Giữa làn sóng cắt giảm chi tiêu từ chính phủ, thuế quan, chiến tranh và sức ép từ trí tuệ nhân tạo (AI), thế hệ lao động trẻ Mỹ đang bước vào giai đoạn thị trường việc làm khắc nghiệt nhất trong nhiều năm qua.
Như một truyền thống lâu đời, cứ đến tháng 5 hằng năm, các sinh viên sắp tốt nghiệp đại học lại đổ về công viên Washington Square ở New York trong những bộ lễ phục đầy màu sắc.
Các sinh viên ở độ tuổi đôi mươi tụ tập chụp ảnh, ăn mừng khoảnh khắc trở thành tân cử nhân. Thế nhưng giờ đây phía sau những nụ cười ấy lại là nỗi bất an về tương lai việc làm.
Julie Patel, người vừa hoàn thành bằng thạc sĩ về y tế công cộng, chia sẻ với kênh Al Jazeera ngày 17-5 rằng thị trường việc làm ảm đạm đã làm phai nhạt niềm vui ngày tốt nghiệp.
Tương tự, Salvadore (23 tuổi) tiết lộ với Đài CNBC rằng cô đã rải hàng trăm hồ sơ ứng tuyển mà vẫn chưa có hồi âm.
“Khi ai đó hỏi bạn đang làm gì, tôi chỉ biết ngậm ngùi trả lời: Tôi đang ở nhà bố mẹ, dán mắt vào LinkedIn 24 giờ một ngày” – Salvadore thú nhận.
Trong một cuộc khảo sát của Đài NBC News với hơn 100 cử nhân mới tốt nghiệp tại Mỹ, nhiều người mô tả hành trình tìm việc bằng những cụm từ như “rơi vào hố đen”, “nản lòng”, hay “cảm giác như việc học đại học chẳng còn nhiều ý nghĩa”.
Theo Ngân hàng Dự trữ liên bang New York, tỉ lệ thất nghiệp của sinh viên mới tốt nghiệp trong năm 2025 đã tăng lên 5,3%, cao hơn mức khoảng 4% của toàn bộ lực lượng lao động – điều vốn rất hiếm xảy ra trong lịch sử thị trường việc làm Mỹ.
Phía nhà tuyển dụng tình hình cũng không mấy khả quan. Dữ liệu từ Handshake – nền tảng tuyển dụng dành cho sinh viên Mỹ – cho hay số lượng tin tuyển dụng đã giảm 15-16% trong giai đoạn từ tháng 8-2024 đến tháng 8-2025 so với cùng kỳ năm trước, trong khi số hồ sơ ứng tuyển cho mỗi vị trí lại tăng tới 26-30%.
Một khảo sát của Cengage Group cũng cho thấy chỉ khoảng 30% sinh viên tốt nghiệp năm 2025 tìm được công việc toàn thời gian đúng chuyên ngành.
Theo các nhà phân tích, khó khăn của cử nhân trẻ đến từ xu hướng suy giảm tuyển dụng hậu đại dịch COVID-19. Tuy nhiên họ khẳng định tình trạng này đang trở nên nghiêm trọng hơn do tâm lý phòng thủ của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế bất ổn, đặc biệt khi chính sách thuế quan và chi tiêu liên bang thay đổi liên tục dưới chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Mùa xuân năm ngoái, Ban Hiệu suất chính phủ (DOGE) do tỉ phú Elon Musk đứng đầu đã tiến hành cắt giảm hàng loạt chương trình và ngân sách liên bang, hệ quả là quy mô lao động khu vực công thu hẹp đáng kể.
Không chỉ vậy, nhiều trường đại học và viện nghiên cứu cũng buộc phải đóng băng tuyển dụng hoặc cắt giảm nhân sự. Gần đây các trường như Đại học Duke, Harvard, Maryland hay Princeton đều đã thông báo hạn chế tuyển dụng hoặc tinh giản việc làm.
Song song đó những biến động địa chính trị, từ chiến sự Nga – Ukraine kéo dài đến căng thẳng Mỹ, Israel – Iran bùng phát cũng khiến môi trường kinh doanh toàn cầu thêm bất định.
