Tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc đến Tây Thái Bình Dương

Một chiến dịch của Mỹ và Israel vốn nhằm làm giảm bớt năng lực hạt nhân của Iran và làm suy yếu các mạng lưới lực lượng ủy nhiệm toàn cầu của nước này đã biến thành một cuộc chiến nhằm giành quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường thương mại quan trọng nhất thế giới.

Nếu cuộc xung đột khiến eo biển Hormuz rơi vào sự kiểm soát vĩnh viễn của Iran hoặc Mỹ, điều đó có thể báo hiệu sự khởi đầu cho sự kết thúc của quyền tự do qua lại trên các vùng biển mở, một khái niệm vốn là nền tảng cho thương mại toàn cầu trong nhiều thế kỷ.

"Điều này có thể tạo ra một tiền lệ khiến thương mại hàng hải quốc tế trở nên đắt đỏ hơn nhiều, một chi phí mà cuối cùng sẽ được chuyển sang cho người dùng cuối cùng", Erik Grundt, một nhà phân tích cấp cao tại công ty tư vấn Rystad Energy, nhận định.

Vũ khí năng lượng mới của Iran

Sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu vào ngày 28/2, Iran gần như ngay lập tức tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz, tạo ra cú sốc cung cấp dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử.

Sau khi có được một nguồn đòn bẩy mới đối với nền kinh tế toàn cầu, Tehran đang chiến đấu quyết liệt để giữ lấy nó.

Các tàu thuyền muốn đi qua eo biển này phải phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư mới được thành lập của Iran, điều này có thể dẫn đến việc các chủ tàu phải thanh toán các khoản khổng lồ, hoặc tàu đối mặt với nguy cơ bị ngăn chặn.

Mặc dù các khoản phí đã tạm thời được tạm dừng khi Iran ký Bản ghi nhớ hiểu biết có thời hạn 60 ngày với Mỹ vào ngày 18/6, nhưng sự kiểm soát của Iran đối với việc di chuyển qua eo biển vẫn không dừng lại.

Ngược lại, Iran đã bám vào một điều khoản cụ thể trong bản ghi nhớ, kêu gọi Tehran “thực hiện các thỏa thuận... vì sự di chuyển an toàn của các tàu thương mại”, để hợp pháp hóa và củng cố quyền kiểm soát của mình đối với eo biển này. Hôm 14/7, Iran tuyên bố có hơn 200 tàu nước ngoài đã phối hợp với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư của nước này trong vòng 3 tuần sau khi bản ghi nhớ được ký kết.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump diễn giải điều khoản này có nghĩa là các tàu thuyền sẽ được tự do đi qua eo biển mà không gặp hạn chế nào trong suốt thời gian 60 ngày.

Kết quả là súng vẫn nổ ở eo biển Hormuz, Mỹ và Iran tấn công đáp trả lẫn nhau, lệnh ngừng bắn ban đầu đổ vỡ.

Tổng thống Donald Trump đã có lúc tuyên bố Mỹ sẽ thu của các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz một khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa cho những nỗ lực bảo vệ tàu qua eo biển. Tuy nhiên, ông đã rút lại tuyên bố sau chưa đầy 24 giờ.

Theo hiệp hội vận tải biển BIMCO, con số này sẽ tương đương với khoảng 27 triệu USD cho mỗi chuyến đi đối với một siêu tàu chở dầu.

Về phần mình, Iran đã nói rằng mức phí của ông Trump là quá cao và hứa hẹn một mức “công bằng”.

Thương mại toàn cầu có thể bị ảnh hưởng

Rob Thummel, giám đốc danh mục đầu tư cấp cao tại Tortoise Capital, lưu ý nếu các khoản phí tại eo biển Hormuz trở thành thông lệ trên biển, chi phí vận chuyển có thể sẽ tăng lên.

Tuy nhiên, ngay cả khi các công ty vận tải sẵn sàng chi trả, các nhà bảo hiểm cũng sẽ từ chối bảo hiểm cho các tàu thực hiện thanh toán cho các thực thể bị trừng phạt, bao gồm cả một số tổ chức quan trọng của Iran.

