Chuẩn tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn quân đội Iran, ngày 13/5 tuyên bố Iran sẽ không cho phép vũ khí của Mỹ vận chuyển qua eo biển Hormuz đến các căn cứ trong khu vực. Ông khẳng định huyết mạch hàng hải này hiện nằm dưới sự kiểm soát chiến lược phối hợp của lực lượng vũ trang Iran.
“Từ nay trở đi, chúng tôi sẽ không cho phép vũ khí của Mỹ vận chuyển qua eo biển Hormuz và tiến vào các căn cứ trong khu vực”, Tướng Akraminia nêu rõ.
“Bất kỳ quốc gia nào muốn đi qua tuyến đường thủy này đều phải tuân thủ sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran, đảm bảo một chuyến đi an toàn”, ông nói thêm.
Theo ông Akraminia, phần phía tây eo biển Hormuz nằm dưới sự chỉ huy của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), trong khi phần phía đông do Hải quân thuộc quân đội Iran kiểm soát.
Tướng Iran lưu ý rằng trong cuộc chiến gần đây, tất cả các mục tiêu của đối phương, bao gồm việc phá hủy năng lực tên lửa và hạt nhân của Iran, chia cắt đất nước và thay đổi chính quyền Iran, đều thất bại.
Ông Akraminia khẳng định học thuyết quân sự của Iran hiện nay mang tính chất tấn công và bất kỳ sai lầm nào của đối phương đều sẽ bị đáp trả nghiêm khắc nhất.
“Hôm nay chúng ta sẽ đẩy lùi Mỹ khỏi toàn bộ khu vực, và sự hiện diện của họ sẽ bị xóa bỏ khỏi khu vực này mãi mãi”, ông nhấn mạnh.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Iran, Tướng Reza Talaei-Nik, cảnh báo Mỹ có nguy cơ phải chịu thêm những thất bại trên chiến trường nếu không thừa nhận những yêu cầu chính đáng của Iran về một giải pháp hòa bình.
“Nếu đối phương từ chối chấp nhận những yêu cầu chính đáng và rõ ràng của Iran thông qua các kênh ngoại giao, họ nên lường trước việc lặp lại những thất bại quân sự của mình. Bất kỳ mối đe dọa, cuộc tấn công hay hành động gây hấn mới nào đều sẽ bị đáp trả ngay lập tức, dứt khoát và quyết liệt, khiến đối phương phải hối hận về hành động của mình”, Tướng Talaei-Nik cảnh báo.
Tướng Talaei-Nik nhấn mạnh rằng người dân Iran vẫn kiên cường và sẽ tiếp tục giành chiến thắng trong “cuộc chiến bị áp đặt” này.
Ông cũng đề cập đến việc các tàu chiến Mỹ liên tục rút khỏi khu vực xung đột như bằng chứng về sự sẵn sàng và sức mạnh của lực lượng vũ trang Iran, bao gồm cả Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC). Ông tuyên bố lực lượng này sẵn sàng đáp trả mạnh mẽ, khiến đối phương phải hối tiếc về những tính toán sai lầm của mình.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi ngày 13/5 tuyên bố những yêu cầu quá mức, những lời lẽ đe dọa và khiêu khích của phía Mỹ, cùng với sự thiếu thiện chí và trung thực của Washington, là trở ngại chính đối với việc chấm dứt xung đột và đạt được một thỏa thuận khả thi.
Ông cũng cho biết nguyên nhân chính và nguồn gốc của tình hình hiện tại ở eo biển Hormuz là hành động gây hấn quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran, tiếp theo là những vi phạm liên tục thỏa thuận ngừng bắn và việc phong tỏa hải quân liên tục đối với các cảng biển của Iran.
Ngày 10/5, thông qua Pakistan, Iran đã gửi phản hồi về các đề xuất của Mỹ nhằm giải quyết căng thẳng thông qua các kênh ngoại giao. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ phản hồi của Iran, nói rằng không thể chấp nhận được.
Sau đó, hãng thông tấn Fars, trích dẫn nguồn tin giấu tên, cho biết Iran sẽ không nối lại đàm phán với Mỹ cho đến khi Washington đáp ứng 5 điều kiện chính.
