Có nên cho thuê vỉa hè để giải quyết bài toán kinh tế
Sở Xây dựng Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND TP về thí điểm quản lý, sử dụng vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị và kinh tế đêm.
Theo dự thảo, các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh có thể trả phí để thuê một phần mặt bằng dưới lòng đường, vỉa hè phục vụ hoạt động kinh doanh. Mức phí dao động từ 20.000-45.000 đồng/m²/tháng tùy khu vực, vị trí.
Đáng chú ý, không phải tuyến phố nào cũng được triển khai thí điểm. Thành phố đưa ra hàng loạt điều kiện như không thuộc khu vực bảo tồn di tích lịch sử – văn hóa, không xảy ra ùn tắc giao thông, vỉa hè rộng tối thiểu 3m và phải đảm bảo phần lối đi cho người đi bộ ít nhất 1,5m.
Ngoài ra, ít nhất 50% hộ dân, hộ kinh doanh trên tuyến phố phải đồng thuận thì việc thí điểm mới được triển khai.
Theo dự thảo, việc thí điểm sẽ triển khai theo 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu thực hiện tại một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, sau đó mở rộng ra khu vực Vành đai 1 rồi Vành đai 3.
Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng việc cho thuê có trả phí sẽ hạn chế tình trạng lấn chiếm trái phép, tạo thêm nguồn thu ngân sách và giúp quản lý hiệu quả hơn hoạt động kinh doanh vỉa hè.
Theo KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, nhấn mạnh vỉa hè bản chất là không gian dành cho người đi bộ và cho rằng đề xuất cho thuê vỉa hè có thể nảy sinh mâu thuẫn về lợi ích giữa việc lấy lại vỉa hè để quy hoạch đô thị văn minh với việc cho thuê và quản lý. “Nếu cho thuê, liệu vỉa hè có còn không gian cho người đi bộ hay không? Chúng ta cần nghiên cứu kỹ lưỡng để bảo vệ công sản, đảm bảo không cá nhân hay tổ chức nào có thể lợi dụng tài sản công để biến thành lợi ích tư”, ông Ánh nêu.
Khi lập lại trật tự vỉa hè lòng đường, xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm, bà con buôn bán nhỏ và người thu nhập thấp là đối tượng phải hy sinh đầu tiên. Tuy nhiên, theo KTS Trần Huy Ánh, “không thể thỏa hiệp nửa vời, mà cần có giải pháp đồng bộ”, bởi lẽ khó có thể lấy “cái nghèo” để biện minh cho sự tùy tiện, mất an toàn giao thông, mất vệ sinh đô thị, an toàn thực phẩm…
Theo KTS Trần Huy Ánh, giải pháp tốt nhất để hài hòa cả hai mục tiêu “lập lại trật tự vỉa hè – kỷ cương trật tự đô thị” và sinh kế của người dân là cần bố trí nơi buôn bán cho các gánh hàng rong, trà đá vỉa hè hoặc các hộ kinh doanh mặt đường. Đây là việc làm khó, nhưng có thể tham khảo nhiều bài học thành công tại Singapore có các khu chợ ẩm thực rất nổi tiếng cho các hộ kinh doanh ăn uống. Hay các khu phố ẩm thực tại các thành phố Seoul (Hàn Quốc), Đài Bắc (Đài Loan) và rất nhiều thành phố khác tại châu Âu…
Ông cũng băn khoăn các tiêu chí Hà Nội đưa ra để thí điểm cho thuê vỉa hè vẫn còn nhiều ẩn số khi triển khai, chẳng hạn thế nào là đủ lối đi cho người đi bộ khi mật độ, cường độ hoạt động đô thị mỗi tuyến phố một khác? Hoặc khi cho thuê gây ách tắc cục bộ, cần giải tỏa mà người được thuê chìa “hợp đồng cho thuê vỉa hè” thì các cơ quan chức năng căn cứ vào đâu để xử lý? Đặc biệt, mỗi vị trí vỉa hè gắn liền với một hộ gia đình mặt đường, để các hộ kết nối từ nhà ra phố hợp pháp, nếu cho thuê mà xảy ra tranh chấp thì xử lý thế nào?
