Chiều tối 21-4, chuyên cơ chở Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân hạ cánh xuống sân bay Nội Bài, bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước trong 4 ngày theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.
Đón đoàn tại sân bay có Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Lê Khánh Hải, Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng và Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ.
Tham gia đoàn có: bà Kim Hae Kyung, Phu nhân Tổng thống Lee Jae Myung; ông Bae Kyung Hoon, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ thông tin và Truyền thông; ông Cho Hyun, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; ông Kim Jung Kwan, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên; ông Kim Yun Duk, Bộ trưởng Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông; ông Wi Sung Lac, Chánh Văn phòng An ninh Phủ Tổng thống; ông Kim Yong Beom, Chánh Văn phòng Chính sách Phủ Tổng thống.
Ngoài ra còn có ông Choi Young Sam, Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam; ông Lee Kyu Youn, Trợ lý cấp cao của Tổng thống về báo chí, truyền thông; ông Ha Jung Woo, Trợ lý cấp cao của Tổng thống về hoạch định chính sách tương lai trí tuệ nhân tạo; ông Choi Hee Deok, Trợ lý Tổng thống về chính sách đối ngoại; bà Kang Kum Sil, Đại sứ biến đổi khí hậu và môi trường.
Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đến Việt Nam trên cương vị mới. Ông cũng là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên đến Việt Nam sau khi Quốc hội khóa XVI kiện toàn bộ máy lãnh đạo Nhà nước.
Chuyến đi được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố vững chắc hơn nữa tin cậy chính trị giữa hai bên. Đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ và hợp tác phát triển lên tầm mức mới phù hợp với nhu cầu và lợi ích song phương.
“Chuyến thăm lần này có sức nặng mang tính biểu tượng rất khác biệt, ở chỗ đều là ‘chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên’ diễn ra sau khi bộ máy lãnh đạo mới vừa nhậm chức ở cả hai nước” – Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc Cho Hyun nhấn mạnh trong phỏng vấn độc quyền dành cho Tuổi Trẻ.
Dự kiến trong thời gian ở Hà Nội, Tổng thống Lee Jae Myung sẽ có các cuộc hội đàm, hội kiến quan trọng với lãnh đạo chủ chốt Việt Nam, dự diễn đàn kinh doanh hai nước và một số hoạt động quan trọng khác.
“Cuộc gặp gỡ lần này sẽ là dấu mốc lịch sử củng cố quan hệ và sự tin cậy sâu sắc giữa lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước, qua đó hoàn thiện quan hệ đối tác tốt đẹp nhất trong lịch sử và tạo động lực mạnh mẽ cho sự hợp tác trong tương lai” – ông Cho Hyun nhấn mạnh.
Tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung đến Việt Nam, theo Chosun Daily, là một phái đoàn doanh nghiệp hùng hậu gồm Chủ tịch Tập đoàn SK Chey Tae Won, người đồng thời là Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, cùng với Chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae Yong, Chủ tịch Tập đoàn Hyundai Motor Chung Eui Sun, Chủ tịch Tập đoàn LG Koo Kwang Mo, Chủ tịch HD Hyundai Chung Ki-sun và Chủ tịch Tập đoàn Hyosung Cho Hyun Joon.
Tờ này nhận xét việc nhiều doanh nghiệp lớn, hàng đầu thế giới của Hàn Quốc tập trung tại Việt Nam lần này phản ánh không chỉ lợi ích kinh doanh mà còn tầm quan trọng của mảnh đất chữ S trong chuỗi cung ứng sản xuất của các tập đoàn Hàn Quốc.
Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời ông Masoud Tangestani, lãnh đạo quận Jam thuộc tỉnh Bushehr, thông báo lực lượng phòng không Iran đã khai hỏa trong đêm và phá hủy một "máy bay thù địch", thêm rằng thành phố Jam đã có thể trở lại cuộc sống bình thường.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB sau đó cho biết vụ đánh chặn diễn ra trong đêm 28/5. Hãng thông tấn Fars dẫn các nguồn tin khu vực nói rằng hệ thống phòng không Iran đã bắn trúng một phi cơ trên vịnh Ba Tư, khiến phương tiện này lao xuống biển.
Các nhân chứng đã nghe thấy một vài tiếng nổ tại tỉnh Bushehr, nằm dọc bờ biển vịnh Ba Tư, được mô tả là âm thanh của các hệ thống phòng không đang khai hỏa. IRIB cũng ghi nhận một tiếng nổ lớn ở khu vực nội đô thành phố Jam.
