Chàng trai Ba Na 32 tuổi chưa từng biết chữ ấy không ngờ lần đi bắt dơi năm nào lại mở ra hành trình tìm thấy 24 hài cốt liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ nằm lại trong lòng núi, đồng thời giúp anh được Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Gia Lai trao bằng khen vì hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
A Hải quê ở tỉnh Kon Tum cũ (nay là tỉnh Quảng Ngãi). Hơn 10 năm trước, anh về làng Doch 1 lấy vợ rồi ở lại quê vợ theo phong tục bắt chồng của đồng bào Jrai.
Cuộc sống gia đình quanh quẩn với vài sào cà phê già cỗi, đàn bò nhỏ và những mùa rẫy thất thường. Người đàn ông chưa từng đến trường, không biết đọc, biết viết ấy lại rất thông thuộc từng lối mòn quanh núi Chư Pah nhờ những năm tháng chăn bò, lên rẫy. Dẫu cuộc sống còn nhiều khó khăn, A Hải vẫn thấy ấm áp bên cô con gái nhỏ đang học tiểu học và người vợ mang thai đứa con thứ hai.
Năm 2019, trong lúc chăn bò trên núi, A Hải men theo vách đá tìm bắt dơi như thói quen bao đời của người làng Doch. Sau hơn một giờ bám trụ trên những triền đá dựng đứng, anh khựng lại trước một hốc tối cheo leo lưng chừng núi. Trái ngược với cái nóng hầm hập bên ngoài, ở cửa hang nhỏ hẹp ấy, một luồng hơi lạnh chợt phả ra từ thẳm sâu lòng núi như báo hiệu một điều gì đó.
“Mình phải leo cách mặt đất hơn chục mét mới chui lọt cái cửa hang đó. Đi sâu vô tầm 50 m, bên trong có lạch nước chảy rỉ rả nên lạnh lắm. Lúc rọi đèn pin lên, mình đứng hình luôn. Mấy đôi dép cao su nằm đó, bên cạnh là hộp đạn gỉ sét với tăng võng đã mục nát hết cả. Chỗ mép nước còn có tuýp kem đánh răng úa vàng với mấy cái bàn chải không còn ra màu gì nữa. Thấy có cả đoạn xương, mình nghi là xương người nên lấy đất lấp sơ lại, lòng run lắm…”, A Hải nhớ lại.
Xuống núi, anh kể với dân làng về những gì tận mắt nhìn thấy nhưng đáp lại chỉ là những cái cười xòa. “Xương thú thôi, lo gì”, vài người nói vậy. Chỉ có A Hải không thể quên.
Từ hôm đó, hình ảnh những đôi dép cao su nằm cô độc trong hang đá cứ hiện lên trong đầu người chăn bò mỗi đêm. Anh mất ngủ liên tục nhiều tuần. Vợ thấy chồng khác lạ, gặng hỏi mãi anh mới kể. Chị lặng im suy nghĩ rồi đưa tiền cho chồng mua lễ vật lên hang thắp nhang. Sau lần cúng ấy, anh dần bình tâm hơn. Tuy nhiên, trong lòng A Hải vẫn đau đáu một ý nghĩ: trong lòng núi kia có bộ đội nằm lại.
Một hôm, A Hải đem chuyện kể với bố vợ và ông không cười. Ông đã trải qua những năm tháng chiến tranh tại vùng đất này và biết rằng Chư Pah từng là nơi xảy ra nhiều trận đánh dữ dội nên rất tin lời con rể.
Ít lâu sau, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 về xã Ia Ly thu thập thông tin. Những người lính gõ cửa từng nhà, hỏi từng người dân về dấu tích chiến tranh còn sót lại. Nghe tin, bố vợ A Hải đến kể chuyện cái hang trên núi. Ngay hôm sau, cán bộ Đội Quy tập đến gặp A Hải, ngồi nghe anh kể lại tỉ mỉ từng chi tiết trong hang đá: đôi dép, hộp đạn, bàn chải, đoạn xương… “Khi biết lực lượng quy tập muốn lên hang tìm kiếm, mình mừng lắm. Mình dẫn đường luôn”, A Hải kể.