Còn theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa xã hội, đề xuất của Hà Nội cần được nhìn nhận một cách bình tĩnh, thận trọng. Không nên cực đoan coi đây là giải pháp “mở khóa” cho kinh tế vỉa hè, cũng không nên vội vàng xem là sự hợp thức hóa tình trạng lấn chiếm. Thực tế cho thấy nếu chỉ cấm tuyệt đối nhưng không quản lý được thì dễ dẫn đến lấn chiếm tự phát, thu phí không chính thức, tiêu cực trong xử lý vi phạm. Vì vậy, đề xuất cho thuê trong khuôn khổ, có tiêu chí, thời hạn và thu phí là một hướng có thể cân nhắc.
Tuy nhiên, nữ đại biểu cũng lưu ý “ranh giới ở đây rất mong manh”. Làm tốt thì chính sách giúp minh bạch hóa một thực tế đang tồn tại, tạo sinh kế hợp pháp, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm và tăng nguồn thu ngân sách. Ngược lại, làm không chặt thì sẽ biến thành hợp thức hóa lấn chiếm, làm suy giảm quyền đi bộ và tạo thêm cơ chế xin – cho trong quản lý đô thị.
Bà Nga nhấn mạnh nguyên tắc cao nhất phải là vỉa hè có thể được khai thác tạm thời, nhưng không được thương mại hóa như một mặt bằng kinh doanh thông thường. Quyền đi bộ, an toàn giao thông, trật tự đô thị và lợi ích công cộng phải đứng trước lợi ích kinh doanh của một nhóm chủ thể cụ thể.
Đề xuất trên nhanh chóng nhận được nhiều ý kiến từ các hộ kinh doanh nhỏ tại Hà Nội, đặc biệt ở khu vực phố cổ – nơi nhiều gia đình sống dựa vào hoạt động buôn bán vỉa hè suốt nhiều năm.
Chị Hoàng Loan, hộ kinh doanh tại phố Hàng Bè cho biết trước đây khi thành phố siết quản lý vỉa hè, nhiều hộ phải dọn toàn bộ hàng hóa vào trong nhà khiến việc buôn bán gặp nhiều khó khăn. “Nếu thành phố cho thuê vỉa hè với mức 45.000 đồng/m²/tháng thì tôi đồng ý, vì như thế người kinh doanh sẽ dễ thở hơn, ổn định hơn để còn sinh sống. Chúng tôi chủ yếu sống nhờ buôn bán nên nếu có cơ chế phù hợp để vừa kinh doanh vừa đúng quy định thì rất mừng”, chị nói.
Còn bà Kim Hải, người dân phố Lương Văn Can (phường Hoàn Kiếm) cho rằng việc cho thuê vỉa hè nếu được quản lý bài bản sẽ minh bạch và công bằng hơn tình trạng lấn chiếm tự phát như hiện nay.
“Vỉa hè là tài sản công cộng nên nếu sử dụng để kinh doanh thì việc nộp phí vào ngân sách là hợp lý. Trước đây nhiều hộ vẫn lấn chiếm để buôn bán nhưng Nhà nước không thu được nguồn thu nào. Nếu tổ chức cho thuê công khai, khu nào đủ điều kiện mới được làm và vẫn đảm bảo lối đi cho người dân thì sẽ minh bạch hơn rất nhiều”, bà Hải nói.
Theo bà, thay vì “cấm rồi lại tái lấn chiếm”, việc đưa hoạt động kinh doanh vỉa hè vào khuôn khổ quản lý có thể giúp thành phố vừa đảm bảo trật tự đô thị, vừa giữ được sinh kế cho người lao động.
Nhiều ý kiến cho rằng kinh tế vỉa hè từ lâu đã trở thành một phần đời sống đô thị Hà Nội, đặc biệt tại các tuyến phố du lịch và khu vực phát triển kinh tế đêm. Nếu được quản lý bài bản, việc cho thuê có thể giúp hạn chế tình trạng lấn chiếm tự phát, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho ngân sách.
