Ngày 20-6, quân đội Mỹ cho biết họ vẫn “hiện diện và cảnh giác” tại eo biển Hormuz, ngay sau khi Iran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này, theo Hãng tin AFP.
“Lực lượng Mỹ vẫn hiện diện và cảnh giác nhằm bảo đảm tất cả các khía cạnh của thỏa thuận với Iran được tuân thủ, thực thi và duy trì đầy đủ hiệu lực” – Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) tuyên bố.
Vào khoảng 20h20 tối 20-6 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP cập nhật: Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran hôm nay thông báo họ một lần nữa đã đóng cửa eo biển Hormuz do các cuộc tấn công của Israel vào miền nam Lebanon, mô tả các vụ không kích này là hành vi vi phạm thỏa thuận giữa Mỹ – Iran.
“Tại đây, chúng tôi thông báo eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa đối với hoạt động lưu thông của tàu thuyền. Cần lưu ý rằng đây là bước đi đầu tiên nhằm phản ứng trước việc kẻ thù vi phạm lời hứa.
Nếu hành động gây hấn tiếp diễn, những biện pháp tiếp theo sẽ được lên kế hoạch và triển khai để buộc kẻ thù tuân thủ các nghĩa vụ của mình” – Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya nêu trong tuyên bố được phát trên truyền hình nhà nước Iran.
Binh sĩ Israel tiếp tục giao tranh với nhóm vũ trang Hezbollah, trong khi máy bay chiến đấu Israel tiến hành các cuộc không kích gây chết chóc tại miền nam Lebanon vào ngày 20-6, chỉ vài giờ sau khi Mỹ công bố lệnh ngừng bắn mới tại đây.
Các hành động thù địch tiếp diễn đã làm gia tăng sức ép lên bản ghi nhớ (MOU) giữa Mỹ – Iran được ký trong tuần này nhằm chấm dứt xung đột trên nhiều mặt trận ở Trung Đông, gồm cả Lebanon.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa cảnh báo các tàu thuyền không được tiếp cận eo biển Hormuz, nói rằng an ninh của các tàu này có thể bị đe dọa.
Trong một tuyên bố, họ viện dẫn các hành động của Israel tại Lebanon và việc Washington vi phạm các cam kết ngừng bắn là lý do dẫn đến việc đóng cửa tuyến hàng hải quan trọng này.
Theo Hãng tin AFP, ngày 20-6, các nhà ngoại giao từ một số nước đã họp tại Thụy Sĩ nhằm duy trì đối thoại về thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ – Iran nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các nhà ngoại giao đang thảo luận tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock bên hồ Lucerne ở miền trung Thụy Sĩ, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.
Một nguồn tin ngoại giao nói với AFP rằng các cuộc thảo luận diễn ra trong ngày 20-6 mang tính chất chuẩn bị.
Các cuộc đàm phán cấp cao tại đây ban đầu được lên kế hoạch diễn ra vào ngày 19-6 nhưng đã bị hủy, trong bối cảnh tiến trình còn nhiều điều chưa rõ ràng, khi Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công chết chóc ở miền nam Lebanon.
Truyền thông Iran cho biết phái đoàn của nước này sẽ đến Thụy Sĩ để yêu cầu Mỹ thực hiện các cam kết của mình theo bản ghi nhớ (MOU) đã ký. Về phía Mỹ, trên Đài Fox News, Phó tổng thống JD Vance cho biết ông dự kiến sẽ sớm đến Thụy Sĩ để đàm phán với Iran.
Hôm nay Hezbollah cho biết các tay súng của lực lượng này đã đối đầu với quân đội Israel trong đêm khi đối phương tìm cách thâm nhập vào các ngọn đồi chiến lược nhìn xuống thành phố Nabatieh ở miền nam Lebanon.
“Lại một lần nữa, dưới vỏ bọc của lệnh ngừng bắn, đêm qua kẻ thù đã nỗ lực xâm nhập nhằm vào khu đồi Ali Taher” – nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn cho biết, đồng thời nói rằng các chiến binh Hezbollah đã phục kích binh sĩ Israel và “đối đầu với họ bằng các loại vũ khí phù hợp”.
Hezbollah cũng tuyên bố rằng dù cam kết tuân thủ lệnh ngừng bắn, lực lượng này sẽ không khoan nhượng trước bất kỳ nỗ lực nào của đối phương nhằm mở rộng sự chiếm đóng.
Trong diễn biến khác, Hãng tin NNA của Lebanon cập nhật cuộc tấn công của Israel nhằm vào một ngôi làng gần thành phố Sidon ở miền nam nước này vào ngày 20-6 đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 13 người khác bị thương.
New York Times ngày 12/6 dẫn lời hai quan chức châu Âu cấp cao cho biết Mỹ có kế hoạch cắt giảm mạnh lượng máy bay và tàu chiến dành cho hoạt động của NATO ở khu vực này. Kế hoạch đã được Washington truyền đạt bằng văn bản với các đồng minh châu Âu vào đầu tháng 6.
