Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu phức hợp Trung Nam Hải nằm giữa trung tâm thủ đô Bắc Kinh. Đây là lần đầu tiên ông Trump được mời đến Trung Nam Hải, và cũng là lãnh đạo nước ngoài hiếm hoi đặt chân vào khu vực được mệnh danh là “Nhà Trắng” của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.
Hai lãnh đạo bắt tay, chụp ảnh lưu niệm rồi dự tiệc trà và bữa trưa làm việc, những hoạt động cuối cùng trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Trung Quốc.
Ông Trump từng thăm Trung Quốc và tới Tử Cấm Thành hồi năm 2017 ở nhiệm kỳ đầu tiên, song khi đó không vào Trung Nam Hải. Quần thể này được xây dựng từ thế kỷ 12, là vườn ngự uyển và nơi nghỉ của hoàng tộc thời phong kiến. Sau năm 1949, một phần quần thể trở thành công viên công cộng, phần còn lại trở thành trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc.
Trong chuyến thăm lần này, ông Tập đích thân dẫn ông Trump đi qua các khu vườn và đình đài trong Trung Nam Hải, thông qua phiên dịch viên, giới thiệu lịch sử của khu phức hợp trước khi hai phái đoàn bước vào hội đàm.
“Những cây ở bên này đều đã hơn 200-300 năm tuổi”, ông Tập vừa nói vừa chỉ tay về một số gốc cây trong lúc đi dạo với ông Trump. “Bên kia có một số cây hơn 400 năm tuổi”.
“Chúng sống lâu vậy sao?”, Tổng thống Mỹ đáp lại.
“Ở những khu khác còn có những cây 1.000 năm tuổi”, ông Tập tiếp tục.
Ông Trump đã hỏi ông Tập rằng Trung Quốc có tiếp đón các nguyên thủ nước ngoài khác tại đây không.
“Rất hiếm. Ban đầu chúng tôi hoàn toàn không tiến hành các hoạt động đối ngoại ở đây, và ngay cả về sau, nơi này cũng chỉ được sử dụng cực kỳ hạn chế”, ông Tập đáp lại, nhấn mạnh tính chất “đặc biệt khép kín và biệt lập” của địa điểm này.
Lãnh đạo Trung Quốc giới thiệu cho ông chủ Nhà Trắng hai cây bách cổ gọi là “liên lý bách” (lianli bai), thuật ngữ để chỉ các cây cổ thủ có bộ rễ riêng, nhưng thân và cành của chúng đan chặt vào nhau sau hàng trăm năm phát triển cạnh nhau.
Trong văn hóa phương Đông, đây là biểu tượng của tình yêu thủy chung hay sự gắn kết bền chặt, không thể chia rời. “Hai cái cây này đã gắn liền thành một. Chúng hơn 100 năm tuổi”, ông Tập nói với ông Trump.
Theo bình luận viên Lee Beul-chan của Chosun, “liên lý bách” được sử dụng như hình ảnh ẩn dụ cho quan hệ Mỹ – Trung. Hai nước có thể cạnh tranh gay gắt, nhưng lợi ích kinh tế, tài chính và địa chính trị đã khiến họ gắn chặt với nhau đến mức khó tách rời hoàn toàn.
“Thông điệp mà ông Tập muốn truyền tải tới ông Trump là ‘sức mạnh của Trung Quốc đã trường tồn hàng trăm năm’ và ‘quan hệ Mỹ – Trung sau cùng cũng khó tránh khỏi việc đan xen chặt chẽ vào nhau'”, một nguồn tin ngoại giao ở Bắc Kinh nói.
Khi Tổng thống Mỹ tỏ ra thích thú với “hoa nguyệt quý” trong Trung Nam Hải và khen đây là loại hoa “đẹp nhất trên đời”, Chủ tịch Trung Quốc nói sẽ gửi hạt giống loại hồng bản địa này cho ông. “Tôi rất thích điều đó”, ông Trump đáp lại.
Đoạn trao đổi nhanh chóng trở thành một trong những khoảnh khắc đáng chú ý của chuyến thăm. Theo Republic World, hình ảnh tặng hạt giống hoa hồng có nhiều ý nghĩa. Hoa hồng thường gắn với tình hữu nghị và sự kiên nhẫn, nhưng cũng có gai, phần nào phản ánh mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh đầy phức tạp giữa Washington và Bắc Kinh.
Chủ tịch Tập sau đó giải thích rằng ông mời Tổng thống Trump đến Trung Nam Hải nhằm “đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017”. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc mời ông Trump đến và làm việc tại Trung Nam Hải còn nằm trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng hình ảnh siêu cường ngang hàng với Mỹ.