“Thời gian gần đây chứng kiến sự bất ổn khổng lồ về thuế quan, lãi suất, lạm phát và địa chính trị. Điều đó khiến nhiều doanh nghiệp chọn cách chờ đợi thay vì mạo hiểm tuyển thêm người”, chuyên gia kinh tế Brad Hershbein nhận định với tạp chí Newsweek.
Trong bối cảnh đó, sự nổi lên nhanh chóng và ồ ạt của AI càng đe dọa thị trường lao động trẻ. Nhiều công ty đã bắt đầu sử dụng AI để thay thế các vị trí như chăm sóc khách hàng hoặc lập trình cơ bản.
Theo tạp chí Fortune, chỉ trong bảy tháng đầu năm 2025, AI đã khiến hơn 10.000 việc làm tại Mỹ bị cắt giảm. Một khảo sát của Goldman Sachs vào tháng 4-2026 cũng cho thấy AI đang khiến nền kinh tế Mỹ mất trung bình khoảng 16.000 việc làm mỗi tháng.
CEO Anthropic Dario Amodei nhiều lần cảnh báo AI có thể xóa sổ một nửa số công việc văn phòng cấp thấp trong vòng năm năm tới.
CEO BlackRock Larry Fink cũng nhận định sinh viên tốt nghiệp năm 2026 có thể phải đối mặt với tỉ lệ thất nghiệp cao nhất trong mọi năm, một phần vì AI đang thay thế ngày càng nhiều vị trí khởi điểm.
“AI đang thực sự làm đảo lộn thị trường việc làm cho người mới vào nghề. Nó vừa khiến sinh viên mới tốt nghiệp khó tìm việc hơn vừa làm tăng nhu cầu đối với lao động có kinh nghiệm”, ông Aleksandar Tomic – phó hiệu trưởng phụ trách chiến lược, đổi mới và công nghệ tại Đại học Boston – nhận định.
Đáng chú ý không chỉ cạnh tranh với những người đã đi làm, các tân cử nhân giờ đây còn phải cạnh tranh cả với sinh viên chưa tốt nghiệp để giành lấy những suất thực tập vốn ngày càng khan hiếm.
Ngày 3-4, Hội Phụ nữ Công an tỉnh Khánh Hòa tổ chức ký kết giao ước nhận đỡ đầu cháu N.L.H.Y.,1 tuổi, là con gái của thiếu tá Nguyễn Xuân Hải, cán bộ Công an xã Diên Lâm, hy sinh khi làm nhiệm vụ vào tháng 3-2026.
Theo đó, thực hiện chương trình “Mẹ đỡ đầu”, Hội Phụ nữ Công an tỉnh cam kết đồng hành, chăm sóc và hỗ trợ cháu H.Y. đến khi tròn 18 tuổi.
Mức hỗ trợ 1 triệu đồng/tháng, bắt đầu từ tháng 4-2026 đến tháng 8-2043. Ngoài ra hội sẽ thường xuyên thăm hỏi, tặng quà vào các dịp lễ, Tết, đồng thời hỗ trợ chi phí học tập, sinh hoạt cho cháu trong suốt quá trình trưởng thành.
Hội Phụ nữ Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết đây là hoạt động thể hiện nghĩa tình đồng đội và sự tri ân đối với người chiến sĩ đã ngã xuống vì bình yên cuộc sống.
Sự đồng hành này cũng là điểm tựa để gia đình thiếu tá Hải vượt qua mất mát, tiếp thêm nghị lực nuôi dạy cháu H.Y. nên người.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, trước đó, rạng sáng 21-3, thiếu tá Nguyễn Xuân Hải đã hy sinh trong lúc truy bắt nhóm khai thác cát trái phép trên sông Cái, đoạn qua xã Diên Lâm.
Ghi nhận sự cống hiến và hy sinh của thiếu tá Nguyễn Xuân Hải, ngày 23-3, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng anh Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba.
Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cũng đã ký quyết định truy thăng cấp bậc hàm từ đại úy lên thiếu tá đối với anh Hải.
Đây là giải thưởng uy tín toàn cầu, do The Pinnacle Group International tổ chức nhằm tôn vinh các doanh nghiệp có thành tích nổi bật trong lĩnh vực phát triển bền vững (ESG - Environmental, Social, Governance) và trách nhiệm xã hội (CSR - Corporate Social Responsibility), với các sáng kiến gắn liền với xu hướng chuyển đổi của nền kinh tế.
