Phiên tòa diễn ra từ ngày 28/4 tại tòa án liên bang ở Oakland, California và đã kết thúc phần tranh luận vào 14/5. Bồi thẩm đoàn 9 người bắt đầu thảo luận ngày 18/5 để đưa ra phán quyết OpenAI nên được tái cấu trúc thế nào, mức bồi thường phải trả, có thể lên đến 150 tỷ USD, nếu Musk chiến thắng; hoặc không có biện pháp khắc phục nào nếu Musk thua.
NBC News đánh giá khoảng thời gian ba tuần qua cũng làm sáng tỏ cách thức mà các tòa án Mỹ xét xử tỷ phú và sự giàu có của những người tham gia. “Đây có lẽ là lần tiếp xúc nhiều nhất của các tỷ phú với người dân bình thường trong khoảng 10 năm qua”, Catherine Bracy, CEO TechEquity – tổ chức vận động, giải quyết sự bất bình đẳng do ngành công nghệ tạo ra và cũng là một trong những người tham dự phiên tòa, nhận xét.
Dù kéo dài hơn nửa tháng, tòa án luôn chật kín luật sư cấp cao của các bên, cùng nhân chứng là những tên tuổi có tiếng trong giới công nghệ. Theo Wired, khi một tỷ phú muốn đi qua hành lang công cộng hoặc thang máy, nhân viên an ninh phải dọn đường. Một số thậm chí dùng đệm sang trọng để lót trên những chiếc ghế gỗ cứng trong phòng xử án khi ngồi.
Trong khi đó, theo CNBC, do nhận một số lời đe dọa tính mạng trước phiên tòa, Sam Altman và Elon Musk được phép vào tòa nhà qua cửa sau, không phải đi qua đám đông phóng viên ảnh. Tuy nhiên, hai tỷ phú vẫn bị yêu cầu phải trải qua nhiều khâu kiểm tra an ninh giống những người khác.
Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers đã tóm tắt phiên tòa bằng cụm từ “tỷ phú đấu với tỷ phú”. Trước khi bắt đầu, bà cam kết không để sự giàu có tác động đến hoạt động của tòa án. “Việc một số bên và nhân chứng có tầm ảnh hưởng lớn không có nghĩa là họ được hưởng đặc quyền”, bà Rogers nói.
Trên bục nhân chứng, các tỷ phú lần lượt nhận chất vấn. Ở tuần thứ hai, Steven Molo, luật sư bên phía Musk, hỏi nhà đồng sáng lập kiêm Chủ tịch OpenAI Greg Brockman liệu có đúng là cổ phần của ông trong công ty được định giá 20 tỷ USD hay không. Brockman xác nhận, thậm chí cho biết “có thể đúng” khi nói đến con số 30 tỷ USD.
Molo đã gọi số tiền 30 tỷ USD “là ví dụ về sự giàu có bất chính”, tố cáo Brockman và CEO OpenAI Sam Altman làm giàu cho bản thân bằng những mánh khóe trong một tổ chức phi lợi nhuận, ban đầu ra đời với sứ mệnh phát triển AI an toàn cho nhân loại. “Brockman chưa bao giờ đầu tư một xu ở đây”, luật sư của Musk nói tại tòa.
“Ông ấy đã kiếm được hàng tỷ USD nhờ làm việc chăm chỉ và chấp nhận rủi ro”, Bill Savitt, luật sư của OpenAI, phản bác
Thực tế, nhiều người có mặt trong phiên tòa là tỷ phú. Theo Bloomberg, Brockman là người giàu thứ hai ra làm chứng trong vụ án. Người đứng đầu là Musk với 814 tỷ USD, còn nhà đồng sáng lập OpenAI Ilya Sutskever có 7 tỷ USD, Altman 3,4 tỷ USD, Chủ tịch hội đồng quản trị OpenAI Bret Taylor 2,5 tỷ USD. CEO Microsoft Satya Nadella cũng sở hữu khối tài sản 1,3 tỷ USD. Ngoài ra, một số nhân chứng không có mặt và gửi lời khai qua video, như người đồng sáng lập Facebook Dustin Moskovitz (9,9 tỷ USD), hay nhà đồng sáng lập LinkedIn Reid Hoffman (2,7 tỷ USD).