Giới chức Iran chưa công bố thêm thông tin về loại máy bay bị bắn hạ hoặc nguồn gốc của nó. Chưa có quốc gia nào trong khu vực lên tiếng về thông tin.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của lực lượng Mỹ tại Trung Đông, phủ nhận đồn đoán rằng đó là máy bay nước này. "Tất cả lực lượng đường không của Mỹ đều được kiểm đếm. Không có chiếc nào bị bắn hạ", CENTCOM cho hay.
Sự việc diễn ra hơn ba ngày sau khi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper của Mỹ ở vùng duyên hải phía nam. Một máy bay trinh sát tầm xa RQ-4 Global Hawk và một tiêm kích tàng hình F-35 cũng phải rời không phận Iran do sức ép hỏa lực.
Tỉnh Bushehr là nơi đặt nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động của Iran, cơ sở đã thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế trong nhiều thập kỷ. Vị trí bên bờ vịnh Ba Tư cũng khiến tỉnh này có ý nghĩa chiến lược và quân sự quan trọng trong khu vực.
Viết trên mạng xã hội Truth Social vào sáng qua (10.4, theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc: "Iran đang làm rất tệ, thậm chí có người cho là thiếu trung thực, đối với việc cho phép tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Đó không phải là thỏa thuận mà chúng tôi đã đạt được!".
Trước đó vài giờ, ông Trump viết: "Có thông tin cho rằng Iran đang thu phí từ các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Họ không nên làm vậy, và nếu có, họ nên dừng lại ngay lập tức!".
Thực tế, sau khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được công bố, thì theo số liệu được công bố bởi Công ty nghiên cứu dữ liệu hàng hải Lloyd's List Intelligence, ngày 8.4 và 9.4 lần lượt chỉ có 6 và 3 tàu đi qua eo biển Hormuz. Tương tự, một nghiên cứu của BBC cũng chỉ ra hơn 12 tiếng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, đến 14 giờ ngày 8.4 chỉ có 3 tàu "thông chốt" qua eo biển này. Các con số vừa nêu vẫn quá thấp so với mức trung bình khoảng 130 tàu qua lại eo biển Hormuz mỗi ngày trước khi xung đột nổ ra. Thậm chí, mật độ tàu "thông chốt" vài ngày qua còn thấp hơn số lượng 71 tàu qua eo biển từ ngày 30.3 - 5.4 khi Iran nới lỏng một phần eo biển Hormuz.
Việc tàu qua eo biển Hormuz vẫn còn hạn chế là vì nhiều nguyên nhân. Trước hết, tuyên bố ngừng bắn được ban hành thì hầu hết tàu hàng vẫn chờ đánh giá từ các hãng bảo hiểm hàng hải đánh giá rủi ro. Phần lớn các tàu chỉ có thể "thông chốt" nếu các hãng bảo hiểm đồng ý chịu trách nhiệm sau khi đánh giá rủi ro. Quá trình này đòi hỏi thời gian.
Bên cạnh đó, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã công bố bản đồ hàng hải mới ở khu vực eo biển Hormuz. Theo đó, hải trình mà các tàu thường qua lại trước khi cuộc xung đột nổ ra sẽ gặp phải khu vực đã bị cài thủy lôi. Chính vì thế, các tàu phải lưu thông theo hải trình do IRGC hướng dẫn. Hải trình mới khá gần với các căn cứ hải quân của Iran, nên Tehran dễ dàng kiểm soát việc di chuyển của các tàu, thậm chí trở thành tiền đề quan trọng khi áp dụng thu phí. Các tàu phải làm thủ tục xin phép với Iran để có thể qua eo biển.
Giới phân tích lo ngại lưu lượng tàu qua Hormuz chỉ tăng nhanh trở lại sau khi Iran hoàn thiện chương trình thu phí đối với các tàu đi qua eo biển này. Việc Iran thu phí lại đặt ra một rắc rối khác cho các tàu. Đó là IRGC bị Mỹ và châu Âu đưa vào danh sách các nhóm khủng bố, nên nếu các tàu chi tiền cho IRGC để được "thông chốt" thì số tiền này không được các hãng bảo hiểm của Mỹ và châu Âu chi trả.
Với tình hình tàu qua eo biển Hormuz vẫn rất hạn chế, thì có lẽ cần một khoảng thời gian mới có thể giải tỏa hết khoảng hơn 800 tàu còn bị mắc kẹt tại vùng biển này. Không những vậy, ngay cả khi eo biển Hormuz dần bình thường hóa trở lại thì vẫn cần một khoảng thời gian nhất định để các quốc gia trong khu vực nối lại việc khai thác và chế biến dầu khí vốn bị ngưng trệ suốt thời gian qua. Thêm vào đó, việc đàm phán giữa Mỹ và Iran cũng đang gặp nhiều thách thức.
