Ngày 16/5, BS.CKI Nguyễn Hữu Bút, Khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, cho biết bệnh nhi được chuyển tới trong tình trạng mê sâu, đồng tử hai bên co nhỏ. CT sọ não cho thấy bệnh nhi bị xuất huyết não nặng, máu tràn vào não thất gây chèn ép não cấp tính. Hình ảnh chụp mạch máu não tiếp tục phát hiện bé bị dị dạng động – tĩnh mạch não (AVM), tức các mạch máu nối bất thường và bị vỡ, gây xuất huyết ồ ạt.
Trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, bệnh viện kích hoạt hội chẩn nhiều chuyên khoa, thống nhất can thiệp mạch DSA gây tắc dị dạng mạch máu nhằm cầm máu khẩn cấp, ngăn xuất huyết tiếp diễn trước phẫu thuật.
BS.CK2 Nguyễn Lưu Giang, Trưởng Đơn vị DSA, cho biết đây là ca bệnh khó do bệnh nhi còn nhỏ tuổi, tổn thương mạch máu não phức tạp và nguy cơ tử vong cao. Sau khi kiểm soát được nguồn chảy máu, êkíp tiếp tục đối diện thử thách lấy khối máu tụ để giảm chèn ép não, hạn chế tổn thương và nguy cơ di chứng.
Theo BS.CK1 Nguyễn Quang Hưng, Trưởng đơn vị Phẫu thuật thần kinh, êkíp ứng dụng công nghệ định vị máu tụ 3D, hệ thống Navigation định vị thần kinh và kỹ thuật vi phẫu ít xâm lấn để tiếp cận chính xác vị trí tổn thương, hạn chế ảnh hưởng đến mô não lành.
Sau mổ, bé được chuyển về khoa hồi sức tích cực trong tình trạng mê an thần, thở máy qua nội khí quản. Trong 5 ngày tiếp theo, bệnh nhi được điều trị tích cực với các biện pháp hỗ trợ hô hấp, chống phù não, chăm sóc dẫn lưu não thất, phòng ngừa nhiễm trùng và tập vận động sớm. Hiện, bé có thể nhận biết khi gọi, thực hiện được y lệnh, tự thở tốt và đã được rút nội khí quản, tiên lượng hồi phục tốt.
Đột quỵ ở trẻ em khác với người lớn, trong đó phần lớn trường hợp xuất huyết não liên quan dị dạng mạch máu não bẩm sinh. Lĩnh vực này hiện vẫn là thách thức với nhiều cơ sở y tế do bệnh hiếm gặp, diễn tiến nhanh và đòi hỏi phối hợp chuyên sâu giữa nhiều chuyên khoa, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại phục vụ cấp cứu và điều trị.
Trước khi xảy ra biến cố, trẻ có thể chỉ thoáng đau đầu, co giật, mất ý thức hoặc yếu tay chân một bên nên dễ bị bỏ sót. Do đó, phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện đau đầu kéo dài, méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc co giật bất thường, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ hoặc bệnh lý thần kinh nguy hiểm.
Kỳ nghỉ lễ dài ngày đang diễn ra, học cách vận động nhẹ khi ngồi tàu xe, máy bay nhiều giờ sẽ giúp giảm rủi ro sức khỏe, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.
Bác sĩ Trần Quang Khang, Trưởng Khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) cho biết, việc ngồi lâu vì bất cứ lý do gì như làm việc văn phòng, đi tàu xe hoặc máy bay… cũng gây ra một số nguy cơ với sức khỏe. Khi này, có thể xảy ra các tình trạng gồm đau lưng, cứng cổ vai, đau khớp, giảm linh hoạt, mỏi mệt, cao huyết áp hoặc vấn đề suy giãn tĩnh mạch và tư thế - những dấu hiệu sức khỏe thường bị “đổ lỗi” là “do tuổi già”.
