Vài giờ trước khi Tổng thống Donald Trump phát biểu trước toàn quốc đêm 1/4, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian công bố trên tài khoản X bức thư ngỏ dài 4 trang gửi đến người dân Mỹ cùng “những người tiếp tục tìm kiếm sự thật và mong muốn cuộc sống tốt đẹp hơn”.
Sau phần mở đầu khẳng định Iran “không bao giờ lựa chọn con đường xâm lược, bành trướng, thực dân, thống trị” và không nuôi dưỡng lòng thù hận với các dân tộc khác, ông đặt câu hỏi liệu chính sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump có “thực sự nằm trong số các ưu tiên của chính phủ Mỹ hiện nay hay không”. “Chính xác thì cuộc chiến hiện nay mang lại lợi ích nào cho người Mỹ”, ông viết.
Ông thêm rằng liệu chiến dịch tập kích phá hủy trường học, cơ sở y tế hay “việc khoe khoang về chuyện ném bom để khiến một quốc gia trở về thời kỳ đồ đá” có mang lại lợi ích thực tế nào cho Mỹ, ngoài việc gây tổn hại thêm vị thế toàn cầu của Washington.
Thư ngỏ được Tổng thống Iran công bố khi cuộc chiến sắp bước sang tuần thứ 6. Trong hơn một tháng qua, các cuộc không kích dữ dội của Mỹ, Israel đã khiến nhiều lãnh đạo chủ chốt của Iran, trong đó có lãnh tụ tối cao Ali Khamenei, cũng như khiến hơn 2.000 dân thường nước này thiệt mạng. Cuộc tấn công cũng khơi mào cho làn sóng đáp trả dữ dội của Tehran vào hàng loạt mục tiêu Israel và Mỹ trên khắp Trung Đông.
Thiệt hại từ cuộc chiến đang tăng lên mỗi ngày, đặc biệt là khi eo biển Hormuz đang bị bóp nghẹt và khiến giá năng lượng leo thang. Huyết mạch hàng hải này vốn là nơi vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Mỹ tuần trước thông qua trung gian Pakistan chuyển cho Iran đề xuất ngừng bắn 15 điểm, nhưng Tehran bác bỏ vì cho rằng nó “phi lý và quá đáng”. Các quan chức Iran cũng cho rằng nỗ lực ngoại giao của Mỹ “không đáng tin”, vì Washington từng phát động chiến dịch tấn công khi hai nước đang tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran tại Geneva hồi giữa tháng 2.
Trước khi phát động cuộc tấn công Iran, ông Trump nói với phóng viên rằng ông “không hài lòng” với cách Tehran tiến hành đàm phán trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, trong bức thư, Tổng thống Iran chỉ trích việc Mỹ rời bàn đàm phán ở Geneva, khi hai bên đang thảo luận về thỏa thuận hạt nhân mới.
“Iran đã theo đuổi đàm phán, đạt được thỏa thuận và thực hiện đầy đủ mọi cam kết”, ông Pezeshkian viết. “Quyết định rút khỏi thỏa thuận đó, leo thang đối đầu và có hành động gây hấn giữa lúc đàm phán là những lựa chọn mang tính phá hoại của chính phủ Mỹ”.
Bên cạnh những lời chỉ trích, bức thư ngỏ dài khoảng 1.000 từ của Tổng thống Pezeshkian cũng chứa nhiều lời lẽ mang tính hòa giải và tái định hình hình ảnh quốc gia, theo Ruth Igielnik, nhà phân tích của NY Times.
“Hôm nay, thế giới đang đứng trước một ngã rẽ”, ông Pezeshkian viết trong thư. “Tiếp tục con đường đối đầu sẽ tốn kém và vô ích hơn bao giờ hết. Lựa chọn giữa đối đầu và hợp tác là hoàn toàn thực tế và quan trọng, kết quả của nó sẽ định hình tương lai cho nhiều thế hệ sau”.
Ông Pezeshkian cũng bác bỏ những mô tả về Tehran như một mối đe dọa. “Iran chưa bao giờ khơi mào một cuộc chiến. Tuy nhiên, Iran đã kiên quyết và dũng cảm đẩy lùi những kẻ tấn công mình”, ông nhấn mạnh.
Tổng thống Iran nhấn mạnh cuộc tấn công đáp trả của Iran nhằm vào các quốc gia láng giềng ở vùng Vịnh chỉ là “phản ứng có chừng mực dựa trên quyền tự vệ chính đáng”.
Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu bức thư của ông Pezeshkian, người được cho là có lập trường tương đối ôn hòa ở Iran, có đại diện cho sự đồng thuận giữa các lãnh đạo hàng đầu của Iran hay không.
Trong hệ thống chính quyền Iran, vai trò và quyền hạn của Tổng thống bị chi phối bởi Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei, người được bổ nhiệm hôm 8/3. Ông Khamenei là người đưa ra quyết định cuối cùng về mọi vấn đề quan trọng của quốc gia, như đàm phán với Washington hoặc các điều kiện để chấm dứt chiến tranh, theo các nhà phân tích.
Vai trò của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng trở nên nổi bật hơn trong xung đột. Các chỉ huy cấp cao của IRGC dường như cũng đã bắt đầu nắm quyền quyết định nhiều hơn, bao gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, một cựu chỉ huy vệ binh và hiện có tiếng nói ngày càng lớn ở Iran.
Giới quan sát cho rằng bức thư có thể là phép thử dư luận hoặc một nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Pezeshkian để vừa thể hiện sự cứng rắn của Iran, vừa tìm cách hạ nhiệt tình hình.
Việc một tổng thống Iran gửi thư ngỏ tới người dân Mỹ được coi là điều khá bất thường. Các nhà phân tích nhận định đây có thể là nỗ lực của Iran nhằm thuyết phục công chúng Mỹ tin rằng quyết định tiến hành cuộc chiến của Tổng thống Trump là sai lầm, từ đó gián tiếp thúc đẩy một lệnh ngừng bắn.
Trong bức thư, Tổng thống Iran cũng đặt câu hỏi liệu chính quyền ông Trump có bị Israel “thao túng” trong việc phát động cuộc chiến chống lại Iran hay không. Đây dường như là cách để ông Pezeshkian thuyết phục dư luận Mỹ thay đổi quan điểm ủng hộ với Israel, theo giới quan sát.
Theo các chuyên gia, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã hối thúc Mỹ tấn công Iran trong nhiều thập kỷ. Kể từ khi xung đột bùng phát, quân đội Israel cũng là bên tiến hành các cuộc tập kích vào cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran, khiến căng thẳng thêm leo thang.
“Chẳng phải Israel đang nhắm tới việc dùng đến người lính Mỹ cuối cùng và đồng tiền thuế cuối cùng của người Mỹ để đánh Iran hay sao?”, ông viết, thêm rằng Israel đang buộc Iran, Mỹ và cả khu vực trả giá cho tham vọng của họ.
Phóng viên Ali Hashem của Al Jazeera nhận xét giống như Mỹ, Iran đang thực hiện “cuộc chiến truyền thông” giữa xung đột. Hashem giải thích rằng nội dung then chốt trong thư của ông Pezeshkian là bảo vệ quyền tự vệ của Iran trước các cuộc tấn công của Mỹ – Israel.
“Trong khi chính quyền Mỹ đang thúc đẩy câu chuyện rằng họ đã giành được thắng lợi quân sự, các lãnh đạo Iran lại tìm cách khắc họa họ đang là nạn nhân của một cuộc tấn công”, Hashem cho hay.
Thanh Tâm (Theo NY Times, Al Jazeera, SCMP, The Hill)
Chiều 16-7, tại TP.HCM, Đại sứ quán Peru tại Việt Nam tổ chức tiệc chiêu đãi nhân kỷ niệm 205 năm Quốc khánh Peru, đồng thời khai mạc Lễ hội ẩm thực "Peru: Bản giao hưởng của hương vị".
Tham dự chương trình có Phó giám đốc Sở Ngoại vụ TP.HCM Trần Xuân Thủy, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Trần Thị Thu Hiền, cùng đông đảo đại diện lãnh sự đoàn, giới doanh nghiệp và cộng đồng người Peru tại TP.HCM.
Phát biểu khai mạc buổi tiệc, Đại sứ Peru tại Việt Nam Ráez Portocarrero giới thiệu điểm nhấn của chương trình là những món ăn thuộc ẩm thực Peru và ẩm thực Nikkei, tức sự kết hợp tinh tế giữa di sản ẩm thực Peru và Nhật Bản. Theo bà, đây là "nhịp cầu bắc qua Thái Bình Dương", nơi tinh thần nồng nàn của Peru gặp gỡ kỹ thuật tinh tế của Nhật.
