Trả lời báo chí nhân Ngày tăng huyết áp thế giới 17/5, GS. Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim Mạch – Bệnh viện 198, nói tăng huyết áp là “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm nhưng có thể gây ra các biến chứng nặng nề như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn, tổn thương mạch máu và tử vong sớm.
Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.
Kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy lượng muối trung bình người Việt tiêu thụ mỗi ngày khoảng 8,1 g, giảm so với mức 9,4 g năm 2015 nhưng vẫn cao gần gấp đôi khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Khoảng 8,7% dân số thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng muối cao.
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo ăn mặn là một trong những nguyên nhân dẫn tới tăng huyết áp và hàng loạt bệnh lý tim mạch nguy hiểm. ThS.BS. Ngô Thị Hà Phương, Viện Dinh dưỡng cho hay natri (thành phần của muối) là khoáng chất cần thiết giúp cơ thể duy trì cân bằng dịch, dẫn truyền thần kinh và hoạt động cơ bắp. Tuy nhiên, dư thừa natri so với nhu cầu khuyến nghị, gây tăng tính thấm, tăng trương lực thành mạch, gây ứ nước trong tế bào, tăng sức cản ngoại vi gây ra tăng huyết áp.
Bác sĩ Phương nhìn nhận điều đáng lo ngại là tăng huyết áp do ăn mặn thường diễn ra âm thầm qua nhiều năm. Tiêu thụ nhiều natri (muối, gia vị, các thực phẩm chứa muối…) trong thời gian dài làm tăng huyết áp ở hầu hết mọi người và tương tác với các con đường chuyển hóa liên quan đến béo phì, kháng insulin và tổn thương thận.
Nhiều người cho rằng thận có thể tự đào thải lượng muối dư thừa nên ăn mặn không đáng lo nếu cơ thể còn khỏe mạnh. Thực tế, khi lượng muối nạp vào quá lớn trong thời gian dài, thận phải làm việc liên tục để đào thải natri và nước. Quá tải kéo dài khiến chức năng thận suy giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.
Không chỉ vậy, chế độ ăn nhiều muối còn khiến các thuốc điều trị tăng huyết áp, đặc biệt là thuốc lợi tiểu, giảm hiệu quả. Huyết áp tăng kéo dài làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và bệnh mạch vành.
Theo một nghiên cứu năm 2011, trong khẩu phần ăn của người Việt, khoảng 80% lượng natri đến từ gia vị được thêm vào khi nấu nướng và chấm trực tiếp như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mắm tôm, xì dầu. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, giò chả, đồ hộp, snack, mì ăn liền và các thực phẩm tự nhiên có chứa muối. Nhiều món ăn quen thuộc tại hàng quán cũng chứa lượng muối cao do khẩu vị chuộng đậm đà. Điều này khiến không ít người vô tình vượt ngưỡng muối khuyến nghị mỗi ngày mà không nhận ra.
Nghiên cứu chỉ ra nếu lượng muối tiêu thụ mỗi ngày được kiểm soát ở mức 5-6 g, huyết áp có thể giảm 2-8 mmHg. Nếu duy trì chế độ ăn nhạt lâu dài, nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ cũng giảm đáng kể.
Các chuyên gia khuyến cáo để phòng tăng huyết áp và bệnh tim mạch, người dân cần thay đổi thói quen ăn uống từ sớm. Biện pháp quan trọng nhất là giảm dần lượng muối trong chế biến, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và giảm thói quen chấm thêm nước mắm, nước sốt trong bữa ăn. Khi mua thực phẩm đóng gói, cần chú ý đọc hàm lượng natri trên nhãn dinh dưỡng.
Từ ngày 11–17/5 diễn ra Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối. Chiến dịch năm nay kêu gọi giảm lượng muối trong thực phẩm chế biến và thực phẩm đóng gói.
Ngay sau khi công bố danh mục dịch vụ khám miễn phí hôm qua, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tiếp tục làm rõ lộ trình thực hiện tại sự kiện hợp tác y tế ngày 13/5 ở Hà Nội.