Con đường từ làng lên núi không hề dễ đi. Những lối mòn trơn trượt ngoằn ngoèo qua đá tai mèo, bụi rậm và các vách đá dựng đứng. A Hải đi trước, đôi chân quen núi rừng bước thoăn thoắt giữa triền đá. Phía sau là những người lính mang dây thừng, đèn pin, máy đo khí lặng lẽ bám theo. “Chỉ cần một dấu hiệu nhỏ thôi, chúng tôi cũng không bỏ qua. Bởi đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm thiêng liêng với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc”, thiếu tá Nguyễn Ngọc Tiệp, cán bộ Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, nhớ lại.
Khi đoàn tiến sâu vào hang, ánh đèn pin lần lượt soi rõ từng dấu tích chiến tranh bị thời gian vùi lấp. Dần dần, bức tranh của một thời khói lửa hiện ra rõ nét từ lòng hang đá ẩm lạnh.
Dãy Chư Pah có hệ thống hang đá chằng chịt. Hang này nối sang hang khác bằng những khe đá chỉ vừa đủ một người bò qua. Thượng tá Võ Quân, Phó đội trưởng Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết khu vực này từng là địa bàn hoạt động của các đơn vị thuộc Trung đoàn 609, Trung đoàn 66, Trung đoàn 24, Trung đoàn 320 và các cơ quan của Mặt trận Tây nguyên (B3) trong giai đoạn 1966 – 1969. “Đó là thời kỳ chiến sự ác liệt nhất ở Tây nguyên. Ban ngày bộ đội ẩn trong hang đá tránh càn quét. Ban đêm mới bí mật ra ngoài chiến đấu”, thượng tá Quân nói.
Hành trình tìm kiếm trong lòng núi vô cùng thách thức. Trong lòng núi, hiểm nguy luôn chực chờ từ rắn rết, côn trùng đến nguy cơ đá lở. Chỉ một cơn mưa rừng bất chợt, lối đi vốn đã hiểm trở sẽ trở nên trơn trượt, nước từ các khe đá đổ về thành dòng xiết ngay giữa lòng hang.
Mỗi chuyến vào sâu trong hang, các chiến sĩ đội quy tập phải trang bị đủ dây thừng chống trượt, đèn pin dự phòng và nước uống cho nhiều giờ ròng rã. Có những ngách đá chỉ vừa vặn một người chui lọt, họ phải trườn mình, cẩn trọng soi từng hốc tối giữa đại ngàn sâu thẳm. Một mảnh tăng võng mục nát, vài chiếc cúc áo hoen gỉ hay những đoạn xương đã nhuốm màu thời gian lẫn trong bùn đất…, tất cả đều được thu lượm tỉ mỉ, không bỏ qua bất cứ dấu vết nào.
Sau hàng chục năm nằm lại nơi ẩm lạnh, nhiều bộ hài cốt đã tan vào đất đá, có khi phải mất nhiều ngày, các anh mới gom đủ từng phần xương nhỏ. Thế nhưng không ai bỏ cuộc. Từng di vật, từ đôi dép cao su, lọ thuốc đến chiếc bàn chải đánh răng, lần lượt được đưa ra khỏi bóng tối, như lời nhắn gửi đầy xúc động từ quá khứ vọng về.
Từ khu vực hang đá do A Hải phát hiện, sau 5 năm bám trụ, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã tìm thấy 24 hài cốt liệt sĩ. Tính trên toàn dãy Chư Pah, lực lượng chức năng đã quy tập được 64 hài cốt.