Bà Portocarrero cho rằng tinh thần này cũng lan tỏa đến ẩm thực Việt Nam. Dù bị Thái Bình Dương ngăn cách, ẩm thực hai nước vẫn "nói cùng một ngôn ngữ" với hải sản tươi ngon, sự trân trọng dành cho hạt gạo và hành trình theo đuổi sự cân bằng hương vị.
Đại sứ Peru giới thiệu buổi tiệc là mở màn cho Lễ hội ẩm thực "Peru: Bản giao hưởng của hương vị" kéo dài từ ngày 16 đến 19-7. Trong thời gian này, thực khách đến nhà hàng Nikura (khách sạn JW Marriott) có thể thưởng thức nhiều món ăn đặc sắc do chính tay bếp trưởng và bếp phó người Peru thực hiện.
Trao đổi riêng với Tuổi Trẻ, bà Portocarrero đánh giá quan hệ hai nước đang diễn tiến thuận lợi. Các đoàn cấp cao được trao đổi thường xuyên, trong khi thương mại và đầu tư cũng không ngừng tăng trưởng.
Đại sứ Peru cho biết kim ngạch thương mại song phương giữa hai nước đạt hơn 800 triệu USD và tăng đều qua từng năm. Việt Nam xuất khẩu sang Peru điện thoại, thiết bị và linh kiện điện tử, trong khi Peru xuất khẩu khoáng sản, trái cây và bột cá. Mối quan hệ này được bà Portocarrero đánh giá là "bổ sung mạnh mẽ cho nhau".
Đặc biệt, điểm nhấn của quan hệ Việt Nam - Peru còn nằm ở Bitel - thương hiệu của Viettel tại Peru. Sau 14 năm hiện diện, Bitel đã vươn lên thành công ty viễn thông lớn thứ hai tại đất nước Nam Mỹ.
Bà Portocarrero đặc biệt cảm kích vì Viettel đã làm điều "những doanh nghiệp khác khi đó không làm", khi vươn tới các vùng nông thôn để kết nối những người dân cần dịch vụ di động nhất. Với bà, đó không đơn thuần là đầu tư mà còn mang ý nghĩa kinh tế - xã hội sâu sắc.
Khép lại cuộc trao đổi, Đại sứ Portocarrero chia sẻ đã đi qua nhiều vùng đất của Việt Nam. Trên hành trình đó, bà nhận ra người Việt Nam và người Peru có nhiều điểm tương đồng đến bất ngờ, dù cách nhau nửa vòng Trái đất.
Cả hai dân tộc đều đặt gia đình làm trọng tâm, đều dành sự kính trọng sâu sắc cho tổ tiên. Cách người nông dân Việt Nam canh tác, làm nông cũng rất gần gũi với những gì diễn ra trên quê hương Peru của bà. Và trên hết, cả hai đều tự hào về nền ẩm thực của mình.
"Chúng ta có thể cách xa nhau về địa lý, nhưng sẽ không còn khoảng cách nào một khi ta có thể chia sẻ cùng nhau nhiều giá trị", Đại sứ Ráez Portocarrero khẳng định.
Theo Hãng tin Reuters, nhiều tiếng nổ vang lên khắp thủ đô Kiev ngay sau 1h sáng 24-5 (theo giờ địa phương), sau khi Không quân Ukraine cảnh báo về mối đe dọa do tên lửa Oreshnik - loại vũ khí có khả năng mang cả đầu đạn thông thường và hạt nhân - trên kênh Telegram của lực lượng này.
Thị trưởng Vitali Klitschko của Kiev cho biết ít nhất 5 người đã bị thương và một người trong số đó phải nhập viện.
"Thủ đô Kiev đã hứng chịu cuộc tấn công tên lửa đạn đạo quy mô lớn. Hiện có thông tin cho thấy ít nhất 4 địa điểm bị ảnh hưởng do cuộc tấn công, trong đó có quận Shevchenkivsky, Dniprovsky và Podilsky. Theo thông tin sơ bộ, đã xảy ra hỏa hoạn và hư hại đối với các tòa chung cư" - ông Tymur Tkachenko, một quan chức cấp cao tại Kiev, thông tin.
