Lập trường của Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt chiến tranh không thay đổi nhiều so với các vòng đàm phán trước đó, vốn không mang lại tiến triển nào hướng tới một thỏa thuận, báo Wall Street Journal dẫn lời các nhà trung gian khu vực và các quan chức Mỹ cho biết.
Điều này đang làm dấy lên câu hỏi liệu có thể tìm ra lối thoát cho cuộc xung đột này hay không.
Những bình luận này được đưa ra sau khi Tổng thống Trump tuyên bố đã hủy bỏ các cuộc tấn công quân sự dự kiến xảy ra vào ngày 19/5 vì những gì ông gọi là “những diễn biến tích cực tại bàn đàm phán”.
Nhưng các nhà trung gian cho biết Iran vẫn tiếp tục nhấn mạnh nỗ lực chấm dứt chiến sự, viện trợ tài chính, bồi thường thiệt hại chiến tranh và vai trò giám sát tuyến đường thủy chiến lược eo biển Hormuz.
Quốc gia Hồi giáo này đồng thời vẫn bất đồng với các yêu cầu của Washington liên quan đến việc đóng cửa hoặc đình chỉ lâu dài chương trình hạt nhân của nước này.
Trong khi đó, những nguồn tin thân cận cho biết, Mỹ và Israel đã chuẩn bị thực hiện các cuộc tấn công mới vào Iran trong vài ngày tới. Một số người nói rằng các cuộc tấn công vẫn có thể xảy ra sớm nhất là vào tuần tới.
Trong những tuần gần đây, các trợ lý và đồng minh bên ngoài đã tham vấn cho Tổng thống Trump rằng, việc ông cho phép tiến hành một cuộc tấn công hạn chế có thể gây áp lực buộc Iran phải đạt được một thỏa thuận, một quan chức Mỹ cho hay.
“Tôi hy vọng chúng ta không phải gây chiến nhưng có thể sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa”, ông Trump nói với các phóng viên hôm 19/5.
Mỹ và Israel đã tấn công hơn 20.000 mục tiêu trên khắp Iran trong suốt cuộc chiến bùng nổ hôm 28/2 nhưng vẫn không thể buộc Tehran phải nhượng bộ tại các bàn đàm phán.
Phát biểu với các phóng viên tại Nhà Trắng, Phó Tổng thống JD Vance cho rằng Iran muốn một thỏa thuận để chấm dứt chiến tranh, nhưng nói thêm: “Tôi sẽ không tự tin nói rằng chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận cho đến khi thực sự ký kết một thỏa thuận dàn xếp đã được đàm phán”.
Iran cũng đã có đòn đáp trả gây ra những tổn thất riêng cho Mỹ, bằng cách phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu mỏ của thế giới – và tấn công các quốc gia vùng Vịnh bằng hàng nghìn máy bay không người lái và tên lửa, gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới.
Tehran đã cảnh báo về “một đòn đáp trả dữ dội hơn nữa” nếu bị tấn công một lần nữa.
Reuters ngày 10.5 dẫn thông báo của Bộ Y tế Tây Ban Nha cho hay nước này tiến hành quá trình sơ tán hành khách trên du thuyền MV Hondius neo đậu gần đảo Tenerife, khi các quan chức y tế lên du thuyền kiểm tra lần cuối và bắt đầu cho hành khách rời đi. Nhóm đầu tiên gồm các công dân Tây Ban Nha được đưa lên bờ bằng các xuồng nhỏ và lập tức lên các xe buýt di chuyển đến sân bay, nơi máy bay của chính phủ sẽ đưa họ đến Madrid.
Tây Ban Nha đồng ý tiếp nhận du thuyền theo đề nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sau khi Cape Verde không để du thuyền cập cảng theo lịch trình trước đó, do lo ngại ổ dịch . Theo Bộ Y tế Tây Ban Nha, sau khi những hành khách là công dân nước này rời du thuyền, các nhóm hành khách khác cũng rời đi, trong đó có công dân Hà Lan. Máy bay của Hà Lan còn chở thêm các hành khách Đức, Bỉ và Hy Lạp. Sau đó đến lượt hành khách Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Anh, Mỹ và các nước khác.
