Ngày 16/5, BS.CKI Nguyễn Hữu Bút, Khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, cho biết bệnh nhi được chuyển tới trong tình trạng mê sâu, đồng tử hai bên co nhỏ. CT sọ não cho thấy bệnh nhi bị xuất huyết não nặng, máu tràn vào não thất gây chèn ép não cấp tính. Hình ảnh chụp mạch máu não tiếp tục phát hiện bé bị dị dạng động – tĩnh mạch não (AVM), tức các mạch máu nối bất thường và bị vỡ, gây xuất huyết ồ ạt.
Trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”, bệnh viện kích hoạt hội chẩn nhiều chuyên khoa, thống nhất can thiệp mạch DSA gây tắc dị dạng mạch máu nhằm cầm máu khẩn cấp, ngăn xuất huyết tiếp diễn trước phẫu thuật.
BS.CK2 Nguyễn Lưu Giang, Trưởng Đơn vị DSA, cho biết đây là ca bệnh khó do bệnh nhi còn nhỏ tuổi, tổn thương mạch máu não phức tạp và nguy cơ tử vong cao. Sau khi kiểm soát được nguồn chảy máu, êkíp tiếp tục đối diện thử thách lấy khối máu tụ để giảm chèn ép não, hạn chế tổn thương và nguy cơ di chứng.
Theo BS.CK1 Nguyễn Quang Hưng, Trưởng đơn vị Phẫu thuật thần kinh, êkíp ứng dụng công nghệ định vị máu tụ 3D, hệ thống Navigation định vị thần kinh và kỹ thuật vi phẫu ít xâm lấn để tiếp cận chính xác vị trí tổn thương, hạn chế ảnh hưởng đến mô não lành.
Sau mổ, bé được chuyển về khoa hồi sức tích cực trong tình trạng mê an thần, thở máy qua nội khí quản. Trong 5 ngày tiếp theo, bệnh nhi được điều trị tích cực với các biện pháp hỗ trợ hô hấp, chống phù não, chăm sóc dẫn lưu não thất, phòng ngừa nhiễm trùng và tập vận động sớm. Hiện, bé có thể nhận biết khi gọi, thực hiện được y lệnh, tự thở tốt và đã được rút nội khí quản, tiên lượng hồi phục tốt.
Đột quỵ ở trẻ em khác với người lớn, trong đó phần lớn trường hợp xuất huyết não liên quan dị dạng mạch máu não bẩm sinh. Lĩnh vực này hiện vẫn là thách thức với nhiều cơ sở y tế do bệnh hiếm gặp, diễn tiến nhanh và đòi hỏi phối hợp chuyên sâu giữa nhiều chuyên khoa, cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại phục vụ cấp cứu và điều trị.
Trước khi xảy ra biến cố, trẻ có thể chỉ thoáng đau đầu, co giật, mất ý thức hoặc yếu tay chân một bên nên dễ bị bỏ sót. Do đó, phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện đau đầu kéo dài, méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc co giật bất thường, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ hoặc bệnh lý thần kinh nguy hiểm.
Ngày 16/5, tại hội thảo tổng kết Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các chuyên gia y tế, giáo dục đã cảnh báo về "khủng hoảng thiếu vận động" ở giới trẻ Việt Nam.
Theo WHO, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đáp ứng khuyến nghị vận động tối thiểu mỗi ngày. Những con số đáng báo động này cho thấy lối sống tĩnh tại ngày càng phổ biến ở giới trẻ.
Thiếu vận động thể chất là một trong những tác nhân chính góp phần làm gia tăng gánh nặng các bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam, như béo phì, tim mạch, tiểu đường và các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Nguyên nhân cốt lõi đầu tiên khiến thanh thiếu niên thiếu thời gian vận động đến từ áp lực học tập khổng lồ. Dữ liệu từ Nghiên cứu Y tế Học đường Toàn cầu (GSHS) do WHO và Bộ Y tế thực hiện chỉ ra phần lớn học sinh duy trì thói quen tĩnh tại do ngồi học quá lâu, trong khi môn giáo dục thể chất tại trường học nhiều nơi vẫn nặng tính hình thức, thời lượng ít ỏi và thiếu sức hút.
Nguyên nhân thứ hai là sự bùng nổ của kỷ nguyên số, khi thiết bị thông minh và mạng xã hội dần thay thế các hoạt động thể chất ngoài trời, "giam lỏng" giới trẻ trong không gian ảo.
Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh làm thu hẹp không gian xanh, công viên và sân chơi tại các thành phố lớn cũng tạo ra rào cản đáng kể. Khi môi trường sống thiếu không gian vận động an toàn, cộng thêm tình trạng ô nhiễm không khí và giao thông phức tạp, phụ huynh có xu hướng giữ con ở nhà, vô tình đẩy trẻ vào lối sống khép kín.
Cuối cùng, nguyên nhân sâu xa thuộc về văn hóa gia đình là tâm lý ưu tiên tuyệt đối cho thành tích học tập, xem nhẹ vai trò của thể thao. Hệ lụy của nhận thức này, kết hợp cùng chế độ dinh dưỡng dư thừa thức ăn nhanh, đã được Viện Dinh dưỡng Quốc gia liên tục cảnh báo qua tỷ lệ béo phì ở học sinh thành thị đang ở mức báo động đỏ, kéo theo sự khởi phát sớm của các bệnh lý rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp ngay ở độ tuổi học đường.
Trong nỗ lực can thiệp, tổ chức PATH cùng các đối tác trong nước và quốc tế đã triển khai chương trình thúc đẩy thể thao học đường giai đoạn 2025-2026. Trải qua gần hai năm, dự án giúp hơn 229.000 học sinh cùng người dân duy trì thói quen tập luyện thường xuyên, đồng thời tăng 22,6% tỷ lệ học sinh đạt chuẩn vận động tại 10 trường thí điểm.
TS.BS Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc chương trình Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu tại PATH, cho biết ban tổ chức lồng ghép nhiều hoạt động quen thuộc như đạp xe, khiêu vũ hay kéo co nhằm thu hút giới trẻ, giúp các em rèn luyện thể lực và xây dựng tinh thần đồng đội.
Thay đổi tích cực từ dự án đã chạm đến nhiều học sinh. Em Lê Khánh Thy, trường THCS Cao Xuân Huy (Nghệ An), cho hay bản thân từng ngại chơi thể thao nhưng nay đã tự tin truyền cảm hứng vận động cho cộng đồng.
Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, đánh giá cao cách tiếp cận trao quyền cho học sinh dẫn dắt phong trào thể chất, từ đó tạo ra tác động bền vững mà nhiều quốc gia khác có thể học hỏi. WHO đặt mục tiêu toàn cầu giảm 15% tình trạng thiếu vận động thể chất vào năm 2030, trong đó trường học được xem là môi trường trọng tâm để thay đổi hành vi.
Bên cạnh giới trẻ, WHO cũng khuyến cáo người trưởng thành cần duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa hoặc 75 phút cường độ mạnh mỗi tuần. Thói quen rèn luyện thể chất thường xuyên giúp mọi người giảm 30% nguy cơ mắc bệnh tim mạch, kiểm soát tốt cân nặng, huyết áp và mỡ máu. Các chuyên gia nhấn mạnh việc duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ giúp con người phòng ngừa đến 80% số ca tử vong sớm do bệnh lý tim mạch.
Tại Hội nghị khoa học "Xu hướng mới trong điều trị bệnh tim mạch năm 2026", diễn ra ở TPHCM mới đây, GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, suy tim giai đoạn cuối được xem là "trạm dừng cuối cùng" của nhiều bệnh lý tim mạch.
Đây là giai đoạn mà chức năng tim suy giảm nghiêm trọng, người bệnh đối mặt với nguy cơ tử vong cao nếu không có giải pháp điều trị thay thế phù hợp. Trong bối cảnh suy tim ngày càng gia tăng và trở thành gánh nặng lớn, điều trị cho người bệnh suy tim giai đoạn cuối vẫn là một thách thức lớn đối với y học.
Ghép tim hiện được xem là tiêu chuẩn vàng và là hy vọng giúp kéo dài sự sống cho người bệnh suy tim giai đoạn cuối. Không chỉ giúp người bệnh tồn tại, ghép tim còn mang lại cơ hội để họ quay trở lại sinh hoạt, làm việc và tiếp tục cuộc sống bình thường.
Theo GS Nguyễn Hoàng Định, cách tiếp cận đối với người bệnh suy tim hiện nay cũng đã có nhiều thay đổi. Thay vì chỉ tập trung điều trị triệu chứng hoặc chờ đến khi người bệnh rơi vào giai đoạn nguy kịch mới xem xét ghép tim, các trung tâm tim mạch hiện nay hướng đến chiến lược theo dõi sát, đánh giá toàn diện và xác định "thời điểm vàng" để can thiệp.
