Chàng trai Ba Na 32 tuổi chưa từng biết chữ ấy không ngờ lần đi bắt dơi năm nào lại mở ra hành trình tìm thấy 24 hài cốt liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ nằm lại trong lòng núi, đồng thời giúp anh được Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Gia Lai trao bằng khen vì hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
A Hải quê ở tỉnh Kon Tum cũ (nay là tỉnh Quảng Ngãi). Hơn 10 năm trước, anh về làng Doch 1 lấy vợ rồi ở lại quê vợ theo phong tục bắt chồng của đồng bào Jrai.
Cuộc sống gia đình quanh quẩn với vài sào cà phê già cỗi, đàn bò nhỏ và những mùa rẫy thất thường. Người đàn ông chưa từng đến trường, không biết đọc, biết viết ấy lại rất thông thuộc từng lối mòn quanh núi Chư Pah nhờ những năm tháng chăn bò, lên rẫy. Dẫu cuộc sống còn nhiều khó khăn, A Hải vẫn thấy ấm áp bên cô con gái nhỏ đang học tiểu học và người vợ mang thai đứa con thứ hai.
Năm 2019, trong lúc chăn bò trên núi, A Hải men theo vách đá tìm bắt dơi như thói quen bao đời của người làng Doch. Sau hơn một giờ bám trụ trên những triền đá dựng đứng, anh khựng lại trước một hốc tối cheo leo lưng chừng núi. Trái ngược với cái nóng hầm hập bên ngoài, ở cửa hang nhỏ hẹp ấy, một luồng hơi lạnh chợt phả ra từ thẳm sâu lòng núi như báo hiệu một điều gì đó.
“Mình phải leo cách mặt đất hơn chục mét mới chui lọt cái cửa hang đó. Đi sâu vô tầm 50 m, bên trong có lạch nước chảy rỉ rả nên lạnh lắm. Lúc rọi đèn pin lên, mình đứng hình luôn. Mấy đôi dép cao su nằm đó, bên cạnh là hộp đạn gỉ sét với tăng võng đã mục nát hết cả. Chỗ mép nước còn có tuýp kem đánh răng úa vàng với mấy cái bàn chải không còn ra màu gì nữa. Thấy có cả đoạn xương, mình nghi là xương người nên lấy đất lấp sơ lại, lòng run lắm…”, A Hải nhớ lại.
Xuống núi, anh kể với dân làng về những gì tận mắt nhìn thấy nhưng đáp lại chỉ là những cái cười xòa. “Xương thú thôi, lo gì”, vài người nói vậy. Chỉ có A Hải không thể quên.
Từ hôm đó, hình ảnh những đôi dép cao su nằm cô độc trong hang đá cứ hiện lên trong đầu người chăn bò mỗi đêm. Anh mất ngủ liên tục nhiều tuần. Vợ thấy chồng khác lạ, gặng hỏi mãi anh mới kể. Chị lặng im suy nghĩ rồi đưa tiền cho chồng mua lễ vật lên hang thắp nhang. Sau lần cúng ấy, anh dần bình tâm hơn. Tuy nhiên, trong lòng A Hải vẫn đau đáu một ý nghĩ: trong lòng núi kia có bộ đội nằm lại.
Một hôm, A Hải đem chuyện kể với bố vợ và ông không cười. Ông đã trải qua những năm tháng chiến tranh tại vùng đất này và biết rằng Chư Pah từng là nơi xảy ra nhiều trận đánh dữ dội nên rất tin lời con rể.
Ít lâu sau, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 về xã Ia Ly thu thập thông tin. Những người lính gõ cửa từng nhà, hỏi từng người dân về dấu tích chiến tranh còn sót lại. Nghe tin, bố vợ A Hải đến kể chuyện cái hang trên núi. Ngay hôm sau, cán bộ Đội Quy tập đến gặp A Hải, ngồi nghe anh kể lại tỉ mỉ từng chi tiết trong hang đá: đôi dép, hộp đạn, bàn chải, đoạn xương… “Khi biết lực lượng quy tập muốn lên hang tìm kiếm, mình mừng lắm. Mình dẫn đường luôn”, A Hải kể.
