“Quân đội Áo đã kích hoạt báo động mức A, điều động biên đội tiêm kích Typhoon để nhận dạng hai máy bay PC-12 của không quân Mỹ bay vào vùng trời trưa 11/5”, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Áo Michael Bauer thông báo hôm nay.
Mức A là cấp cao nhất trong thang báo động chiến đấu của lực lượng vũ trang Áo.
Không quân Áo trước đó cũng điều động tiêm kích Typhoon sau khi phát hiện “hai máy bay PC-12 di chuyển trái phép qua khu vực Totes Gebirge thuộc bang Thượng Áo”. Sau khi bị chặn, các phi cơ đã quay đầu và dường như trở về nơi xuất phát ở Munich, Đức.
Giới chức Áo không nêu rõ hai máy bay PC-12 Mỹ có xâm phạm không phận nước này trong sự việc ngày 11/5 hay không. Ông Bauer khẳng định Áo vẫn duy trì quy định về thủ tục quá cảnh qua không phận và sẽ giải quyết các sự việc thông qua kênh ngoại giao với Mỹ.
Quân đội Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Theo biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, máy bay PC-12 mà Áo đề cập nhiều khả năng là biến thể U-28A Draco, được Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt của không quân Mỹ (AFSOC) dùng cho nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo, giám sát và trinh sát.
Được chế tạo trên cơ sở máy bay Pilatus PC-12M của Thụy Sĩ, mẫu U-28A mang theo nhiều thiết bị, trong đó có cảm biến quang – điện tử và trinh sát điện tử. Những phi cơ này có cấu hình khác nhau tùy năm chế tạo, một số được cho là có thể dựng ảnh radar khẩu độ tổng hợp.
AFSOC đã nâng cấp U-28A lên cấu hình với định danh EQ+, trang bị cụm cảm biến mới với camera đa phổ độ nét cao, cho phép thu thập hình ảnh từ khoảng cách xa hơn. Điều này giúp U-28A bay cao và xa mục tiêu hơn khi làm nhiệm vụ, giữ bí mật hoạt động và giảm rủi ro cho kíp lái.
U-28A cũng có hệ thống liên lạc và chia sẻ dữ liệu mở rộng, cho phép truyền thông tin thu được về sở chỉ huy hoặc trực tiếp tới binh sĩ trên thực địa theo thời gian thực.
Không rõ quy mô của phi đội U-28A trong biên chế không quân Mỹ. Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) hồi tháng 12/2023 cho biết có gần 40 chiếc U-28A đang hoạt động.
Đây không phải lần đầu Áo cáo buộc máy bay quân sự Mỹ xâm phạm không phận. Trong thời gian tăng lực lượng đến Trung Đông vào năm 2002, trước khi tấn công Iraq, không quân Mỹ từng tìm cách cho hai chiến đấu tàng hình F-117A bay lén qua không phận Áo.
Quân đội Mỹ khi đó đề nghị Áo cho một máy bay tiếp dầu KC-10A bay qua và được cấp phép dễ dàng, do phi cơ không mang vũ khí. Hai máy bay F-117A bay sát chiếc KC-10A để giấu mình trước radar kiểm soát đường không. Tuy nhiên, sự bất thường trong kế hoạch bay của Mỹ khiến Áo điều hai tiêm kích Saab 35 tới giám sát và phát hiện biên đội F-117A.
Giới chức Áo sau đó công bố ảnh chụp biên đội máy bay Mỹ trước Hội đồng An ninh Quốc gia, rồi gửi kèm công hàm phản đối đến đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Vienna.
“Khi xuất phát từ Đức tới Italy hoặc Trung Đông, phi cơ quân sự Mỹ thường bay qua không phận Áo và Thụy Sĩ nhằm tránh di chuyển quãng đường dài qua Pháp. Các chuyến xâm nhập không phận thường chỉ kéo dài trong vài phút”, Newdick nói.
Trong một bức thư gửi Đại sứ Ukraine Vasyl Bodnar, ông Kaminski liên kết quyết định của mình với "các hành động và tuyên bố của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, lại được tất cả các cựu tổng thống Ukraine và đại đa số giới chính trị Ukraine ủng hộ".
Ông Kaminski, thành viên của đảng Liên minh Dân chủ châu Âu (UPA) theo khuynh hướng tự do-bảo thủ, cho hay sẽ trả lại 2 huân chương do quan điểm của Ukraine về các vấn đề lịch sử. Ông đã được Kyiv trao tặng các huy chương này để ghi nhận đóng góp của ông trong nỗ lực gia nhập Liên minh châu Âu của Ukraine.
"Tôi đã nhận những huân chương này như một biểu hiện của các giá trị chung nhằm củng cố mối quan hệ giữa Ba Lan và Ukraine. Ngày nay, tôi không thể giữ lại, vì những quan chức cấp cao nhất của Ukraine và một phần đáng kể giới tinh hoa chính trị của nước này vẫn chưa thể lên án những kẻ gây ra vụ thảm sát Volyn và những vụ giết người hàng loạt đối với công dân Ba Lan", ông Kaminski viết trong thư.