Những điều kiện này bao gồm chấm dứt các cuộc giao tranh trên tất cả các mặt trận, đặc biệt ở Li Băng, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường thiệt hại do xung đột gây ra và chính thức công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 1/5 lượng dầu toàn cầu.
Theo hãng tin Reuters ngày 11.7, những nỗ lực cứu hộ thiên tai tại Bangladesh đang bị cản trở nghiêm trọng do mất điện diện rộng, đường sá, cầu cống bị lũ cuốn trôi, mạng lưới liên lạc cắt đứt.
Truyền thông cho hay lũ lụt và sạt lở kéo dài đã khiến ít nhất 44 người thiệt mạng, với tình trạng ngập lụt xảy ra trên diện rộng tại 7 quận, bao gồm quận Cox’s Bazar, nơi đang có hơn 1 triệu người tị nạn thuộc cộng đồng Rohingya . Giới chức cho biết có hơn 268.000 hộ gia đình chịu ảnh hưởng do mưa lũ.
Trước đó vào đầu tuần, sạt lở đất tại Cox’s Bazar đe dọa cuộc sống của người tị nạn tại đây, khi các khu trú ẩn được đặt trên những sườn đồi dốc, rất dễ đổ sập trong mùa mưa bão.
Tình hình trở nên đặc biệt khó khăn ở các khu vực bị ngập sâu, nơi người dân cạn kiệt lương thực. Trước diễn biến nguy cấp, lực lượng quân đội và hải quân đã được huy động tối đa, sử dụng thuyền máy luồn lách qua các vùng nước ngập nhằm tiếp tế nước sạch, thuốc men và thực phẩm thiết yếu. Giới chức Bộ Quản lý Thảm họa và Cứu trợ Bangladesh kêu gọi người dân khẩn trương sơ tán đến các trung tâm trú ẩn an toàn.
Theo các nhà khoa học, biến đổi khí hậu đang khiến các hình thái thời tiết cực đoan tại quốc gia vốn nhạy cảm với thiên tai như Bangladesh ngày càng trở nên khốc liệt và khó lường hơn.
Theo Hãng tin AP ngày 1-4, ít nhất 18 người đã thiệt mạng khi một chiếc thuyền cao su chở người di cư bị lật và chìm trên biển Aegean ngoài khơi tỉnh Mugla, miền tây Thổ Nhĩ Kỳ.
Sự cố xảy ra khi con thuyền này cố gắng chạy quá tốc độ và phớt lờ cảnh báo dừng lại từ lực lượng tuần duyên.
Giới chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết ít nhất 21 người đã được cứu sống, trong khi công tác tìm kiếm các nạn nhân khác vẫn đang được tiếp tục.
Theo Bộ Tư lệnh Tuần duyên Thổ Nhĩ Kỳ, chiếc thuyền gắn động cơ ngoài được phát hiện vào khoảng 3h sáng (giờ địa phương) ngày 1-4 ngoài khơi khu vực Bodrum - một điểm du lịch nổi tiếng.
Mặc dù nhận được cảnh báo dừng lại, con thuyền vẫn cố gắng bỏ chạy với tốc độ cao, dẫn đến cuộc truy đuổi trên biển.
Trong điều kiện thời tiết xấu và sóng lớn, thuyền bắt đầu bị nước tràn vào, mất ổn định và cuối cùng bị lật rồi chìm. Lực lượng chức năng đã điều động một trực thăng cùng ba tàu cứu hộ từ khu vực lân cận, bao gồm cả thành phố Izmir, để triển khai chiến dịch tìm kiếm cứu nạn.
Các đội cứu hộ đã đưa được 21 người sống sót lên bờ và vớt được 18 thi thể. Tuy nhiên giới chức chưa xác định được tổng số người có mặt trên thuyền vào thời điểm xảy ra tai nạn, cũng như quốc tịch của các nạn nhân.
Công tác tìm kiếm vẫn đang được duy trì nhằm phát hiện thêm những người có thể còn mất tích.