Việc chuẩn bị tâm lý, dinh dưỡng, tối ưu điều trị và kiểm soát các bệnh lý đi kèm trước ghép đóng vai trò quan trọng trong nâng cao tỷ lệ thành công sau ghép tim.
Bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật, thành công của một ca ghép tim còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hệ thống điều phối tạng, hồi sức sau mổ, kiểm soát thải ghép và sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chuyên khoa khác nhau. Đây cũng là lĩnh vực đòi hỏi năng lực điều trị chuyên sâu và khả năng phối hợp đồng bộ toàn hệ thống bệnh viện.
Từ năm 2024 đến nay, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện thành công 9 ca ghép tim. Trong đó, có nhiều trường hợp nguy kịch và những ca ghép tim xuyên Việt đầy thách thức.
Nhiều người bệnh sau ghép tim có thể phục hồi chức năng tim mạch gần như bình thường và quay trở lại cuộc sống thường nhật. Điều này cho thấy kỹ thuật ghép tim tại Việt Nam nói chung và tại đơn vị trên nói riêng đã có những bước phát triển, tiệm cận trình độ quốc tế.
GS.TS.BS Nguyễn Hoàng Định nhấn mạnh, ghép tim không chỉ là kỹ thuật điều trị chuyên sâu mà còn là sự hồi sinh đối với nhiều người bệnh suy tim giai đoạn cuối. Với những tiến bộ trong ghép tạng và điều trị tim mạch chuyên sâu, ghép tim không còn là điều quá xa vời.
Chuyên gia mong muốn cộng đồng có cái nhìn tích cực hơn về việc hiến tạng, bởi mỗi trái tim được trao đi không chỉ mở thêm cơ hội sống cho người bệnh mà còn tiếp tục viết nên những câu chuyện đầy hy vọng về cuộc đời.
Chuyên gia dinh dưỡng Peng Yishan (Đài Loan) nhấn mạnh, có một khoảng cách rất lớn giữa việc "có ăn" và "ăn đúng". Một bữa sáng chuẩn xác không chỉ giúp vực dậy tinh thần, tạo cảm giác no lâu mà còn hỗ trợ đắc lực cho hiệu suất công việc và mục tiêu giảm cân.
Trên trang cá nhân, chuyên gia Peng cho biết nhiều nhân viên văn phòng và phụ huynh thường ăn sáng qua loa do vội vã đưa con đi học hoặc kịp giờ làm. Thói quen này về lâu dài sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến trạng thái cơ thể.
Dưới đây là 3 kiểu ăn sáng phổ biến nhưng lại là "kẻ thù" của sự tỉnh táo:
Thực phẩm nhiều dầu mỡ và tinh bột xấu
Bao gồm bánh quẩy, mì xào trên chảo gang, sandwich gà rán... Những món này khiến hệ tiêu hóa phải làm việc quá tải, dồn máu về dạ dày và gây cảm giác buồn ngủ.
Đồ uống nhiều đường
Các loại trà sữa, hồng trà ngọt và ngay cả sữa đậu nành có đường bán sẵn. Lượng đường tăng cao đột ngột sẽ khiến đường huyết biến động mạnh, dẫn đến tình trạng mệt mỏi sau đó.
Ăn quá no
Việc tiêu thụ những phần ăn lớn như xôi viên (cơm nắm truyền thống), bánh bao cỡ đại hoặc gọi thêm các món phụ như bánh củ cải, gà viên, khoai tây chiên sẽ làm cơ thể nặng nề.
Chuyên gia Peng Yishan gợi ý nên ưu tiên các món ăn kết hợp đa dạng nhóm chất. Về đồ uống, nguyên tắc bất di bất dịch là không đường. Các lựa chọn tốt nhất bao gồm: Sữa tươi, sữa đậu nành không đường giàu chất xơ, cà phê latte hoặc cà phê đen.
Nếu bạn không có nhiều thời gian, có thể ghé qua các cửa hàng tiện lợi và chọn nhanh 3 công thức phối hợp sau để đảm bảo đủ chất và tỉnh táo:
Combo 1: Cơm nắm + Sữa đậu nành không đường giàu chất xơ.
Ngoài ra, nếu muốn tăng cường sự tập trung, có thể bổ sung thêm vitamin B tổng hợp hoặc vitamin tổng hợp sau bữa sáng. Điều này giúp cơ thể chuyển hóa năng lượng hiệu quả hơn, từ đó cải thiện hiệu suất làm việc suốt cả ngày.