Quyết định của ông Kaminski được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang sau khi Tổng thống Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo tên Quân Kháng chiến Ukraine (UPA), một tổ chức thời Thế chiến 2 mà Ba Lan lên án vì tiến hành vụ thảm sát Volyn, theo trang tin The Kyiv Independent.
Việc ông Zelensky đặt tên một đơn vị quân đội theo tên UPA đã gây ra sự phản đối rộng rãi ở Ba Lan. Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hôm 19.6 tước bỏ Huân chương Đại bàng Trắng đã được trao tặng cho ông Zelensky. Đây là huân chương nhà nước cao nhất của Ba Lan.
Đáp lại, một số quan chức Ukraine đương nhiệm và cựu quan chức, bao gồm cả các cựu tổng thống, đã trả lại các huân chương nhà nước do Ba Lan trao tặng.
Cuộc tranh cãi mới nhất đánh dấu một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất giữa hai nước láng giềng trong nhiều năm, bắt nguồn từ những quan điểm khác nhau về UPA.
Trong khi Ukraine nhấn mạnh di sản của UPA trong việc chống lại sự kiểm soát của Moscow, thì ở Ba Lan, nhóm này được xem là thủ phạm gây ra nhiều vụ thảm sát mà Warsaw cho là diệt chủng ở Volyn năm 1943-1945, khi khu vực này bị Đức Quốc xã chiếm đóng. Volyn hiện nay là miền tây Ukraine.
Kyiv cho rằng hàng ngàn người Ukraine đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công trả đũa. Vụ thảm sát Volyn vẫn là một trong những chương đau thương nhất trong lịch sử quan hệ Ba Lan - Ukraine, theo The Kyiv Independent.
Ngày 20-6, quân đội Mỹ cho biết họ vẫn "hiện diện và cảnh giác" tại eo biển Hormuz, ngay sau khi Iran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này, theo Hãng tin AFP.
"Lực lượng Mỹ vẫn hiện diện và cảnh giác nhằm bảo đảm tất cả các khía cạnh của thỏa thuận với Iran được tuân thủ, thực thi và duy trì đầy đủ hiệu lực" - Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố.
Vào khoảng 20h20 tối 20-6 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP cập nhật: Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran hôm nay thông báo họ một lần nữa đã đóng cửa eo biển Hormuz do các cuộc tấn công của Israel vào miền nam Lebanon, mô tả các vụ không kích này là hành vi vi phạm thỏa thuận giữa Mỹ - Iran.
"Tại đây, chúng tôi thông báo eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa đối với hoạt động lưu thông của tàu thuyền. Cần lưu ý rằng đây là bước đi đầu tiên nhằm phản ứng trước việc kẻ thù vi phạm lời hứa.
Nếu hành động gây hấn tiếp diễn, những biện pháp tiếp theo sẽ được lên kế hoạch và triển khai để buộc kẻ thù tuân thủ các nghĩa vụ của mình" - Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya nêu trong tuyên bố được phát trên truyền hình nhà nước Iran.
Binh sĩ Israel tiếp tục giao tranh với nhóm vũ trang Hezbollah, trong khi máy bay chiến đấu Israel tiến hành các cuộc không kích gây chết chóc tại miền nam Lebanon vào ngày 20-6, chỉ vài giờ sau khi Mỹ công bố lệnh ngừng bắn mới tại đây.
Các hành động thù địch tiếp diễn đã làm gia tăng sức ép lên bản ghi nhớ (MOU) giữa Mỹ - Iran được ký trong tuần này nhằm chấm dứt xung đột trên nhiều mặt trận ở Trung Đông, gồm cả Lebanon.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa cảnh báo các tàu thuyền không được tiếp cận eo biển Hormuz, nói rằng an ninh của các tàu này có thể bị đe dọa.
Trong một tuyên bố, họ viện dẫn các hành động của Israel tại Lebanon và việc Washington vi phạm các cam kết ngừng bắn là lý do dẫn đến việc đóng cửa tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo Hãng tin AFP, ngày 20-6, các nhà ngoại giao từ một số nước đã họp tại Thụy Sĩ nhằm duy trì đối thoại về thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ - Iran nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các nhà ngoại giao đang thảo luận tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock bên hồ Lucerne ở miền trung Thụy Sĩ, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Một nguồn tin ngoại giao nói với AFP rằng các cuộc thảo luận diễn ra trong ngày 20-6 mang tính chất chuẩn bị.
Các cuộc đàm phán cấp cao tại đây ban đầu được lên kế hoạch diễn ra vào ngày 19-6 nhưng đã bị hủy, trong bối cảnh tiến trình còn nhiều điều chưa rõ ràng, khi Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công chết chóc ở miền nam Lebanon.