Con đường từ làng lên núi không hề dễ đi. Những lối mòn trơn trượt ngoằn ngoèo qua đá tai mèo, bụi rậm và các vách đá dựng đứng. A Hải đi trước, đôi chân quen núi rừng bước thoăn thoắt giữa triền đá. Phía sau là những người lính mang dây thừng, đèn pin, máy đo khí lặng lẽ bám theo. “Chỉ cần một dấu hiệu nhỏ thôi, chúng tôi cũng không bỏ qua. Bởi đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm thiêng liêng với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc”, thiếu tá Nguyễn Ngọc Tiệp, cán bộ Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, nhớ lại.
Khi đoàn tiến sâu vào hang, ánh đèn pin lần lượt soi rõ từng dấu tích chiến tranh bị thời gian vùi lấp. Dần dần, bức tranh của một thời khói lửa hiện ra rõ nét từ lòng hang đá ẩm lạnh.
Dãy Chư Pah có hệ thống hang đá chằng chịt. Hang này nối sang hang khác bằng những khe đá chỉ vừa đủ một người bò qua. Thượng tá Võ Quân, Phó đội trưởng Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết khu vực này từng là địa bàn hoạt động của các đơn vị thuộc Trung đoàn 609, Trung đoàn 66, Trung đoàn 24, Trung đoàn 320 và các cơ quan của Mặt trận Tây nguyên (B3) trong giai đoạn 1966 – 1969. “Đó là thời kỳ chiến sự ác liệt nhất ở Tây nguyên. Ban ngày bộ đội ẩn trong hang đá tránh càn quét. Ban đêm mới bí mật ra ngoài chiến đấu”, thượng tá Quân nói.
Hành trình tìm kiếm trong lòng núi vô cùng thách thức. Trong lòng núi, hiểm nguy luôn chực chờ từ rắn rết, côn trùng đến nguy cơ đá lở. Chỉ một cơn mưa rừng bất chợt, lối đi vốn đã hiểm trở sẽ trở nên trơn trượt, nước từ các khe đá đổ về thành dòng xiết ngay giữa lòng hang.
Mỗi chuyến vào sâu trong hang, các chiến sĩ đội quy tập phải trang bị đủ dây thừng chống trượt, đèn pin dự phòng và nước uống cho nhiều giờ ròng rã. Có những ngách đá chỉ vừa vặn một người chui lọt, họ phải trườn mình, cẩn trọng soi từng hốc tối giữa đại ngàn sâu thẳm. Một mảnh tăng võng mục nát, vài chiếc cúc áo hoen gỉ hay những đoạn xương đã nhuốm màu thời gian lẫn trong bùn đất…, tất cả đều được thu lượm tỉ mỉ, không bỏ qua bất cứ dấu vết nào.
Sau hàng chục năm nằm lại nơi ẩm lạnh, nhiều bộ hài cốt đã tan vào đất đá, có khi phải mất nhiều ngày, các anh mới gom đủ từng phần xương nhỏ. Thế nhưng không ai bỏ cuộc. Từng di vật, từ đôi dép cao su, lọ thuốc đến chiếc bàn chải đánh răng, lần lượt được đưa ra khỏi bóng tối, như lời nhắn gửi đầy xúc động từ quá khứ vọng về.
Từ khu vực hang đá do A Hải phát hiện, sau 5 năm bám trụ, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã tìm thấy 24 hài cốt liệt sĩ. Tính trên toàn dãy Chư Pah, lực lượng chức năng đã quy tập được 64 hài cốt.
Cũng tại khu vực hang núi này, tháng 3.2025, Đội Quy tập tiếp tục phát hiện một thùng đạn bằng sắt được giấu kín trong hốc đá sâu, bên ngoài phủ dày đất đá và bụi thời gian. Sau hơn nửa thế kỷ nằm im trong lòng hang lạnh, chiếc thùng ấy dần hé lộ một câu chuyện đặc biệt từ chiến tranh. (còn tiếp)
Ngày 19/5, lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết các cơ quan liên quan đang hoàn thiện phương án chuyển giao Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình về Bộ Quốc phòng quản lý. Sau khi thống nhất đề án, hai bộ sẽ quyết định cụ thể lộ trình tiếp nhận.
