Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng được thành lập quy tụ đội ngũ gần 20 chuyên gia là các phó giáo sư, tiến sĩ, bác sĩ uy tín trong lĩnh vực dinh dưỡng, giàu kinh nghiệm công tác tại các bệnh viện và cơ sở y tế lớn trên cả nước.
“Siêu Hội đồng” gồm PGS-TS Nguyễn Lân Hiếu, PGS-TS-BS Lê Thị Minh Hương; TS-BS Lưu Thị Mỹ Thục; ThS-BS CKII Phạm Công Luận; TTƯT- BS Trương Hữu Khanh; TTƯT- BS Đặng Thị Kim Huyên, sẽ sử dụng nền tảng y học chứng cứ để thẩm định các xu hướng dinh dưỡng, giúp cộng đồng phân biệt rõ ràng giữa kiến thức khoa học và các tin đồn thiếu căn cứ.
Phát biểu tại sự kiện ra mắt, BS CKI Trần Thị Minh Nguyệt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM nêu thực trạng: Chúng ta đang sống trong một thời đại mà việc tiếp cận thông tin sức khỏe trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Người dân thì đang đối mặt với nhiều kinh nghiệm truyền miệng chưa được kiểm chứng hay những trào lưu dinh dưỡng phản khoa học trên mạng xã hội. Mỗi ngày, có rất nhiều video clip của rất nhiều bác sĩ – chưa được xác thực có phải bác sĩ không – mà người dân không có cái gì để kiểm chứng.
Theo BS Trần Thị Minh Nguyệt, việc tiếp cận được nhiều thông tin, đó là một thuận lợi. Song, không đồng nghĩa chúng ta sẽ hiểu đúng các thông tin đó. Do đó, điều cấp thiết hiện nay là chúng ta xây dựng một “màng lọc” khoa học, một nguồn tham chiếu tin cậy để cộng đồng có thể hiểu đúng và áp dụng đúng.
Xuất phát từ thực tế đó, Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM kết hợp cùng các chuyên gia, các bác sĩ tâm huyết thành lập Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng với mong muốn xây dựng một diễn đàn khoa học chính thống, khách quan, sử dụng nền tảng y học chứng cứ để thẩm định các xu hướng dinh dưỡng, giúp cộng đồng phân biệt được rõ ràng giữa kiến thức khoa học và các tin đồn thiếu căn cứ.
“Một nghiên cứu năm 2026 trên hơn 3.500 người Việt có trình độ đại học trở lên cho kết quả 85,5% có thể tìm kiếm thông tin sức khỏe trực tuyến, nhưng 67,3% chưa đủ năng lực đánh giá và áp dụng chính xác vào thực tế”, BS Nguyệt dẫn chứng.
Tình trạng này đặc biệt rõ ở nhóm phụ huynh – những người có nhu cầu tìm hiểu dinh dưỡng cao. Khảo sát Vietnam Digital Mom 2025, có đến 64% bà mẹ thường xuyên đọc blog, website nuôi con, 68% tin vào “review online” và 47% tham khảo các hội nhóm mạng xã hội. Điều này phản ánh sức mạnh truyền thông số, song cũng là khởi đầu của nhiều trào lưu dinh dưỡng phi khoa học hoặc chưa kiểm chứng, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Cũng theo BS Trần Thị Minh Nguyệt, kiến thức khoa học chỉ thực sự có giá trị khi được truyền tải theo cách mà cộng đồng có thể hiểu, tiếp cận, thực hành và áp dụng vào đời sống hằng ngày.
Chính vì vậy, Hội đồng sẽ vận hành theo công thức hai tầng chuyên môn. Nhóm thứ nhất là nhóm cố vấn chuyên môn gồm các bác sĩ đầu ngành, chịu trách nhiệm đảm bảo tính chính xác của thông tin. Nhóm thứ hai là nhóm các bác sĩ đồng hành, đảm nhiệm việc chuyển hóa các nội dung khoa học thành những thông tin gần gũi, kiến thức phổ cập để người dân rất dễ hiểu và chia sẻ cộng đồng.
Để bảo vệ tính toàn vẹn của khoa học thì Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng sẽ vận hành dựa trên 3 nguyên tắc nghiêm ngặt: Khách quan – Phi thương mại – Trách nhiệm xã hội.