Vụ việc xảy ra tại vùng biển gần đảo Kos của Hy Lạp, chỉ cách bờ biển Bodrum khoảng 20km, cùng với các đảo lân cận như Kalymnos, Leros và Symi - những điểm đến quen thuộc trong hành trình vượt biển của người di cư.
Hy Lạp là một trong những cửa ngõ chính vào Liên minh châu Âu đối với người di cư chạy trốn xung đột và đói nghèo từ Trung Đông, châu Phi và châu Á, với biển Aegean là tuyến đường vượt biển phổ biến, đặc biệt từ Thổ Nhĩ Kỳ - nơi đang tiếp nhận hàng triệu người tị nạn từ Syria, Iraq và Afghanistan.
Nhiều người đã mạo hiểm di chuyển bằng những chiếc thuyền nhỏ, vốn không đủ an toàn hoặc xuất phát trong điều kiện thời tiết xấu, khiến các vụ tai nạn chết người như trên thường xuyên xảy ra.
Ngày 18.6, Mỹ và Iran thông báo đã ký biên bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột. Bản thỏa thuận khung gồm 14 điểm, thiết lập một lệnh ngừng bắn ngay lập tức giữa Mỹ và Iran.
Các điều khoản chính bao gồm việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, cho phép Iran xuất khẩu dầu mỏ và tiếp cận các tài sản bị đóng băng, cam kết đàm phán một thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Thỏa thuận khung này cũng phác thảo một gói tái thiết kinh tế ước tính trị giá ít nhất 300 tỉ USD dành cho Iran, đồng thời bao gồm lời cam kết mới của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân.
Trong cuộc họp báo bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 tại Évian-les-Bains (Pháp), Tổng thống Trump cho rằng đã đến lúc chấm dứt xung đột vì mối đe dọa đối với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và các thành viên G7 ủng hộ điều này. Nhà lãnh đạo nhấn mạnh rằng nguồn dầu dự trữ sẽ cạn kiệt trong khoảng 4 tuần nữa nếu eo biển Hormuz không được mở cửa trở lại.
Ông Trump lưu ý đây chỉ là thỏa thuận tạm thời và cảnh báo sẽ tấn công trở lại nếu Iran không tuân thủ.
Mặt khác, chủ nhân Nhà Trắng bất ngờ đảo ngược quan điểm về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran. Ông cho rằng sẽ không công bằng cho Iran khi cấm nước này sở hữu tên lửa đạn đạo trong khi các đối thủ khác trong khu vực như Israel và Ả Rập Xê Út sở hữu loại vũ khí này.
"Ý tôi là, họ phải có một số tên lửa, bởi vì những nước khác cũng có. Họ phải có một số. Tôi đang nói rằng nếu các quốc gia khác sở hữu chúng, thì việc họ không có một số lượng nhất định là hơi bất công", ông Trump nói.
Nhà lãnh đạo cho rằng tên lửa "không phải là vấn đề" bởi vũ khí này "chỉ gây thiệt hại một số địa điểm mà không làm nổ tung cả hành tinh". "Chúng tôi đã hủy diệt khoảng 84 - 85% kho tên lửa của họ. Số còn lại đang ở dưới lòng đất, họ không thể đưa chúng lên", ông Trump nói.
Cú "quay xe" của nhà lãnh đạo đã gây ra phản ứng bất ngờ tại Israel. Tờ The Jerusalem Post tại Israel đăng bài xã luận trang nhất với dòng tít "Vì sao ông Trump lại ủng hộ chương trình tên lửa đạn đạo của Iran?". Trên trang chủ của tờ The Times of Israel, Tổng biên tập - người thành lập tờ báo David Horovitz gọi thỏa thuận của Mỹ là "sự đầu hàng thảm họa".
Mặc dù ông Trump và các quan chức chính quyền Mỹ mô tả thỏa thuận này là một bước đột phá, nhưng các nhà phê bình cho rằng những nhượng bộ dành cho Iran vượt xa những cam kết mà Mỹ nhận được.
