Trả lời báo chí nhân Ngày tăng huyết áp thế giới 17/5, GS. Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim Mạch – Bệnh viện 198, nói tăng huyết áp là “kẻ giết người thầm lặng” bởi bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm nhưng có thể gây ra các biến chứng nặng nề như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn, tổn thương mạch máu và tử vong sớm.
Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.
Kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy lượng muối trung bình người Việt tiêu thụ mỗi ngày khoảng 8,1 g, giảm so với mức 9,4 g năm 2015 nhưng vẫn cao gần gấp đôi khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Khoảng 8,7% dân số thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng muối cao.
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo ăn mặn là một trong những nguyên nhân dẫn tới tăng huyết áp và hàng loạt bệnh lý tim mạch nguy hiểm. ThS.BS. Ngô Thị Hà Phương, Viện Dinh dưỡng cho hay natri (thành phần của muối) là khoáng chất cần thiết giúp cơ thể duy trì cân bằng dịch, dẫn truyền thần kinh và hoạt động cơ bắp. Tuy nhiên, dư thừa natri so với nhu cầu khuyến nghị, gây tăng tính thấm, tăng trương lực thành mạch, gây ứ nước trong tế bào, tăng sức cản ngoại vi gây ra tăng huyết áp.
Bác sĩ Phương nhìn nhận điều đáng lo ngại là tăng huyết áp do ăn mặn thường diễn ra âm thầm qua nhiều năm. Tiêu thụ nhiều natri (muối, gia vị, các thực phẩm chứa muối…) trong thời gian dài làm tăng huyết áp ở hầu hết mọi người và tương tác với các con đường chuyển hóa liên quan đến béo phì, kháng insulin và tổn thương thận.
Nhiều người cho rằng thận có thể tự đào thải lượng muối dư thừa nên ăn mặn không đáng lo nếu cơ thể còn khỏe mạnh. Thực tế, khi lượng muối nạp vào quá lớn trong thời gian dài, thận phải làm việc liên tục để đào thải natri và nước. Quá tải kéo dài khiến chức năng thận suy giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.
Không chỉ vậy, chế độ ăn nhiều muối còn khiến các thuốc điều trị tăng huyết áp, đặc biệt là thuốc lợi tiểu, giảm hiệu quả. Huyết áp tăng kéo dài làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và bệnh mạch vành.
Theo một nghiên cứu năm 2011, trong khẩu phần ăn của người Việt, khoảng 80% lượng natri đến từ gia vị được thêm vào khi nấu nướng và chấm trực tiếp như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mắm tôm, xì dầu. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, giò chả, đồ hộp, snack, mì ăn liền và các thực phẩm tự nhiên có chứa muối. Nhiều món ăn quen thuộc tại hàng quán cũng chứa lượng muối cao do khẩu vị chuộng đậm đà. Điều này khiến không ít người vô tình vượt ngưỡng muối khuyến nghị mỗi ngày mà không nhận ra.
Nghiên cứu chỉ ra nếu lượng muối tiêu thụ mỗi ngày được kiểm soát ở mức 5-6 g, huyết áp có thể giảm 2-8 mmHg. Nếu duy trì chế độ ăn nhạt lâu dài, nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ cũng giảm đáng kể.
Các chuyên gia khuyến cáo để phòng tăng huyết áp và bệnh tim mạch, người dân cần thay đổi thói quen ăn uống từ sớm. Biện pháp quan trọng nhất là giảm dần lượng muối trong chế biến, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và giảm thói quen chấm thêm nước mắm, nước sốt trong bữa ăn. Khi mua thực phẩm đóng gói, cần chú ý đọc hàm lượng natri trên nhãn dinh dưỡng.
Từ ngày 11–17/5 diễn ra Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối. Chiến dịch năm nay kêu gọi giảm lượng muối trong thực phẩm chế biến và thực phẩm đóng gói.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học (Bệnh viện E), sau khi quan hệ tình dục, nhiệt độ cơ thể tăng lên, đổ mồ hôi, các lỗ chân lông giãn nở, đi kèm cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ. Nhiều người có thói quen đi tiểu hoặc tắm ngay sau khi "yêu" để làm sạch cơ thể, tuy nhiên việc này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng và gây cảm lạnh.
