Đó là chia sẻ của Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn trong lễ phát động cuộc thi “Cơ sở y tế không khói thuốc lá” lần II ngày 19-5, tại Hà Nội. Chương trình do báo Sức khỏe và Đời sống phối hợp với Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật và tử vong có thể phòng tránh được. Trên thế giới, thuốc lá cướp đi hơn 8 triệu sinh mạng mỗi năm.
Tại Việt Nam, các bệnh liên quan đến hút thuốc khiến hơn 100.000 người tử vong mỗi năm. Đặc biệt bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào đời sống.
Đặc biệt trong giới trẻ, bằng hình thức hấp dẫn, hương vị đa dạng và những thông điệp dễ gây ngộ nhận.
Theo ông Thuấn đây là nguy cơ mới dẫn thanh thiếu niên đến lệ thuộc nicotine và các tổn hại sức khỏe lâu dài. Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025.
Vì vậy cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.
“Không thể có một bệnh viện chữa lành thật sự nếu trong khuôn viên bệnh viện vẫn còn khói thuốc. Không thể nói đến an toàn người bệnh, chất lượng bệnh viện, văn hóa phục vụ, nếu người bệnh, người nhà người bệnh, trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và chính nhân viên y tế vẫn phải hít khói thuốc thụ động trong môi trường khám bệnh, chữa bệnh”, ông Thuấn nói.
Thứ trưởng đề nghị các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các trường đại học, các đơn vị y tế trong cả nước tập trung vào ba yêu cầu làm thật, làm đều và làm bằng trách nhiệm, lòng nhân ái.
“Không khói thuốc trong cơ sở y tế không phải để dự thi, không phải để báo cáo, mà để bảo vệ sức khỏe người bệnh và nhân viên y tế mỗi ngày. Người hút thuốc cần được nhắc nhở, nhưng cũng cần được tư vấn, hỗ trợ và đồng hành để từ bỏ thuốc lá.
Với thanh thiếu niên và người trẻ, chúng ta càng phải chủ động bảo vệ từ sớm, không để các sản phẩm thuốc lá mới khoác lên mình vẻ ngoài hiện đại để che giấu nguy cơ gây nghiện và hủy hoại sức khỏe”, Thứ trưởng Thuấn nói.
Theo ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, Việt Nam hiện có hệ thống y tế rộng khắp với hơn 1.700 bệnh viện công lập, 424 bệnh viện tư nhân, cùng hàng chục nghìn phòng khám tư nhân.
Mỗi năm, hệ thống các cơ sở khám, chữa bệnh này tiếp đón trung bình khoảng 20 triệu lượt người khám bệnh nội trú và ngoại trú.
“Với mật độ tập trung đông đúc như vậy, việc duy trì một môi trường trong lành và không khói thuốc lá là một nhiệm vụ quan trọng của các cơ sở y tế. Điều này nhằm giảm nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc thụ động đối với nhân viên y tế và người dân đến khám, chữa bệnh”, ông Đức chia sẻ.
The Guardian hôm 30/3 dẫn lời các chuyên gia cảnh báo tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể xảy ra rất sớm, đồng thời kéo theo đợt tăng giá mạnh. Ông Mark Samuels, Giám đốc điều hành Medicines UK, tổ chức đại diện cho các nhà sản xuất cung cấp 85% lượng thuốc cho Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), nhấn mạnh "tình hình hiện tại cực kỳ nghiêm trọng". Các đơn vị phân phối y tế và bệnh viện tại Anh thường chỉ duy trì kho dự trữ đủ dùng trong 6 đến 8 tuần. Nếu các bên tiếp tục giao tranh, hệ thống y tế Anh sẽ nhanh chóng cạn kiệt hàng hóa ngay trong tháng tới.
Căng thẳng địa chính trị đã phong tỏa eo biển Hormuz và làm gián đoạn hoạt động của các sân bay lớn tại Dubai, Doha cùng Abu Dhabi. Ông David Weeks, Giám đốc quản lý rủi ro chuỗi cung ứng tại Moody’s, gọi đây là một "cơn bão hoàn hảo". Tuyến đường biển và hàng không nối Ấn Độ - quốc gia sản xuất phần lớn thuốc gốc và dược chất chiết xuất (API) cho toàn cầu - với châu Âu đang tắc nghẽn.
Các hãng vận tải phải chuyển hướng tàu biển vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài hành trình thêm 14 ngày và tiêu tốn thêm khoảng một triệu USD tiền nhiên liệu cho mỗi chuyến. Khủng hoảng logistics tác động trực tiếp đến nhóm hàng hóa bắt buộc di chuyển bằng máy bay để đảm bảo tốc độ và nhiệt độ, bao gồm liệu pháp điều trị ung thư, bệnh truyền nhiễm, tế bào, gene công nghệ cao và chế phẩm sinh học.