Theo ông Đức, bác sĩ sẽ khám nội khoa, tai mũi họng, xét nghiệm máu, nước tiểu và chụp X-quang tim phổi nhằm giúp người dân tầm soát sớm bệnh lý phổ biến như tiểu đường, tim mạch, suy gan thận. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ sở y tế lập tức hướng dẫn và chuyển bệnh nhân lên tuyến chuyên khoa để điều trị chuyên sâu.
Ngành y tế chọn trạm y tế xã, phường làm nơi cung cấp dịch vụ để người dân dễ tiếp cận nhất. Nếu tuyến cơ sở thiếu thiết bị hay nhân sự, tuyến trên sẽ trực tiếp chi viện và hỗ trợ chuyên môn. Cơ quan quản lý ưu tiên nhóm 5% dân số chưa có thẻ bảo hiểm (phần lớn chưa từng khám định kỳ) cùng các gia đình chính sách, người có công hưởng lợi ích từ chương trình đầu tiên.
Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động khởi động sớm, điển hình như TP HCM đang lên kế hoạch khám cho khoảng 15 triệu cư dân và người lao động trên địa bàn.
Để đảm bảo nguồn tiền duy trì chương trình, Bộ Tài chính sẽ cân đối ngân sách quốc gia dựa trên đề xuất của các tỉnh thành. Cục Phòng bệnh cũng đang tính toán chi phí cụ thể nhằm đưa vào hướng dẫn thi hành Luật Phòng bệnh. Các cơ quan chức năng đồng thời tận dụng dữ liệu thu thập từ những đợt khám này để hoàn thiện hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân ngay trong năm nay.
Chiến lược tầm soát bệnh tật diện rộng đóng vai trò nền tảng giúp Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu miễn viện phí cơ bản vào năm 2030. Nhằm chuẩn bị nguồn lực y khoa cho lộ trình này, Bộ Y tế vừa ký thỏa thuận 5 năm với các đối tác quốc tế, trọng tâm tìm kiếm giải pháp quản lý bệnh mãn tính, số hóa bệnh án và giám sát hiệu quả chính sách ngay trong thực tiễn.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, TS.BS Hồ Đặng Trung Nghĩa, Trưởng khoa Nhiễm Việt - Anh của Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM cho biết, chỉ trong 4 tháng đầu năm, đơn vị đã tiếp nhận 8 trường hợp mắc bệnh não mô cầu. Đây là con số cần lưu ý, khi các năm trước, bệnh viện chỉ tiếp nhận trung bình 2-3 ca/năm.
Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cũng thông tin việc tiếp nhận điều trị một trường hợp mắc não mô cầu biến chứng nguy hiểm.
Theo đó, bé trai tên A. (7 tuổi, ngụ phường Long Trường, TPHCM) có bệnh sử sốt và lừ đừ hai ngày, nổi các ban xuất huyết tập trung ở chân. Tại bệnh viện tuyến trước, kết quả xét nghiệm ghi nhận bạch cầu của bệnh nhi lên đến 83.000/mm³ máu (người bình thường khoảng 10.000/mm³ máu).
Khi vào cơ sở chuyên khoa nhi tuyến cuối, bé trai được theo dõi bệnh não mô cầu type B, có biến chứng nhiễm trùng huyết, sốt cao, các ban rải rác toàn thân. Xét nghiệm CRP (định lượng protein đánh giá tình trạng viêm) cho kết quả tăng gấp 20 lần giá trị bình thường.
Vì nguy cơ diễn biến nặng, bệnh nhi được chuyển sang khoa Hồi sức Nhiễm để điều trị cách ly riêng biệt, hỗ trợ hô hấp, tiêm kháng sinh và theo dõi các dấu hiệu sinh tồn. Nhờ được can thiệp tích cực, bệnh nhi may mắn qua cơn nguy kịch.
