Hói đầu là tình trạng phổ biến ở nam giới và có xu hướng gia tăng theo độ tuổi. Không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình, tình trạng rụng tóc kéo dài còn tác động đáng kể đến tâm lý và sự tự tin của nhiều người đàn ông.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân gây hói đầu có thể đến từ di truyền, thay đổi nội tiết tố, căng thẳng kéo dài hoặc lối sống thiếu lành mạnh. Đáng chú ý, tỉ lệ nam giới bị hói đầu có sự khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia và chủng tộc trên thế giới.
Theo khảo sát mới được công bố bởi World Population Review tổ chức chuyên nghiên cứu và phân tích dữ liệu dân số toàn cầu Tây Ban Nha hiện là quốc gia có tỉ lệ nam giới hói đầu cao nhất thế giới. Khoảng 44,5% đàn ông tại nước này gặp tình trạng rụng tóc hoặc mất tóc đáng kể.
Khảo sát được thực hiện trên 46 quốc gia cho thấy phần lớn các nước có tỉ lệ hói đầu ở nam giới dao động từ 30-40%. Trong đó:
28 quốc gia có tỉ lệ hói từ 30-39,99%
12 quốc gia ghi nhận tỉ lệ trên 40%
Chỉ 5 nước có tỉ lệ dưới 30%, thấp nhất là 26,96%
Bám sát Tây Ban Nha là Italy với tỉ lệ 44,37%, trong khi Pháp đứng thứ ba với 44,25%. Nhiều quốc gia châu Âu khác cũng nằm trong nhóm có tỉ lệ hói đầu cao như Đức (41,51%) và Croatia (41,32%).
Tại Bắc Mỹ, tình trạng rụng tóc ở nam giới cũng khá phổ biến. Mỹ có khoảng 42,68% đàn ông bị hói đầu, còn Canada ghi nhận mức 40,94%.
Châu Á có tỉ lệ hói đầu thấp hơn đáng kể.
Trái ngược với châu Âu và Bắc Mỹ, các quốc gia châu Á nhìn chung có tỉ lệ nam giới hói đầu thấp hơn rõ rệt.
Indonesia là quốc gia có ti lệ hói thấp nhất trong danh sách khảo sát với 26,96%. Philippines và Malaysia cũng nằm trong nhóm thấp nhất, lần lượt đạt 28% và 29,24%.
Đáng chú ý, Trung Quốc là quốc gia châu Á duy nhất vượt mốc 30%, với tỉ lệ nam giới hói đầu ở mức 30,81%.
Không chỉ châu Á, nhiều quốc gia Nam Mỹ cũng có tỉ lệ hói đầu tương đối thấp. Colombia và Argentina đều góp mặt trong nhóm 5 nước có tỉ lệ nam giới hói thấp nhất thế giới, với tỉ lệ lần lượt là 27,04% và 29,35%.
Bên cạnh đó, một số quốc gia Trung Âu như Ukraine, Đan Mạch và Ba Lan cũng duy trì tỉ lệ hói đầu thấp hơn mặt bằng chung, dao động quanh mức 31%.
Các chuyên gia cho rằng sự khác biệt về tỉ lệ hói đầu giữa các quốc gia có thể liên quan đến yếu tố di truyền, chủng tộc, nội tiết tố cũng như lối sống và chế độ dinh dưỡng của từng khu vực.
Theo thống kê do World Population Review tổng hợp, danh sách 20 quốc gia có tỉ lệ nam giới hói đầu cao nhất thế giới chủ yếu tập trung ở châu Âu — nơi phần lớn dân số là người da trắng, nhóm được cho là có xu hướng rụng tóc và hói đầu sớm hơn so với nhiều chủng tộc khác.
Điều đáng chú ý, Việt Nam không xuất hiện trong bảng khảo sát này.
Làm thế nào để giảm rụng tóc?
Theo bác sĩ da liễu Paradi Mirmirani, thành viên Hội đồng Cố vấn nghiên cứu lâm sàng của Tổ chức Quốc gia về Bệnh rụng tóc tại Mỹ, kiểm soát căng thẳng là yếu tố quan trọng hàng đầu để hạn chế nguy cơ hói đầu.
