Hôm qua, truyền thông quốc tế dẫn lời Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles thông báo nước này sẽ điều một máy bay quân sự công nghệ cao để tham gia sứ mệnh quốc tế nhằm mở lại eo biển Hormuz. Vài ngày trước, Anh và Pháp cũng thông báo triển khai tàu chiến tham gia sứ mệnh này.
Các nỗ lực trên nhằm tìm cách giải tỏa sự đình trệ của eo biển Hormuz vốn đang gây nghẽn nguồn cung dầu thô, khí tự nhiên và cả các loại phân bón cùng nhiều mặt hàng khác. Trong đó, giá dầu thô liên tục ở mức cao và biến động khó lường. Đến hôm qua, giá dầu Brent lẫn WTI đều ở mức trên 100 USD/thùng.
Không những vậy, theo dự báo được các nhà phân tích của Tập đoàn tài chính J.P.Morgan đưa ra vào ngày 11.5, giá dầu có khả năng “duy trì ở mức không dưới 100 USD/thùng” cho đến hết năm nay do xung đột ở Iran, và giá trung bình cả năm 2026 có thể ở mức 97 USD/thùng.
Thậm chí, trong phân tích gửi đến Thanh Niên, S&P Global, nhà xếp hạng tín nhiệm tín dụng hàng đầu thế giới, cho rằng cần tính đến kịch bản xấu nhất là sự gián đoạn đối với năng lượng và vận chuyển của tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz kéo dài hơn. Khi đó, giá dầu Brent có thể lên đến 200 USD/thùng. Thực tế, ngay cả khi Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn, thì những bất ổn vẫn khiến cho giá dầu hồi đầu tháng 5 tăng cao hơn cả mức cao điểm trong tháng đầu tiên của cuộc chiến.
Thực tế, tuy tình hình chiến sự không còn nóng như giai đoạn đầu, nhưng việc eo biển Hormuz vẫn tiếp tục đình trệ và chưa có một giải pháp khả thi, thì việc nguồn dự trữ năng lượng của thế giới ngày càng giảm xuống càng tạo ra sức ép lớn hơn cho thị trường.
Giá dầu thô cao đã kéo theo giá nhiên liệu máy bay tăng cao. Cụ thể, nếu như trước xung đột Iran thì giá nhiên liệu máy bay trung bình ở mức 100 USD/thùng đã có lúc vượt mức 200 USD/thùng, gần đây hạ nhiệt thì vẫn neo ở mức gần 170 USD/thùng.
Mức giá trên khiến cho chi phí vận hành máy bay tăng cao. Ví dụ tại Mỹ, theo tính toán của trang Business Insider, so mức giá nhiên liệu bay từ mức 2,5 USD/gallon hồi cuối tháng 2 với mức 4,03 USD/gallon của ngày 11.5 vừa qua khiến cho chi phí đổ đầy bình nhiên liệu của máy bay Airbus A320neo tăng từ 17.500 USD (khoảng 460 triệu đồng) lên 28.200 USD (740 triệu đồng), máy bay Airbus A350 tăng từ 110.000 USD (2,9 tỉ đồng) lên 177.300 USD (4,6 tỉ đồng), Boeing 747-8 tăng từ 157.600 USD (4,1 tỉ đồng) lên 254.000 USD (6,6 tỉ đồng), Boeing 787 từ 83.500 USD (2,2 tỉ đồng) lên 134.600 USD (3,5 tỉ đồng).
Vì thế, 3 hãng hàng không hàng đầu của Mỹ là Delta, American và United đều báo cáo chi phí nhiên liệu đã tốn kém thêm từ 330 – 340 triệu USD trong quý 1/2026. Tình hình khiến cho nhiều hãng hàng không trên thế giới phải cắt giảm số lượng chuyến bay để hạn chế mức lỗ. Giữa tháng 4, KLM (Hà Lan) thông báo vừa cắt giảm 80 chuyến bay. Cuối tháng 4, Hãng hàng không Lufthansa (Đức) thông báo dự kiến tính đến tháng 10 sẽ cắt giảm tổng cộng khoảng 20.000 tuyến bay chặng ngắn. Edelweiss Air (Thụy Sĩ) thì ngừng nhiều tuyến bay đến Mỹ do lượng khách thấp mà giá nhiên liệu tăng cao. Hay Scandinavian Airlines cắt giảm 1.000 chuyến bay chỉ riêng trong tháng 4. Nhiều hãng bay cũng đã tăng phụ phí nhiên liệu để bù đắp chi phí tăng cao.
