Vài giờ trước khi Tổng thống Donald Trump phát biểu trước toàn quốc đêm 1/4, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian công bố trên tài khoản X bức thư ngỏ dài 4 trang gửi đến người dân Mỹ cùng “những người tiếp tục tìm kiếm sự thật và mong muốn cuộc sống tốt đẹp hơn”.
Sau phần mở đầu khẳng định Iran “không bao giờ lựa chọn con đường xâm lược, bành trướng, thực dân, thống trị” và không nuôi dưỡng lòng thù hận với các dân tộc khác, ông đặt câu hỏi liệu chính sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump có “thực sự nằm trong số các ưu tiên của chính phủ Mỹ hiện nay hay không”. “Chính xác thì cuộc chiến hiện nay mang lại lợi ích nào cho người Mỹ”, ông viết.
Ông thêm rằng liệu chiến dịch tập kích phá hủy trường học, cơ sở y tế hay “việc khoe khoang về chuyện ném bom để khiến một quốc gia trở về thời kỳ đồ đá” có mang lại lợi ích thực tế nào cho Mỹ, ngoài việc gây tổn hại thêm vị thế toàn cầu của Washington.
Thư ngỏ được Tổng thống Iran công bố khi cuộc chiến sắp bước sang tuần thứ 6. Trong hơn một tháng qua, các cuộc không kích dữ dội của Mỹ, Israel đã khiến nhiều lãnh đạo chủ chốt của Iran, trong đó có lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, cũng như khiến hơn 2.000 dân thường nước này thiệt mạng. Cuộc tấn công cũng khơi mào cho làn sóng đáp trả dữ dội của Tehran vào hàng loạt mục tiêu Israel và Mỹ trên khắp Trung Đông.
Thiệt hại từ cuộc chiến đang tăng lên mỗi ngày, đặc biệt là khi eo biển Hormuz đang bị bóp nghẹt và khiến giá năng lượng leo thang. Huyết mạch hàng hải này vốn là nơi vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Mỹ tuần trước thông qua trung gian Pakistan chuyển cho Iran đề xuất ngừng bắn 15 điểm, nhưng Tehran bác bỏ vì cho rằng nó “phi lý và quá đáng”. Các quan chức Iran cũng cho rằng nỗ lực ngoại giao của Mỹ “không đáng tin”, vì Washington từng phát động chiến dịch tấn công khi hai nước đang tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran tại Geneva hồi giữa tháng 2.
Trước khi phát động cuộc tấn công Iran, ông Trump nói với phóng viên rằng ông “không hài lòng” với cách Tehran tiến hành đàm phán trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, trong bức thư, Tổng thống Iran chỉ trích việc Mỹ rời bàn đàm phán ở Geneva, khi hai bên đang thảo luận về thỏa thuận hạt nhân mới.
“Iran đã theo đuổi đàm phán, đạt được thỏa thuận và thực hiện đầy đủ mọi cam kết”, ông Pezeshkian viết. “Quyết định rút khỏi thỏa thuận đó, leo thang đối đầu và có hành động gây hấn giữa lúc đàm phán là những lựa chọn mang tính phá hoại của chính phủ Mỹ”.
Bên cạnh những lời chỉ trích, bức thư ngỏ dài khoảng 1.000 từ của Tổng thống Pezeshkian cũng chứa nhiều lời lẽ mang tính hòa giải và tái định hình hình ảnh quốc gia, theo Ruth Igielnik, nhà phân tích của NY Times.
“Hôm nay, thế giới đang đứng trước một ngã rẽ”, ông Pezeshkian viết trong thư. “Tiếp tục con đường đối đầu sẽ tốn kém và vô ích hơn bao giờ hết. Lựa chọn giữa đối đầu và hợp tác là hoàn toàn thực tế và quan trọng, kết quả của nó sẽ định hình tương lai cho nhiều thế hệ sau”.
Ông Pezeshkian cũng bác bỏ những mô tả về Tehran như một mối đe dọa. “Iran chưa bao giờ khơi mào một cuộc chiến. Tuy nhiên, Iran đã kiên quyết và dũng cảm đẩy lùi những kẻ tấn công mình”, ông nhấn mạnh.