Riêng với Altman, dù không sở hữu cổ phần trực tiếp tại OpenAI, ông lại nắm rất nhiều trong các công ty hợp tác với startup này, với tổng trị giá hơn hai tỷ USD. Theo ước tính của Forbes, Altman tích lũy được khối tài sản ròng 4 tỷ USD thông qua việc đầu tư mạo hiểm trước và trong thời gian làm việc tại OpenAI. Phía luật sư của Musk đánh giá, với những khoản đầu tư “tay trong”, Altman vi phạm lòng tin và làm giàu bất chính. CEO OpenAI bác bỏ cáo buộc, cho biết “đã chủ động rút lui” khỏi những cuộc thảo luận quan trọng với những công ty mà ông đầu tư.
Bên ngoài tòa án, hàng trăm người tụ tập để phản đối hoặc ủng hộ các tỷ phú. Họ dựng nhiều đạo cụ nhằm chế giễu Musk, Altman hoặc cả hai. “Ông ta càng ngày càng hành động điên rồ, cực đoan, phân biệt chủng tộc và làm tôi phát điên”, một người có tên Keith nói đến Elon Musk, nhưng cho biết cũng không ủng hộ Altman, OpenAI hay Microsoft.
Trong những ngày cuối của tuần thứ ba, Musk không tham dự phần phát biểu kết thúc phiên tranh tụng do tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc. Luật sư Molo đã xin lỗi bồi thẩm đoàn về vấn đề này.
Trở lại bên trong tòa án, thẩm phán Rogers được đánh giá nghiêm khắc dù xung quanh đều là những người có tầm ảnh hưởng lớn. Richard Marcus, giáo sư luật tại Đại học California ở San Francisco, nói ông rất ấn tượng với cách xử lý kiên định của thẩm phán, bất chấp phòng xử án đầy những người giàu có vốn quen với việc luôn được nuông chiều theo ý mình.
Trong suốt phiên tòa, bà Rogers cũng ca ngợi bồi thẩm đoàn hội tụ từ nhiều tầng lớp thay vì những người “cùng đẳng cấp”, đồng thời ám chỉ sự tương phản giữa họ với các nhân chứng và nguyên đơn tỷ phú. “Chúng ta có những người dân thường đánh giá độ tin cậy của nhân chứng”, bà nói hôm 14/5.
Theo NBC News, chưa rõ điều gì sẽ xảy ra nếu bồi thẩm đoàn kết luận OpenAI và Microsoft hành động sai trái trong quá trình tái cấu trúc. Trong đơn kiện, Musk đã yêu cầu lệnh cấm vĩnh viễn để “tôn trọng các cam kết trong điều lệ ban đầu mà tổ chức phi lợi nhuận OpenAI được thành lập”, cũng như một lệnh loại bỏ Altman và Brockman khỏi công ty sở hữu ChatGPT.
Khoảng 21h35 ngày 10/4 (8h35 ngày 11/4 giờ Hà Nội), Reid Wiseman, chỉ huy nhiệm vụ Artemis II, là người cuối cùng rời khỏi tàu. Tại Trung tâm Điều khiển Nhiệm vụ của NASA ở Houston, các nhân viên tập trung đông đủ và vỗ tay reo hò trước cột mốc lịch sử.
Theo NASA, các cuộc kiểm tra sức khỏe ban đầu đã hoàn tất và cả bốn phi hành gia đều cảm thấy rất tốt.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chúc mừng Artemis II trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời mời họ đến thăm Nhà Trắng trong thời gian sớm nhất.
"Chúc mừng phi hành đoàn Artemis II vô cùng tài năng và tuyệt vời. Toàn bộ chuyến đi thật ngoạn mục, cuộc hạ cánh hoàn hảo và với tư cách là Tổng thống Mỹ, tôi không thể tự hào hơn. Tôi mong sớm gặp các bạn tại Nhà Trắng. Chúng ta sẽ làm lại điều này và tiếp theo là Sao Hỏa", ông viết.
Trên X, Thủ tướng Canada Mark Carney cũng chào mừng Hansen và phi hành đoàn trở về với "một thành tích lịch sử". Trong khi đó, Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) viết: "Jeremy Hansen và Artemis II đã quay về Trái Đất sau khi trở thành những người đầu tiên tới Mặt Trăng trong hơn 50 năm. Chào mừng trở về nhà, Jeremy".
Đến 8h50 (giờ Hà Nội), các trực thăng bắt đầu đưa từng phi hành gia khỏi thuyền cứu hộ. Mỗi người đeo một bộ dây đai đặc biệt để được kéo lên trực thăng cùng một chuyên gia cứu hộ.