Không những giá cao, mà nguồn cung nhiên liệu cũng trở thành thách thức cho nhiều hãng hàng không. Tại châu Âu, nhu cầu nhiên liệu máy bay khoảng 1,6 triệu thùng/ngày, khả năng tự chủ của châu lục này khoảng 1,1 triệu thùng/ngày, nên phải nhập khẩu khoảng 500.000 thùng/ngày, trong đó nhập khẩu từ 350.000 – 380.000 thùng/ngày từ Trung Đông. Do các cơ sở chế biến xăng máy bay bị đánh phá và eo biển Hormuz đình trệ, nên châu Âu đang bị mất gần như toàn bộ nguồn cung từ Trung Đông. Sau khi eo biển Hormuz bị đình trệ, Mỹ tăng sản lượng xuất khẩu từ 172.000 thùng/ngày lên trung bình 372.000 thùng/ngày. Trong tổng số này, châu Âu mua khoảng 200.000 thùng/ngày nhưng vẫn chưa đủ bù đắp vào phần thiếu hụt từ nguồn cung Trung Đông. Vì thế, ước tính riêng châu Âu vẫn đang thiếu khoảng 170.000 – 180.000 thùng/ngày.
Ngày 17.4, AP dẫn lời Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) Fatih Birol cảnh báo sau 6 tuần thì châu Âu có thể cạn nguồn dự trữ nhiên liệu bay. Tuy nhiên, các hãng hàng không đã từ chối bình luận về thông tin này.
"Người Iran rõ ràng rất giỏi đàm phán, hay đúng hơn là rất khéo léo trong việc không đàm phán. Họ để người Mỹ đến Islamabad rồi lại ra về tay trắng", Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu trước sinh viên ở Marsberg, bang North Rhine-Westphalia ngày 27/4.
Ông cũng đánh giá giới lãnh đạo Iran rõ ràng "cứng rắn hơn nhiều so với những gì người khác nghĩ" trong cuộc chiến với Mỹ - Israel. Chiến sự bùng phát từ ngày 28/2 và chưa có dấu hiệu sẽ sớm kết thúc, dù các bên đang trong giai đoạn ngừng bắn. Hai bên đang gia tăng áp lực kinh tế với nhau bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu mỏ của thế giới đi qua.
Theo Thủ tướng Merz, vấn đề đối với những cuộc xung đột như vậy nằm ở chỗ "can thiệp thì dễ, rút ra mới khó" và điều đó đã được thể hiện trong chiến dịch kéo dài 20 năm của Mỹ tại Afghanistan hay cuộc chiến ở Iraq.
"Giờ đây, cả một quốc gia đang bị giới lãnh đạo Iran làm bẽ mặt, đặc biệt bởi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran", ông Merz nói. "Đó là lý do tôi hy vọng cuộc chiến này kết thúc càng sớm càng tốt".
Ông cảnh báo rằng hệ lụy của chiến sự Iran đã tác động tới kinh tế Đức. "Hiện tại tình hình vô cùng rối rắm. Xung đột khiến chúng ta tốn kém rất nhiều tiền. Cuộc chiến ở Iran đang tác động trực tiếp đến sản lượng kinh tế của chúng tôi", Thủ tướng Đức cho hay.
Theo ông, Đức vẫn sẵn sàng triển khai tàu quét mìn để giúp đảm bảo an ninh các tuyến đường vận chuyển qua eo biển Hormuz, nhưng nhấn mạnh bước đi như vậy chỉ diễn ra khi hành động thù địch đã chấm dứt.
Mỹ và Iran chưa bình luận về tuyên bố của Thủ tướng Merz.
Phát biểu của ông Merz được đưa ra hai ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hủy chuyến đi của phái đoàn đàm phán nước này tới Islamabad, Pakistan để đàm phán với phía Iran, cho rằng các cuộc thương thảo có thể được tiến hành qua điện thoại. Phái đoàn Iran trước đó có mặt tại Islamabad, song chỉ gặp gỡ giới chức Pakistan rồi rời đi tới Nga.
Vòng đàm phán Mỹ - Iran tại thủ đô Pakistan trước đó hai tuần, do Phó tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu, đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Bình luận của Thủ tướng Đức về các cuộc đàm phán đang bế tắc giữa Mỹ và Iran có nguy cơ làm sâu thêm rạn nứt trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và các đồng minh NATO, đồng thời đi ngược lại nỗ lực của ông Trump, người luôn mô tả tình hình theo hướng tích cực.
"Chúng tôi nắm mọi quân bài. Nếu Iran muốn đàm phán thì họ có thể đến gặp hoặc gọi cho chúng tôi", Tổng thống Mỹ nói trên Fox News tuần trước.