Tổng thống Iran nhấn mạnh cuộc tấn công đáp trả của Iran nhằm vào các quốc gia láng giềng ở vùng Vịnh chỉ là “phản ứng có chừng mực dựa trên quyền tự vệ chính đáng”.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu bức thư của ông Pezeshkian, người được cho là có lập trường tương đối ôn hòa ở Iran, có đại diện cho sự đồng thuận giữa các lãnh đạo hàng đầu của Iran hay không.
Trong hệ thống chính quyền Iran, vai trò và quyền hạn của Tổng thống bị chi phối bởi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, người được bổ nhiệm hôm 8/3. Ông Khamenei là người đưa ra quyết định cuối cùng về mọi vấn đề quan trọng của quốc gia, như đàm phán với Washington hoặc các điều kiện để chấm dứt chiến tranh, theo các nhà phân tích.
Vai trò của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng trở nên nổi bật hơn trong xung đột. Các chỉ huy cấp cao của IRGC dường như cũng đã bắt đầu nắm quyền quyết định nhiều hơn, bao gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, một cựu chỉ huy vệ binh và hiện có tiếng nói ngày càng lớn ở Iran.
Giới quan sát cho rằng bức thư có thể là phép thử dư luận hoặc một nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Pezeshkian để vừa thể hiện sự cứng rắn của Iran, vừa tìm cách hạ nhiệt tình hình.
Việc một tổng thống Iran gửi thư ngỏ tới người dân Mỹ được coi là điều khá bất thường. Các nhà phân tích nhận định đây có thể là nỗ lực của Iran nhằm thuyết phục công chúng Mỹ tin rằng quyết định tiến hành cuộc chiến của Tổng thống Trump là sai lầm, từ đó gián tiếp thúc đẩy một lệnh ngừng bắn.
Trong bức thư, Tổng thống Iran cũng đặt câu hỏi liệu chính quyền ông Trump có bị Israel “thao túng” trong việc phát động cuộc chiến chống lại Iran hay không. Đây dường như là cách để ông Pezeshkian thuyết phục dư luận Mỹ thay đổi quan điểm ủng hộ với Israel, theo giới quan sát.
Theo các chuyên gia, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã hối thúc Mỹ tấn công Iran trong nhiều thập kỷ. Kể từ khi xung đột bùng phát, quân đội Israel cũng là bên tiến hành các cuộc tập kích vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, khiến căng thẳng thêm leo thang.
“Chẳng phải Israel đang nhắm tới việc dùng đến người lính Mỹ cuối cùng và đồng tiền thuế cuối cùng của người Mỹ để đánh Iran hay sao?”, ông viết, thêm rằng Israel đang buộc Iran, Mỹ và cả khu vực trả giá cho tham vọng của họ.
Phóng viên Ali Hashem của Al Jazeera nhận xét giống như Mỹ, Iran đang thực hiện “cuộc chiến truyền thông” giữa xung đột. Hashem giải thích rằng nội dung then chốt trong thư của ông Pezeshkian là bảo vệ quyền tự vệ của Iran trước các cuộc tấn công của Mỹ – Israel.
“Trong khi chính quyền Mỹ đang thúc đẩy câu chuyện rằng họ đã giành được thắng lợi quân sự, các lãnh đạo Iran lại tìm cách khắc họa họ đang là nạn nhân của một cuộc tấn công”, Hashem cho hay.
Thanh Tâm (Theo NY Times, Al Jazeera, SCMP, The Hill)
Ngày 19/5, Tổng thống Nga Vladmir Putin đã đến Bắc Kinh để chuẩn bị cho chuyến thăm cấp nhà nước theo lời mời của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Hai nhà lãnh đạo của Trung Quốc và Nga dự kiến tiến hành hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh vào ngày 20/5, bao gồm các cuộc thảo luận về các vấn đề song phương và quốc tế, và được khép lại bằng một cuộc trò chuyện riêng tư thân mật giữa những "người bạn cũ" bên tách trà.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vốn nổi tiếng với việc tiếp đón các nhà lãnh đạo đến thăm bên tách trà.
Đối với các nhà ngoại giao Trung Quốc, trà là hiện thân của văn hóa truyền thống và việc mời trà một nhà lãnh đạo nước ngoài là biểu hiện của sự tôn trọng, lòng chân thành và sự lịch thiệp. Gần đây nhất, ông Tập cũng đi dạo và thưởng trà với Tổng thống Mỹ Donald Trump bên trong khuôn viên Trung Nam Hải khi nhà lãnh đạo Mỹ thăm Bắc Kinh vào tuần trước.