Trong chuyên môn, vận động vi mô (micro-movements) là các động tác rất nhỏ, chậm rãi, có chủ ý, thường chỉ di chuyển vài centimet hoặc thậm chí ít hơn. Cách vận động này mang lại các lợi ích:
“Chìa khóa giúp ngăn ngừa mệt mỏi, đau nhức trong những chuyến đi dài chính là khí huyết lưu thông. Khi khí huyết điều hòa, tinh thần sẽ sảng khoái và ngăn ngừa mệt mỏi, đau nhức”, bác sĩ Quang Khang cho hay.
Theo bác sĩ Quang Khang, điều quan trọng nhất là thở sâu - thở chậm, ý thức trọn vẹn từng hơi thở. Điều này giúp ngăn ngừa huyết khối bằng cách tăng tuần hoàn máu, giảm căng thẳng do ngồi yên. Mọi người nên kết hợp hít thở với một vài động tác vận động vi mô sau:
“Thở sâu - thở chậm là ‘liều thuốc’ tự nhiên mạnh mẽ nhất mà ai cũng có thể dùng mọi lúc, mọi nơi. Bí quyết là nên luyện tập thành thói quen hằng ngày để đảm bảo sức khỏe, nhất là khi phải di chuyển đường dài trong kỳ nghỉ lễ”, bác sĩ Khang khuyên.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nước mía là nguồn đường hấp thu nhanh, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng không đúng cách.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên dưới 25g mỗi ngày để có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, một cốc nước mía khoảng 240 ml cung cấp 90-120 kcal, tương đương 20-25 g đường.
"Như vậy, chỉ một cốc nước mía đã gần chạm ngưỡng đường khuyến nghị trong ngày", tiến sĩ nói.
Đường trong nước mía tồn tại ở dạng lỏng, không có chất xơ đi kèm nên được hấp thu rất nhanh vào máu, làm tăng đường huyết và kích thích tiết insulin mạnh. Dạng đường này không tạo cảm giác no và không làm giảm lượng ăn ở bữa sau, khiến người uống dễ nạp thêm năng lượng mà không nhận ra, tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa.
Nước mía thường được uống rất lạnh. Nhiệt độ thấp làm giảm cảm nhận vị ngọt, khiến người uống có cảm giác "không ngọt lắm" và dễ uống nhiều hơn bình thường. Đây là một "cái bẫy" cảm giác khá phổ biến, khiến lượng đường nạp vào thực tế cao hơn nhiều so với nhận thức.
"Bạn cho rằng mình chỉ uống nước giải khát nhẹ, nhưng thực chất đã tiêu thụ lượng đường tương đương hoặc thậm chí không kém nước ngọt có gas", tiến sĩ nói.
Ở nhiều quầy hàng, mía được cạo sẵn vỏ và để ngoài trời trong thời gian dài. Khi mất lớp vỏ bảo vệ tự nhiên, phần ruột mía giàu đường lộ ra ngoài, trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ cao của mùa hè.
Ngoài ra, bụi, ruồi, tay người và dụng cụ chế biến không đảm bảo, nguyên liệu có thể bị ô nhiễm trước khi ép. Nguồn nước đá có thể không đảm bảo vệ sinh có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, đau bụng, lâu dài ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột và tiêu hóa.
Tiến sĩ Giang khuyến cáo mỗi lần chỉ nên dùng một cốc nhỏ khoảng 200 ml, không uống hàng ngày và không dùng thay nước lọc.
Người mắc hoặc có nguy cơ đái tháo đường nên hạn chế vì nước mía làm tăng đường huyết nhanh, khó kiểm soát. Phụ nữ mang thai cần lưu ý nguy cơ đái tháo đường thai kỳ cũng như nguy cơ nhiễm khuẩn từ quy trình chế biến không đảm bảo.
Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, đặc biệt là hội chứng ruột kích thích, có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy do lượng fructose cao.
Không nên uống nước mía trong bữa ăn, dễ dẫn đến tích lũy năng lượng dư thừa. Uống vào buổi tối có thể gây năng lượng dư thừa, khó được tiêu hao và có thể gây tiểu đêm do tính chất lợi tiểu nhẹ. Uống khi đói có thể làm tăng đường huyết đột ngột rồi giảm nhanh, gây cảm giác mệt mỏi.