Trước đó, trung tướng Lê Văn Hướng, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam đã chủ trì cuộc họp với các cơ quan chức năng về công tác chuẩn bị tiếp nhận Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình.
Theo chỉ đạo của tướng Hướng, Bộ Quốc phòng sẽ thành lập ban chỉ đạo và tổ công tác để khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng khu liên hợp, đồng thời xây dựng đề án tiếp nhận và phương án tổ chức hoạt động sau chuyển giao. Các đơn vị liên quan được giao rà soát hồ sơ, khảo sát thực tế, tổng hợp báo cáo và đề xuất phương án xử lý theo nhiệm vụ được phân công.
Trước đó 4 ngày, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã làm việc với các bộ, ngành về phương án chuyển giao quản lý Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình. Phó thủ tướng đánh giá sau 25 năm hoạt động, khu liên hợp đã đóng góp quan trọng cho các nhiệm vụ chính trị, văn hóa, thể thao của đất nước, song cũng phát sinh nhiều tồn đọng, khó khăn trong quản lý và vận hành.
Phó thủ tướng nhấn mạnh việc chuyển giao là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, nhưng phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Việc này cần đặt trong tổng thể quy hoạch phát triển thể dục thể thao quốc gia và quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm; tính toán đồng bộ với các dự án lớn như khu liên hợp thể thao phía bắc sông Hồng và khu đô thị thể thao Olympic.
Việc tiếp nhận phải thực hiện theo nguyên trạng, gồm tổ chức bộ máy, nhân sự, tài sản, cơ sở hạ tầng và các dự án chuyển tiếp. Phó thủ tướng lưu ý không chuyển giao khi các vấn đề pháp lý, tài chính, đất đai và tài sản chưa được làm rõ.
Chính phủ giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhanh chóng hoàn thiện báo cáo tổng thể, làm rõ cơ sở pháp lý, thực tiễn và trách nhiệm xử lý các tồn đọng hiện nay. Trong thời gian chờ chuyển giao, mọi hoạt động tại Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình phải được duy trì bình thường, không để gián đoạn hay trì trệ.
Khu liên hợp thể thao quốc gia Mỹ Đình được khởi công quý 1/2002 và khánh thành tháng 9/2003 với hai hạng mục chính là sân vận động Mỹ Đình và Cung thể thao dưới nước, tổng vốn đầu tư khoảng 53 triệu USD.
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước, khu liên hợp có dấu hiệu vi phạm nguyên tắc quản lý, sử dụng tài chính công và tài sản công, gây thất thoát tài sản Nhà nước.
Ngày 20-5, UBND xã Ô Loan, Đắk Lắk có văn bản về việc tăng cường thực hiện các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài thú biển, trong đó có cá voi.
Theo văn bản, thời gian gần đây, tại vùng biển ven bờ khu vực cù lao Mái Nhà xuất hiện hiện tượng cá voi di cư, nổi lên mặt nước săn mồi. Đây là hiện tượng tự nhiên hiếm gặp tại khu vực biển này, điều đó báo hiệu môi trường sinh thái biển có sự phục hồi tích cực.
Tuy nhiên, qua phản ánh, xuất hiện tình trạng một số tàu cá, ca nô, du khách, nhiếp ảnh gia tự phát tiếp cận quá gần khu vực cá voi xuất hiện để quay phim, chụp ảnh.
Một số phương tiện có dấu hiệu tăng tốc, di chuyển áp sát, bám đuổi cá voi, gây ảnh hưởng đến tập tính tự nhiên và môi trường sống của loài động vật này.
Việc sử dụng phương tiện tiếp cận ở khoảng cách gần có thể gây tiếng ồn từ động cơ, làm xáo trộn môi trường sống, ảnh hưởng đến khả năng định hướng, săn mồi và sinh hoạt của cá voi; tiềm ẩn nguy cơ va chạm, gây tổn thương đối với cá voi, ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển.
Trước tình trạng trên, UBND xã Ô Loan đề nghị các cơ quan, đơn vị và người dân phối hợp triển khai nhiều biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm, trong đó có cá voi và các loài động vật có vú biển.