Ông Frank Van Gelder, Tổng thư ký tổ chức Pharma.Aero, cho biết sản lượng hàng hóa hàng không qua Trung Đông đã lao dốc 80% vào đầu tháng này. Chi phí luân chuyển đường không tăng gấp đôi đang bào mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng của các nhà sản xuất, buộc họ đứng trước nguy cơ thua lỗ nếu tiếp tục cung ứng cho hệ thống NHS.
Ngoài cước phí vận tải, giá dầu thô và khí đốt tăng cũng đẩy giá nguyên liệu hóa dầu như methanol và ethylene lên mức mới. Các nhà máy cần những chất này để sản xuất API và các vật tư y tế thiết yếu như bơm kim tiêm, ống nghiệm hay đồ bảo hộ.
Giáo sư Wouter Dewulf từ trường Quản lý Antwerp dự báo các công ty dược sẽ chủ động chuyển phần chi phí phát sinh này sang người tiêu dùng thông qua việc tăng giá bán tại các phòng khám và nhà thuốc lẻ. "Sau cùng, tất cả chúng ta đều phải trả cao hơn, đúng không?", ông nói.
Bệnh nhân nữ (51 tuổi) được chẩn đoán mắc ung thư dạ dày thể thâm nhiễm lan tỏa tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Sau thời gian hội chẩn và điều trị theo nhiều phác đồ nhưng không có tiến triển tốt, các bác sĩ quyết định tiến hành cắt dạ dày toàn phần cho bệnh nhân bằng robot da Vinci Xi tại Bệnh viện FV (TP.HCM).
Ca đại phẫu kéo dài hơn 7 giờ đồng hồ và kết thúc thành công với việc cắt bỏ toàn bộ dạ dày tổn thương.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Viết Hải - phẫu thuật viên - Khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bệnh nhân phát hiện ung thư dạ dày từ tháng 11.2025 với triệu chứng đau thượng vị, nôn ói, được đánh giá ở giai đoạn muộn. Kết quả CT cho thấy khối u lớn, có hạch vùng, biến chứng chèn ép niệu quản trái và nghi ngờ di căn ổ bụng.
Sau nhiều cuộc trao đổi chuyên môn giữa 2 ê kíp Việt Nam - Nhật Bản, phương án được thống nhất là ưu tiên cắt dạ dày nếu khả thi; nếu không thể, sẽ nối vị tràng để cải thiện ăn uống.
Với sự hỗ trợ của robot da Vinci Xi và trình độ chuyên môn của Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Ichiro Uyama, Trưởng khoa Phẫu thuật Nội soi và Robot, Đại học Y khoa Fujita, Nhật Bản, ê kíp kỳ vọng có thể thực hiện được phẫu thuật cắt dạ dày toàn phần cho bệnh nhân trong một tình huống vốn được xem là rất khó.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Phan Văn Thái - phẫu thuật viên - Trưởng khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện FV, robot da Vinci Xi nổi bật nhờ hình ảnh 3D sắc nét và cánh tay robot linh hoạt, giúp phẫu thuật viên bóc tách chính xác ở những vị trí sâu, hẹp trong ổ bụng. Ưu thế này đặc biệt quan trọng trong phẫu thuật ung thư dạ dày, khi cần nạo vét hạch tỉ mỉ sát các mạch máu lớn, khắc phục hạn chế thao tác theo trục thẳng của nội soi truyền thống.
Với phẫu thuật cắt dạ dày bằng robot, bệnh nhân thường được dự kiến nằm viện khoảng 1 tuần sau mổ, sớm hơn vài ngày so với nội soi thông thường.
Bên cạnh đó, phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Võ Duy Long, Phó Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM, cho biết thêm việc chuẩn bị trước mổ của bệnh nhân hầu như không khác nhau giữa mổ mở, nội soi hay phẫu thuật bằng robot. Người bệnh chỉ cần được kiểm soát tốt các bệnh lý kèm theo và đảm bảo đủ điều kiện gây mê, phẫu thuật.
“Sự khác biệt chủ yếu nằm ở phía phẫu thuật viên và kỹ thuật thực hiện. Trước đây, phẫu thuật mổ mở là phương pháp chủ đạo, sau đó là nội soi. Hiện nay, phẫu thuật robot được xem là bước phát triển tiếp theo của nội soi, cho phép tiếp cận và thao tác chính xác ở những vùng vốn rất khó thực hiện bằng mổ mở hay nội soi thông thường. Nhờ đó, người bệnh thường ít đau hơn, hồi phục nhanh hơn và rút ngắn thời gian nằm viện so với mổ mở. Vì vậy, nếu đủ điều kiện, phẫu thuật robot hoặc nội soi nên được ưu tiên lựa chọn”, bác sĩ Duy Long cho biết.