Tại hội nghị khoa học "Tối ưu hóa dự phòng bệnh lý não mô cầu xâm lấn", do Đại học Y Dược TPHCM tổ chức mới đây, các chuyên gia cho biết, từ đầu năm, cả nước ghi nhận hàng chục trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, với 4 ca tử vong đã được công bố.
Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca bệnh.
Não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính có thể gây nhiễm trùng huyết và tổn thương não nghiêm trọng. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên đến hơn 50%.
Ngay cả khi được điều trị kịp thời, người sống sót vẫn phải đối mặt với nguy cơ cao về di chứng nặng, như tổn thương thần kinh vĩnh viễn (thể viêm màng não mủ) hoặc hoại tử chi do tắc mạch (dẫn đến cắt cụt chi).
PGS.TS.BS Cao Hữu Nghĩa, Chủ nhiệm bộ môn Khoa học Y sinh của Viện Pasteur TPHCM nhận định, dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành.
Với mức độ nguy hiểm, khả năng gây tử vong nhanh và nguy cơ để lại di chứng nặng nề, các chuyên gia cho rằng, bệnh não mô cầu xâm lấn cần được chủ động phòng ngừa từ sớm.
TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, chia sẻ, để phòng bệnh do não mô cầu, cần chủ động tiêm vaccine phòng ngừa.
Các nhóm nguy cơ cao nên được ưu tiên gồm trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền và những người sống hoặc làm việc tại nơi tập trung đông người như trường học, nhà dưỡng lão, doanh trại quân đội.
Bên cạnh đó, cần giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện bệnh đường hô hấp...
Tổ chức Kỷ lục Thế giới Guinness ghi nhận đây là ca sinh 9 duy nhất trên toàn cầu mà tất cả trẻ đều sống sót.
Trong bữa tiệc tại nhà hôm 4/5, 11 thành viên gia đình đã cùng nhau chụp ảnh kỷ niệm. Chị Cissé, mẹ 9 bé, cầm trên tay chứng nhận kỷ lục trong khi 5 con gái mặc trang phục denim đồng bộ, còn 4 con trai mặc quần tối màu kết hợp áo thun trắng.
Chị Cissé xác nhận 9 người con hiện đều khỏe mạnh và gia đình đang chuẩn bị cho các bé đến trường. Người mẹ thừa nhận quá trình chăm sóc cùng lúc 9 đứa trẻ tạo ra nhiều thách thức, đặc biệt trong việc giúp các con hòa nhập xã hội, nhưng hai vợ chồng luôn cảm thấy hạnh phúc với sự bận rộn này.
Cách đây 5 năm, chị Cissé mang thai tự nhiên. Bác sĩ tại Mali ban đầu chẩn đoán sản phụ mang 7 thai. Chính phủ Mali sau đó đưa hai vợ chồng sang một phòng khám chuyên khoa ở Morocco để tiện theo dõi. Tại đây, đội ngũ y khoa khám và phát hiện thêm hai thai nhi. Đến tuần thai thứ 30, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật lấy thai. 9 em bé chào đời với cân nặng dao động từ 0,5 kg đến 1 kg.
Giới y khoa đánh giá sự kiện này vô cùng hiếm gặp và xem đây là một kỳ tích. Để đảm bảo sức khỏe cho các trẻ sinh non vốn đối mặt với nhiều nguy cơ như nhiễm trùng huyết hay bại não, y bác sĩ Morocco yêu cầu gia đình ở lại thêm 19 tháng. Họ thu xếp cho gia đình chị Cissé sống trong một căn hộ đầy đủ thiết bị y tế cùng lực lượng điều dưỡng túc trực hỗ trợ liên tục.
Trước sự kiện của gia đình Arby, Tổ chức Kỷ lục Thế giới Guinness từng ghi nhận bà Geraldine Brodrick tại Australia sinh 9 con vào năm 1971, nhưng không em bé nào qua khỏi.