Sau khi xuất tinh, lỗ phóng tinh của nam giới vẫn còn đang mở. Nếu đi tiểu ngay, áp lực nước tiểu có thể khiến vi khuẩn trào ngược vào đường dẫn tinh, dẫn đến nguy cơ nhiễm khuẩn ngược dòng, viêm ống dẫn tinh hoặc viêm tinh hoàn. Thời gian lý tưởng để đi vệ sinh là khoảng 10 - 15 phút sau khi quan hệ.
Lúc này, bạn không nên tắm ngay do cơ thể đang mệt, lỗ chân lông mở rộng, nguy cơ nhiễm lạnh, thậm chí gây đột quỵ. Không nên uống nước đá, ăn đồ lạnh hay bật điều hòa ở nhiệt độ quá thấp ngay sau khi ân ái để tránh làm cơ thể bị sốc nhiệt.
Để bảo vệ sức khỏe, bạn nên vệ sinh sạch sẽ trước khi quan hệ. Sau khi quan hệ xong, bạn chỉ cần vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước ấm, tuyệt đối không dùng các loại hóa chất tẩy rửa mạnh hay thụt rửa sâu. Đối với nữ giới, cần lau từ trước ra sau để ngăn vi khuẩn di chuyển từ hậu môn sang âm đạo.
Uống một cốc nước ấm sau khi quan hệ giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục năng lượng. Việc bổ sung nước cũng thúc đẩy quá trình bài tiết, giúp đào thải các vi khuẩn trong đường tiết niệu ra ngoài, hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng.
Tăng cường bổ sung các chất dinh dưỡng, thực phẩm giàu vitamin E, hoa quả. Từ bỏ thói quen hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích bia, rượu. Tập luyện thể dục thể thao hàng ngày để nâng cao sức khỏe, giải tỏa căng thẳng, stress. Lên kế hoạch làm việc, nghỉ ngơi hợp lý.
Lưu ý, những người đang trong thời gian điều trị bệnh, cơ thể đang yếu không nên quan hệ tình dục. Không nên quan hệ trong kỳ kinh nguyệt, dễ gây sung huyết dẫn đến rối loạn kinh nguyệt, đau bụng kinh, vô kinh và các bệnh phụ khoa khác.
Nếu vùng kín xuất hiện các dấu hiệu bất thường như ngứa rát, tiết dịch trắng dày (ở cả nam và nữ), hoặc có các triệu chứng đường tiểu như: tiểu rát, đau bàng quang, bí tiểu, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục, có mùi hôi hoặc lẫn máu... cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và điều trị kịp thời. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các thuốc tăng cường chức năng tình dục hay điều trị bừa bãi.
Thực phẩm chức năng ngày càng trở nên phổ biến do nhiều yếu tố. Theo ông Christiane Matey, chuyên gia dinh dưỡng, nhà sáng lập Mint Nutrition thì mạng xã hội và người nổi tiếng là những nguyên nhân hàng đầu.
Bà chia sẻ với tạp chí Health: “Các nền tảng như Instagram, Facebook và TikTok giúp khuếch đại sức ảnh hưởng của các lời quảng bá, biến một bài đăng đơn lẻ thành hiện tượng lan truyền mạnh mẽ. Người tiêu dùng thường bị thu hút bởi những lời hứa hẹn về sự thay đổi ngoạn mục hay kết quả ấn tượng, họ đánh đồng vẻ ngoài của người quảng bá với chính chất lượng của sản phẩm”.