Ông Klitschko cho biết các mảnh vỡ từ vụ tấn công đã bốc cháy trong khuôn viên một trường học ở trung tâm thành phố.
Trên nền tảng X, AMK Mapping - tài khoản có dấu tích xanh chuyên theo dõi chiến sự Ukraine - cho biết thủ đô của Ukraine đang trải qua cuộc tấn công dữ dội, với "ít nhất 20 tên lửa đạn đạo Iskander-M, 6 tên lửa hành trình Kalibr, 4 tên lửa hành trình siêu vượt âm Zircon cùng 2 tên lửa Oreshnik đã nhắm vào Kiev".
"Thêm nhiều tên lửa đã tấn công các mục tiêu ở tỉnh Khmelnytskyi, tỉnh Zhytomyr và tỉnh Kirovohrad. Hàng trăm máy bay không người lái Geran-2 cũng đang tấn công các mục tiêu trên khắp Ukraine" - AMK Mapping viết.
Hiện phía Nga chưa lên tiếng. Không quân Ukraine chưa cập nhật liệu tên lửa Oreshnik có bắn trúng mục tiêu nào hay không.
Hôm 23-5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cảnh báo Nga chuẩn bị tấn công Ukraine bằng tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Oreshnik. Ông dẫn lại thông tin tình báo từ Ukraine, Mỹ và châu Âu.
Cảnh báo được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh cho quân đội Nga chuẩn bị các phương án trả đũa đối với Ukraine, sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái (drone) nhằm vào một ký túc xá sinh viên ở khu vực Lugansk do Nga kiểm soát ở miền đông Ukraine.
Các quan chức Nga thông tin số người thiệt mạng trong vụ tấn công bằng drone vào ký túc xá sinh viên ở Lugansk đã tăng lên 23 người. Tuy nhiên quân đội Ukraine phủ nhận trách nhiệm về vụ tấn công này, tuyên bố chỉ tấn công vào một cơ sở sản xuất drone của Nga.
Trước cuộc tấn công trên, Nga từng hai lần tấn công Ukraine bằng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik - loại tên lửa mà ông Putin từng tuyên bố là "không thể đánh chặn" nhờ tốc độ được cho là gấp hơn 10 lần vận tốc âm thanh.
Đoạn video được tài khoản AMK Mapping chia sẻ trên nền tảng X với dòng chú thích "Đoạn phim cận cảnh cho thấy khoảnh khắc tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik của Nga tấn công Kiev" - Video: X/AMK Mapping
Nga lần đầu phóng tên lửa Oreshnik hồi tháng 11-2024 nhằm vào một cơ sở mà Nga nói là nhà máy quân sự ở Ukraine. Khi đó, các nguồn tin Ukraine cho biết tên lửa mang đầu đạn giả, thay vì thuốc nổ và chỉ gây thiệt hại hạn chế. Vụ tấn công thứ hai diễn ra vào tháng 1-2026, khi tên lửa đánh trúng vùng Lviv ở miền tây Ukraine.
Theo Hãng tin Reuters ngày 12-6, Mỹ và Iran tiếp tục phát tín hiệu tích cực về triển vọng chấm dứt xung đột, khi một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết hai bên đã thống nhất được dự thảo văn bản và có thể ký thỏa thuận sơ bộ trong vài ngày tới.
Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, thỏa thuận dự kiến bao gồm việc Mỹ từng bước giải phóng 24 tỉ USD tài sản Iran bị phong tỏa và nới lỏng các biện pháp trừng phạt xuất khẩu dầu mỏ. Đổi lại, Tehran sẽ mở lại eo biển Hormuz.
Một quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận cũng thiết lập cơ chế giám sát nhằm bảo đảm Iran thực hiện cam kết. Washington khẳng định kho uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran sẽ bị tiêu hủy và đưa ra khỏi nước này trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng.
Phát biểu trên truyền hình nhà nước, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran cùng Oman sẽ tiếp tục kiểm soát hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định Iran là "bên chiến thắng" trong cuộc chiến với Mỹ.
Trong khi đó Israel tuyên bố không tham gia các cuộc đàm phán và sẽ không trở thành một bên của thỏa thuận. Chính phủ Israel cũng bác bỏ khả năng rút quân khỏi Lebanon, bất chấp tuyên bố từ phía Iran rằng thỏa thuận mới có thể giúp chấm dứt xung đột tại quốc gia này.
Thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt tăng điểm trong phiên giao dịch ngày 12-6, trong khi giá dầu tiếp tục giảm khi nhà đầu tư kỳ vọng Mỹ và Iran sắp đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Tại Mỹ, chỉ số Dow Jones tăng 0,7%, S&P 500 tăng 0,5% và Nasdaq tăng 0,3%. Đà tăng được hỗ trợ bởi màn chào sàn ấn tượng của SpaceX, khi cổ phiếu hãng hàng không vũ trụ của tỉ phú Elon Musk tăng 19% trong phiên giao dịch đầu tiên, đưa giá trị công ty vượt 2.000 tỉ USD.
Các thị trường châu Âu cũng tăng mạnh, với chỉ số FTSE 100 của Anh tăng 1,6%, còn CAC 40 của Pháp và DAX của Đức cùng tăng 1,8%.
Tại châu Á, Nikkei 225 của Nhật Bản tăng 2,8%, Kospi của Hàn Quốc tăng hơn 4%, trong khi các chỉ số tại Hong Kong và Trung Quốc cũng đi lên.
Ở thị trường năng lượng, giá dầu Brent giảm 3,4% xuống còn 87,33 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ giảm 3,2% xuống 84,88 USD/thùng.
Theo Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA), một quan chức cấp cao thuộc Bộ Ngoại giao Triều Tiên chỉ trích Mỹ và Hàn Quốc đang "tăng cường có hệ thống" hợp tác quân sự, bất chấp những lo ngại quốc tế về nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá gần 300 triệu USD cho Hàn Quốc, bao gồm các tên lửa không đối không hiện đại và thiết bị hỗ trợ.
"Xuất khẩu vũ khí của Mỹ là xuất khẩu chiến tranh", quan chức Triều Tiên nhấn mạnh, khẳng định Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục tăng cường năng lực răn đe tự vệ để duy trì cân bằng sức mạnh trong khu vực.
Theo Hãng tin AFP ngày 13-6, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel đã công bố loạt cải cách mới nhằm mở rộng vai trò của khu vực tư nhân, trong bối cảnh nền kinh tế nước này chịu sức ép lớn từ lệnh phong tỏa dầu mỏ và các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Phát biểu trên truyền hình quốc gia, ông Diaz-Canel cho biết Cuba sẽ thu hẹp danh mục ngành nghề cấm đối với doanh nghiệp tư nhân, đẩy nhanh quá trình cấp phép kinh doanh và tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu tư với quyền lợi tương đương nhà đầu tư nước ngoài.
Chính phủ cũng đang xem xét loại bỏ vai trò trung gian của các cơ quan nhà nước trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tiếp tục trao thêm quyền tự chủ cho các doanh nghiệp nhà nước, vốn chiếm khoảng 80% hoạt động kinh tế của đất nước.
Ngoài ra, Havana dự kiến tinh giản bộ máy hành chính, giảm số lượng bộ ngành và cắt giảm biên chế khu vực công. Kế hoạch này sẽ được trình Quốc hội xem xét vào tháng 7.
Các cải cách được kỳ vọng giúp nền kinh tế Cuba thích ứng tốt hơn trước những khó khăn kéo dài do các biện pháp cấm vận và trừng phạt từ Washington.
Đại sứ của 27 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 12-6 đã nhất trí khởi động giai đoạn đàm phán gia nhập đầu tiên với Ukraine và Moldova, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực gia nhập khối của hai quốc gia Đông Âu.
Theo kế hoạch, hội nghị liên chính phủ đầu tiên sẽ diễn ra ngày 15-6, mở ra tiến trình đàm phán về cụm chính sách nền tảng, bao gồm các lĩnh vực liên quan đến quyền cơ bản, cải cách thể chế và pháp quyền.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh quyết định của EU, cho rằng đây là sự hỗ trợ chính trị và tinh thần quan trọng đối với Ukraine, trong bối cảnh nước này vẫn đang đối phó trong xung đột với Nga. Tổng thống Moldova Maia Sandu cũng khẳng định nước này sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách để đáp ứng các tiêu chuẩn của EU.
Tiến trình đàm phán từng bị trì hoãn do sự phản đối của Hungary. Tuy nhiên Budapest đã dỡ bỏ rào cản sau khi đạt được thỏa thuận với Kiev về quyền của cộng đồng người gốc Hungary tại Ukraine.