Cũng tại khu vực hang núi này, tháng 3.2025, Đội Quy tập tiếp tục phát hiện một thùng đạn bằng sắt được giấu kín trong hốc đá sâu, bên ngoài phủ dày đất đá và bụi thời gian. Sau hơn nửa thế kỷ nằm im trong lòng hang lạnh, chiếc thùng ấy dần hé lộ một câu chuyện đặc biệt từ chiến tranh. (còn tiếp)
Chiều 8-5, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, một lãnh đạo Phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết trong kỳ họp Hội đồng nhân dân TP vào ngày 11-5 tới, dự kiến Hà Nội sẽ xem xét, thông qua lộ trình triển khai vùng phát thải thấp tại Hà Nội, áp dụng từ ngày 1-7-2026.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Phòng Quản lý môi trường, trong giai đoạn đầu thí điểm vùng phát thải thấp, từ ngày 1-7-2026 đến hết tháng 12-2026, Hà Nội chưa cấm xe máy xăng cá nhân đi vào bên trong khu vực phát thải thấp.
Đối với xe máy xăng phục vụ hoạt động kinh doanh vận tải (shipper, xe ôm công nghệ), vị này cho biết đến trưa 8-5, thành phố vẫn chưa "chốt" phương án cuối cùng.
"Trong tối 7-5, theo đề án, Hà Nội sẽ hạn chế các xe máy xăng phục vụ hoạt động kinh doanh vận tải vào vùng phát thải thấp. Tuy nhiên, đến sáng nay (8-5), có một số quan điểm đánh giá nếu cấm sẽ tác động tới một số nhóm người yếu thế, nên đang xem xét, bàn bạc lại kỹ lưỡng" - lãnh đạo Phòng Quản lý môi trường thông tin.
Cũng theo lãnh đạo Phòng Quản lý môi trường, do đây là mô hình chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam, các cơ quan chuyên môn của Hà Nội đang rà soát kỹ lưỡng các giải pháp nhằm đảm bảo tính đồng bộ giữa thực tiễn và khung pháp lý trước khi triển khai.
Ngày 24.4, theo nguồn tin của PV Thanh Niên, Công ty cổ phần môi trường đô thị Cà Mau đã có báo cáo hỏa tốc gửi UBND tỉnh Cà Mau về nguy cơ "không còn người điều hành theo quy định".
Theo báo cáo, nhiệm kỳ của người đại diện phần vốn nhà nước đã kết thúc ngày 31.12.2024, được gia hạn đến 31.12.2025. Trong khi đó, các chức danh điều hành cũng lần lượt hết hạn bổ nhiệm: một phó giám đốc hết nhiệm kỳ ngày 31.12.2024, giám đốc hết nhiệm kỳ ngày 28.12.2025 và đến ngày 29.4.2026, phó giám đốc còn lại cũng kết thúc thời hạn bổ nhiệm.
"Do đó, đến ngày 29.4.2026, công ty không còn người điều hành theo quy định", báo cáo nêu.
Không chỉ bộ máy điều hành, HĐQT Công ty môi trường đô thị Cà Mau cũng rơi vào trạng thái kéo dài vượt khung pháp lý. Báo cáo hể hiện, nhiệm kỳ thành viên HĐQT không quá 5 năm; khi hết nhiệm kỳ, các thành viên được tiếp tục hoạt động đến khi có nhân sự mới thay thế và phải triệu tập đại hội đồng cổ đông trong vòng 30 ngày theo luật Doanh nghiệp.
Nhiệm kỳ HĐQT của công ty đã kết thúc từ ngày 31.12.2024, chỉ được phép gia hạn tối đa 30 ngày để tổ chức bầu mới. Tuy nhiên, theo ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, nhiệm kỳ HĐQT được kéo dài đến nay nhưng vẫn chưa có chủ trương nhân sự để tổ chức đại hội cổ đông; UBND tỉnh tiếp tục yêu cầu HĐQT phân công nhân sự phù hợp để quản lý, điều hành công ty.
Báo cáo cũng chỉ ra các hạn chế, thiếu sót liên quan đến người đại diện phần vốn nhà nước - Chủ tịch HĐQT, người đã nhiều lần bị kiểm điểm trách nhiệm trong công tác cán bộ.