Không uống khi đang sử dụng các thuốc điều trị đặc biệt nếu chưa có tư vấn y tế. Nên lựa chọn những cơ sở đảm bảo vệ sinh, ưu tiên nơi ép mía trực tiếp, nguyên liệu còn nguyên vỏ. Nước mía sau khi ép nên được uống ngay, không để lâu ngoài môi trường để tránh biến chất.
Theo bác sĩ Gagandeep Singh, tăng huyết áp không chỉ liên quan đến việc ăn nhiều muối mà còn có thể bắt nguồn từ tình trạng kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Khi tế bào phản ứng kém với insulin, cơ thể dễ giữ natri và nước, thành mạch trở nên kém đàn hồi, trong khi hệ thần kinh giao cảm vẫn hoạt động quá mức. Vì vậy, chỉ giảm muối thôi có thể chưa đủ nếu các rối loạn chuyển hóa nền chưa được kiểm soát.
Bác sĩ đã chia sẻ hướng dẫn ngắn gọn bao gồm:
Chế độ ăn uống: 3 thói quen ăn uống
Giảm lượng carbohydrate: Bánh mì trắng, bánh quy, đồ ăn vặt mặn, đồ ngọt, đồ uống có đường, ngũ cốc đóng gói làm tăng đột biến insulin - vốn là một trong những nguyên nhân chính gây tăng huyết áp. Thay đổi này giúp cải thiện huyết áp hiệu quả hơn bất kỳ thói quen lối sống nào khác.
Ăn protein trong mỗi bữa ăn: Bổ sung từ 25 - 30 gram đạm từ trứng, phô mai, thịt gà hoặc cá để giảm cảm giác thèm ăn tinh bột tinh chế và hỗ trợ khối lượng cơ bắp, giúp tăng độ nhạy insulin.
Đừng sợ chất béo lành mạnh: Quả bơ, dầu ô liu không làm tăng huyết áp. Vấn đề chuyển hóa là do tinh bột tinh chế gây ra, chứ không phải do chất béo lành mạnh.
Thói quen: 3 thói quen hằng ngày
Đi bộ kết hợp tập luyện sức mạnh khoảng 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài 30 - 40 phút, mang lại lợi ích cho mạch máu tốt hơn so với chỉ đi bộ đơn thuần. Các bài tập sức mạnh giúp cơ bắp sử dụng đường trong máu hiệu quả hơn, từ đó cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Giảm thời gian ngồi: Hãy đứng lên và vận động trong 2 - 3 phút mỗi giờ vì tập thể dục không đủ để bù đắp tác hại của việc ngồi liên tục 8 tiếng.
Tập thở chậm, 5 - 10 phút mỗi ngày: Hít thở chậm, với tốc độ khoảng 10 giây một hơi, hít vào bằng mũi, thở ra chậm giúp hạ huyết áp tâm thu.
Kiểm tra hàng tuần: 3 điều cần kiểm tra
Đo huyết áp tại nhà, ít nhất 2 lần 1 tuần: Cùng một cánh tay, cùng một thời điểm, sau khi ngồi yên lặng trong 5 phút.
Đo vòng eo: Giữ vòng eo ít hơn một nửa chiều cao vì tỷ lệ vòng eo trên chiều cao là yếu tố tốt nhất để dự báo nguy cơ mắc bệnh.
Theo dõi giấc ngủ: Tối thiểu 7 tiếng vì thiếu ngủ làm tăng mức hoóc môn căng thẳng cortisol, gây kháng insulin và đẩy huyết áp lên cao.
Bác sĩ Gagandeep Singh lưu ý: Tuy công thức 3 - 3 - 3 không thể thay thế hoàn toàn thuốc đối với những bệnh nhân cần dùng thuốc, nhưng là cách rõ ràng, dễ thực hiện để kiểm soát huyết áp, theo Hindustan Times.