Mọi nội dung sẽ được thẩm định và công bố đều dựa trên các dữ liệu khoa học, các nghiên cứu lâm sàng và các khuyến nghị từ các tổ chức y khoa uy tín. Đồng thời, Hội đồng cam kết duy trì tính khách quan, trung lập và độc lập trong mọi hoạt động chuyên môn với mục tiêu cao nhất là bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Sau khi ra mắt, hàng chục bà mẹ tại sự kiện đã có ngay cơ hội để trao đổi, giao lưu với Hội đồng về những chủ đề “nóng” nhất đang gây nhiều tranh cãi hiện nay.
Cụ thể, các mẹ đang bị bao vây bởi vô số sản phẩm được gắn mác tăng đề kháng cấp tốc như sữa non, kẽm, thực phẩm chức năng. Thông tin trên mạng làm mẹ tin rằng chỉ cần uống bổ sung là con không bao giờ ốm, dẫn đến lơ là việc xây dựng hệ miễn dịch tự nhiên qua dinh dưỡng toàn diện và vận động.
Tại đây, các bác sĩ đã giải thích rất rõ cơ chế miễn dịch (IgG, HMO, lợi khuẩn…) một cách khoa học, giúp phụ huynh hiểu rằng miễn dịch là một hệ thống bền bỉ, cần sự phối hợp của nhiều nhóm chất chứ không có một “thần dược” đơn lẻ.
Bằng những câu chuyện thực chiến và chia sẻ tâm huyết, các bác sĩ đã giúp mẹ hiểu rõ bé phát triển tốt các chỉ số, không chỉ cần quan tâm đến lượng thức ăn đưa vào, mà quan trọng hơn là khả năng xử lý của hệ tiêu hóa thông qua việc bổ sung các lợi khuẩn , chất xơ… Hệ tiêu hóa khỏe mạnh chính là “đòn bẩy” để bé chạm tới những cột mốc phát triển tối ưu trong tương lai.
Hay với băn khoăn vì sau mẹ đã bổ sung đủ thứ mà trẻ vẫn ốm, các chuyên gia dinh dưỡng đã lý giải sự thật về tăng đề kháng mà mẹ chưa hiểu rõ. Đồng thời, chỉ rõ những sai lầm của cha mẹ về những giải pháp tăng đề kháng cấp bách cho bé, về nhìn nhận chưa phù hợp với thể trạng sức khỏe của từng bé…
Tại phiên thảo luận chủ đề về tiêu hóa, các bà mẹ cũng được cung cấp góc nhìn khoa học về vai trò nền tảng của hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch trong những năm đầu đời của trẻ.
BS.CKI Trần Thị Minh Nguyệt nhấn mạnh: Hội thảo “Tiêu hóa và Miễn dịch” hôm nay chỉ là bước khởi đầu trong hành trình. Thời gian tới thì chuỗi hội thảo sẽ tiếp tục khai thác các chủ đề dinh dưỡng được quan tâm, hoặc là phòng bệnh từ trong ruột, nhằm từng bước chuẩn hóa nhận thức và hành vi chăm sóc sức khỏe. Đây sẽ là một hành trình lâu dài, cần sự đồng hành của giới chuyên môn, truyền thông và toàn xã hội để tạo nên một biểu tượng khoa học đáng tin cậy cho cộng đồng.
Trong vài năm gần đây, collagen, magie hay các sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa trở thành xu hướng chăm sóc sức khỏe phổ biến. Tuy nhiên, chất xơ mới là thành phần âm thầm đảm nhiệm hàng loạt vai trò quan trọng đối với cơ thể như ổn định đường huyết, nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm cholesterol xấu và giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết những người duy trì chế độ ăn giàu chất xơ thường có sức khỏe chuyển hóa tốt hơn, kiểm soát cân nặng hiệu quả hơn và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Theo khuyến nghị dinh dưỡng, người trưởng thành nên tiêu thụ tối thiểu khoảng 25g chất xơ mỗi ngày (khoảng 600-800g rau quả tươi). Với những người cần kiểm soát đường huyết hoặc có nguy cơ tiểu đường, lượng chất xơ nên đạt khoảng 30 - 35g mỗi ngày.
Tuy nhiên trên thực tế phần lớn người trưởng thành chỉ tiêu thụ khoảng 10 - 15g chất xơ/ngày, tức thấp hơn nhiều so với mức cần thiết.
Chất xơ gồm hai nhóm chính và cơ thể cần cả hai loại này.