Ông cho biết căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, chế độ ăn uống và làm thay đổi hormone cortisol, từ đó tác động tiêu cực đến hệ miễn dịch và sức khỏe của tóc.
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng lo âu và trầm cảm có liên quan mật thiết đến tình trạng rụng tóc. Khi tóc rụng nhiều, tâm lý càng dễ căng thẳng hơn, tạo thành vòng luẩn quẩn khó kiểm soát.
Các chuyên gia khuyến nghị nên:
Ngủ đủ giấc
Giảm stress bằng thiền, yoga hoặc tập hít thở
Duy trì chế độ ăn giàu dinh dưỡng
Bổ sung đầy đủ vitamin D, sắt và kẽm
Hạn chế tác động mạnh lên da đầu
Những thực phẩm như cá béo, thịt, gia cầm và các loại đậu được cho là có lợi cho sức khỏe mái tóc nhờ cung cấp dưỡng chất cần thiết cho nang tóc và hệ miễn dịch.
Liên hầu như có mặt trong ngày sinh nhật mẹ em như để có mặt. Liên không nói chuyện với ai, chỉ cầm điện thoại. Thổi nến hát mừng mẹ xong, Liên ra về để đến với bạn.
Nhìn con rời quán ăn, bạn cười buồn và kể tôi nghe câu chuyện "chiến tranh" của hai mẹ con rồi lan ra cả gia đình tuần rồi.
Vợ chồng bạn làm tại cơ quan truyền thông nên không có nhiều thời gian bên Liên. Liên ngoài giờ học ở trường, ở trung tâm ngoại ngữ, bạn còn thuê gia sư kèm Liên tại nhà. Việc nhà cửa thì có người làm lo.
Cứ thế, ba con người cứ đi đi về về mỗi ngày, gặp nhau chút xíu vào ban đêm hoặc giao tiếp nhanh qua điện thoại khi cần.
Bạn thấy con có những thay đổi kể từ năm lớp 9. Bạn và chồng gần như ít trò chuyện cùng con hẳn bởi con thích một mình và trầm tính hơn. Lúc con chưa "block" Facebook chặn ba mẹ xem trang cá nhân của con, bạn thấy con chia sẻ, bình luận rất nhiều điều hay ho, bài học cuộc sống cũng như quan điểm yêu thương, nói chung bạn thấy con nồng ấm và "trưởng thành" hơn.
Ngay cả cô giáo dạy kèm đôi khi cũng cho bạn xem những món quà, những lời chia sẻ tình cảm mà con dành cho cô. Ở trường, con cũng tham gia tích cực các hoạt động chung và đôi lúc còn xin tiền ba mẹ để hoạt động thiện nguyện.
Bạn cứ tưởng con đã lớn và biết thấu hiểu. Mãi cho đến khi bạn và chồng nhận ra con hầu như không biết gì về ba mẹ: không tham gia hoạt động chung, không chuyện trò dù bạn và chồng chủ động và con rất khó chịu khi ba mẹ yêu cầu điều gì đó.
Đỉnh điểm là lần vừa qua bạn nghỉ bệnh ba ngày. Suốt ba ngày nằm nhà, khi "tình cờ" gặp nhau, bạn hỏi gì, con trả lời... rồi lỉnh về phòng. Con không hề hỏi han bạn, thậm chí khi bạn muốn con qua phòng trò chuyện với mẹ, con cũng từ chối vì... không thích.
Những ngày nghỉ bệnh đó, ngay cả cô người làm cũng ái ngại giùm cho bạn. Và bạn đã "nổi điên" lên, la con "vô tâm" ngay trước mặt cô giáo dạy kèm.
Con khóc và trách bạn "cũng đâu có quan tâm ông bà ngoại đâu? Mẹ là người ích kỷ". Bạn nói cô giáo dạy kèm cũng ngỡ ngàng về con, rồi cô lên phòng khuyên nhủ con. Hai mẹ con không nói chuyện với nhau sau xung đột đó đến mấy ngày.