Chủ yếu vẫn do phương thức quản lý
Lại không ít ý kiến cho rằng, sau thời gian thành phố ra quân siết trật tự đô thị, diện mạo nhiều tuyến phố đã thay đổi rõ rệt. Hà Nội cần ưu tiên xây dựng hình ảnh đô thị văn minh thay vì mở rộng kinh doanh trên vỉa hè.
Du khách thích sự nhộn nhịp của phố cổ, nhưng họ cũng cần một thành phố sạch sẽ, thông thoáng. Nếu quản lý không chặt, tình trạng rác thải, nước thải, tiếng ồn và lấn chiếm sẽ quay trở lại rất nhanh. Không ít tuyến phố trung tâm từng nhiều lần tái diễn cảnh hàng quán, xe máy lấn kín vỉa hè sau mỗi đợt ra quân xử lý.
Vì vậy, nhiều người cho rằng bài toán quan trọng nhất không nằm ở việc có cho thuê hay không, mà là khả năng quản lý thực tế của chính quyền địa phương.
Công trình cầu đi bộ qua sông Sài Gòn được Nutifood tài trợ như một món quà tri ân người tiêu dùng và người dân TP.HCM. Dự án khởi công vào cuối tháng 3.2025, đang chạy nước rút thi công để hoàn thiện, đưa vào khai thác đúng dịp 2.9 tới.
Với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỉ đồng, cây cầu kỳ vọng sẽ trở thành điểm nhấn kiến trúc - văn hóa mới của thành phố, đồng thời mở ra thêm một không gian công cộng hiện đại, góp phần nâng cao trải nghiệm đô thị và chất lượng sống cho người dân.
Theo văn bản đề xuất vừa gửi UBND TP.HCM, NutiFood muốn được đầu tư hệ thống chiếu sáng 3D mapping và không gian trải nghiệm trên cầu. Theo đó, ngoài việc ngắm cảnh quan, người dân/du khách còn có cơ hội trải nghiệm đặc biệt với việc tham gia các trò chơi mô phỏng 3D và tương tác trực tiếp với hệ radar cùng âm thanh được thiết kế bởi hệ thống 3D mapping có tương tác.
Cùng với đó, bên dưới dạ cầu (mặt bên phía Bảo tàng) sẽ là màn nước phun áp lực cao dài 140m (giữa mố cầu 2 bên) tạo thành màn chiếu từ dạ cầu xuống dưới mặt nước, giữa khu vực giữa cầu sẽ có các máy chiếu 3D laser phối hợp với nhau tạo thành màn hình 3D với kích thước rộng 80m x cao 10m.
Màn chiếu 3D laser này sẽ phục vụ các nội dung hình ảnh/video về lịch sử, văn hóa, sự tích dân gian... hoặc các nội dung tuyên truyền cộng đồng, thông điệp đô thị, giáo dục môi trường và hoạt động văn hóa nghệ thuật công cộng... hay các sự kiện, lễ hội lớn. Hình ảnh sẽ được kết hợp cùng hệ thống âm thanh 2 bên bờ sông tạo nên các điểm nhấn đặc trưng của cầu đi bộ.
Ngoài ra, NutiFood muốn 2 bên mố cầu sẽ được làm hệ thống nhạc nước để có thể trình diễn vào thời gian cố định của các ngày trong tuần, giúp người dân tham gia các hoạt động về đêm cũng như phát triển kinh tế, cộng đồng.
Sau khi hoàn thành các hạng mục, có thể hình dung: Khi có các sự kiện lớn, khu vực giữa cầu sẽ được "biến hóa" thành sân khấu trung tâm. Sân khấu này được lắp ráp nâng cao hơn lan can cầu, phục vụ biểu diễn nghệ thuật. Cùng với đó, hệ màn hình LED sẽ được lắp dọc theo 2 bên bờ sông, giúp người dân và du khách có thể theo dõi các biểu diễn nghệ thuật trên cầu.
Phía Nutifood đề nghị UBND TP xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư bổ sung các hạng mục nêu trên, toàn bộ chi phí triển khai sẽ do công ty tài trợ. Do thời gian hoàn thành dự án vào 2.9 đã cận kề nên trong trường hợp chủ trương trên được chấp thuận, Nutifood muốn được tiến hành triển khai song song các hạng mục thiết kế chi tiết và thi công.