Chất xơ hòa tan có khả năng tan trong nước, tạo thành dạng gel trong ruột. Nhóm này giúp làm chậm hấp thu đường, ổn định đường huyết và hỗ trợ giảm cholesterol LDL. Các thực phẩm giàu chất xơ hòa tan gồm yến mạch, đậu, hạt chia, táo và bơ.
Trong khi đó, chất xơ không hòa tan không tan trong nước nhưng giúp tăng khối lượng phân, hỗ trợ nhu động ruột và cải thiện hoạt động tiêu hóa. Loại chất xơ này có nhiều trong ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và phần lớn rau củ.
Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc chỉ ăn một loại "siêu thực phẩm", mà là đa dạng nguồn rau củ, đậu và ngũ cốc nguyên hạt trong bữa ăn hằng ngày.
Bữa sáng thường là thời điểm nhiều người mắc sai lầm lớn nhất về chất xơ. Một chiếc bánh mì trắng, ngũ cốc ăn liền hoặc chỉ uống cà phê có thể khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm mạnh, dẫn đến cảm giác đói và mệt mỏi chỉ sau vài giờ.
Các chuyên gia khuyến khích bắt đầu ngày mới bằng bữa sáng ít đường, giàu chất xơ và cân bằng dinh dưỡng.
Một bát yến mạch ngâm qua đêm kết hợp hạt chia, hạt lanh, quả mọng và sữa có thể cung cấp khoảng 12 - 14g chất xơ. Nếu thêm sữa chua hoặc bơ hạnh nhân, bữa ăn sẽ giúp no lâu hơn nhờ bổ sung thêm protein và chất béo lành mạnh.
Bánh mì nguyên cám ăn cùng bơ, cà chua, trứng và rau mầm cũng là lựa chọn phổ biến giúp tăng lượng chất xơ đầu ngày.
Với người thích đồ uống nhanh gọn, sinh tố từ rau bina, quả mọng đông lạnh, chuối, yến mạch và hạt lanh có thể giúp duy trì cảm giác no đến giữa trưa mà không làm tăng đường huyết đột ngột.
Các chuyên gia khuyên nên đặt mục tiêu tiêu thụ ít nhất 6 - 8g chất xơ ngay trong bữa sáng.
Những món ăn nhẹ giữa buổi không chỉ giúp giảm cơn đói mà còn là cơ hội để tăng lượng chất xơ trong ngày. Táo ăn cùng bơ hạnh nhân là lựa chọn đơn giản nhưng hiệu quả, vừa bổ sung chất xơ vừa giúp làm chậm hấp thu đường nhờ chất béo tốt. Ngoài ra, các loại hạt kết hợp quả sung khô hoặc đậu nành luộc đều là nguồn chất xơ đáng kể.
Bữa trưa giàu chất xơ không chỉ giúp no lâu mà còn hỗ trợ duy trì năng lượng ổn định suốt buổi chiều. Một tô ngũ cốc nguyên hạt kết hợp quinoa, gạo lứt hoặc farro cùng đậu lăng, đậu đen và rau củ có thể cung cấp hơn 15g chất xơ trong một bữa ăn.
Các chuyên gia cũng khuyến khích thay thế những món salad đơn điệu bằng phiên bản giàu dinh dưỡng hơn, gồm rau lá xanh đậm, đậu rang, hạt bí, quả óc chó và nước xốt từ mè hoặc miso.
Đậu và các loại cây họ đậu được xem là một trong những nguồn chất xơ tốt nhất nhưng vẫn chưa xuất hiện đủ trong chế độ ăn của nhiều người hiện nay. Chỉ nửa cốc đậu lăng đã có thể cung cấp khoảng 8g chất xơ.
Vào bữa tối, bạn không cần "kiêng tinh bột" quá mức. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, sai lầm phổ biến trong bữa tối là quá ít rau và ưu tiên tinh bột tinh chế như cơm trắng hoặc mì trắng.
Một bữa tối cân bằng nên gồm khoảng một nửa là rau củ, một phần tư là protein và một phần tư là tinh bột giàu chất xơ như khoai lang, đậu lăng hoặc mì nguyên cám. Cá hồi nướng ăn cùng đậu trắng và bông cải xanh là ví dụ điển hình cho bữa tối giàu chất xơ nhưng vẫn dễ chế biến.