"Hãy quên đi các tranh luận pháp lý, các nhà bảo hiểm sẽ giải quyết việc này trước tiên. Chỉ cần một khoản phí có liên quan đến rủi ro trừng phạt, các nhà bảo hiểm có thể đơn giản là ngừng cung cấp bảo hiểm", Nigel Green, Giám đốc điều hành của tập đoàn tư vấn tài chính khổng lồ deVere Group, cho biết.

Ngay cả khi một bên thứ ba như Oman thu các khoản phí này, các khoản phí cầu đường có thể vẫn vi phạm luật hàng hải quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS), cho phép các nhà bảo hiểm từ chối các chuyến đi hoặc chấm dứt hợp đồng bảo hiểm.

Ngoài ra còn có một mối lo ngại rộng lớn hơn: việc thương mại hóa eo biển Hormuz có thể tạo tiền lệ cho các điểm nghẽn toàn cầu khác, khuyến khích các quốc gia từ Indonesia và Singapore cho đến Trung Quốc, Vương quốc Anh vũ khí hóa vị trí địa lý của mình.

Theo ước tính của các nhà phân tích cấp cao của Rystad Energy là Michelle Brouhard và Emmanuel Belostrino, trên khắp 10 điểm nghẽn lớn trên toàn cầu, trong đó có Hormuz, Gibraltar, Dover và Malacca, doanh thu tiềm năng hàng năm từ việc đi qua có thể trị giá hơn 136 tỷ USD mỗi năm, tạo ra một cơ hội doanh thu chủ quyền khổng lồ "chưa được khai phá".

"Một thế giới mà các điểm nghẽn bị thương mại hóa có khả năng sẽ lạm phát hơn, phân mảnh hơn và quân sự hóa nhiều hơn", họ nói.

Tin Gốc: Dân Trí

Trong hai ngày 23 và 24-6, ông Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao - đã có chuyến thăm chính thức tới Venezuela.

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, trong thời gian ở Venezuela, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đã hội kiến với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez Gomes.

Ông gặp Tổng Bí thư Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất (PSUV), Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Công lý và Hòa bình Diosdado Cabello; hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Yvan Gil Pinto.

Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam cũng cùng Phó tổng thống Calixto Ortega và Bộ trưởng Ngoại thương Johann Alvarez dự Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Venezuela.

Tại các cuộc gặp với phía Venezuela, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đã thông báo các kết quả chính của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và một số thành tựu của Việt Nam thời gian gần đây.

Việt Nam luôn trân trọng mối quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác toàn diện với Venezuela, một đối tác quan trọng có nhiều tiềm năng của Việt Nam tại Nam Mỹ. Việt Nam nhất quán ủng hộ Chính phủ hợp hiến của Venezuela trong nỗ lực phát triển đất nước, vì lợi ích của nhân dân Venezuela.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đánh giá quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác toàn diện Việt Nam - Venezuela thời gian qua phát triển tích cực, trên cơ sở nền tảng quan hệ tốt đẹp do cố Tổng thống Hugo Chavez và các lãnh đạo Việt Nam qua nhiều thế hệ vun đắp và phát triển.

Ông nhấn mạnh chuyến thăm làm việc tại Venezuela lần này thể hiện quyết tâm và mong muốn của Đảng, Nhà nước Việt Nam đưa quan hệ tốt đẹp giữa hai nước phát triển hơn nữa trong giai đoạn mới.

Trong đó có việc tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa quan hệ chính trị, tăng cường tin cậy và mở rộng hợp tác thực chất trên các lĩnh vực cùng quan tâm trên tinh thần cùng phát triển, bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau trong bối cảnh mới.

Lãnh đạo Venezuela bày tỏ vui mừng được đón tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung trong chuyến thăm đầu tiên đến nước này trên cương vị mới, đồng thời nhắc lại những ấn tượng tốt đẹp trong các chuyến thăm Việt Nam thời gian qua và những tình cảm nồng ấm của các lãnh đạo cấp cao Việt Nam đối với Venezuela.

Các lãnh đạo Venezuela cũng bày tỏ ngưỡng mộ trước những thành tựu trong công cuộc đổi mới và sự phát triển vượt bậc về kinh tế - xã hội, uy tín vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, giúp mang lại những bài học quý báu cho Venezuela trên con đường phát triển.

Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez và các bộ trưởng Venezuela bày tỏ cảm ơn lập trường cùng sự ủng hộ của Việt Nam đối với Chính phủ và nhân dân Venezuela, đồng thời khẳng định Venezuela sẽ tiếp tục kiên định và linh hoạt trong con đường đã lựa chọn.

Khẳng định Venezuela luôn coi Việt Nam là đối tác quan trọng chiến lược của Venezuela tại khu vực cũng như trên thế giới, các lãnh đạo Venezuela mong muốn thúc đẩy quan hệ truyền thống hữu nghị và Đối tác toàn diện với Việt Nam đi vào chiều sâu, thực chất và nâng tầm quan hệ trong thời gian tới.

Hai bên nhất trí tiếp tục thúc đẩy tổ chức Phiên III Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Venezuela vào tháng 10 năm nay tại Caracas cũng như duy trì thường xuyên và hiệu quả cơ chế Tham khảo chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao.

Bên cạnh đó, tăng cường hợp tác giữa hai nước trên các lĩnh vực hai nước có thế mạnh và nhu cầu như nông nghiệp và thương mại nông sản, viễn thông, dầu khí - năng lượng và phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết và các tổ chức quốc tế mà hai nước là thành viên.

Hai bên cũng nhất trí về chương trình nghị sự song phương hai nước giai đoạn 2026 - 2030 với các trụ cột chính gồm chính trị - ngoại giao, an ninh - quốc phòng, nông nghiệp - an ninh lương thực, an ninh năng lượng và dầu khí, kinh tế - thương mại và đầu tư, viễn thông - công nghệ và y tế, văn hóa - giáo dục, thể thao và môi trường.

Hai bên thống nhất Bộ Ngoại giao hai nước sẽ xây dựng Kế hoạch hành động Việt Nam - Venezuela để triển khai và phấn đấu đạt kết quả cụ thể, thiết thực hướng tới kỷ niệm 20 năm thiết lập khuôn khổ quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Venezuela trong năm 2027.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ngày 18-6, Chủ tịch Miguel Diaz-Canel thừa nhận nền kinh tế Cuba cần "những thay đổi khẩn cấp" để vượt qua cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, đặc biệt sau lệnh phong tỏa dầu mỏ của Mỹ.

"Tình hình đòi hỏi những thay đổi khẩn cấp và cần thiết", Hãng tin AFP dẫn lời nhà lãnh đạo Cuba. Ông kêu gọi đẩy nhanh cải cách nhằm thúc đẩy khu vực tư nhân và thu hút thêm vốn từ bên ngoài.

Chủ tịch Miguel Diaz-Canel nhấn mạnh một số cải cách "sẽ không có sự đồng thuận tuyệt đối nhưng không thể trì hoãn". Ông chỉ ra "sự chậm chạp, quan liêu và các quy tắc cản trở những người muốn sản xuất".

Trong đó, Chủ tịch Cuba coi Trung Quốc và Việt Nam là những hình mẫu khả thi để mở cửa nền kinh tế Cuba với thế giới nhằm "tạo ra của cải kinh tế và phân phối nó một cách bình đẳng".

Lệnh phong tỏa dầu mỏ do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt vào tháng 1-2026 đã đẩy nền kinh tế vốn đang suy yếu của Cuba rơi vào khủng hoảng, với tình trạng mất điện đôi khi kéo dài và thiếu hụt nhiên liệu, thuốc men.

Những cải cách đã được Đảng Cộng sản Cuba thông qua ngày 17-6 và nhận được sự ủng hộ của cựu Chủ tịch Raul Castro. Dự kiến cải cách sẽ được Quốc hội nước này phê duyệt trong một cuộc bỏ phiếu vào giữa tuần sau.

Tầng lớp doanh nghiệp nhỏ của Cuba hoan nghênh những thay đổi này. Các doanh nghiệp tư nhân ngày càng trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế của hòn đảo.

Mario Gonzales, quản lý 32 tuổi của một nhà hàng ở khu phố cổ lịch sử Havana, nơi đông đúc khách du lịch cách đây một thập kỷ và giờ chỉ còn vài bàn ăn tối, cho biết những cải cách này "mang lại hy vọng".

Tin Gốc: Tuổi Trẻ