Lúc 8h58, NASA thông báo toàn bộ bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis II đã được đưa lên tàu USS John P. Murtha an toàn. Cả bốn sẽ trải qua các cuộc kiểm tra y tế trên tàu, sau đó trở về bờ để lên máy bay đến Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston.
Jeremy Hansen là người đầu tiên bước từ trực thăng đến phòng y tế, vẫy tay với nụ cười rạng rỡ, tiếp theo là Christina Koch và Victor Glover. Chỉ huy Reid Wiseman giơ ngón cái khi đi vào khu vực này.
Giám đốc NASA Jared Isaacman đã gặp từng thành viên, ôm và chúc mừng họ. Cả bốn phi hành gia đều tự đi bộ, dấu hiệu cho thấy cơ thể thích nghi và phục hồi tốt sau thời gian sống trong môi trường không trọng lực. Các nhân viên trên tàu đã chuẩn bị xe lăn nhưng không cần dùng đến.
Phó giám đốc NASA Amit Kshatriya cho biết, thành công của Artemis II đang mở đường cho những cơ hội khám phá không gian trong tương lai. Ông nói: "Chúng ta đã tiến một bước lớn để tới gần bề mặt Mặt Trăng hơn. Tôi nghĩ đường đến giờ đã rộng mở rồi".
Sứ mệnh 10 ngày của Artemis II
Tàu Orion chở phi hành đoàn Artemis II - gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA) - đáp thành công xuống vùng biển ngoài khơi San Diego sáng nay.
Nicky Fox, phó quản lý Ban chỉ đạo Nhiệm vụ Khoa học của NASA, cho biết quá trình tàu Orion tái nhập khí quyển diễn ra "hoàn hảo". "Cảnh tượng những chiếc dù bung ra, bầu trời xanh tuyệt đẹp và đại dương bao la bên dưới thực sự trông như thể bạn vừa nhẹ nhàng đặt một tách trà lên bàn vậy", bà nói với CNN.
Tàu Orion rời bệ phóng tối 1/4 (5h35 ngày 2/4 giờ Hà Nội) thực hiện nhiệm vụ có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn được ví "đại diện cho thế giới", khi lần đầu có phụ nữ, người da màu và thành viên không phải người Mỹ bay tới Mặt Trăng.
Artemis II cũng là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS) và tàu Orion. Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu cũng lần đầu được sử dụng ngoài không gian như Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis II, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất. Ngoài ra, tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng.
Phi hành đoàn Artemis II ước tính đã di chuyển quãng đường 1.117.659 km trong toàn bộ hành trình vòng quanh Trái Đất và Mặt Trăng. Tổng thời gian bay ước tính là 9 ngày 1 giờ và 31 phút.
Điểm nhấn của nhiệm vụ là chuyến bay vòng qua phía sau Mặt Trăng ngày 6/4 (ngày 7/4 theo giờ Hà Nội), tới cách thiên thể này gần nhất 6.545 km. Trong chuyến bay, phi hành đoàn quan sát cảnh tượng Trái Đất lặn, Trái Đất mọc, nhật thực và nhiều cấu trúc trên bề mặt Mặt Trăng. Bên cạnh đó, họ cũng phá vỡ kỷ lục của Apollo 13 về khoảng cách xa Trái Đất nhất mà con người từng bay, thiết lập năm 1970. Cụ thể, Artemis II đã bay cách Trái Đất khoảng 406.771 km, xa hơn 6.616 km so với Apollo 13.
Nhiệm vụ được thiết kế như một bước đệm cho chương trình Artemis của NASA, hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng. Nhiệm vụ không người lái Artemis I diễn ra hồi tháng 11/2022, sau nhiều đợt hoãn và hủy phóng. Nếu không có vấn đề lớn nào phát sinh trong Artemis II, NASA sẽ thử nghiệm tàu Orion và các trạm đổ bộ Mặt Trăng trên quỹ đạo Trái Đất trong nhiệm vụ Artemis III năm 2027. Cơ quan này đặt mục tiêu thực hiện chuyến đổ bộ Mặt Trăng đầu tiên vào năm 2028 với nhiệm vụ Artemis IV. Đến thập niên 2030, NASA kỳ vọng bắt đầu phát triển các khu định cư, robot tự hành và trạm đổ bộ chở hàng, hướng đến thiết lập sự hiện diện bền vững trên bề mặt Mặt Trăng.