Trước thực tế trên, nguồn cung dầu và khí hóa lỏng vẫn chưa có những diễn biến thực sự khả quan. Cho nên, giá dầu Brent và WTI hôm qua (10.4) đã tăng trở lại lên mức xấp xỉ 100 USD/thùng sau khi xuống còn khoảng 90 USD/thùng nhờ lệnh ngừng bắn.
Ảnh hưởng của cuộc chiến Iran đối với kinh tế thế giới ngày càng thêm sâu sắc. Hôm qua, AFP dẫn lời Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva thông báo hạ mức dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay. Bà cho rằng cuộc chiến đã khiến cho chi phí năng lượng tăng vọt, thiệt hại cơ sở hạ tầng, gián đoạn nguồn cung và sự sụp đổ niềm tin thị trường dẫn đến đè nặng lên tăng trưởng. Điều này tạo ra những "vết xẹo" dài cho nền kinh tế toàn cầu. Bà Georgieva cũng cho biết dự kiến sẽ chuẩn bị từ 20 - 50 tỉ USD để hỗ trợ cán cân thanh toán khẩn cấp cho các quốc gia bị ảnh hưởng bởi chiến tranh. Thêm vào đó, là kế hoạch hỗ trợ khoảng 45 triệu người không được đảm bảo lương thực do cuộc xung đột.
Ngày 15-5, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị thông báo Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ vào mùa thu năm nay theo lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trong quốc yến tại Bắc Kinh hôm 14-5, nhà lãnh đạo Mỹ đã mời ông Tập đến Nhà Trắng vào ngày 24-9.
Sau khi lên chuyên cơ Air Force One để về lại Mỹ, ông Trump đã tiết lộ một số thông tin đáng chú ý trong 3 ngày ông thăm Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thông tin ông không đề cập đến vấn đề thuế quan trong cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Ông cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing của Mỹ và con số này có thể tăng lên tới 750 chiếc.
Ngoài ra, theo ông, nhà lãnh đạo Trung Quốc bắn tín hiệu rằng ông trùm truyền thông Hong Kong Jimmy Lai khó có khả năng được trả tự do.
Nhà lãnh đạo Mỹ còn tiết lộ mình đã thảo luận về vấn đề Đài Loan với ông Tập, nhưng không đưa ra bất kỳ cam kết nào. "Chủ tịch Tập và tôi đã nói nhiều về Đài Loan" - ông Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One trên đường trở về Washington.
"Ông ấy không muốn chứng kiến một cuộc đấu tranh giành độc lập (cho Đài Loan). Tôi không đưa ra bình luận gì về vấn đề này, tôi chỉ lắng nghe ông ấy" - nhà lãnh đạo Mỹ kể lại.
Ông Trump nói thêm: "Ông ấy rất kiên quyết về vấn đề Đài Loan, còn tôi thì không đưa ra cam kết theo hướng nào cả".
Trước hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Trung, ông Trump từng nói ông sẽ thảo luận với ông Tập về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Đây là sự thay đổi so với lập trường trước đây của Mỹ rằng Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về vấn đề này.
Phát biểu trước các phóng viên trên đường trở về Washington, ông Trump nói về vấn đề bán vũ khí: "Tôi sẽ đưa ra quyết định trong thời gian khá ngắn sắp tới".
Ngày 15-5, người đứng đầu Cơ quan ngoại giao Đài Loan Lâm Giai Long (Lin Chia-lung) cho biết hòn đảo này sẽ tăng cường quan hệ với Mỹ sau khi hai ông Trump - Tập gặp nhau. "Tôi muốn báo cáo với mọi người rằng tôi và đội ngũ ngoại giao của mình đã tiếp tục theo dõi sát tình hình và duy trì liên lạc tốt với Mỹ" - ông Lâm nói.
Từ trước lúc ông Tập tới Bắc Kinh, người phát ngôn Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Chính phủ Trung Quốc, bà Trương Hàm (Zhang Han), đã nhấn mạnh chỉ có một Trung Quốc trên thế giới và Đài Loan là một phần của Trung Quốc.
"Chúng tôi kiên quyết phản đối Mỹ tham gia vào bất kỳ hình thức quan hệ quân sự nào với khu vực Đài Loan của Trung Quốc, đồng thời kiên quyết phản đối Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Lập trường này nhất quán và rõ ràng" - bà nhấn mạnh hôm 13-5.