Khi chồng và cả bà ngoại nói chuyện với con, con có xin lỗi bạn. Nhưng chung quy lại, mọi thứ thực tế cũng chẳng thay đổi gì mấy. Bạn không biết con đã "phục" hay chưa. Câu trách của con cứ ám ảnh và làm bạn suy nghĩ mãi.
Câu chuyện của gia đình bạn tôi không phải cá biệt, nó là một thực tế trong câu chuyện gia đình sống trong áp lực đô thị cũng như sự đứt gãy kết nối trong một mái ấm. Chúng ta thường nhân danh việc dạy dỗ, tạo dựng tương lai cho con để bào chữa cho sự vắng mặt của mình trong các mối quan hệ gắn kết.
Bạn tôi thuê gia sư để dạy con kiến thức, thuê người giúp việc để chăm con bữa ăn nhưng lại quên mất rằng không ai có thể thuê người dạy con cách yêu thương tốt hơn người thân trong gia đình cả.
Sự phản kháng của Liên - đứa trẻ vốn rất "tâm lý" với người ngoài nhưng lại "vô cảm" với bố mẹ - thực chất là một cơ chế phòng vệ. Khi cha mẹ chỉ giao tiếp với con qua những tin nhắn nhanh hoặc những mệnh lệnh một chiều, con sẽ tự xây dựng một cơ chế phòng vệ riêng để bảo vệ thế giới cảm xúc của mình.
Câu trách móc về bà ngoại chính là một cách bẻ lái thực tế và chỉ ra sự thật rằng con cái không nghe những gì cha mẹ giảng giải, chúng chỉ sao chép những gì cha mẹ đã làm.
Nhà tâm lý học nổi tiếng Albert Bandura từng khẳng định qua lý thuyết học tập xã hội: "Trẻ em sẽ làm những gì bạn làm, chứ không phải những gì bạn nói".
Cách giải quyết duy nhất cho vòng lặp vô tâm này không phải là những lời xin lỗi lấy lệ để câu chuyện qua đi, mà buộc phải có sự thay đổi về nhận thức, về sự hiện diện.
Có lẽ mẹ của Liên trong câu chuyện cần hạ cái tôi của một người phụ huynh xuống để thừa nhận với con rằng: "Mẹ cũng từng sai và chúng ta hãy cùng học lại cách quan tâm nhau".
Chỉ khi cha mẹ dám soi lại chính mình, dám sửa lại thái độ của mình trước sự quan sát của con cái, thì những gì con ghi nhận sẽ phản ảnh qua những thay đổi thực tế.
Sự thấu hiểu không đến từ những thứ hào nhoáng, có lẽ nó khó hơn một chút, đó là khoảnh khắc tất cả thực sự nhìn vào mắt nhau, để cùng thành thật với nhau mọi chuyện.
Dự án “Cây xanh & lá cũng xanh - sân chơi “đầu bạc”” do Cuội Theater và trung tâm ICS đồng tổ chức, với sự đồng hành của Goethe-Institut TP.HCM, cùng sự bảo trợ của Tổng Lãnh sự quán CHLB Đức và Vương quốc Hà Lan tại TP.HCM, vừa diễn ra ngày 24-5.
Chuỗi hoạt động cộng đồng, sức khỏe và nghệ thuật dành cho nhiều thế hệ, thân thiện với người LGBTI+ và gia đình, có hỗ trợ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu.
Tại đây, người lớn tuổi cùng gia đình được tham gia "Iyengar Yoga - Tỉnh thức trong hành động", vẽ sáng tạo "Vẽ thêm xanh", múa "Liên chuyển ứng tác", "Dòng chảy thư pháp", không gian tâm sự "Nhà là nơi bắt đầu" dành cho phụ huynh và con là LGBTI+, tọa đàm "Gia đình của con là..?" với sự tham gia của phụ huynh, con và chuyên gia tâm lý, chiếu phim "Chiếu bóng thời gian" về người cao tuổi và di sản ký ức...
Chuỗi hoạt động giúp các thành viên gia đình, đặc biệt là ông bà và cha mẹ, tiếp cận kiến thức thời đại mới như nghệ thuật, đa dạng giới, sức khỏe tinh thần, công nghệ và mạng xã hội, để các thế hệ gặp gỡ, giao lưu và kết nối qua những trải nghiệm.