Trường hợp hạng mục nào hoàn thành mà chưa được chấp thuận hoàn công, công ty cam kết sẽ chỉnh sửa đúng thiết kế được phê duyệt của cơ quan chức năng.
Ngày 10.4, UBND P.Hoành Bồ tổ chức hội nghị công bố Quy hoạch 1/500 và triển khai giải phóng mặt bằng Dự án Nhà máy điện gió Quảng Ninh 1.
Theo quy hoạch, dự án có quy mô nghiên cứu khoảng 92,54 ha, với công suất thiết kế 200 MW, thuộc nhóm các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn trên địa bàn tỉnh. Hệ thống dự kiến lắp đặt 32 tuabin gió, mỗi tuabin công suất khoảng 6,25 MW, chiều cao cột trụ khoảng 130 m.
Đáng chú ý, nhà máy dự kiến đạt sản lượng điện khoảng 600 triệu kWh/năm, hệ số công suất khoảng 35%, góp phần bổ sung nguồn điện sạch, ổn định cho hệ thống điện quốc gia.
Dự án do Liên danh Công ty CP tập đoàn đầu tư xây dựng Cường Thịnh Thi và Công ty CP EA Súp 5 làm chủ đầu tư.
Quy hoạch chi tiết 1/500 xác định rõ các vị trí lắp đặt trụ turbine, hệ thống hạ tầng kỹ thuật phụ trợ và hành lang an toàn, đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học.
Bên cạnh vai trò cung cấp điện, dự án còn góp phần tạo việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực Hoành Bồ và vùng lân cận, đồng thời nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu nguồn điện của tỉnh Quảng Ninh.
Ngay sau khi quy hoạch được duyệt, P.Hoành Bồ đã ban hành Kế hoạch về việc thu hồi đất, điều tra khảo sát đo đạc và kiểm đếm thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho phần diện tích thuộc địa giới của phường. Cụ thể, dự án sẽ ảnh hưởng đến diện tích đất tại các khu phố: Cài, Khe Lèn, Vườn Cau, Vườn Rậm, Đồng Bé, Đồng Vang và Trại Me.
Việc phê duyệt dự án điện gió quy mô lớn này được đánh giá là bước đi quan trọng trong lộ trình phát triển năng lượng sạch, hướng tới mục tiêu giảm phát thải và phát triển bền vững của Quảng Ninh trong giai đoạn tới.
Doanh nghiệp tư nhân không còn đứng ở cuối chuỗi giá trị với vai trò nhà đầu tư, mà đang tham gia từ giai đoạn nghiên cứu, kết nối nguồn lực và chuẩn bị nền tảng cho những động lực tăng trưởng mới. Câu chuyện của KITA Group tại FTZ Đà Nẵng 2026 là một ví dụ điển hình cho xu hướng đó.
Một FTZ thành công cần nhiều hơn một bản quy hoạch
Tại Hội thảo "Mô hình phát triển Khu kinh tế tự do (FTZ) - Kinh nghiệm thế giới và bối cảnh Việt Nam", các chuyên gia trong nước và quốc tế đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm về quá trình hình thành và phát triển các FTZ thành công trên thế giới. Điểm chung được nhắc đến là thành công của một FTZ không chỉ nằm ở quy hoạch hay hạ tầng, mà còn phụ thuộc vào khả năng hình thành một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, nơi logistics, công nghiệp, thương mại, công nghệ và đô thị được kết nối trong cùng một chiến lược dài hạn.
Hội thảo "Mô hình phát triển Khu kinh tế tự do (FTZ) - Kinh nghiệm thế giới và bối cảnh Việt Nam đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm về quá trình hình thành và phát triển các FTZ thành công trên thế giới.
Nếu FTZ được xem là bài toán về xây dựng một hệ sinh thái tăng trưởng mới, thì đây cũng chính là góc nhìn mà KITA Group lựa chọn khi tham gia vào quá trình nghiên cứu và phát triển FTZ Đà Nẵng.
