Ngày 16/5, BS.CKI Nguyễn Hữu Bút, Khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, cho biết bệnh nhi được chuyển tới trong tình trạng mê sâu, đồng tử hai bên co nhỏ. CT sọ não cho thấy bệnh nhi bị xuất huyết não nặng, máu tràn vào não thất gây chèn ép não cấp tính. Hình ảnh chụp mạch máu não tiếp tục phát hiện bé bị dị dạng động – tĩnh mạch não (AVM), tức các mạch máu nối bất thường và bị vỡ, gây xuất huyết ồ ạt.
Trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, bệnh viện kích hoạt hội chẩn nhiều chuyên khoa, thống nhất can thiệp mạch DSA gây tắc dị dạng mạch máu nhằm cầm máu khẩn cấp, ngăn xuất huyết tiếp diễn trước phẫu thuật.
BS.CK2 Nguyễn Lưu Giang, Trưởng Đơn vị DSA, cho biết đây là ca bệnh khó do bệnh nhi còn nhỏ tuổi, tổn thương mạch máu não phức tạp và nguy cơ tử vong cao. Sau khi kiểm soát được nguồn chảy máu, êkíp tiếp tục đối diện thử thách lấy khối máu tụ để giảm chèn ép não, hạn chế tổn thương và nguy cơ di chứng.
Theo BS.CK1 Nguyễn Quang Hưng, Trưởng đơn vị Phẫu thuật thần kinh, êkíp ứng dụng công nghệ định vị máu tụ 3D, hệ thống Navigation định vị thần kinh và kỹ thuật vi phẫu ít xâm lấn để tiếp cận chính xác vị trí tổn thương, hạn chế ảnh hưởng đến mô não lành.
Sau mổ, bé được chuyển về khoa hồi sức tích cực trong tình trạng mê an thần, thở máy qua nội khí quản. Trong 5 ngày tiếp theo, bệnh nhi được điều trị tích cực với các biện pháp hỗ trợ hô hấp, chống phù não, chăm sóc dẫn lưu não thất, phòng ngừa nhiễm trùng và tập vận động sớm. Hiện, bé có thể nhận biết khi gọi, thực hiện được y lệnh, tự thở tốt và đã được rút nội khí quản, tiên lượng hồi phục tốt.
Đột quỵ ở trẻ em khác với người lớn, trong đó phần lớn trường hợp xuất huyết não liên quan dị dạng mạch máu não bẩm sinh. Lĩnh vực này hiện vẫn là thách thức với nhiều cơ sở y tế do bệnh hiếm gặp, diễn tiến nhanh và đòi hỏi phối hợp chuyên sâu giữa nhiều chuyên khoa, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại phục vụ cấp cứu và điều trị.
Trước khi xảy ra biến cố, trẻ có thể chỉ thoáng đau đầu, co giật, mất ý thức hoặc yếu tay chân một bên nên dễ bị bỏ sót. Do đó, phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện đau đầu kéo dài, méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc co giật bất thường, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ hoặc bệnh lý thần kinh nguy hiểm.
Carbohydrate ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết. Tuy nhiên, lượng carb trong măng tây khá thấp. Khoảng 134 gram măng tây chỉ chứa 6,8 gram carbohydrate, trong đó có 2,5 gram chất xơ, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nhờ giàu chất xơ, măng tây làm chậm quá trình hấp thu glucose từ dạ dày vào máu. Đường huyết vì vậy tăng từ từ thay vì tăng nhanh sau ăn.
Măng tây còn chứa inulin, một loại chất xơ prebiotic giúp nuôi lợi khuẩn đường ruột. Thành phần này hỗ trợ cơ thể xử lý đường hiệu quả hơn và giúp duy trì mức đường huyết ổn định.
Nghiên cứu trên tạp chí British Journal of Nutrition vào năm 2012 cho thấy chiết xuất từ măng tây có khả năng hỗ trợ hoạt động của insulin. Đây là hormone do tuyến tụy tiết ra để đưa glucose vào tế bào tạo năng lượng.