Theo ông Eric Khoo – Trưởng Hội đồng đánh giá, chiến dịch của Manulife Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của hạng mục giải thưởng, đặc biệt nổi bật ở ba yếu tố: tác động thực chất đến cộng đồng, tính bền vững dài hạn, và cách triển khai sáng tạo.
Chiến dịch "Chọn XANH cho KHỎE – Vì một Việt Nam thật Khỏe" được triển khai năm 2025, là một phần trong chuỗi hoạt động nâng cao nhận thức về tác hại của vi khuẩn HP và các bệnh lý hệ tiêu hóa được Manulife Việt Nam khởi xướng từ năm 2024. Qua đó, doanh nghiệp tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành cùng người dân trong việc bảo vệ và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Trong năm 2025, chiến dịch được mở rộng với nhiều hoạt động trực tuyến và trực tiếp, nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức về sức khỏe hệ tiêu hóa. Đáng chú ý, Manulife Việt Nam đã phối hợp cùng Hội Thầy thuốc Trẻ Việt Nam triển khai hơn 8.000 suất khám sức khỏe miễn phí, nâng tổng số suất khám lên 20.000 kể từ khi khởi động vào năm 2024.
Định hướng này của Manulife Việt Nam cũng phù hợp với chiến lược giúp cộng đồng sống thọ hơn (longevity) mà Tập đoàn Tài chính Manulife đang theo đuổi trên toàn cầu. Ở góc độ này, sức khỏe thể chất, tinh thần và tài chính ổn định được xem là ba yếu tố gắn kết, góp phần tạo nên một cuộc sống thọ và chất lượng.
Kiên định với chiến lược đầu tư dài hạn cho cộng đồng
Bà Tina Nguyễn - Tổng Giám đốc Manulife Việt Nam cho biết: "Tại Manulife, chúng tôi tin rằng các hoạt động cộng đồng cần tạo ra những tác động tích cực và có thể duy trì lâu dài. Từ sức khỏe, môi trường đến giáo dục và chất lượng sống, Manulife mong muốn đồng hành cùng cộng đồng thông qua những sáng kiến thiết thực, với sự chung tay của nhân viên, đối tác và các tổ chức xã hội. Đây cũng là cách chúng tôi theo đuổi chiến lược phát triển bền vững một cách nhất quán".
Mới đây, hưởng ứng chiến dịch toàn cầu Impact Week của Tập đoàn, Manulife Việt Nam đã triển khai tuần lễ vì cộng đồng với nhiều hoạt động ý nghĩa tại địa phương, trong đó có chương trình thu gom rác thải tại TP.HCM. Đồng thời, nhân viên công ty cũng chủ động thực hiện các sáng kiến như tổ chức phiên chợ gây quỹ, giảng dạy kỹ năng tại trường tình thương... Với mỗi hoạt động thiện nguyện do nhân viên thực hiện, Tập đoàn Manulife đóng góp thêm 1.000 đô la Canada nhằm gia tăng giá trị sẻ chia.
Trên phạm vi toàn cầu, "Impact Week" được triển khai tại 22 thị trường, với 234 hoạt động thiện nguyện và 21.724 giờ tình nguyện, tập trung vào các lĩnh vực môi trường, giáo dục, sức khỏe, tài chính và an sinh xã hội.
Trong 27 năm hoạt động tại thị trường Việt Nam, Manulife không chỉ phát triển kinh doanh mà còn kiên định đầu tư cho cộng đồng thông qua nhiều sáng kiến dài hạn.
Doanh nghiệp đã triển khai các giải pháp công nghệ nhằm giảm phụ thuộc vào giấy tờ; đồng thời tài trợ trang thiết bị học tập, phòng máy tính, và suất ăn cho học sinh tại nhiều địa phương. Bên cạnh đó, Manulife cũng hợp tác với các tổ chức xã hội để nâng cao nhận thức về bình đẳng giới và phòng chống bạo lực giới, góp phần tạo thêm cơ hội phát triển cho các nhóm yếu thế.
Sáng 14-4, trên mạng xã hội xuất hiện video một người đàn ông lái chiếc ghe đưa người bị đột quỵ trên biển vào bờ. Trong suốt chuyến đi anh liên tục động viên, trấn an nạn nhân khiến cộng đồng mạng dành nhiều lời khen.
