dụng làm nơi triển khai lực lượng đặc nhiệm và đóng vai trò như trung tâm hậu cần cho Không quân Israel.
Các tổ tìm kiếm và cứu nạn được bố trí ở đây trong trường hợp có phi công Israel bị bắn rơi. Khi một tiêm kích F-15 của Mỹ bị Iran bắn hạ gần Isfahan, Israel đã đề nghị giúp đỡ nhưng lực lượng Mỹ cuối cùng tự triển khai chiến dịch giải cứu 2 thành viên không quân.
Israel cũng đã triển khai các đợt không kích để hỗ trợ hoạt động giải cứu này, theo một nguồn tin.
Căn cứ của Israel ở Iraq gần như bị phát hiện hồi đầu tháng 3. Truyền thông Iraq đưa tin một người chăn cừu địa phương đã trình báo với giới hữu trách về những hoạt động quân sự bất thường tại khu vực, bao gồm những chuyến bay trực thăng.
Khi quân đội Iraq đưa người đến kiểm tra, một nguồn thạo tin cho hay Israel đã tiến hành không kích để ngăn lực lượng này tiếp cận khu vực.
Vào thời điểm đó, chính quyền Baghdad lên án vụ tấn công vốn khiến một binh sĩ nước này thiệt mạng.
Trong đơn khiếu nại gửi Liên Hiệp Quốc hồi tháng 3, Iraq cho rằng vụ tấn công có sự tham gia của lực lượng nước ngoài và các đợt không kích, và quy trách nhiệm cho Mỹ. Tuy nhiên, một nguồn thạo tin xác nhận Washington không liên quan đến vụ việc.
Quân đội Israel từ chối bình luận về thông tin trên.
Thông tin quân đội Mỹ chặn bắt các tàu dầu Iran diễn ra trong lúc Washington đang áp đặt lệnh phong tỏa đối với hoạt động hàng hải của Iran, trong lúc phía Tehran nổ súng vào các tàu nhằm ngăn chặn chúng di chuyển qua eo biển Hormuz.
Sau gần 2 tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, ít có dấu hiệu nào cho thấy khả năng các bên nối lại đàm phán.
Việc đóng cửa eo biển Hormuz do xung đột đã làm gián đoạn nguồn cung gồm khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu, gây ra khủng hoảng năng lượng trên diện rộng.
Trong những ngày gần đây, lực lượng Mỹ đã bắt giữ một tàu hàng và một tàu chở dầu của Iran. Về phần mình, Iran hôm 22.4 thông báo bắt giữ hai tàu container tìm cách rời Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz. Trước khi bắt tàu, phía Iran đã nổ súng vào các tàu này cùng một tàu khác.
Cùng ngày, Reuters dẫn 2 nguồn tin thuộc ngành vận tải biển Mỹ, Ấn Độ và 2 nguồn an ninh hàng hải phương Tây tiết lộ Washington đã chuyển hướng thêm ít nhất 3 tàu chở dầu mang cờ Iran trong những ngày gần đây.
Quân đội Mỹ chưa bình luận về những thông tin trên.
Một trong các tàu bị chặn được cho là siêu tàu dầu Deep Sea, vận chuyển một phần dầu thô và lần cuối được ghi nhận ngoài khơi Malaysia cách đây một tuần, theo dữ liệu của MarineTraffic.
Bên cạnh đó, tàu Sevin nhỏ hơn với sức chứa tối đa 1 triệu thùng và đang chở khoảng 65% tải trọng cũng bị chặn. Lần xuất hiện gần nhất của tàu này là ngoài khơi Malaysia cách đây một tháng.
Siêu tàu chở dầu Dorena, chở đầy khoảng 2 triệu thùng dầu thô, cũng bị chặn và 3 ngày trước được ghi nhận ngoài khơi miền nam Ấn Độ.