Một nghiên cứu đăng trên International Journal of Molecular Sciences vào năm 2021 đã khảo sát hợp chất 20-hydroxyecdysone trong măng tây ở nam giới khỏe mạnh. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng hợp chất này có mức insulin lúc đói thấp hơn và cải thiện độ nhạy insulin.
Stress oxy hóa có thể làm rối loạn quá trình điều hòa đường huyết trong cơ thể. Tình trạng này còn ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào beta trong tuyến tụy, vốn giữ vai trò kiểm soát lượng đường trong máu.
Măng tây chứa nhiều chất chống oxy hóa như rutin, quercetin và kaempferol. Loại rau này cũng cung cấp vitamin C, đồng, kẽm và mangan. Các dưỡng chất này giúp giảm tác động của gốc tự do và hỗ trợ chức năng chuyển hóa.
Khi bổ sung thường xuyên trong chế độ ăn cân bằng, măng tây có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát đường huyết ổn định hơn theo thời gian.
Dù vậy, măng tây không thể thay thế chế độ ăn lành mạnh. Hiệu quả chỉ rõ rệt khi kết hợp cùng thực phẩm giàu protein, chất xơ và các dưỡng chất cần thiết khác.
Lời cảnh báo này đưa ra dựa trên thực trạng nhiều bệnh nhân suy thận mạn tính tại Đài Loan đang khiến tình trạng bệnh trở nên tồi tệ hơn do thói quen sử dụng gia vị đậm đà, theo Health 2.0.
Trong danh sách bác sĩ Hung công bố gần đây, tương hột lên men cay đứng đầu về mức độ nguy hại khi mỗi 100 gram chứa tới 7.000 mg natri, tương đương 17,5 gram muối. Con số này cao gấp ba lần mức khuyến nghị hàng ngày của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Loại tương này đồng thời chứa lượng lớn phốt pho hữu cơ và vô cơ, gây kích ứng đường tiêu hóa và tạo áp lực chuyển hóa khủng khiếp lên cơ quan bài tiết.
Điển hình là trường hợp bệnh nhân Zhang (65 tuổi) mắc suy thận mạn tính giai đoạn 3. Dù kiêng muối tinh luyện nhưng ông lại lạm dụng tương đậu nành lên men trong mọi bữa ăn vì cho rằng thực phẩm này lành tính. Chỉ sau ba tháng, chỉ số creatinine và phốt pho trong máu ông tăng vọt, huyết áp duy trì ở mức nguy hiểm trên 180 mmHg, kèm theo tình trạng phù nề chân nghiêm trọng. Sau khi từ bỏ thói quen này theo hướng dẫn của bác sĩ, các chỉ số chức năng thận của ông Zhang mới bắt đầu cải thiện rõ rệt.
Theo bác sĩ Hung, cơ chế tàn phá của các gia vị này nằm ở nồng độ natri và phốt pho vô cơ. Một nghiên cứu trên tạp chí Hypertension năm 2022 xác nhận việc nạp quá nhiều natri lâu dài sẽ trực tiếp phá hủy hàng rào lọc của cầu thận. Nguy hiểm hơn, phốt pho vô cơ từ chất bảo quản trong sốt công nghiệp có tỷ lệ hấp thụ vào cơ thể gần như tuyệt đối 100%, gây vôi hóa mạch máu và tăng nguy cơ tử vong do tim mạch.
4 loại gia vị còn lại trong danh sách nguy hiểm gồm xì dầu đặc, sốt cà chua, sốt sa tế và sốt salad. Xì dầu đặc chứa tới 5.000 mg natri mỗi 100 gram cùng chất tạo màu caramel gốc phốt phát rất khó chuyển hóa. Sốt cà chua dù ít cà chua nhưng lại ngập đường, muối và si rô ngô fructose, gây tác động kép lên cả đường huyết và huyết áp. Sốt sa tế vốn giàu kali và phốt pho tự nhiên từ hải sản khô, khi kết hợp với phụ gia thực phẩm sẽ làm nồng độ phốt pho máu tăng vọt. Riêng sốt salad, ngoài lượng calo khổng lồ, các chất làm đặc và nhũ hóa hóa học buộc hệ thống màng lọc của thận phải hoạt động quá tải để xử lý.