Nam Bộ đang nắng nóng diện rộng với nhiệt độ 35-37 độ C, khiến mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) cao hơn bình thường. Đây là tác nhân trực tiếp gây cháy nắng, đẩy nhanh quá trình lão hóa, tăng sắc tố (nám, tàn nhang) và tiềm ẩn nguy cơ ung thư da.
Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD) nhận định trang phục chống nắng là biện pháp bảo vệ hiệu quả bậc nhất vì tính tiện dụng, không cần thoa lặp lại như kem chống nắng.
Theo BS.CK1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da - U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, để tối ưu hóa việc bảo vệ, người dân cần lưu ý các nguyên tắc lựa chọn sau:
Nguyên tắc cốt lõi là tăng tối đa diện tích da được che chắn. Áo tay dài, quần dài hoặc váy dài giúp giảm đáng kể lượng tia UV tiếp xúc trực tiếp. Diện tích che phủ càng lớn, hiệu quả bảo vệ càng cao, đặc biệt dưới điều kiện nắng gắt kéo dài.
Quan tâm đến cấu trúc và màu sắc vải
Mật độ dệt: Vải dệt chặt, mật độ sợi cao sẽ hạn chế tia UV xuyên thấu. Bạn có thể kiểm tra bằng cách đưa vải trước ánh sáng: nếu ánh sáng xuyên qua nhiều, khả năng bảo vệ thấp; ngược lại, vải càng kín thì cản tia UV càng tốt.
Màu sắc: Các gam màu tối thường hấp thụ bức xạ UV tốt hơn màu sáng, giúp giảm lượng tia đi vào da. Tuy nhiên, hiệu quả này còn phụ thuộc vào loại sợi và công nghệ xử lý vải, nên cần cân đối giữa khả năng chống nắng và sự thông thoáng để đảm bảo thoải mái.
Chất liệu và chỉ số UPF
Các loại sợi như polyester, nylon, denim hoặc vật liệu chuyên dụng thường bảo vệ da tốt hơn nhờ cơ chế hấp thụ hoặc phản xạ tia cực tím. Những chất liệu này ít bị biến dạng khi ướt, giúp duy trì hiệu suất bảo vệ. Ngược lại, vải cotton mỏng, màu sáng có khả năng chống nắng thấp, không nên dùng khi hoạt động lâu ngoài trời.
Người dùng nên chú ý chỉ số UPF (Ultraviolet Protection Factor):
Vải đạt UPF 50 chỉ cho phép khoảng 1/50 lượng tia UV xuyên qua (chặn khoảng 98%).
Khác với SPF (chủ yếu chống UVB), UPF đánh giá khả năng cản cả tia UVA và UVB.
AAD khuyến nghị chọn trang phục có UPF từ 30 trở lên. Tổ chức Phòng chống Ung thư Da (Skin Cancer Foundation) đề xuất mức UPF 50+ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Phụ kiện hỗ trợ
Bên cạnh trang phục chính, các phụ kiện đóng vai trò quan trọng:
Mũ: Nên dùng mũ rộng vành để che cả mặt, tai và cổ (hiệu quả hơn mũ lưỡi trai).
Kính râm: Cần đảm bảo ngăn chặn 99-100% tia UV để bảo vệ mắt và vùng da nhạy cảm quanh mắt.
Bổ sung: Khăn choàng, găng tay và giày kín là những vật dụng thiết yếu khi di chuyển ngoài trời.
Người dùng cần lưu ý các tình huống khiến trang phục "phản chủ":
Vải bị ướt: Khi thấm nước, cấu trúc sợi thay đổi khiến khả năng cản tia UV giảm sút.
Đồ quá bó sát: Sợi vải bị kéo giãn tạo khe hở cho tia UV xuyên qua.
Thời gian sử dụng: Hiệu quả chống nắng có thể hao mòn sau nhiều lần giặt, tùy vào công nghệ xử lý của nhà sản xuất.
Nhiều người vẫn mắc sai lầm như: tin rằng quần áo màu sáng chống nắng tốt, chỉ thoa kem mà không che chắn, hoặc tiếp tục mặc quần áo ướt khi đi biển.
Để bảo vệ da toàn diện, bác sĩ Trí khuyến cáo thực hiện chiến lược "đa lớp":
Kết hợp trang phục chống nắng với kem chống nắng cho các vùng da hở.
Hạn chế ra ngoài từ 10-14h (đỉnh điểm tia UV).
Chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.
Việc lựa chọn đúng trang phục - ưu tiên độ che phủ, vải dệt chặt và chỉ số UPF cao, chính là cách đầu tư bền vững để duy trì sức khỏe làn da, ngăn ngừa lão hóa và các bệnh lý nguy hiểm về sau.