Trung Nam Hải được ví như “trái tim quyền lực” của Trung Quốc thời hiện đại, là nơi nhiều lãnh đạo cấp cao nước này sinh sống và làm việc. Khu phức hợp được bảo vệ nghiêm ngặt, do đơn vị an ninh tinh nhuệ phụ trách. Hình ảnh khu vực thường được làm mờ trên các nền tảng bản đồ số Trung Quốc.
Dưới thời cựu tổng thống Barack Obama, khái niệm G2 đã xuất hiện, nhằm mô tả vai trò trung tâm của Mỹ và Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu, nhưng chưa bao giờ được Washington chính thức chấp nhận. Do đó, trong chuyến thăm của ông Trump, Bắc Kinh đã xây dựng hàng loạt hình ảnh để củng cố cảm giác về một cuộc gặp giữa hai lãnh đạo đang cùng quản lý trật tự quốc tế.
Tổng thống Trump cũng đã đề cập đến khái niệm G2 khi trả lời phỏng vấn Fox News sau cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập ngày 14/5.
“Đây là hai quốc gia vĩ đại. Tôi gọi đó là G2. Đây là G2”, ông Trump nói. “Tôi nghĩ sự kiện này sẽ là một khoảnh khắc rất quan trọng trong lịch sử”.
“Ông Tập đã làm được điều mà các lãnh đạo Trung Quốc tìm kiếm suốt nhiều năm, đưa một tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh như một người ngang hàng không thể tranh cãi”, Julian Gewirtz, cố vấn phụ trách Trung Quốc tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời cựu tổng thống Joe Biden, nói với Washington Post.
Trong lịch sử hiện đại, chỉ một số ít nguyên thủ nước ngoài được lãnh đạo Trung Quốc tiếp đón tại Trung Nam Hải.
Năm 1972, chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông đã mời ông Richard Nixon tới Trung Nam Hải trong chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ đến Trung Quốc, mở đường cho tiến trình hâm nóng quan hệ song phương.
Các tổng thống Mỹ khác như George W. Bush và Barack Obama cũng đã đến Trung Nam Hải khi thăm Trung Quốc năm 2002 và 2014. Lãnh đạo thế giới gần đây nhất đặt chân đến Trung Nam Hải là Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong hai chuyến thăm vào năm 2024 và 2025.
Vào 18 giờ 35 hôm 5.7 (giờ Nhật Bản), tàu thăm dò Hayabusa2 đã hoàn tất việc bay ngang ở khoảng cách gần đối với tiểu hành tinh Torifune, trong cuộc thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng sử dụng một con tàu đẩy chệch hướng tiểu hành tinh có nguy cơ đe dọa trái đất trong tương lai.
Di chuyển với tốc độ hơn 18.000 km/giờ, tàu thăm dò Nhật Bản hông được thiết kế để đâm vào Torifune như sứ mệnh được Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) triển khai năm 2022 đối với tiểu hành tinh Dimorphos.
Thay vào đó, các nhà khoa học muốn kiểm chứng liệu họ có thể điều khiển một cách chính xác đường đi của tàu thăm dò, chuẩn bị trước cho khả năng làm chệch hướng một tiểu hành tinh nếu cần.
Nhiệm vụ của Hayabusa2 là bay cách tiểu hành tinh trong vòng 800 m.
AFP dẫn lời một người phát ngôn của JAXA nhưng không nêu tên cho hay tàu Hayabusa2 đã hoàn thành nhiệm vụ bay ngang Torifune và con tàu hiện vẫn hoạt động bình thường.
Kênh phát trực tiếp của JAXA trên YouTube ghi lại hình ảnh các nhà khoa học vỗ tay chúc mừng nhau ở trung tâm điều khiển tại Nhật Bản sau khi nhận được tín hiệu từ con tàu.
"Tôi thật sự hồi hộp, không thể ngồi yên…Thế nhưng tôi rất mừng cuối cùng chúng tôi cũng chứng kiến con tàu hoàn tất hành trình", một nhà khoa học phát biểu trên kênh của YouTube.
Nếu con tàu được xác nhận thực sự bay cách Torifune trong phạm vi 800 m, sứ mệnh sẽ đánh dấu một trong những lần tiếp cận gần nhất mà tàu vũ trụ trái đất từng được thực hiện đối với một tiểu hành tinh gần địa cầu.
Để cho thấy nhiệm vụ trên khó đến mức nào, chuyên gia Yuya Mimasu của JAXA so sánh điều này giống như một người tìm cách bắn thủng đồng xu 1 yen ở khoảng cách từ Okinawa đến Hokkaido.