Khi ông Tập tiếp đón ông Putin vào tháng 5/2024, 2 nhà lãnh đạo đã bỏ cà vạt, cùng trò chuyện bên tách trà ngoài trời ở Trung Nam Hải, một khu vườn hoàng gia cũ hiện là nơi đặt văn phòng của đảng và chính phủ.
Tối 19/5, ông Putin đã được Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị chào đón trên thảm đỏ cùng với một đội danh dự cùng với các thanh thiếu niên vẫy cờ trong một buổi lễ đón tiếp ngay tại sân bay.
Ông Putin, người được nhà lãnh đạo Trung Quốc gọi là "bạn cũ", thăm Bắc Kinh vào thời điểm thương mại song phương Nga - Trung đang được cải thiện. Thương mại hai chiều đã tăng 16,1% trong 4 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm 2025 xét về mặt giá trị.
Thương mại giữa Trung Quốc và Nga trị giá 1,63 nghìn tỷ nhân dân tệ (hơn 239 tỷ USD) vào năm 2025, giảm 6,5% so với mức kỷ lục vào năm 2024 và đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên trong năm năm qua.
Tháp tùng ông là một phái đoàn bao gồm các phó thủ tướng, bộ trưởng và những người đứng đầu các tập đoàn nhà nước cũng như các ngân hàng lớn.
Điện Kremlin đã đặt ra "những kỳ vọng nghiêm túc" cho chuyến thăm của ông Putin. Bên cạnh các cuộc hội đàm, chuyến thăm sẽ bao gồm một lễ ký kết và một bữa tiệc chiêu đãi, tiếp theo là một buổi tiệc trà nơi 2 nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về các vấn đề quốc tế quan trọng trong một bối cảnh không chính thức.
Khoảng 40 văn kiện dự kiến được ký kết và một tuyên bố chung dài 47 trang về việc tăng cường quan hệ đối tác Nga - Trung sẽ được ban hành.
Một trợ lý của Điện Kremlin cho biết, ông Putin và ông Tập cũng được kỳ vọng sẽ thông qua một tuyên bố chung về việc thiết lập một trật tự thế giới đa cực và một "kiểu quan hệ quốc tế mới".
Các cuộc đàm phán về đường ống dẫn khí đốt Sức mạnh Siberia 2 (Power of Siberia 2), tuyến đường dự kiến kết nối Nga với miền bắc Trung Quốc, cũng có khả năng nằm trong chương trình nghị sự.
Mối quan hệ đối tác được gọi là "không có giới hạn" giữa Trung Quốc và Nga đã được củng cố kể từ khi phương Tây áp đặt các lệnh trừng phạt để trừng phạt Nga vì cuộc chiến ở Ukraine.
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng liên quan đến cuộc xung đột ở Iran có thể hỗ trợ cho lập luận của Nga về việc đường ống này là một nguồn khí đốt dài hạn.
Vụ việc diễn ra ngày 4-6 khiến vài nhân viên bị thương và chiếc máy bay bị hư hại.
Hãng tin Reuters dẫn lời người phát ngôn của Lufthansa xác nhận chiếc máy bay gặp sự cố là dòng máy bay thân rộng Boeing 787-9. Khi đó, các thành viên phi hành đoàn và nhân viên mặt đặt đang có mặt trên máy bay.
Một số nhân viên bị thương và hiện đang được điều trị y tế. "Hành khách vẫn chưa lên máy bay", hãng hàng không Đức cho biết.
Chiếc máy bay đang chuẩn bị khởi hành đến Los Angeles, Mỹ. "Chúng tôi hiện đang điều tra các tình huống cụ thể cùng với các cơ quan liên quan", Lufthansa thông báo.
Tại hiện trường, chiếc máy bay thân rộng 2 động cơ nằm chúi đầu về phía trước do phần càng trước bị sập, xung quanh là nhiều phương tiện ứng phó khẩn cấp, theo Reuters.
Chiếc Boeing 787-9 do Lufthansa vận hành là một dòng tương đối mới trong đội máy bay của hãng hàng không Đức, vốn đang có kế hoạch loại bỏ dần các máy bay kém hiệu quả hơn và đơn giản hóa đội bay.