Đồng thời, xu hướng chuyển dịch sang cách tiếp cận sức khỏe mang tính tự nhiên hơn đã góp phần thúc đẩy nhu cầu mua các loại thực phẩm bổ sung.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, khoảng một nửa dân số Mỹ cho biết họ từng thử qua một hình thức y học thay thế nào đó, thường là để thay thế cho y học chính thống. Ngành công nghiệp chăm sóc sức khỏe toàn diện vốn chú trọng các phương pháp phi y tế đối với sức khỏe cá nhân, hiện đã trở thành một lĩnh vực kinh doanh trị giá hàng nghìn tỉ đô la.
Những lo ngại về sức khỏe cũng giúp gia tăng sự quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe mang tính phòng ngừa. Theo ông Matey, sự gia tăng của nhóm dân số lớn tuổi, nhóm đối tượng vốn ngày càng quan tâm đến tuổi thọ và sức khỏe hệ miễn dịch cũng có thể là một yếu tố góp phần vào xu hướng này.
Thực phẩm bổ sung mang lại cảm giác như một giải pháp nhanh chóng và dễ dàng để cải thiện sức khỏe.
Bác sĩ Karina Appel, chuyên gia nội khoa tại Episcopal Health Services cho rằng không có một con số cụ thể nào để xác định chính xác thời điểm lượng thực phẩm bổ sung nạp vào cơ thể đột ngột chuyển sang mức quá nhiều. Tuy nhiên, dùng nhiều hơn không hẳn là tốt hơn, và thực tế là hoàn toàn có thể xảy ra tình trạng lạm dụng.
Các loại thực phẩm bổ sung được chia thành nhiều nhóm, bao gồm vitamin, khoáng chất, axit amin và các thành phần có nguồn gốc thực vật. Chúng có thể chứa một hoạt chất duy nhất hoặc sự kết hợp của nhiều thành phần.
"Nếu bạn dùng cùng lúc vitamin tổng hợp, kẹo dẻo hỗ trợ tóc, da và móng, hỗn hợp tăng cường miễn dịch và bột protein, thì rất có thể bạn đang nạp cùng một loại thành phần với liều lượng gấp đôi hoặc gấp ba mà không hề hay biết”, Appel cho biết.
Trong một số trường hợp, điều này có thể không phải là vấn đề. Ví dụ, các loại vitamin tan trong nước sẽ được đào thải qua đường nước tiểu. Tuy nhiên, theo bà, các loại vitamin tan trong chất béo và một số khoáng chất có thể tích tụ trong các mô của cơ thể theo thời gian, có khả năng gây ngộ độc.
Nếu bạn có chế độ ăn uống cân bằng, có thể bạn thậm chí không cần bổ sung thêm dưỡng chất. Theo Văn phòng Thực phẩm Bổ sung thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), nhiều người dân Mỹ đã nạp đủ lượng dưỡng chất cần thiết thông qua việc ăn đa dạng các loại thực phẩm.
Một số nghiên cứu quy mô lớn cũng cho thấy việc sử dụng vitamin tổng hợp không giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính hay tử vong.
Khi cân nhắc xem liệu mình có đang dùng quá nhiều thực phẩm bổ sung hay không, cần xem mỗi loại thực phẩm bổ sung đó có mục đích sử dụng rõ ràng và liều lượng an toàn hay không, cũng như liệu chúng có gây ra phản ứng bất lợi với các loại thuốc khác hay không?
Việc kết hợp nhiều loại thực phẩm bổ sung vào chế độ hàng ngày có thể mang đến những rủi ro cho cơ thể. Việc nạp quá nhiều các loại vitamin tan trong chất béo (A, D, E và K) cùng các khoáng chất như kẽm và sắt có thể dẫn đến tình trạng tích tụ độc tố trong cơ thể, sỏi thận, tổn thương thần kinh và rối loạn nhịp tim là những hậu quả có thể xảy ra.
Các loại thực phẩm bổ sung cũng có thể tương tác bất lợi với nhau và với thuốc kê đơn. Trong một số trường hợp, chúng thậm chí còn làm giảm hiệu quả của thuốc. Một số loại thực phẩm bổ sung, đặc biệt là các sản phẩm thảo dược như chiết xuất trà xanh và nghệ có chứa các hợp chất có thể gây hại cho gan.