Nhiều nước như Bỉ, Pháp, Đức, Ireland, Mỹ, Anh và Hà Lan ngày 9.5 xác nhận đã điều máy bay đón công dân của mình. Dự kiến, quá trình sơ tán sẽ kéo dài đến trưa 11.5 (giờ địa phương). Giới chức WHO, chính quyền Tây Ban Nha và Công ty du thuyền Oceanwide Expeditions (Hà Lan) cho hay hiện không còn hành khách nào khác trên du thuyền có triệu chứng nhiễm vi rút Hanta. Trước đó có 3 người tử vong kể từ khi phát hiện ổ dịch, bên cạnh 5 hành khách khác bị nhiễm vi rút và đã rời du thuyền.
WHO xem tất cả những người trên du thuyền là đối tượng tiếp xúc có nguy cơ cao và cần được theo dõi tích cực trong 42 ngày. Bà Maria Van Kerkhove, quyền Giám đốc phụ trách quản lý rủi ro dịch bệnh và đại dịch của WHO, cho biết tổ chức này đã phối hợp với các quốc gia thành viên, nhất là Tây Ban Nha và Hà Lan, cũng như với các chuyên gia trên thế giới về những phương hướng phòng ngừa tốt nhất. Với các quốc gia có công dân trên du thuyền, WHO đã cung cấp thông tin về kế hoạch rời du thuyền một cách an toàn, trong đó những người nếu có triệu chứng cần lập tức lên máy bay sơ tán y tế và được đưa đến Hà Lan chăm sóc.
Có mặt tại Tenerife hỗ trợ sơ tán, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định nguy cơ từ vi rút Hanta đối với người dân địa phương là thấp. "Tôi cần các bạn nghe rõ lời tôi, đây không phải là một đại dịch Covid-19 khác. Nguy cơ y tế công cộng từ vi rút Hanta vẫn ở mức thấp", ông trấn an.
Sáng 27-4 (theo giờ Việt Nam), Đài Al Jazeera dẫn thông tin từ Cơ quan Điều hành thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết không có vụ việc bạo lực nào được ghi nhận tại eo biển Hormuz trong ngày 26-4, nhưng tình hình vẫn ở trạng thái mong manh.
"Không có sự cố nào được báo cáo trên khắp Vịnh Ả Rập và Vịnh Oman trong thời gian báo cáo" - UKMTO cho biết.
Họ đánh giá: "Tuy nhiên, môi trường an ninh khu vực vẫn bất ổn, với các hoạt động quân sự đang diễn ra và mối đe dọa liên tục đối với hoạt động vận tải thương mại".
Cũng trong sáng 27-4 (theo giờ Việt Nam), Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) cập nhật trên nền tảng X: "Nhiều tàu và trực thăng đang tham gia thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran".
Dưới bài viết, CENTCOM đăng hình ảnh một quân nhân Mỹ kiểm tra trước chuyến bay đối với trực thăng MH-60R Sea Hawk trên tàu khu trục USS John Finn của Hải quân Mỹ.
Vào khoảng 5h10 sáng 27-4 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin Reuters cập nhật: Giá dầu thế giới hôm nay tăng khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran bị đình trệ, trong khi hoạt động của tàu thuyền qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế, tiếp tục thắt chặt nguồn cung dầu toàn cầu.
Giá dầu thô Brent tăng 2,22 USD, tương đương 2,11%, lên 107,55 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu WTI của Mỹ tăng 2,02 USD, tương đương 2,14%, đạt 96,42 USD/thùng.
Ngày 26-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng ông "không quá thất vọng" về vai trò của Trung Quốc trong cuộc xung đột giữa Mỹ - Iran, cho rằng sự hỗ trợ của Bắc Kinh dành cho Tehran chỉ ở mức hạn chế.
"Tôi không nghĩ là nhiều. Có thể có hỗ trợ, nhưng tôi không nghĩ họ có thể giúp được nhiều" - ông Trump nói với Đài Fox News về sự can thiệp của Trung Quốc trong cuộc chiến giữa Mỹ - Iran. "Họ có thể giúp đỡ nhiều hơn nữa. Tôi không quá thất vọng" - ông nói.
Ông Trump cũng so sánh với việc Mỹ hỗ trợ Ukraine, nói rằng ông không thể coi Trung Quốc là "rất tệ" khi Washington cũng hỗ trợ các đồng minh trong xung đột.