Cụ thể, năm 2022, vị này bị kiểm điểm do thực hiện quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhưng không đúng quy định pháp luật khi ký bổ nhiệm phó giám đốc kiêm kế toán trưởng trái luật Kế toán. Đến năm 2025, tiếp tục bị kiểm điểm do ban hành thông báo kết thúc nhiệm kỳ phó giám đốc đúng quy định pháp luật nhưng không phù hợp với chỉ đạo của UBND tỉnh khi chưa có ý kiến chấp thuận.
Đáng chú ý, HĐQT công ty nhiệm kỳ 2019 - 2024 vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ quản trị đến nay được xác định là không phù hợp quy định; đồng thời việc tham gia điều hành trong bối cảnh công ty không còn người điều hành cũng không đúng pháp luật.
Theo chỉ đạo của tỉnh, HĐQT đã tạm thời phân công phụ trách, điều hành công ty trong thời gian chờ kiện toàn nhân sự nhiệm kỳ mới. Tuy nhiên, quá trình thực hiện theo phân cấp và ủy quyền đã phát sinh nhiều tồn đọng, thậm chí có nội dung xử lý chưa đúng quy trình, quy định, ảnh hưởng lớn đến hoạt động doanh nghiệp.
Cụ thể, HĐQT chưa chấp thuận phê duyệt kế hoạch tiền lương năm 2026 do ban giám đốc xác định phần tiền lương thực hiện năm 2025 trong báo cáo tài chính còn thiếu sót so với quy chế, đặc biệt là phần tiền lương tăng thêm khi lợi nhuận vượt kế hoạch.
Đồng thời, chưa tiếp thu ý kiến của ban chấp hành công đoàn cơ sở về việc chi trả tiền lương đầy đủ, đúng quy định; việc chi trả tiền lương và các chế độ chính sách chưa phù hợp đã phát sinh khiếu nại liên quan đến việc bảo lưu mức lương hiện hưởng trong thời gian 3 tháng sau khi không còn giữ chức vụ.
Bên cạnh đó, các số liệu hoạt động năm 2025 và kế hoạch năm 2026 chưa được ban giám đốc hoàn thiện để HĐQT phê duyệt, dẫn đến không đủ cơ sở báo cáo theo yêu cầu của Sở Tài chính về việc lập và gửi báo cáo tình hình hoạt động doanh nghiệp. Việc thiếu dữ liệu cũng khiến HĐQT chưa thể chuẩn bị nội dung trình đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, buộc phải gia hạn đến tháng 6.2026.
Ngoài ra, việc xác định quỹ tiền lương thực hiện năm 2025 và kế hoạch năm 2026 chưa hoàn thành nên không có cơ sở báo cáo số liệu theo yêu cầu của Sở Nội vụ trước ngày 10.4.2026; các công việc tồn đọng trong công tác quản lý, điều hành quý 1/2026 vẫn chưa được xử lý dứt điểm khiến hoạt động bị đình trệ...
Trước tình hình trên, Công ty cổ phần môi trường đô thị Cà Mau kiến nghị UBND tỉnh sớm quyết định cử người đại diện phần vốn nhà nước, đồng thời cho phép phân công nhân sự điều hành tạm thời sau ngày 29.4.2026.
Chiều 15.7, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức hội nghị tham vấn dự thảo luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi. Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, dự luật dự kiến sẽ được trình lần đầu tại kỳ họp không thường lệ Quốc hội tháng 8 và thông qua tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10 tới.
Góp ý tại hội nghị, TS Vũ Đình Ánh, chuyên gia kinh tế, bày tỏ băn khoăn về quy định nghĩa vụ của chủ đầu tư cũng như các bên trong giao dịch, kinh doanh bất động sản. Theo ông, cùng với nghĩa vụ, dự thảo luật cần quy định về quyền của các chủ đầu tư dự án bất động sản.
Ông nêu thực tế rất nhiều dự án bất động sản không đủ điều kiện để cấp sổ đỏ. Điển hình là vụ việc tại chung cư HH Linh Đàm, do chủ đầu tư sai về quy hoạch xây vượt tầng, nên người dân không được cấp sổ đỏ.