Tuy nhiên, nỗ lực đàm phán bí mật giữa hai bên dường như vẫn tiếp diễn. Hãng tin Mỹ Axios và kênh truyền hình Lebanon Al Mayadeen ngày 26/4 dẫn nguồn thạo tin cho biết phía Iran đề xuất tiến trình đàm phán hòa bình ba bước, gồm ngừng bắn hoàn toàn, thảo luận về eo biển Hormuz, sau đó mới đàm phán hạt nhân.
Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump không hài lòng với đề xuất này. Chính quyền Trump luôn khẳng định vấn đề hạt nhân Iran phải được giải quyết ngay từ đầu. Người phát ngôn Nhà Trắng Olivia Wales nói rằng Mỹ "sẽ không đàm phán thông qua báo chí" và "đã nói rõ lằn ranh đỏ của chúng tôi".
Theo chuyên gia phân tích chính sách về Iran và Trung Đông Ali Vaez, chính quyền Trump có thể đã đánh giá sai mức độ mà áp lực kinh tế có thể buộc Iran nhượng bộ. Iran coi đây là cuộc chiến mang tính sống còn và sẵn sàng chịu tổn thất lớn.
Ngược lại, ông Trump phải đối mặt với áp lực trong nước như giá xăng tăng, lạm phát và nguy cơ thiếu nhiên liệu máy bay toàn cầu có thể ảnh hưởng đến World Cup 2026 tại Bắc Mỹ vào tháng 6 và tháng 7. Tổng thống Mỹ cũng mong muốn giải quyết khủng hoảng Iran trước khi tiến hành các chuyến công du quan trọng, như chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào giữa tháng 5.
Theo Đài ABC News ngày 30.6, cảnh sát bang Jalisco của Mexico thông tin vụ việc xảy ra vào khoảng 18 giờ tối 26.6 (giờ địa phương). Nạn nhân đang có mặt trên bãi biển phía trước khu nghỉ dưỡng Marriott Puerto Vallarta thì bất ngờ bị một con cá sấu tấn công và dìm xuống biển.
Giới chức địa phương xác định nạn nhân là anh Irving Mauricio, du khách đến từ thủ đô Mexico City. Ngay sau khi sự việc xảy ra, lực lượng chức năng đã triển khai công tác tìm kiếm và cứu hộ khẩn cấp xuyên đêm. Đến sáng 27.6, thi thể của anh Mauricio đã được tìm thấy ở vị trí cách bờ khoảng 300 mét.
Sau tai nạn thương tâm trên, chính quyền địa phương đã lên tiếng nhắc nhở công chúng tuân thủ nghiêm ngặt các biển báo. Nhà chức trách khuyến cáo người dân và du khách tuyệt đối không xuống tắm tại những vùng nước được xác định có động vật hoang dã sinh sống, đặc biệt là khu vực cửa sông và rừng ngập mặn.
Đại diện khu nghỉ dưỡng Marriott khẳng định an toàn của khách hàng là ưu tiên hàng đầu. Cơ sở này cho biết đã bố trí đầy đủ hệ thống biển báo, cắm cờ đỏ cảnh báo nguy hiểm và duy trì lực lượng tuần tra ban đêm tại bãi biển.
Phía khu nghỉ dưỡng cũng nhấn mạnh họ thường xuyên rà soát các quy trình an toàn, đào tạo nhân viên ứng phó sự cố và luôn phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng. Marriott đã gửi lời chia buồn sâu sắc đến gia đình nạn nhân, đồng thời cam kết cung cấp các hỗ trợ cần thiết theo chính sách của công ty.
Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Pete Hegseth đã lên kế hoạch gây sốc cho các lãnh đạo quân sự NATO tại Brussels vào tháng trước với thông báo cắt giảm sâu hơn lực lượng Mỹ tại châu Âu. Tuy nhiên, đề xuất này đã bị bác bỏ sau khi vấp phải sự phản đối từ Ngoại trưởng Marco Rubio, người đồng thời là Cố vấn An ninh Quốc gia của Tổng thống Donald Trump, và các quan chức cấp cao khác.
Theo Wall Street Journal, ông Hegseth dự định tuyên bố Mỹ sẽ cắt giảm thêm quân số tại châu Âu, vượt ra ngoài việc hủy bỏ triển khai một lữ đoàn thiết giáp đến Ba Lan và rút một lữ đoàn bộ binh khỏi Romania. Tuy nhiên, thay vì đưa ra thông báo gây chấn động, Bộ trưởng Hegseth chỉ cho biết Mỹ sẽ tiến hành xem xét lại các hoạt động của lực lượng ở châu Âu, một quá trình có thể kéo dài tới 6 tháng.