Chăm chú vẽ từng hình tròn và tô màu, chị Nguyễn Thị Hằng (34 tuổi, TP.HCM) được bà ngoại Nguyễn Thị Thanh Xuân (79 tuổi) rủ tham gia.
Cả hai bà cháu không đặt ra bất kỳ kế hoạch hay ý tưởng cụ thể nào khi vẽ. “Mỗi người cứ tự do làm theo ý mình, mọi thứ diễn ra rất ngẫu nhiên nhưng lại hài hòa và đẹp mắt”, chị chia sẻ.
Chị Hằng kể bà ngoại nấu ăn rất ngon, đặc biệt các món salad, đồng thời luôn là "kim chỉ nam" trong cuộc sống, dạy chị nhiều điều hay. Hai bà cháu thường cùng nhau đi ăn, đi chơi và đi chùa.
Vốn rất hợp tính nên hai bà cháu thường xuyên đồng hành cùng nhau. Bà Thanh Xuan nói điều đáng quý ở chương trình là sự hiện diện của nhiều thế hệ khác nhau, từ người trẻ đến người lớn tuổi, nhưng vẫn tìm thấy sự đồng điệu trong sở thích và câu chuyện chung.
Chị Phạm Mai Diệp (ngụ phường Hiệp Bình, TP.HCM) cùng con trai Phúc Nguyên (13 tuổi) đã có giây phút vui vẻ bên nhau.
Chị Diệp kể do công việc bận rộn nên thời gian hai mẹ con ở nhà khá ít, chủ yếu xoay quanh việc ăn uống và học tập, ít có hoạt động vui chơi cùng nhau.
“Lâu rồi hai mẹ con mới có dịp ngồi vẽ tranh và chơi cùng nhau như vậy, tôi có thêm cơ hội để tâm sự, thấu hiểu cảm xúc và suy nghĩ của con hơn”, chị chia sẻ.
Phúc Nguyên tỏ ra hào hứng khi được tham gia cùng mẹ. Em cho biết ở nhà hiếm khi có thời gian chơi cùng mẹ nên những lúc được tham gia hoạt động hay đi xem phim cùng nhau đều rất vui, bởi cả hai có thể tạm gác lại những căng thẳng thường ngày.
Anh Nguyễn Thanh Phương (người khởi xướng dự án) đã nhiều năm làm việc trong lĩnh vực sân khấu điện ảnh. Mỗi khi thực hiện một tác phẩm, anh luôn tự hỏi ai sẽ là khán giả sẵn sàng đến xem và đồng hành với nghệ thuật.
Tuy nhiên, phần lớn các hoạt động văn hóa, nghệ thuật hiện nay thường hướng đến người trẻ, trong khi người cao tuổi ít khi được xem là đối tượng tham gia chính.
“Tôi thấy điều đó khá phi lý, giống như người lớn tuổi đang bị tách khỏi đời sống sinh hoạt cộng đồng”, anh nói.
Từ suy nghĩ đó, anh cùng mọi người xây dựng một không gian mà ở đó các hoạt động được thiết kế gần gũi, thân thiện, dễ tiếp cận hơn với người cao tuổi.
Anh mong nghệ thuật có thể trở thành cầu nối, giúp mở ra những cuộc trò chuyện nhẹ nhàng, an toàn giữa các thế hệ trong gia đình.
“Người trẻ và người lớn tuổi đều có niềm vui, nhu cầu và cách tận hưởng cuộc sống riêng, không nhất thiết phải giống nhau. Chúng tôi không muốn việc tạo niềm vui cho ông bà, cha mẹ trở thành áp lực hay một nghĩa vụ.
Điều quan trọng là mỗi người, kể cả người cao tuổi, đều có thể tự tìm thấy niềm vui cho mình, gặp gỡ bạn mới và tham gia các hoạt động mình yêu thích”, anh Phương chia sẻ.
Năm 2025, số ca sinh của Trung Quốc giảm còn 7,92 triệu trẻ, mức thấp nhất lịch sử (kể từ khi được thống kê). Tổng tỷ suất sinh ở mức 1,09, bằng một nửa mức sinh thay thế 2,1, bất chấp chính sách một con đã được bỏ từ năm 2016 và có nhiều chính sách khuyến sinh. Trong bối cảnh đó, cấu trúc gia đình phân hóa thành hai thái cực: kiên quyết không đẻ hoặc sinh nhiều con.