Ngoài ra, cà ri đậu lăng nấu cùng rau củ và gạo lứt cũng là món ăn giàu dinh dưỡng, hỗ trợ tốt cho hệ vi sinh đường ruột.
Các chuyên gia cũng cho rằng không nhất thiết phải thay mì ống bằng rau củ hoàn toàn. Mì nguyên cám vẫn là lựa chọn phù hợp vì chứa lượng chất xơ cao hơn đáng kể so với mì tinh chế.
Dù có nhiều lợi ích, việc tăng chất xơ quá nhanh có thể khiến cơ thể đầy hơi hoặc khó chịu tiêu hóa.
Các chuyên gia khuyến cáo nên tăng lượng chất xơ từ từ trong khoảng 2-3 tuần để hệ vi sinh đường ruột thích nghi dần.
Song song đó, cần uống đủ nước vì chất xơ chỉ phát huy hiệu quả tốt khi cơ thể được cung cấp đủ dịch. Trung bình mỗi người nên uống khoảng tám cốc nước mỗi ngày khi áp dụng chế độ ăn giàu chất xơ.
Ngoài ra, thực phẩm tự nhiên vẫn được ưu tiên hơn thực phẩm bổ sung. Rau xanh, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt không chỉ cung cấp chất xơ mà còn chứa nhiều chất chống oxy hóa và hợp chất thực vật có lợi cho sức khỏe.
Theo các chuyên gia, chất xơ không phải xu hướng nhất thời mà là thành phần dinh dưỡng đã được khoa học chứng minh có lợi cho hệ tiêu hóa, kiểm soát đường huyết và sức khỏe lâu dài.
Thay vì tìm đến các chế độ "thanh lọc cơ thể" cực đoan, điều nhiều người cần làm đơn giản hơn rất nhiều: ăn thêm rau xanh, đậu và thực phẩm nguyên hạt trong bữa ăn hằng ngày.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Lâm Mỹ Dung, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Tim Tâm Đức (TP.HCM), cho biết trong thực tế, không hiếm những trường hợp huyết áp dao động liên quan đến chế độ ăn uống và việc sử dụng các loại nước giải nhiệt không phù hợp với thể trạng. Giải nhiệt trong mùa hè là nhu cầu cần thiết, nhưng cần thực hiện đúng cách để tránh vô tình ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.
Theo bác sĩ Mỹ Dung, các món canh rau, canh chua hoặc nước mát thường được chế biến từ rau củ, thảo mộc như hẹ, đỗ đen, râu ngô, mã đề… Nhìn chung, hầu hết chúng đều chứa nhiều chất khoáng, chất xơ và vitamin; ít năng lượng, ít calo (ngoại trừ nhóm đậu như đậu đỏ, đậu đen, đậu nành… do có chứa đạm thực vật). Tuy nhiên, người dân không nên lạm dụng. Một số điểm cần lưu ý gồm:
Các loại nước mát, nước sâm chỉ nên được sử dụng khoảng 300 - 500 ml/ngày tùy thành phần các loại thảo mộc, cách chế biến và tình trạng sức khỏe của người dùng.
Nước sâm từ các loại thảo mộc như mía lau, rễ tranh, mã đề... thường được nấu với đường hoặc đường phèn nên có vị ngọt; một số thành phần thảo mộc cũng có độ ngọt nên có tác dụng lợi tiểu. Đối với người mắc tăng huyết áp hoặc tiểu đường, việc sử dụng nhiều có thể gây hạ huyết áp hoặc làm tăng đường huyết, tùy theo tình trạng sức khỏe của từng người.
Nước dừa khi thêm một ít muối ăn (nacl) sẽ có thành phần tương tự nước điện giải, thường được sử dụng trong các trường hợp tập luyện thể thao hoặc bệnh lý nôn ói, tiêu chảy gây mất nước.
Đối với các món canh, tùy vào thành phần nguyên liệu và cách nêm nếm có thể ảnh hưởng đến huyết áp và bệnh lý tim mạch.
Ví dụ canh hẹ, dù hàm lượng dinh dưỡng trong hẹ không cao, 100 g hẹ chỉ chứa khoảng 2,5 g protein, nhưng lại có hàm lượng vitamin K khá cao (63,3 mcg). Với những bệnh nhân tim mạch đang điều trị bằng thuốc chống đông kháng vitamin K (như Sintrom, Coumadin), việc tiêu thụ nhóm thực phẩm giàu vitamin K có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và làm thay đổi tác dụng chống đông của thuốc.