Sự việc này cho thấy sự chia rẽ trong chính quyền Mỹ về tốc độ và phạm vi của việc cắt giảm quân số tại châu Âu. Trong khi Tổng thống Trump thường xuyên chỉ trích các nước NATO không chi đủ cho quốc phòng, thì những đề xuất cứng rắn của Bộ trưởng Hegseth đã khiến các đồng minh và một số nghị sĩ Mỹ lo ngại về những thiệt hại lâu dài cho liên minh và nguy cơ "khuyến khích" Nga.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc, ông Sean Parnell, cho biết, Bộ trưởng Hegseth đã đảm bảo thông điệp của mình phù hợp với các mục tiêu của Tổng thống Trump và không muốn can thiệp vào phạm vi quyết định của Nhà Trắng.
Số lượng binh sĩ Mỹ và chi tiêu quốc phòng của các đồng minh dự kiến sẽ là tâm điểm khi Tổng thống Trump gặp gỡ các nhà lãnh đạo NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) vào tuần tới. Các quan chức NATO hy vọng hội nghị thượng đỉnh này sẽ thể hiện sự đoàn kết với Mỹ và ủng hộ Ukraine, nhưng lo ngại căng thẳng với ông Trump có thể làm lu mờ mục tiêu đó.
Thậm chí, các quan chức NATO đang xem xét hủy bỏ kế hoạch tổ chức một hội nghị thượng đỉnh khác vào năm tới tại Albania, một diễn biến đã được Reuters đưa tin trước đó.
Tổng thống Trump đã tái khẳng định quan điểm của mình trên mạng xã hội vào ngày 2/7: “Mỹ chi nhiều tiền cho NATO hơn bất kỳ quốc gia nào khác, vượt xa tất cả, để bảo vệ họ mà không thu được bất kỳ lợi ích nào từ việc đó”, ông nói.
Thông điệp cứng rắn của ông Hegseth
Chiến lược quốc phòng của Lầu Năm Góc được ban hành vào tháng 1 đã báo hiệu việc Mỹ sẽ giảm sự hiện diện quân sự ở châu Âu để tập trung vào khu vực Tây Thái Bình Dương và Tây bán cầu. Mục tiêu là giao cho các quốc gia châu Âu trách nhiệm chính trong việc phòng thủ thông thường của lục địa.
Vào tháng 5, Bộ trưởng Hegseth đã đột ngột hủy bỏ kế hoạch luân chuyển một lữ đoàn thiết giáp từ Fort Hood, Texas đến Ba Lan. Quyết định này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các nghị sĩ lưỡng đảng và các quan chức Ba Lan vì thiếu sự tham vấn. Thậm chí, Tổng thống Trump cũng bất ngờ và đã gọi điện cho ông Hegseth để hỏi tại sao lại "đối xử tệ bạc" với một đồng minh quan trọng như vậy.
Sau đó, ông Trump tuyên bố sẽ điều 5.000 binh sĩ đến Ba Lan, nhưng cho đến nay chưa có thêm binh sĩ nào được triển khai.
Viễn cảnh cắt giảm quân số của Mỹ ở châu Âu vẫn đang hiện hữu. Bộ trưởng Hegseth và trợ lý chính sách hàng đầu Elbridge Colby, người được biết đến với quan điểm ưu tiên hạn chế các nghĩa vụ của Mỹ bên ngoài châu Á, đã đặc biệt quyết đoán trong việc thu hẹp lực lượng Mỹ đóng tại châu Âu.
Cuộc chiến với Iran đã mang đến cơ hội mới để xem xét lại các cam kết về quân số. Trong khi Anh cung cấp căn cứ cho máy bay ném bom tầm xa của Mỹ tấn công Iran, Tây Ban Nha lại từ chối. Sau khi Thủ tướng Đức chỉ trích chiến lược Iran của chính quyền Mỹ, ông Trump đã đe dọa rút quân khỏi Đức.
Những động thái này đã khiến các nghị sĩ Quốc hội lo ngại. Họ đã đưa các điều khoản vào dự thảo luật chi tiêu quân sự, cấm Bộ Quốc phòng giảm quân số xuống dưới 76.000 ở châu Âu mà không có sự xem xét rủi ro từ Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân.
Trong bài phát biểu công bố kế hoạch dự tính tái bố trí lực lượng, Bộ trưởng Hegseth đã nhắm thẳng vào châu Âu: “Đừng nhầm lẫn - đây sẽ là một cân nhắc thực sự. Mọi kế hoạch sẽ nhằm đảm bảo rằng NATO đang tiến nhanh và không thể đảo ngược hướng tới việc châu Âu đảm nhận trách nhiệm chính trong việc bảo vệ châu Âu".