Theo kế hoạch, Mỹ dự tính cắt bớt 1/3 lực lượng tiêm kích F-15E và F-16, từ 150 chiếc xuống còn 100. Washington cũng lên phương án giảm số lượng máy bay tuần thám biển từ 26 xuống còn 15 chiếc, cũng như rút toàn bộ 8 máy bay tiếp dầu.
Nước này còn có ý định điều chuyển một tàu ngầm mang tên lửa và một nhóm tác chiến tàu sân bay. Một trong hai phi đội oanh tạc cơ từng được bố trí để tham gia nhiệm vụ phòng thủ ở châu Âu cũng dự kiến được chuyển đi nơi khác.
Lầu Năm Góc từ chối bình luận về số liệu cụ thể trong văn bản. Cơ quan này dẫn lại tuyên bố mà Bộ tư lệnh Lực lượng Mỹ tại châu Âu (EUCOM) công bố tuần trước, trong đó đề cập khái quát về ý định giảm bớt hiện diện quân sự ở châu Âu.
Lầu Năm Góc chưa công bố lộ trình cắt giảm lực lượng, nhưng các quan chức Mỹ tiết lộ điều này sẽ diễn ra rất sớm, nhanh hơn nhiều so với dự tính của những nước châu Âu, theo New York Times.
Thông tin mang lại cái nhìn rõ nhất từ trước đến nay về mức độ cắt giảm cam kết với NATO mà chính quyền Tổng thống Donald Trump dự định tiến hành. Mỹ đột ngột cắt giảm lực lượng sẽ gây ảnh hưởng tới năng lực của NATO, ví dụ khả năng theo dõi tàu ngầm Nga hay phóng tên lửa tầm xa Tomahawk vào sâu trong lãnh thổ đối phương trong trường hợp xảy ra xung đột.
Tổng thống Trump đã phàn nàn trong nhiều năm qua về trách nhiệm mà Mỹ phải gánh đối với NATO. Ông nhiều lần kêu gọi châu Âu làm nhiều hơn để có thể tự phòng thủ mà không cần sự hỗ trợ của Mỹ, cũng như đe dọa sẽ rút khỏi liên minh.
Dù vậy, chính quyền Trump mới chỉ thông báo về những đợt rút binh sĩ quy mô nhỏ tại một số quốc gia riêng lẻ, chưa giảm mạnh hỗ trợ cho NATO nói chung như kế hoạch do New York Times tiết lộ.
Theo ba nguồn thạo tin được Hãng tin Reuters (Anh) dẫn lại, khuôn mặt của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã bị biến dạng trong cuộc tấn công nhằm vào khu nhà của cha ông, ông Ali Khamenei, ở trung tâm thủ đô Tehran trong ngày đầu cuộc chiến và ông bị thương nặng ở một hoặc cả hai chân.
Tuy vậy, vị tân lãnh tụ tối cao 56 tuổi này đang hồi phục và vẫn giữ được sự minh mẫn. Ông tham gia các cuộc họp với quan chức cấp cao qua audio và vẫn tham gia vào quá trình ra quyết định về các vấn đề lớn, bao gồm chiến sự và đàm phán với Washington, theo các nguồn tin thân cận với ông.
Giới quan sát đặt câu hỏi liệu tình trạng sức khỏe của ông Mojtaba Khamenei có cho phép ông điều hành công việc quốc gia hay không, trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ - Iran bắt đầu tại Pakistan vào ngày 11-4.
Lời kể của những người thân cận cung cấp mô tả chi tiết nhất về tình trạng sức khỏe của ông Mojtaba Khamenei trong nhiều tuần qua.
Hãng tin Reuters lưu ý họ không thể xác minh độc lập các mô tả này.
Nơi ở, tình trạng sức khỏe và khả năng điều hành đất nước của ông Mojtaba Khamenei nhìn chung vẫn là điều bí ẩn đối với công chúng, khi không có bất kỳ hình ảnh, video hay bản ghi âm mới nào của ông được công bố kể từ sau cuộc không kích trên và thời điểm ông được bổ nhiệm thay thế cha mình vào ngày 8-3.
Phái đoàn Iran tại Liên hợp quốc không phản hồi các câu hỏi của Reuters về mức độ thương tích của ông Mojtaba Khamenei hoặc lý do ông chưa xuất hiện trong bất kỳ hình ảnh hay video mới nào.
Ông Mojtaba Khamenei bị thương vào ngày 28-2, ngày đầu tiên Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Trong cuộc không kích, Lãnh tụ tối cao Iran lúc đó là ông Ali Khamenei cùng một số thành viên gia đình đã thiệt mạng.