Theo nội dung thống nhất tại Hội thảo, KITA Group sẽ tham gia nghiên cứu, đề xuất định hướng phát triển, xúc tiến và chuẩn bị đầu tư đối với Phân khu số 6 (VT6) và Phân khu số 7 (VT7) thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Trong đó, VT6 có quy mô khoảng 154ha, được định hướng phát triển thương mại, dịch vụ và logistics, đóng vai trò trung tâm dịch vụ - hậu cần hỗ trợ FTZ. VT7 có quy mô khoảng 401ha, được định vị triển khoa học công nghệ, kinh tế số và đổi mới sáng tạo, trở thành động lực tăng trưởng dài hạn của FTZ Đà Nẵng.
Trong quá trình này, KITA Group sẽ đảm nhận vai trò đầu mối nghiên cứu chiến lược, kết nối các đối tác và đơn vị tư vấn trong nước, quốc tế để đề xuất mô hình phát triển phù hợp cho FTZ Đà Nẵng. Định hướng của doanh nghiệp không chỉ tập trung vào từng phân khu riêng lẻ mà hướng tới việc kết nối VT6 và VT7 với hệ sinh thái cảng Liên Chiểu, logistics, công nghiệp, thương mại - dịch vụ và không gian đô thị phía Tây Bắc thành phố, trong đó có khu đô thị Golden Hills, góp phần hình thành một cấu trúc kinh tế - đô thị tích hợp, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của FTZ Đà Nẵng trong tương lai.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Duy Kiên - Chủ tịch Hội đồng sáng lập KITA Group cho biết sau khi mở rộng không gian phát triển, Đà Nẵng đang sở hữu những điều kiện hiếm có để trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của khu vực miền Trung.
"Chúng tôi đánh giá cao tầm nhìn của Đà Nẵng và mong muốn là nhà đầu tư đồng hành cùng thành phố, DSEZA và các đối tác quốc tế trong nghiên cứu, phát triển và thu hút đầu tư vào FTZ, góp phần hình thành một hệ sinh thái kinh tế hiện đại, kết nối cảng biển, logistics, công nghệ và đô thị", ông Nguyễn Duy Kiên chia sẻ.
Khi doanh nghiệp không còn đứng ở cuối chuỗi phát triển
Nếu trước đây doanh nghiệp thường xuất hiện khi quy hoạch đã hoàn thiện và cơ hội đầu tư đã hình thành, thì ngày nay khu vực tư nhân đang tham gia ngày càng sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, chuẩn bị và kết nối nguồn lực cho các mô hình phát triển mới.
Với KITA Group, việc tham gia nghiên cứu FTZ Đà Nẵng không đơn thuần xuất phát từ một cơ hội đầu tư. Điều đáng chú ý hơn là cấu trúc phát triển của FTZ có nhiều điểm tương đồng với định hướng xây dựng hệ sinh thái mà doanh nghiệp đang theo đuổi.
Đại diện Tập đoàn KITA Group và Ban Quản lý Khu công nghệ cao & các khu công nghiệp Đà Nẵng cùng các đối tác kí kết thỏa thuận hợp tác về việc nghiên cứu các vị trí thuộc Khu thương mại tự do tại thành phố Đà Nẵng.
Về bản chất, FTZ là mô hình phát triển dựa trên khả năng kết nối. Đây cũng là cách KITA Group tiếp cận chiến lược phát triển của mình trong nhiều năm qua. Lợi thế của KITA Group không chỉ nằm ở quy mô quỹ đất hay kinh nghiệm phát triển đô thị. Điều đáng chú ý hơn là quá trình mở rộng hoạt động của doanh nghiệp trong nhiều năm qua đang tạo ra một cấu trúc tương đối gần với những thành tố cốt lõi của một FTZ hiện đại: Đô thị, hạ tầng, logistics, thương mại, kết nối quốc tế và các dịch vụ hỗ trợ phát triển.
Trong nhiều năm, doanh nghiệp thường được nhắc đến như những chủ thể tham gia vào tăng trưởng. Nhưng từ câu chuyện FTZ Đà Nẵng, có thể thấy một vai trò mới đang dần hình thành. Doanh nghiệp không chỉ đầu tư vào các động lực tăng trưởng, mà đang tham gia vào quá trình kiến tạo những động lực đó ngay từ giai đoạn đầu.