Ông Trump dự kiến sẽ tới thăm Trung Quốc và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh trong các ngày 14 và 15-5.
Ngày 26-4, Đài Press của Iran tường thuật: Iran đã tăng cường các hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, đồng thời củng cố lập trường chiến lược không khoan nhượng của mình, khi những mâu thuẫn trong chính sách của Mỹ ngày càng lộ rõ.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đi lại giữa Islamabad (Pakistan) và Muscat (Oman), gặp gỡ các bên liên quan trong khu vực và quốc tế, và dự định tiếp tục các cuộc tham vấn tại Nga vào ngày 27-4. Điều này cho thấy những nỗ lực bền bỉ nhằm đạt được cái kết lâu dài cho cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran.
Đồng thời, các quan chức quân sự và chính trị Iran nhấn mạnh khả năng phục hồi trên thực địa. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tái khẳng định sẵn sàng đáp trả nếu tình hình leo thang hơn nữa.
Theo báo South China Morning Post ngày 8-7, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr đã lên tiếng bênh vực Bộ trưởng Quốc phòng Gilberto Teodoro, sau khi ông này bị Trung Quốc áp lệnh trừng phạt.
Tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore hồi cuối tháng 5, ông Teodoro tuyên bố rằng một quốc gia như Philippines, theo ông là "chịu mối đe dọa nghiêm trọng về lãnh thổ lẫn chính trị từ Trung Quốc", không còn lựa chọn nào khác ngoài "kiên cường đứng lên trước sự gây hấn của Trung Quốc".
Ngày 11-6, Trung Quốc phê phán những phát biểu này là "vô trách nhiệm" và ra lệnh cấm ông Teodoro cùng gia đình nhập cảnh Trung Quốc đại lục, Hong Kong và Macau.
Từ đó đến nay, ông Marcos tránh công khai nói về vấn đề này. Phải đến cuối tuần qua, khi trả lời báo chí tại Canada, ông mới phá vỡ sự im lặng và gọi lệnh trừng phạt của Bắc Kinh là "rất vô ích" trong bối cảnh căng thẳng lãnh thổ kéo dài trên Biển Đông.
Theo ông, các biện pháp này "chẳng đạt được gì nhiều", không giúp thúc đẩy tiến trình đối thoại về tranh chấp lãnh thổ giữa hai nước, cũng không làm giảm nguy cơ xảy ra sai sót hay va chạm có thể leo thang.
Giới quan sát nhận định việc ông Marcos công khai hậu thuẫn ông Teodoro - vốn nổi tiếng thẳng thắn - là cách tiếp cận kiểu "vừa đấm vừa xoa", cho thấy quyết tâm của Manila trong vấn đề chủ quyền và có thể củng cố hợp tác quốc phòng với các đồng minh.
Về phần mình, ông Gilberto Teodoro cho rằng lệnh trừng phạt chỉ là một chiêu thức quen thuộc và khẳng định vẫn tiếp tục thực thi nhiệm vụ.
Ngày 6-7, ông cũng bác bỏ đề xuất của Trung Quốc về việc thiết lập một ngư trường chung tại bãi cạn Scarborough đang tranh chấp, viện dẫn quyền đánh bắt của ngư dân Philippines đã được phán quyết trọng tài quốc tế năm 2016 công nhận.
Ông Teodoro và gia đình không phải những người Philippines đầu tiên nằm trong diện bị Trung Quốc trừng phạt.
Năm 2019, cựu Ngoại trưởng Albert del Rosario và cựu thẩm phán Tòa án Tối cao Conchita Carpio-Morales từng bị từ chối nhập cảnh Hong Kong sau khi đệ đơn lên Tòa Hình sự Quốc tế kiện Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình liên quan hoạt động bồi đắp đảo trên Biển Đông.
Năm 2025, Bắc Kinh đưa vào danh sách đen ông Francis Tolentino, khi đó là thượng nghị sĩ, sau khi ông mở cuộc điều tra về cáo buộc Trung Quốc tiến hành các chiến dịch gây ảnh hưởng tại Philippines.
Hiện Bắc Kinh chưa bình luận về những phát biểu nói trên của ông Marcos.