Các nhà phê bình từ cả cánh tả và cánh hữu đều đặt câu hỏi tại sao cuộc chiến lại nổ ra ngay từ đầu, nếu kết cục lại như thế này. Nỗi lo lắng đặc biệt gay gắt trong giới bảo thủ, theo The Hill. Nhà bình luận chính trị ủng hộ Israel mạnh mẽ Ben Shapiro gọi thỏa thuận này là một "thảm họa" trong cuộc phỏng vấn với Fox News. Một nhà bình luận bảo thủ nổi tiếng khác là Erick Erickson viết trên mạng xã hội rằng thỏa thuận này là "sự đầu hàng của Mỹ".
Thượng nghị sĩ Bill Cassidy (đảng Cộng hòa, bang Louisiana), người đã thua trong cuộc bầu cử sơ bộ tháng trước sau khi ông Trump ủng hộ một trong những đối thủ của ông, đã chỉ trích điều mà ông gọi là "sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập niên".
Bà Nikki Haley, người từng giữ chức đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và sau đó đã đối đầu với ông trong cuộc bầu cử sơ bộ tổng thống năm 2024, viết trên mạng xã hội rằng người Iran sẽ sử dụng bất kỳ khoản tiền nào nhận được từ thỏa thuận để thúc đẩy tham vọng hạt nhân và sử dụng các lực lượng ủy nhiệm chống lại Mỹ. "Thật là một sai lầm lớn khi bỏ tiền ra để xây dựng lại mối đe dọa mà chúng ta vừa mới tiêu diệt", bà Haley phê phán.
Người dẫn chương trình phát thanh theo quan điểm bảo thủ Mark Levin đã ca ngợi quyết định của Tổng thống Trump về việc sử dụng quân đội chống lại Iran nhưng chỉ trích mạnh mẽ bản ghi nhớ được đề xuất, cho rằng nó từ bỏ đòn bẩy của Mỹ trước khi Tehran đưa ra những nhượng bộ có ý nghĩa, theo Fox News.
"Ngay từ ngày đầu tiên, tôi đã nhấn mạnh rằng chế độ Iran sẽ không tôn trọng bất kỳ thỏa thuận nào. Tại sao chúng ta lại đồng ý ngay lập tức từ bỏ đòn bẩy quan trọng nhất mà chúng ta có đối với chế độ này trước khi họ tuân thủ các yêu cầu của bản ghi nhớ?", ông Levin chất vấn.
Tuy nhiên, cũng có những ý kiến bảo vệ ông Trump về động thái tránh leo thang quân sự. Nhà báo Piers Morgan cho biết ông rất vui khi thấy Tổng thống Trump tìm cách rút khỏi cuộc xung đột, dù ông chỉ trích những hoàn cảnh dẫn đến cuộc chiến. "Thỏa thuận Iran này cách xa 'sự đầu hàng vô điều kiện' hơn bất kỳ thỏa thuận nào trong lịch sử trái đất. Tôi rất vui vì Tổng thống Trump đang thoát khỏi mớ hỗn độn này, nhưng tôi cá là nếu có thể làm lại, ông ấy sẽ không bao giờ lao vào nó", ông Morgan viết trên X.
Thượng nghị sĩ Rand Paul (đảng Cộng hòa, bang Kentucky), người có mâu thuẫn với ông Trump và phản đối cuộc xung đột, viết: "Tôi ủng hộ Tổng thống Trump về hòa bình".
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (đảng Cộng hòa, bang Nam Carolina), đồng minh của ông Trump, viết: "Theo ý kiến của tôi, việc ký kết biên bản ghi nhớ sẽ có lợi cho Mỹ, vì eo biển Hormuz sẽ bắt đầu được mở cửa và các cuộc xung đột với Iran sẽ chấm dứt... Sự ổn định kinh tế có được từ việc mở cửa eo biển và chấm dứt các hành động thù địch có thể tạo ra con đường dẫn đến hòa bình vượt xa cả cuộc xung đột Iran".
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, nhà đàm phán chính của nước này phát biểu trên truyền hình sau khi nội dung thỏa thuận được công bố: "Thỏa thuận này là thất bại lịch sử của Mỹ. Mọi người sẽ xem và đánh giá nó".