Các sự cố liên quan đến dòng máy bay của Boeing thời gian qua đã làm gia tăng lo ngại.
Hồi tháng 8-2025, một chiếc Boeing 787 của hãng United Airlines đã buộc phải quay đầu chỉ sau 40 phút cất cánh khi đang bay qua Đại Tây Dương do mất một phần cánh.
Vào tháng 6-2025, thảm kịch hàng không xảy ra tại Ahmedabad, Ấn Độ, làm 241 người trên chiếc máy bay thiệt mạng. Vụ việc đánh dấu lần đầu tiên một chiếc Boeing 787 bị rơi kể từ khi dòng máy bay hiện đại này được đưa vào khai thác.
Hiện có hơn 1.100 chiếc 787 Dreamliner đang hoạt động trên toàn thế giới, phục vụ tại hầu hết các hãng hàng không quốc tế lớn.
Trên trang web của Boeing, chiếc 787 Dreamliner được mô tả là "máy bay thân rộng chở khách bán chạy nhất mọi thời đại". Thực tế là dòng máy bay này đã chở hơn 1 tỉ hành khách.
Nó nhanh hơn bất kỳ máy bay thân rộng nào khác trong lịch sử hàng không và có thiết kế giúp giảm mức tiêu thụ nhiên liệu tới 25%.
Phát biểu tại Islamabad (Pakistan) ngày 12-4, Phó tổng thống Mỹ Vance xác nhận cuộc đàm phán marathon giữa Mỹ và Iran đã không đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
"Tin xấu là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận và tôi nghĩ đó là tin xấu đối với Iran nhiều hơn là đối với Mỹ", ông Vance nói và cho biết sẽ rời khỏi Pakistan để quay về Mỹ.
"Chúng tôi đã nói rõ những lằn ranh đỏ của mình, những điều chúng tôi sẵn sàng nhượng bộ và những điều chúng tôi không sẵn sàng nhượng bộ. Chúng tôi đã nói rõ điều đó hết mức có thể, nhưng Iran đã chọn không chấp nhận các điều khoản của Mỹ", Phó tổng thống Mỹ nói thêm.
Ông Vance cho biết hai bên đã thảo luận về một số vấn đề. Khi được hỏi về những điều mà phía Iran đã từ chối, Phó tổng thống Mỹ từ chối đi vào chi tiết song cho hay Washington muốn có sự xác nhận từ Tehran rằng nước này không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.
"Đơn giản là chúng tôi cần thấy một cam kết khẳng định rằng Iran sẽ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân cũng như tìm kiếm các công cụ cho phép Iran nhanh chóng có được vũ khí hạt nhân. Đó là mục tiêu cốt lõi của Tổng thống Mỹ và đó là điều chúng tôi đã cố gắng đạt được thông qua các cuộc đàm phán này", ông Vance nói.
Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ cho biết vẫn chưa có tín hiệu nào từ cuộc đàm phán cho thấy Iran thực sự có ý định cam kết không tìm kiếm vũ khí hạt nhân.
"Tôi nghĩ chúng tôi đã khá linh hoạt, thậm chí có phần dễ tính", ông Vance nói tiếp và cho biết Mỹ đã đưa ra một đề xuất "rất đơn giản", "một đề nghị cuối cùng và tốt nhất" đối với Iran.
Vẫn chưa rõ nội dung của những gì ông Vance mô tả là đề nghị cuối cùng của Mỹ nhưng theo những gì ông Vance nói, đó là lựa chọn "chấp nhận hoặc từ chối" đối với Iran.
Phó tổng thống Mỹ cũng không đưa ra bất kỳ thông tin nào về các cuộc đàm phán trong tương lai để thu hẹp khác biệt giữa hai bên.
Giáo sư Mohsen Farkhani tại Đại học Isfahan (Iran) cho biết Iran tham gia đàm phán với "sự hoài nghi sâu sắc" - vì tôn trọng Pakistan, chứ không phải vì tin tưởng Mỹ. Trả lời đài Al Jazeera, ông khẳng định việc kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là lằn ranh đỏ của Tehran.