Lu Lu, 36 tuổi, ở Bắc Kinh nhận thấy sự thay đổi này khi con gái vào tiểu học. Trong lớp có 46 học sinh, 33 em đến từ gia đình có hai con, hai gia đình khác chuẩn bị sinh con thứ ba. Việc chỉ có một con khiến Lu Lu trở thành thiểu số trong nhóm phụ huynh.
Dữ liệu chính thức cho thấy tỷ lệ sinh con thứ hai đã tăng từ 45% lên 51% vào năm 2017. Đến năm 2022, tỷ lệ trẻ là con thứ hai trở lên đạt 53,9%, vượt qua số lượng con đầu lòng. Cùng lúc, tỷ lệ hộ gia đình một thế hệ (sống một mình hoặc vợ chồng không con) tăng từ 34% (năm 2010) lên gần 50% (năm 2020).
Tại Thượng Hải, Li Lixia, 33 tuổi, kể cô từng mặc định thế hệ mình sẽ duy trì mô hình gia đình một con. Suy nghĩ này thay đổi khi cô dự một đám cưới hồi tháng 5. Trong 5 cặp vợ chồng là con một sinh sau năm 1995, hai cặp đã có con thứ hai hoặc thứ ba, hai cặp quyết định không có con (DINK). Chỉ một cặp muốn có một con nhưng chưa sinh.
Phần lớn những người kiên định đẻ một con thuộc tầng lớp trung lưu thành thị, ưu tiên "nuôi tốt" thay vì số lượng. "Từ nhỏ tôi đã là duy nhất của bố mẹ. Họ dành điều tốt nhất cho tôi và tôi cũng muốn dành tất cả cho con mình", Li Lixia nói.
Nhóm từ chối sinh con phần lớn là người rời quê lên phố lập nghiệp. Chen Fang, 39 tuổi, làm việc tại một doanh nghiệp nhà nước ở Nam Kinh, cho biết cô từ bỏ ý định sinh con thứ hai do áp lực thời gian. "Sau 35 tuổi, tôi nhận thấy sức lực giảm đi. Đi làm về còn phải kèm con học, tôi sẽ không gánh nổi nếu sinh thêm", cô nói.
Lu Lu cũng kể cô từng nghĩ đến chuyện sinh nhiều con, nhưng chi phí sinh hoạt cao và việc không có ông bà nội ngoại hỗ trợ khiến cô dừng lại ở một con.
Ở thái cực ngược lại, những người vốn là con một nhưng quyết định đẻ nhiều con lại gặp lúng túng. Wang Jianan, 33 tuổi, cho biết cô sinh bé thứ hai với niềm tin tài chính ổn định sẽ giải quyết được mọi việc. Tuy nhiên, do lớn lên không có anh chị em, cô thiếu kinh nghiệm khi phải học cách cân bằng cảm xúc và hóa giải mâu thuẫn giữa hai con.
Tương tự, sau khi có con trai thứ hai, vợ chồng anh Liu Feng kể họ liên tục cãi nhau về việc phân bổ tài chính: nên cho con gái lớn dự trại hè hay ưu tiên mua nhà ở khu có trường học tốt cho con trai nhỏ. "Trước đây có một con, vợ chồng hiếm khi cãi nhau. Giờ số lần tranh cãi nhiều hơn cả 10 năm trước cộng lại", anh nói.
Phó giáo sư Shen Yifei, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Gia đình tại Đại học Phục Đán, cho biết áp lực "nuôi dạy con chuyên sâu" đang vắt kiệt sức lực của các bậc cha mẹ, khiến người trẻ e ngại sinh đẻ. Bà Shen cho biết chính sách khuyến sinh cần các giải pháp thực tế, như giảm chi phí giáo dục mầm non và hỗ trợ đời sống cho nhóm người cao tuổi từ quê lên phố trông cháu, nhằm trực tiếp giảm tải cho người trẻ.