Tuần trước, Sony thông báo sẽ ngừng hoàn toàn việc sản xuất đĩa game cho các trò chơi PlayStation mới kể từ tháng 1/2028. Khi đó, tất cả trò chơi phát hành cho hệ máy PlayStation chỉ có bản kỹ thuật số, phân phối độc quyền qua cửa hàng trực tuyến PlayStation Store và đối tác bán lẻ được ủy quyền.
Bài đăng của Sony trên X hiện nhận gần 160 triệu lượt xem và hơn 100.000 bình luận. Theo Business Insider, hầu hết mang tính tiêu cực. Nhiều người cho biết họ không muốn bỏ thói quen mua đĩa, bởi chúng không chỉ là đĩa game đơn thuần mà còn là vật phẩm mang giá trị sưu tầm. Số khác tỏ ra ủng hộ, nói đã mua game kỹ thuật số trong một thời gian dài.
Một số chỉ ra những rủi ro khi Sony phát hành game kỹ thuật số đến khách hàng, như công ty Nhật Bản sẽ khiến người dùng mất quyền truy cập vào hơn 500 trò chơi của StudioCanal do liên quan đến thỏa thuận cấp phép giữa cả hai. Lúc này, việc sở hữu bản sao đĩa vật lý của trò chơi có thể ngăn ngừa vấn đề.
"Tôi đã chơi game trên PlayStation từ thời PS1 và nhiều trò chơi yêu thích đều nằm trên các hệ máy PlayStation", tài khoản Reddit Stephen cho biết. "Tuy nhiên, tôi thích chơi bằng đĩa vật lý và từ chối ủng hộ bất kỳ công ty game nào nói không với đĩa vật lý. Tôi hy vọng Sony sẽ đảo ngược quyết định, hoặc mất đi một khách hàng kể từ năm 2028".
Tài khoản X của PlayStation không xuất hiện thêm nội dung nào kể từ khi ra thông báo ngày 1/7, dù trước đó vẫn thường đăng ít nhất một bài mỗi ngày.
Giới phát triển game cũng không hài lòng với động thái của Sony. Nhà phát triển Hideo Kojima, người tạo ra loạt game Metal Gear huyền thoại và hợp tác chặt chẽ với Sony nhiều năm, cho biết rất buồn trước sự kết thúc của đĩa game PlayStation. Tại liên hoan phim Il Cinema in Piazza ở Italy ngày 2/7, ông cảnh báo việc chỉ phân phối nội dung kỹ thuật số sẽ gây hại cho người dùng. "Một ngày nào đó, họ sẽ mất quyền truy cập vào nội dung đã mua", ông nói.
Jade Pearce, đại diện hãng bán lẻ trò chơi PNP Games (Canada), cũng lo ngại vấn đề về quyền sở hữu và bảo tồn, đồng thời cho rằng quyết định của Sony sẽ dẫn đến mất việc làm.
"Trò chơi lưu trữ dưới dạng vật lý đang âm thầm duy trì sức sống trong bối cảnh tương lai kỹ thuật số chiếm lĩnh", Pearce nói với IGN. "Việc khai tử đĩa game vật lý cũng đồng nghĩa một chuỗi liên quan gồm nhà bán lẻ, nhà phân phối, nhà sản xuất, kho bãi và hậu cần, thị trường đồ cũ và trao đổi, cũng như cộng đồng người sưu tầm và bảo tồn trong ngành bị xóa sổ".
Theo Pearce, hệ quả trước mắt là khiến hàng nghìn công việc bị loại bỏ, doanh nghiệp nhỏ phá sản. Động thái của Sony có thể tước đi một sự lựa chọn của người dùng, cũng như trao toàn quyền kiểm soát cho một số ít nhà cung cấp nền tảng.
"Chúng tôi không phản đối công nghệ kỹ thuật số. Chúng tôi chỉ phản đối việc nó trở thành lựa chọn duy nhất. Một cộng đồng lớn và đầy nhiệt huyết vẫn muốn sở hữu một trò chơi vật lý thực sự, và Sony sắp tước đi lựa chọn đó", Pearce nói thêm.
Trên trang Change.org, PNP Games khởi động chiến dịch yêu cầu Sony tiếp tục bán game PlayStation dạng vật lý và hiện nhận 161.000 chữ ký. Trang IGN cũng khảo sát về "tương lai hoàn toàn kỹ thuật số trong ngành game", với 91,2% người tham gia lựa chọn "Không".