Đó là tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và giám sát hoạt động khai thác, vận chuyển, du lịch tự phát trên biển nhằm bảo vệ cá voi và các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm.
Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã và Đồn Biên phòng An Hải phối hợp tuần tra, kiểm soát tàu thuyền hoạt động ven bờ, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp bám đuổi cá voi, tụ tập đông phương tiện, tổ chức tham quan tự phát gây mất an ninh trật tự, mất an toàn giao thông đường thủy và ảnh hưởng môi trường sinh thái biển.
Các đơn vị chức năng đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh, mạng xã hội và tại khu dân cư, vận động người dân, ngư dân, du khách nâng cao ý thức bảo vệ động vật biển quý hiếm, không tiếp cận quá gần hoặc gây tác động đến tập tính tự nhiên của cá voi.
Người dân, ngư dân, chủ phương tiện cũng được khuyến cáo giảm tốc độ tàu thuyền, giữ khoảng cách an toàn và hạn chế tiếng ồn khi phát hiện cá voi, không xả rác thải xuống biển.
Không lợi dụng hoạt động vận chuyển khách du lịch để tổ chức các hoạt động tự phát, tụ tập đông người hoặc khai thác hình ảnh, tiếp cận cá voi trái quy định gây mất an toàn giao thông đường thủy và ảnh hưởng đến môi trường sống của động vật biển quý hiếm.
Khi phát hiện cá voi bị thương, mắc lưới, dạt bờ hoặc có dấu hiệu bất thường cần kịp thời báo cho cơ quan chức năng để phối hợp cứu hộ, xử lý theo quy định.
Các trường hợp cố tình vi phạm, gây ảnh hưởng đến cá voi và môi trường sống tự nhiên của loài động vật biển quý hiếm sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật hiện hành.
Chiều 25.5, thông tin từ Công an xã Cồn Tiên (Quảng Trị) cho biết đơn vị đang xác minh, làm rõ thông tin trên mạng xã hội đề cập đến việc phát hiện dòi bò lúc nhúc trong hộp xôi mua tại một tiệm bánh mì trên địa bàn.
Trước đó, trên trang Facebook cá nhân có tên T.K đã đăng tải nội dung phản ánh phát hiện dòi xuất hiện trong hộp xôi mua tại tiệm bánh mì tên H.P tại thôn Nam Đông (xã Cồn Tiên). Vụ việc gây xôn xao và khiến người dân hoang mang.
Sau khi nắm được thông tin, lực lượng công an xã đã vào cuộc làm rõ. Cụ thể, vào lúc 8 giờ sáng nay (25.5), em N.T.N (17 tuổi, ở xã Cồn Tiên) đến tiệm bánh mì H.P mua 5 hộp xôi thập cẩm đưa về nhà ăn cùng gia đình. Trong đó có 4 hộp được ăn hết, 1 hộp chưa sử dụng.
Khoảng 15 phút sau, người nhà của N. mở hộp xôi còn lại ra ăn thì phát hiện bên trong có nhiều dòi. Sau đó, em N. đã mang hộp xôi đến tiệm bánh mì để phản ánh vụ việc. Bà T.T.T.H (44 tuổi, ở cùng xã Cồn Tiên) người bán xôi cho N. đã tiếp nhận lại hộp xôi và hoàn trả số tiền đã bán cho N.
Qua làm việc với Công an xã Cồn Tiên, bà H. thừa nhận do sơ suất trong quá trình chế biến, bảo quản thực phẩm, không kiểm tra kỹ trước khi bán cho khách nên dẫn đến việc xuất hiện dòi trong thức ăn. Bước đầu kiểm tra thực tế, tiệm bánh mì này có 2 người phụ nữ trực tiếp bán hàng và 1 người đàn ông chế biến thực phẩm.
Về hồ sơ pháp lý, bà H. xuất trình được giấy phép đăng ký kinh doanh và hồ sơ khám sức khỏe cá nhân. Tuy nhiên không xuất trình được giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chỉ cung cấp bản cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm.
Hiện tại, chưa ghi nhận trường hợp nào có biểu hiện ngộ độc thực phẩm hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.