Truyền thông Iran cho biết phái đoàn của nước này sẽ đến Thụy Sĩ để yêu cầu Mỹ thực hiện các cam kết của mình theo bản ghi nhớ (MOU) đã ký. Về phía Mỹ, trên Đài Fox News, Phó tổng thống JD Vance cho biết ông dự kiến sẽ sớm đến Thụy Sĩ để đàm phán với Iran.
Hôm nay Hezbollah cho biết các tay súng của lực lượng này đã đối đầu với quân đội Israel trong đêm khi đối phương tìm cách thâm nhập vào các ngọn đồi chiến lược nhìn xuống thành phố Nabatieh ở miền nam Lebanon.
"Lại một lần nữa, dưới vỏ bọc của lệnh ngừng bắn, đêm qua kẻ thù đã nỗ lực xâm nhập nhằm vào khu đồi Ali Taher" - nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn cho biết, đồng thời nói rằng các chiến binh Hezbollah đã phục kích binh sĩ Israel và "đối đầu với họ bằng các loại vũ khí phù hợp".
Hezbollah cũng tuyên bố rằng dù cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn, lực lượng này sẽ không khoan nhượng trước bất kỳ nỗ lực nào của đối phương nhằm mở rộng sự chiếm đóng.
Trong diễn biến khác, Hãng tin NNA của Lebanon cập nhật cuộc tấn công của Israel nhằm vào một ngôi làng gần thành phố Sidon ở miền nam nước này vào ngày 20-6 đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 13 người khác bị thương.
Phi thuyền Orion chở theo 3 phi hành gia Mỹ và 1 người Canada được phóng lên bằng tên lửa đẩy SLS trước đó một ngày. Trong thời gian đó, phi thuyền bay quanh quỹ đạo trái đất để phi đội kiểm tra các hệ thống hỗ trợ sự sống trên tàu.
Đến sáng qua, trung tâm chỉ huy mặt đất mở nhạc đánh thức các nhà du hành và bật đèn xanh cho họ kích hoạt động cơ của phi thuyền để bứt ra khỏi quỹ đạo trái đất. Theo AFP, lực đẩy mạnh tương đương với việc tăng tốc một chiếc xe đứng yên lên vận tốc của xe chạy trên đường cao tốc trong chỉ 3 giây. Cú đề pa được thực hiện "hoàn hảo", đẩy con tàu lên vận tốc hơn 38.000 km/giờ để thoát khỏi lực hút của trái đất. Quan chức NASA Lori Glaze cho biết đây là lần đầu tiên từ năm 1972 con người rời khỏi quỹ đạo trái đất.
Trong khoảng một ngày trước đó, các phi hành gia đã thoải mái tận hưởng khung cảnh hùng vĩ của trái đất từ cửa sổ của tàu Orion. "Tôi phải nói rằng đây là sự kiện phi thường. Đưa 4 người đi xa 250.000 dặm (402.336 km) vào vũ trụ là nỗ lực phi thường", chỉ huy trưởng Reid Wiseman nói.
Trước đó, một sự cố nhỏ đã xảy ra ở buồng vệ sinh của tàu khi phi thuyền vừa lên quỹ đạo, buộc phi hành gia phải sử dụng túi đựng nước tiểu dự phòng. Trung tâm chỉ huy mặt đất cũng yêu cầu phi đội cho nước vào các túi dự trữ vì lo thiếu nước uống sau khi vòi nước trên tàu bị trục trặc lúc vừa phóng. Các sự cố đã được hướng dẫn khắc phục.
Trong những ngày tới, phi thuyền sẽ bay vòng qua mặt trăng và trở về trái đất, hoàn thành đường bay theo hình số 8 với tổng hành trình dài nhất từ trước đến nay của một sứ mệnh không gian có người. Phi thuyền sẽ dựa vào lực hấp dẫn của trái đất và mặt trăng để hoàn thành chuyến bay kéo dài 10 ngày mà không cần kích hoạt động cơ thêm.
Cột mốc lớn tiếp theo sẽ diễn ra vào đầu tuần sau, khi tàu Orion vòng qua phía xa của mặt trăng và cũng là điểm xa nhất trong hành trình. Khi đó, phi đội sẽ có dịp chứng kiến cảnh nhật thực toàn phần, khi mặt trăng che hết mặt trời theo góc nhìn trên tàu. Khi trở về vào ngày 10.4, tàu Orion có thể thiết lập thêm kỷ lục là tàu vũ trụ tái nhập bầu khí quyển với tốc độ cao nhất.
Artemis 2 là chuyến bay có người đầu tiên trong đại kế hoạch của NASA nhằm đưa con người đặt chân trở lại mặt trăng, dự kiến vào năm 2028, và xa hơn là xây dựng căn cứ cũng như hiện diện lâu dài trên đó.