"Việc tuần tra hay tìm kiếm sự hợp tác để kiểm soát eo biển này không phải chuyện của Mỹ. Iran đã phá hủy các căn cứ và công trình của Mỹ trong khu vực để gửi chính xác thông điệp đó", ông Farkhani nêu quan điểm, đồng thời nhấn mạnh Tehran sẽ không thể hiện "bất kỳ sự linh hoạt nào" đối với tuyến đường thủy quan trọng này.
Theo ông, Iran chỉ ngồi vào bàn đàm phán sau khi 10 điều kiện của họ được Mỹ chấp nhận, và chỉ khi phía Mỹ có những cam kết thực tế, từng bước một.
Khi được hỏi về thành phần phái đoàn Iran tại Pakistan, ông Farkhani cho rằng sự chia rẽ phe phái không phải vấn đề cốt lõi. "Hôm nay, vấn đề không phải là cứng rắn hay không - mà là lợi ích quốc gia của Iran, những lợi ích mà hàng trăm quân nhân đã hy sinh để bảo vệ", ông nhấn mạnh.
Một nguồn tin thân cận với phái đoàn đàm phán Iran nói với hãng thông tấn Fars của Iran rằng Mỹ đang "tìm cớ" để rời khỏi bàn đàm phán.
"Người Mỹ cần đàm phán để lấy lại thể diện trên trường quốc tế và không muốn hạ thấp kỳ vọng của họ, bất chấp thất bại và bế tắc trong cuộc chiến với Iran", nguồn tin cho biết. Fars tiết lộ thêm: "Iran không có kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo".
Trong khi đó, Đài truyền hình Press TV của Iran đưa tin các cuộc đàm phán ở Islamabad đã kết thúc do "những yêu cầu quá đáng của Mỹ ngăn cản việc đạt được một khuôn khổ thỏa thuận".
Iran không chấp nhận các điều khoản Mỹ đưa ra liên quan đến eo biển Hormuz, "quyền phát triển năng lượng hạt nhân hòa bình" và một số vấn đề gây tranh cãi khác.
Theo phía Iran, Mỹ muốn "thông qua đàm phán để đạt được tất cả những gì họ không thể giành được trong chiến tranh".
Fars nhấn mạnh triển vọng đạt thỏa thuận phụ thuộc vào việc Mỹ có thay đổi những "yêu cầu vô lý" hay không, trong đó vấn đề eo biển Hormuz là trọng tâm. Hãng tin này cũng cho biết các chuyên gia hai bên đang nỗ lực tìm điểm chung, còn Pakistan - nước trung gian hòa giải - đang cố thu hẹp khoảng cách giữa hai phái đoàn.
Hiện các nhóm đàm phán đã tạm dừng để tham khảo ý kiến chuyên gia về các đề xuất được nêu ra. Đàm phán dự kiến nối lại khi hai bên hoàn tất dự thảo phản hồi.
"Phái đoàn Iran đã đàm phán liên tục và tích cực trong 21 giờ để bảo vệ lợi ích quốc gia của người dân Iran. Bất chấp nhiều sáng kiến từ phía phái đoàn Iran, những yêu cầu vô lý của phía Mỹ đã cản trở tiến trình đàm phán. Do đó, các cuộc đàm phán đã kết thúc", Đài IRIB của Iran cho biết trên Telegram.
Mỹ và Israel đã tấn công Iran vào ngày 28-2, dẫn tới sự trả đũa từ Tehran và đẩy Trung Đông vào tình hình căng thẳng với eo biển Hormuz bị Iran kiểm soát, gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu.
Hôm 11-4 (giờ Mỹ), sau khi đàm phán giữa Mỹ và Iran bắt đầu được vài tiếng, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông không quan tâm đến kết quả cuộc gặp. Thay vào đó, ông Trump nhấn mạnh rằng Mỹ đã chiến thắng trên chiến trường bằng cách tiêu diệt các lãnh đạo Iran và phá hủy các cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng.
"Chúng tôi đã liên tục nói chuyện với Tổng thống Trump. Tôi không biết chúng tôi đã nói chuyện với ông ấy bao nhiêu lần, khoảng nửa tá hay có khi một tá lần trong 21 giờ qua", ông Vance nói với các phóng viên ở Islamabad ngày 12-4.
Phó tổng thống Mỹ cũng cho biết ông đã nói chuyện với các quan chức cấp cao khác của Mỹ trong suốt các cuộc đàm phán, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.