Theo bác sĩ Mỹ Dung, người dân nên ưu tiên các món canh từ rau củ, thảo mộc tươi rõ nguồn gốc; hạn chế nêm quá nhiều muối, nước mắm hoặc các loại gia vị chứa nhiều natri. Theo khuyến cáo, tổng lượng muối tiêu thụ mỗi ngày nên dưới 5 g, tương đương khoảng một muỗng cà phê.
Các loại nước mát có thể sử dụng với lượng vừa phải, luân phiên đa dạng giữa các loại thảo mộc và không thay thế hoàn toàn nước lọc. Tổng lượng nước uống mỗi ngày cần được điều chỉnh dựa trên độ tuổi, mức độ hoạt động thể lực và tình trạng bệnh lý của từng người.
Đối với các sản phẩm nước giải khát hoặc nước mát chế biến sẵn, người tiêu dùng nên đọc kỹ thành phần dinh dưỡng, đặc biệt lưu ý hàm lượng đường, muối, khoáng chất và các thành phần có thể ảnh hưởng đến thuốc điều trị.
Đối với người mắc tăng huyết áp, suy tim hoặc các bệnh tim mạch mạn tính cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về lượng nước và lượng muối được phép sử dụng hằng ngày.
“Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc món ăn hay thức uống đó có ‘lành’ hay không, mà còn phụ thuộc vào cách chế biến, liều lượng sử dụng và sự phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người. Người dân không nên xem các loại canh hay nước mát là thực phẩm hoàn toàn vô hại chỉ vì chúng có nguồn gốc tự nhiên”, bác sĩ Mỹ Dung nói.
Ngày 26/5, ThS.BS Nguyễn Minh Duật, Đơn vị Tiết niệu - Bệnh viện An Bình, cho biết bệnh nhân đến khám trong tình trạng đau âm ỉ vùng thắt lưng phải kéo dài. Ban đầu, người đàn ông cho rằng cơn đau xuất phát từ việc làm nặng hoặc ngồi sai tư thế nên tự mua thuốc giảm đau uống. Tuy nhiên, triệu chứng không thuyên giảm mà tăng dần theo thời gian.
Kết quả siêu âm và chụp CT bụng cho thấy bệnh nhân có khối u thận kích thước khoảng 3 cm. May mắn, khối u còn khu trú trong bao thận, chưa ghi nhận dấu hiệu xâm lấn hay di căn vùng lân cận, được xác định là ung thư thận giai đoạn sớm.
Các bác sĩ hội chẩn và quyết định phẫu thuật nội soi cắt u thận bán phần, còn gọi là cắt thận bảo tồn. Phương pháp này chỉ loại bỏ khối u và một phần mô lành xung quanh, giúp giữ lại tối đa phần thận khỏe mạnh nhằm đảm bảo chức năng bài tiết lâu dài.
Theo bác sĩ Duật, đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi phẫu thuật viên phải kiểm soát mạch máu, cắt u và khâu lại nhu mô thận trong thời gian ngắn để hạn chế nguy cơ tổn thương thận vĩnh viễn do thiếu máu nuôi. Sau bốn ngày phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhân hồi phục tốt, chức năng thận trong giới hạn bình thường và vừa xuất viện.
"Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp tăng khả năng điều trị khỏi hoàn toàn, hạn chế phải hóa trị hoặc xạ trị bổ trợ phức tạp", bác sĩ chia sẻ.
Uung thư thận ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ rệt nên dễ bị bỏ qua. Khi xuất hiện bộ ba triệu chứng điển hình gồm tiểu máu, đau thắt lưng và sờ thấy khối u vùng bụng thì bệnh thường đã ở giai đoạn muộn.
Bác sĩ cho biết đau lưng do ung thư thận thường âm ỉ, dai dẳng ở một bên mạn sườn hoặc vùng thắt lưng. Khác với đau lưng cơ năng, cơn đau này thường không thay đổi theo tư thế hay giảm khi nghỉ ngơi, thậm chí có thể tăng dần khi khối u phát triển gây căng bao thận.
Ngoài đau lưng kéo dài, người dân cần lưu ý các dấu hiệu như tiểu máu, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ dai dẳng hoặc thiếu máu. Những triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với bệnh lý thông thường nên nhiều người chủ quan, bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.