"Nếu các chủ đầu tư tuân thủ theo quy định của pháp luật thì sẽ không xảy ra chuyện gì, nhưng thực tế họ đâu có tuân thủ. Vậy thì luật phải có quy định để ít nhất có cơ chế xử lý và lối thoát cho câu chuyện khi chủ đầu tư không tuân thủ", ông Ánh nói và cho rằng điều này có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn, hàng vạn người sở hữu bất động sản không được cấp sổ đỏ. Lỗi không phải ở người mua, mà là của chủ đầu tư, nhưng lại không xử lý được.
Vị chuyên gia này nói rất ngạc nhiên khi ở HH Linh Đàm có đề xuất trả lại nhà và trả lại tiền bằng với thời điểm mua nhà.
"Nghe không ổn một tí nào. Có những đề xuất như vậy là bởi vì chúng ta không có quy định ở luật. Nếu chủ đầu tư không thực hiện đúng nghĩa vụ như chúng ta quy định thì giải quyết thế nào để bảo vệ lợi ích của các bên có liên quan", TS Vũ Đình Ánh nêu.
Vấn đề thứ hai, dự thảo luật cũng nêu về quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia việc bán, mua, thuê, cho thuê, thuê mua bất động sản. Các nội dung giống với một hợp đồng kinh tế hoặc một hợp đồng dân sự giữa người có bất động sản và người muốn mua bất động sản.
Theo ông, thay vì quá nhiều quy định trong dự thảo luật, nên thiết kế một hợp đồng mẫu, có nội dung quyền và nghĩa vụ của các bên, để áp dụng khi ký hợp đồng, không cần phải đưa vào luật.
Đặc biệt, TS Vũ Đình Ánh lo ngại việc nhiều chủ đầu tư bất động sản đi vay toàn bộ tiền làm dự án, rồi thế chấp bằng chính dự án đó. Khi được nhận dự án, thậm chí có dự án chưa triển khai gì đã bán cho khách hàng. Sau đó, chính khách hàng lại dùng căn hộ hình thành trong tương lai để đi vay. Từ đó, dẫn tới nguồn tài chính cực kỳ rủi ro.
Chưa kể, có những trường hợp chuyển nhượng một phần dự án, nhưng khi đi vay vẫn thế chấp cả dự án, rồi người được chuyển nhượng cũng mang phần dự án được chuyển nhượng để thế chấp vay vốn.
"Điều này sẽ nảy sinh rủi ro tín dụng. Cùng một bất động sản có rất nhiều thế chấp. Có những người mua nhà họ không thể có giấy tờ, hoặc thậm chí còn bị đuổi ra khỏi nhà nếu bị ngân hàng thu hồi, vì cả dự án đã bị ông chủ đầu tư mang đi thế chấp…", ông phân tích và cho rằng, dự thảo luật cần xem xét các nội dung liên quan để giảm thiểu rủi ro tài chính trong lĩnh vực rất phức tạp này.
Ghi nhận góp ý này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, các nội dung trên sẽ tiếp tục được rà soát trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật, nhất là vấn đề liên quan đến tài chính trong kinh doanh bất động sản. Các vấn đề về bất động sản hình thành trong tương lai, quyền và nghĩa vụ của các bên chuyển nhượng cũng sẽ được rà soát...
Về quy định hợp đồng mẫu trong luật, theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, nội dung hợp đồng rất quan trọng, thể hiện quyền, nghĩa vụ và bảo vệ bên yếu thế là bên mua. Đồng thời, giải quyết vấn đề khiếu nại, kiện cáo hiện nay khi người dân nộp tiền nhưng chờ mãi không giao được nhà.
Tuy nhiên, dù "muốn ở luật để sức mạnh quy định tốt hơn", nhưng yêu cầu mới đặt ra phải là luật mang tính chất khung, nên khi thẩm định phải xây dựng cụ thể trong nghị định dưới luật, Thứ trưởng Sinh nêu.