Để bảo vệ hệ bài tiết, giới chuyên gia khuyến cáo người dân, đặc biệt là nhóm đối tượng từ 35 tuổi trở lên bắt đầu có dấu hiệu suy giảm chức năng thận, cần kiểm soát chặt chẽ lượng gia vị nạp vào. Việc ưu tiên thực phẩm tươi sống, hạn chế đồ chế biến sẵn và các loại nước sốt công nghiệp là chìa khóa để ngăn chặn tiến trình suy thận và các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Khi tập luyện, cơ bắp sử dụng nhiều đường trong máu hơn để tạo năng lượng, nhờ đó lượng đường huyết giảm xuống. Điều này đặc biệt có lợi cho người mắc bệnh tiểu đường. Dưới đây là các bài tập đơn giản có thể thực hiện ngay sau bữa ăn, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nghiên cứu trên Diabetologia vào năm 2026 cho thấy người mắc tiểu đường loại 2 kiểm soát đường huyết tốt hơn sau bữa ăn khi thực hiện 4 đợt vận động mỗi ngày, mỗi đợt kéo dài 1 phút. Đi bộ tại chỗ là một trong những bài tập được áp dụng.
Để thực hiện, hãy đứng với hai chân rộng bằng hông. Nâng một đầu gối lên ngang hông, đồng thời co cánh tay đối diện như khi đi bộ. Hạ chân xuống rồi đổi bên. Thực hiện liên tục ít nhất 20 lần. Có thể vịn vào ghế hoặc tường để giữ thăng bằng.
Nghiên cứu trên cũng sử dụng bài tập bước lên bậc thang. Người tham gia ghi nhận mức đường huyết sau bữa ăn giảm nhẹ sau khi thực hiện các đợt tập ngắn kéo dài 1 phút.
Đặt một chân lên bậc thang hoặc bục tập, đẩy người lên và nâng đầu gối còn lại ngang hông. Sau đó hạ chân xuống và trở về vị trí ban đầu. Thực hiện 20 lần mỗi bên. Có thể bám tay vịn hoặc tường nếu cần.
Squat là bài tập đơn giản, có thể thực hiện ở nhiều nơi. Đứng với hai chân rộng hơn hông một chút, mũi chân hơi hướng ra ngoài. Gập hông và đầu gối để hạ người xuống cho đến khi đùi gần song song với sàn. Sau đó đứng thẳng trở lại. Thực hiện 3 hiệp, mỗi hiệp 10 lần.
Đây là bài tập phù hợp với người khó thực hiện các động tác phải đứng hoặc chịu lực. Nghiên cứu vừa đăng trên Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews cho thấy tập ngay sau bữa ăn có thể giúp giảm đường huyết sau ăn từ 39% đến 52%.
Ngồi thẳng lưng trên ghế, đặt hai bàn chân trên sàn. Dồn lực vào phần trước bàn chân rồi nhấc gót chân lên. Hạ gót chân xuống và lặp lại liên tục trong ít nhất 60 giây.
Đi bộ với tốc độ thoải mái ngay sau bữa ăn cũng giúp giảm đường huyết.
Nghiên cứu trên Scientific Reports vào năm 2025 cho thấy thời điểm đi bộ quan trọng hơn thời lượng. Đi bộ 10 phút ngay sau khi ăn giúp hạ đường huyết hiệu quả hơn so với đi bộ 30 phút nhưng bắt đầu sau bữa ăn 30 phút.
Ngoài các bài tập trên, các hoạt động aerobic cường độ nhẹ nếu bắt đầu trong vòng 30 phút sau bữa ăn cũng giúp hạn chế tình trạng đường huyết tăng cao.
Các hoạt động phù hợp gồm hút bụi, lau dọn nhà cửa, xếp hoặc lấy chén bát khỏi máy rửa chén, làm vườn, đạp xe, chơi quần vợt và khiêu vũ.