Piers Harding-Rolls, chuyên gia phân tích ngành công nghiệp game của Ampere (Anh), cho rằng Sony đang quan tâm đến tiền hơn là cảm giác của khách hàng. Trích dẫn số liệu, ông chỉ ra việc bán game kỹ thuật số giúp các công ty kiếm nhiều tiền hơn so với dạng đĩa, khi nhà phát hành có thể thu tới 50% giá bán. Trong trường hợp của Sony, công ty thu 30% doanh thu bán game trên PlayStation Store, 70% còn lại thuộc về nhà phát hành.
Các hãng khác cũng nhanh chóng chế giễu động thái của Sony. Hãng sản xuất ghế chơi game Respawn tuyên bố hài hước "sẽ ngừng sản xuất ghế vật lý, chỉ sản xuất "ghế kỹ thuật số". KFC Tây Ban Nha đùa rằng sẽ bắt đầu cung cấp gà rán dưới dạng hình ảnh PNG, khách hàng có thể tải xuống để "sử dụng".
Ra đời năm 1994, hệ sinh thái PlayStation, gồm máy chơi game, đĩa game vật lý và phiên bản kỹ thuật số, được đánh giá như "gà đẻ trứng vàng" của Sony. Sony Interactive Entertainment (SIE), công ty con chịu trách nhiệm quản lý thương hiệu máy chơi game và phát triển phần mềm toàn cầu của công ty Nhật Bản, cho biết đến hết tháng 3, doanh số phần mềm trên các hệ máy PlayStation vượt 5,14 tỷ bản, gồm cả đĩa vật lý và game tải về. Trong đó, PS2 dẫn đầu với hơn 1,537 tỷ bản, tiếp theo là PS4 và PS5 với tổng cộng hơn 1,64 tỷ bản game bán ra. PS3 đạt hơn 999,4 triệu bản, trong khi thế hệ PlayStation đầu tiên bán ra hơn 962 triệu bản.
Vào cuối những năm 90 của thế kỷ trước, TV Plasma được coi là một khoản đầu tư lớn, với giá lên tới hơn 10.000 USD, tương đương hơn 20.000 USD hiện nay nếu tính cả lạm phát. Chính vì vậy, người dùng thường giữ lại những chiếc TV này trong nhiều thập kỷ cho đến khi không còn sử dụng được nữa. Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi đáng kể trong những năm gần đây.
Giá TV đã giảm mạnh nhờ vào sự phát triển của công nghệ sản xuất tiết kiệm chi phí. Hiện nay, việc mua một chiếc TV mới không còn là gánh nặng tài chính như trước. TV LED hiện nay có tuổi thọ khoảng 40.000 đến 60.000 giờ, tương đương với 4 đến 7 năm sử dụng cho người dùng thường xuyên. Trong khi đó, TV OLED và Smart TV có thể hoạt động lên đến 100.000 giờ, tức khoảng 12 năm. Tuy nhiên, tuổi thọ của TV còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thương hiệu, cách sử dụng, vị trí đặt và bảo trì.
Người dùng nên tránh mua những thương hiệu TV không đáng tin cậy để tiết kiệm chi phí. Thời gian sử dụng màn hình cũng ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ của sản phẩm. Một số vấn đề về TV có thể dễ dàng sửa chữa, tuy nhiên cũng có những dấu hiệu cho thấy cần phải thay thế, trong đó các vấn đề lớn thường liên quan đến chất lượng màn hình và phần mềm. Những dấu hiệu như điểm ảnh chết, hình ảnh bị lưu lại hay ánh sáng mờ thường cho thấy màn hình đã đến lúc cần thay thế.
Bên cạnh đó, các vấn đề phần mềm cũng là nguyên nhân chính dẫn đến việc người dùng phải thay TV mới. Các công ty thường ngừng cung cấp bản cập nhật phần mềm sau một thời gian, dẫn đến trải nghiệm người dùng kém hơn.
Để kéo dài tuổi thọ của TV, người dùng có thể thực hiện một số biện pháp đơn giản như tắt màn hình khi không sử dụng, tránh để màn hình ở một khung hình quá lâu để ngăn ngừa hiện tượng lưu ảnh, đồng thời nhớ thường xuyên lau bụi, tránh độ ẩm cao cũng như ánh nắng trực tiếp. Mặc dù việc thay thế TV là điều không thể tránh khỏi, nhưng những bước bảo trì này có thể giúp người dùng tận dụng tối đa sản phẩm của mình.