Theo bác sĩ Nguyễn Thế Huy - Phó trưởng khoa nội tim mạch người lớn, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E, bệnh nhân là nam giới 25 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá kéo dài từ năm 15 tuổi.
Trước khi nhập viện khoảng 3 ngày, người bệnh đã xuất hiện cảm giác nặng ngực nhưng không đi khám vì nghĩ chỉ là triệu chứng thông thường.
Đến khoảng 3 giờ trước khi vào viện, người bệnh đột ngột xuất hiện cơn đau thắt ngực dữ dội, vã mồ hôi nhiều, khó thở tăng dần và được đưa tới bệnh viện địa phương.
Sau khi được chẩn đoán nghi ngờ nhồi máu cơ tim cấp, bệnh nhân được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện E.
"Tại thời điểm tiếp nhận, người bệnh vẫn còn đau ngực. Kết quả điện tim và siêu âm tim cho thấy nhiều dấu hiệu gợi ý tình trạng thiếu máu cơ tim cấp tính. Chúng tôi lập tức chỉ định chụp động mạch vành cấp cứu", bác sĩ Huy cho biết.
Kết quả chụp mạch cho thấy người bệnh bị tắc hoàn toàn cấp tính động mạch liên thất trước ngay từ đoạn gần xuất phát, đồng thời có tổn thương tắc mạn tính động mạch vành phải. Đây là tổn thương rất nặng, hiếm gặp ở độ tuổi 25.
Ngay sau đó, ê kíp can thiệp đã hội chẩn và tiến hành tái thông động mạch vành cấp cứu. Quá trình can thiệp diễn ra thuận lợi, giúp khôi phục dòng máu nuôi tim, cải thiện nhanh tình trạng đau ngực và ổn định huyết động cho người bệnh.
Sau hai ngày điều trị, bệnh nhân được xuất viện trong tình trạng ổn định.
Qua đánh giá toàn diện, các bác sĩ nhận định thuốc lá là yếu tố nguy cơ nổi bật nhất trong trường hợp này. Người bệnh đã hút thuốc lá liên tục suốt 10 năm, từ khi mới 15 tuổi. Đây là khoảng thời gian đủ dài để gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và hình thành huyết khối.
Theo các chuyên gia tim mạch, nhồi máu cơ tim thường gặp ở người trung niên và cao tuổi do quá trình xơ vữa động mạch diễn ra trong nhiều năm. Chính vì vậy, một bệnh nhân mới 25 tuổi đã xuất hiện tổn thương động mạch vành nghiêm trọng là trường hợp đáng chú ý.
Bác sĩ Huy cho biết điều đáng lo ngại không chỉ là tuổi đời rất trẻ của người bệnh, mà còn là mức độ tổn thương mạch vành nặng nề.
Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, nguy cơ tử vong hoặc để lại những di chứng nặng nề là rất cao.
Thực tế những năm gần đây, các cơ sở tim mạch ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp nhồi máu cơ tim ở người trẻ tuổi. Độ tuổi mắc bệnh đang có xu hướng giảm dần, trong đó không ít bệnh nhân dưới 40 tuổi.
Theo các bác sĩ, nhồi máu cơ tim là tình trạng động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột khiến cơ tim không được cung cấp oxy và dưỡng chất.
Nếu người bệnh đến muộn hoặc không được cấp cứu kịp thời, nhiều biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra như rối loạn nhịp tim nguy hiểm dẫn tới đột tử; sốc tim do suy giảm chức năng bơm máu của tim; suy tim mạn tính kéo dài; vỡ tim hoặc thủng vách liên thất, thậm chí tử vong ngay trong giai đoạn cấp.
Đặc biệt ở người trẻ, tâm lý chủ quan khiến nhiều người bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo ban đầu như đau tức ngực, khó thở, mệt bất thường hoặc hồi hộp kéo dài.