Người được cứu nạn là ông Trần Hiền (68 tuổi, trú phường Tuy Hòa). Trước đó, chiều 13-4, gia đình ông Hiền đăng thông tin cầu cứu trên mạng xã hội, cho biết ông đi câu cá một mình trên biển, thông thường sáng đi, đến trưa về nhà, nhưng hôm qua đến chiều tối không về, gia đình liên hệ thì điện thoại đổ chuông nhưng không người bắt máy.
Anh Phan Văn Tâm (34 tuổi, trú phường Tuy Hòa) là người phát hiện và đưa ông Hiền vào bờ. Anh Tâm cho hay sau khi biết tin ông Hiền đi câu cá trên biển và bị mất liên lạc, 5h sáng 14-4, anh cùng một ngư dân khác đi 2 chiếc ghe ra biển kiếm nạn nhân.
"Đều là anh em đi câu biển nên nghe có người gặp nạn, chúng tôi đi giúp liền. Do lớn tuổi, ông Hiền thường đi câu cá gần bờ. Sáng nay, chúng tôi khoanh vùng tìm. Tầm hơn 7h sáng thì thấy ghe của ông Hiền. Lúc ghe tôi chạy tới gần, ông cố gắng giơ chân lên ra hiệu cho tôi biết" - anh Tâm nhớ lại.
Theo anh Tâm, khi anh chạy ghe lại gần thì thấy ông Hiền nằm trên ghe, miệng ú ớ không nói được. Anh khẩn trương tìm cách đưa vào bờ.
Không may, lúc đang kéo ghe đưa ông Hiền vào bờ, ghe của anh Tâm bị sự cố, rơi mất chân vịt. Anh lại buộc ghe mình vào ghe ông Hiền để lái về bờ. Tuy nhiên khi thấy tình trạng ông Hiền ngày càng xấu, trong khi ghe công suất nhỏ lại phải kéo thêm một chiếc ghe khác nên anh Tâm quyết định cắt dây kéo, bỏ ghe mình lại, dùng chiếc ghe ông Hiền tăng hết tốc lực chạy cho nhanh.
Trên đường về, anh Tâm liên hệ với người nhà của ông Hiền để gọi xe cấp cứu đến khu vực bờ chờ sẵn, để ngay lập tức đưa nạn nhân vào bệnh viện "vì ông đã bị sự cố gần như cả 1 ngày, 1 đêm trên biển".
Sau khi đưa được ông Hiền vào bờ an toàn, anh Tâm cùng một ngư dân khác quay lại tìm chiếc ghe của anh và làm dây kéo được về bờ kè Bạch Đằng ở phường Tuy Hòa để chờ sửa chữa.
Anh Trần Nhơn, con trai ông Trần Hiền, cho hay: "Cả đêm qua cả nhà tôi thức trắng, ai cũng lo lắng vì cha tuổi cao lại có bệnh nền. Trong số mấy anh, chú ra biển tìm cha, anh Tâm đã may mắn tìm thấy và đưa cha về kịp thời. Lúc nhận tin báo về, cả nhà tôi vỡ òa vì cha nguy kịch nhưng vẫn còn sống. Nhà tôi không biết dùng lời nào để cảm ơn cho hết anh Tâm và những người tốt bụng ra biển tìm cha tôi sáng nay".
Theo các bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Phú Yên, ông Hiền được đưa vào khoa hồi sức tích cực vào sáng cùng ngày. Nạn nhân được chẩn đoán bị xuất huyết não, đột quỵ, nhập viện trong tình trạng lơ mơ, liệt nửa người.
Các bác sĩ cho biết đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, cần được phát hiện và can thiệp càng sớm càng tốt để tăng cơ hội cứu sống, đồng thời hạn chế di chứng về sau. Trong trường hợp xảy ra trên biển, việc đưa nạn nhân vào bờ kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Sự việc cũng là lời cảnh báo đối với người đi biển, nhất là trong điều kiện làm việc kéo dài ngoài khơi, nắng nóng, mất nước và thiếu điều kiện chăm sóc y tế ban đầu. Khi phát hiện người có dấu hiệu như nói khó, méo miệng, yếu tay chân hoặc rơi vào trạng thái lơ mơ, cần nhanh chóng đưa vào bờ và chuyển đến bệnh viện gần nhất.