Khi châu Âu phải chống chọi với đợt nắng nóng gay gắt của mùa hè, nhiệt độ tăng cao đã bộc lộ những giới hạn của cơ sở hạ tầng giao thông ở các quốc gia như Vương quốc Anh, nơi mặt đường bị chảy mềm và đường ray xe lửa bị cong vênh.
Nhựa đường mềm đi khi gặp nhiệt độ cao và cứng lại trong thời tiết lạnh hơn, vì vậy các nước thường lựa chọn các cấp độ nhựa đường khác nhau tùy thuộc vào khí hậu của mình.
Châu Âu có truyền thống sử dụng loại nhựa đường có độ đâm xuyên mềm hơn. Chất kết dính được thiết kế để giữ được sự linh hoạt trong mùa đông băng giá và giảm thiểu tình trạng nứt nẻ do sương giá gây ra. Mặc dù vậy, trong các đợt sóng nhiệt kéo dài, chúng bắt đầu mềm đi, khiến đường sá bị biến dạng hoặc xảy ra hiện tượng "biến tính/chảy mồ hôi" nhựa đường.
Phần lớn mạng lưới đường bộ của châu Âu bao gồm các bề mặt nhựa đường cũ hơn, được xây dựng cho điều kiện thời tiết mát mẻ và ẩm ướt hơn. Việc đơn thuần chuyển sang sử dụng loại nhựa đường cứng hơn không phải là một giải pháp khả thi, bởi đường sá cũng phải chống chịu qua những mùa đông dài mà không bị giòn và nứt nẻ.
Sự tương phản về mặt kỹ thuật này đã trở nên đặc biệt rõ ràng khi châu Âu đang phải trải qua một trong những đợt nắng nóng gay gắt nhất trong những năm gần đây.
Đan Mạch đã ghi nhận ngày nóng nhất kể từ khi các số liệu bắt đầu được thu thập vào năm 1874, với nhiệt độ lên tới 37°C, Thụy Sĩ chạm mốc 38,8°C tại Basel, trong khi Cộng hòa Séc ghi nhận mức kỷ lục 40,8°C tại Doksany. Vương quốc Anh cũng ghi nhận ngày tháng 6 nóng nhất từ trước đến nay, với nhiệt độ đạt 37,3°C.
Nắng nóng cực đoan đã bắt đầu làm gián đoạn các mạng lưới giao thông trên khắp châu lục.
Tại Đức, các dịch vụ xe điện mặt đất ở Leipzig và Nuremberg đã phải tạm dừng sau khi nhựa đường xung quanh đường ray bị mềm ra, chảy vào đường ray và các hệ thống bẻ ghi (thiết bị chuyển ray), sau đó cứng lại khiến các đoạn mạng lưới này trở nên mất an toàn. Các đơn vị vận hành đường sắt cũng khuyên hành khách nên tránh các chuyến đi không thực sự cần thiết.
Pháp cũng phải đối mặt với những thách thức tương tự. Việc tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao đã làm mềm nhựa đường trên các con đường và vỉa hè, với nhiệt độ bề mặt leo dốc lên trên 60°C. Khi nhựa đường mềm đi, các phương tiện hạng nặng sẽ tạo ra các vết lún bánh xe, các gợn sóng và hiện tượng "chảy mồ hôi", nơi nhựa đường nóng chảy trồi lên bề mặt, làm giảm độ bám đường của lốp xe và đẩy nhanh quá trình hư hỏng đường bộ.
Đợt sóng nhiệt không chỉ đang thử thách cơ sở hạ tầng giao thông mà còn đặt hệ thống y tế dưới áp lực áp đảo.
Các cơ quan y tế công cộng, đặc biệt là ở Pháp và Anh, đã báo cáo số ca mắc các bệnh liên quan đến nhiệt và số ca tử vong vượt mức (excess deaths) ngày càng tăng, trong đó người cao tuổi và những người có bệnh lý nền nằm trong số những đối tượng bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất.
Các bệnh viện đang phải chật vật ứng phó với số lượng ngày càng đông các bệnh nhân bị sốc nhiệt, mất nước, cũng như tình trạng trở nặng của các bệnh về tim mạch và hô hấp. Đồng thời, nhiều cơ sở y tế vốn được xây dựng cho khí hậu ôn hòa hơn trước đây của châu Âu, đang phải vật lộn với các khoa phòng bị quá nhiệt và các thiết bị nhạy cảm với nhiệt độ, bao gồm máy chụp cộng hưởng từ (MRI) và máy điều trị ung thư.
Các dịch vụ y tế khẩn cấp ghi nhận số lượng cuộc gọi hàng ngày tăng mạnh, điều này đã thúc đẩy Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kêu gọi các chính phủ đầu tư vào các hệ thống y tế có khả năng thích ứng với khí hậu khi các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện ngày một thường xuyên hơn.