Không có tuyên bố chính thức nào từ Iran về mức độ thương tích của ông Mojtaba Khamenei. Tuy nhiên, một người dẫn chương trình trên truyền hình nhà nước Iran đã gọi ông là "janbaz" - thuật ngữ dùng cho những người bị thương nặng trong chiến tranh - sau khi ông được chọn làm lãnh tụ tối cao.
Những mô tả mới nhất về thương kích của ông Mojtaba Khamenei trùng khớp với tuyên bố của Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth vào ngày 13-3, khi ông nói vị tân lãnh tụ tối cao này "bị thương và có khả năng bị biến dạng".
Một nguồn tin am hiểu các đánh giá tình báo Mỹ tiết lộ ông Mojtaba Khamenei được cho là đã mất một chân.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) từ chối bình luận về tình trạng của ông Mojtaba Khamenei. Văn phòng Thủ tướng Israel cũng không phản hồi các câu hỏi.
Trong cuộc họp báo trước hội nghị kéo dài 2 ngày tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thư ký NATO Mark Rutte tỏ ra lạc quan rằng các thành viên châu Âu và Canada "đang trên lộ trình cân bằng mức chi tiêu quân sự" với Mỹ. Song song đó, theo Hãng DW, ông Rutte yêu cầu các thành viên đưa ra tại hội nghị "những kế hoạch rõ ràng, cụ thể và đáng tin cậy" để đạt mục tiêu chi tiêu của liên minh.
Vấn đề chi tiêu quốc phòng của NATO lâu nay bị Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích nhiều lần và thậm chí dọa rút khỏi liên minh 32 thành viên này. Trong nỗ lực thuyết phục nhà lãnh đạo Mỹ, NATO đã chuẩn bị một loạt con số ấn tượng về những thỏa thuận vũ khí, được giữ kín cho đến ngay trước thềm hội nghị.
Theo ông Rutte, dự báo cho thấy các thành viên châu Âu và Canada đầu tư thêm tổng cộng 258 tỉ USD vào quốc phòng trong 2 năm 2025 và 2026. Trước thềm hội nghị, các nhà lãnh đạo công bố những thỏa thuận mua sắm vũ khí mới trị giá hàng chục tỉ USD nhằm chứng minh với ông Trump rằng họ đang thực hiện đúng cam kết. Thủ tướng Canada Mark Carney hôm 6.7 thông báo nước này đã chọn nhà thầu Thyssenkrupp Marine Systems (TKMS) của Đức để đóng hạm đội tàu ngầm mới trị giá nhiều tỉ USD. Theo ông Carney, Canada giờ đây sẽ bước vào giai đoạn đàm phán với TKMS về việc mua tối đa 12 tàu ngầm. Về phía Hà Lan, Bộ trưởng Quốc phòng Dilan Yesilgoz cho biết nước này sẽ chi hơn 3,43 tỉ USD cho các thỏa thuận và kế hoạch, trong đó có việc hợp tác về phòng không với Bỉ và về tàu hải quân với Anh.
Trong thông cáo chung, các nước Anh, Hà Lan, Phần Lan và Ba Lan cũng cho biết đang đạt "tiến triển đáng kể" về Cơ chế Phòng thủ đa phương (MDM), dự kiến thành lập chậm nhất vào năm 2027. Đây là một trong số nhiều sáng kiến nhằm chuyển hướng thêm vốn tư nhân vào việc tái vũ trang các quốc gia. Chưa hết, NATO còn dự định thay thế các máy bay do thám AWACS cũ kỹ bằng máy bay GlobalEye, theo Reuters dẫn các nguồn thạo tin. Ông Rutte nhấn mạnh tất cả những diễn biến này là bằng chứng về "sự thay đổi thực sự trong tư duy".
Trước thềm hội nghị, Tổng thống Trump trở thành tâm điểm chú ý của các thành viên khác trong NATO cũng như giới quan sát, do những quyết định của ông sẽ ảnh hưởng lớn đến liên minh cũng như những vấn đề liên quan. Theo tờ The Washington Post, trước đó, ông Trump đã nói với ông Rutte rằng mình sẽ không tham dự nếu hội nghị không được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ. Các nhà ngoại giao đang trông chờ vào mối quan hệ tốt đẹp của nhà lãnh đạo Mỹ với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, cùng với chiến dịch ngoại giao mềm dẻo của người đứng đầu NATO, để thuyết phục ông Trump không đưa ra những quyết định bất lợi cho liên minh.
Tuy nhiên, nhiều vấn đề an ninh then chốt vẫn bị phủ bóng bởi mâu thuẫn giữa ông Trump với các thành viên khác trong liên minh, đặc biệt là liên quan cuộc xung đột ở Trung Đông. Bên cạnh đó, châu Âu cũng lo ngại khi Ukraine và Nga tăng cường tấn công lẫn nhau còn nỗ lực hòa giải của Mỹ hầu như bị đình trệ.