Theo Hãng tin Reuters, tối 6-5 theo giờ Mỹ, Tổng thống Donald Trump dự đoán cuộc chiến với Iran sẽ sớm kết thúc, trong bối cảnh ông đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm chấm dứt thế bế tắc liên quan đến eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.
"Khi các vị nhìn vào những gì đang diễn ra, sẽ thấy chúng tôi làm điều đó vì một lý do rất quan trọng: Chúng tôi không thể cho phép họ sở hữu vũ khí hạt nhân. Vì vậy, tôi nghĩ phần lớn mọi người đều hiểu điều đó. Họ hiểu rằng những gì chúng tôi đang làm là đúng đắn và mọi chuyện sẽ kết thúc nhanh chóng" - ông Trump phát biểu trong cuộc vận động cho ông Burt Jones (Đảng Cộng hòa), ứng cử viên thống đốc bang Georgia.
Ông Trump nói với các phóng viên rằng Mỹ đã có các cuộc trao đổi tích cực với Iran trong 24 giờ qua, đồng thời cho biết thêm rất có thể Washington và Tehran sẽ đạt được thỏa thuận.
Sáng 7-5 (theo giờ Việt Nam), Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người đang giữ vai trò trưởng đoàn đàm phán của Iran trong các cuộc thương lượng với Mỹ - dường như đã chế giễu chính quyền Tổng thống Donald Trump vì tạm dừng chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm dẫn tàu thuyền qua eo biển Hormuz, theo báo Times of Israel.
"Chiến dịch 'Trust Me Bro' đã thất bại. Giờ mọi thứ lại quay về bình thường với 'Chiến dịch Fauxios'" - ông Ghalibaf viết trên nền tảng X.
Cụm "Trust Me Bro" là cách nói mỉa mai, mang nghĩa "cứ tin tôi đi", hàm ý không đáng tin hoặc chỉ nói suông. Trong khi đó "Fauxios" dường như là cách chơi chữ từ "faux" (giả tạo) để chế giễu chiến dịch của Mỹ.
Khi thông báo tạm dừng chiến dịch "Dự án Tự do" hôm 5-5, ông Trump cho biết quyết định này được đưa ra theo đề nghị của Pakistan và một số bên khác, đồng thời khẳng định đã có "tiến triển lớn" trong các cuộc đàm phán với Iran.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 6-5, Israel đã tấn công thủ đô Beirut của Lebanon lần đầu tiên kể từ khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng trước. Israel cho biết mục tiêu của họ là một chỉ huy thuộc lực lượng Radwan tinh nhuệ của nhóm vũ trang Hezbollah ở vùng ngoại ô phía nam thành phố.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz đã công bố hành động này trong một tuyên bố chung. Truyền thông Israel đưa tin rằng chỉ huy nói trên đã thiệt mạng trong cuộc tấn công, nhưng chưa có tuyên bố xác nhận từ quân đội Israel hay Hezbollah.
Thỏa thuận ngừng bắn ở Lebanon đã tạo nền tảng cho một thỏa thuận ngừng bắn rộng hơn giữa Mỹ - Iran. Việc Israel ngừng các cuộc tấn công vào Lebanon là một yêu cầu quan trọng mà Iran đưa ra.
Theo Hãng tin AFP, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết trong cuộc điện đàm ngày 6-5, ông đã nói với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian rằng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và các tàu thuyền gần eo biển Hormuz là vô lý.
"Tôi đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình trạng leo thang hiện nay và lên án các cuộc tấn công vô lý nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của UAE cũng như một số tàu thuyền" - ông Macron viết trên X sau cuộc trao đổi.
Phía Iran tường thuật ông Macron và ông Pezeshkian đã thảo luận về những diễn biến mới nhất trong khu vực, tiến trình đàm phán và tình hình tại eo biển Hormuz. Tehran hoan nghênh "cách tiếp cận của Pháp dựa trên việc giải quyết các vấn đề thông qua đối thoại".
Chia sẻ với Đài Al Jazeera, lãnh đạo văn phòng chính trị của Hamas, ông Khalil al-Hayya, cho biết con trai ông đã bị thương trong một cuộc tấn công của Israel vào thành phố Gaza, Dải Gaza vào ngày 6-5.
Một người đã thiệt mạng và 10 người khác bị thương trong cuộc không kích nhằm vào khu phố Daraj ở thành phố Gaza.
Ông Hayya từng mất 3 người con trai trong các vụ ám sát trước đó của Israel, gồm hai người ở Gaza trong các cuộc giao tranh năm 2008 và 2014, và người con trai thứ ba bị giết trong một vụ ám sát lãnh đạo Hamas ở Doha năm ngoái do Israel thực hiện.
