Chỉ với một chai nhựa, vài trăm ml xăng và một ít nước, nhiều tài khoản mạng xã hội gần đây liên tục đăng video hướng dẫn cách “biến xăng E10 thành xăng nguyên chất”.
Trong các video này, người thực hiện thường đổ nước vào xăng E10, lắc mạnh rồi để lắng vài phút. Sau đó, lớp dung dịch phía dưới được cho là hỗn hợp nước và ethanol, còn lớp phía trên được phân tích là “xăng sạch cồn”, thậm chí có thể “mạnh ngang A95”.
Nhiều video thu hút hàng trăm nghìn lượt xem cùng hàng trăm bình luận. Không ít người cho rằng việc “loại bỏ cồn” sẽ giúp xe chạy bốc hơn, tiết kiệm nhiên liệu hoặc tránh ảnh hưởng tới động cơ.
Tuy nhiên, theo chuyên gia hóa học, đây là cách hiểu sai bản chất của xăng sinh học và tiềm ẩn nhiều nguy cơ kỹ thuật.
Nguy cơ phá hỏng động cơ
Trao đổi về cách làm này, TS Vũ Thị Tần – Trường Hoá và Khoa học sự sống (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, nhiều video trên mạng đang đơn giản hóa quá mức một quá trình hóa học phức tạp.
Theo TS Tần, ethanol đúng là có khả năng hòa tan trong nước. Tuy nhiên, trong xăng E10, ethanol đã được phối trộn theo tỷ lệ và tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể để tạo thành nhiên liệu ổn định. Việc dùng nước để “kéo” ethanol ra khỏi hỗn hợp không đơn giản như những gì video thể hiện.
“Ethanol khi đã hòa tan ổn định trong xăng với một tỉ lệ nhất định thì rất khó tách hoàn toàn chỉ bằng cách lắc tay vài phút”, TS Tần phân tích.
Theo TS Tần, một khi ethanol đã được hòa tan ổn định trong xăng E10, các phân tử đã thiết lập một trạng thái liên kết nhất định.
“Ethanol là chất phân cực, tan tốt trong nước nhưng cũng được phối trộn trong xăng để tạo hệ nhiên liệu ổn định trong giới hạn tiêu chuẩn. Khi thêm nước, cân bằng pha bị phá vỡ, ethanol có thể phân bố lại sang pha nước, làm nhiên liệu ban đầu không còn đạt trạng thái thiết kế”, TS Tần chia sẻ.
Phân tích sâu hơn về mặt vật lý, cơ sở của hiện tượng này là sự phân bố lại ethanol giữa pha hydrocarbon và pha nước, chủ yếu do ethanol có khả năng tạo liên kết hydro và hòa tan tốt trong nước.
Tuy nhiên, quá trình thủ công không kiểm soát được cân bằng pha, hàm lượng ethanol còn lại, lượng nước lẫn trong xăng và các thay đổi về phụ gia nhiên liệu bị pha tạp. Điều đáng sợ hơn là nhiên liệu có thể lẫn nước.
Để làm rõ hơn sự nguy hiểm của cách làm này, TS Tần còn giải thích thêm: “Có thể hình dung xăng E10 là một hệ nhiên liệu đã được phối trộn theo tiêu chuẩn. Khi tự ý thêm nước, người dùng không chỉ ‘lấy bớt ethanol’ mà còn phá vỡ trạng thái phối trộn ban đầu, tạo ra một hỗn hợp mới không còn được kiểm định về tính năng nhiên liệu”.
Theo chuyên gia, thao tác thủ công khó đảm bảo sự phân tách triệt để. Ngay cả khi nhìn thấy hiện tượng tách lớp, người dùng cũng không thể xác định chính xác thành phần hóa học còn lại trong phần xăng phía trên.
Nguy hiểm hơn, việc tự ý can thiệp vào thành phần nhiên liệu có thể khiến xăng không còn đạt tiêu chuẩn vận hành của động cơ.
Một trong những rủi ro lớn nhất là làm giảm chỉ số octane của nhiên liệu.
Trong xăng E10, ethanol không chỉ là thành phần sinh học mà còn đóng vai trò giúp tăng chỉ số octane, yếu tố quan trọng quyết định khả năng chống kích nổ của nhiên liệu.
Nếu ethanol bị tách ra, phần xăng còn lại có thể không còn đạt mức octane như thiết kế ban đầu. Điều này khiến động cơ dễ xuất hiện hiện tượng kích nổ sớm, gõ máy hoặc vận hành không ổn định, thậm chí gây cháy nổ.
“Không thể coi phần xăng còn lại là gần giống xăng A95 như nhiều video đang nói”, TS Vũ Thị Tần nhấn mạnh.
Ngoài nguy cơ giảm chất lượng nhiên liệu, việc tự pha nước vào xăng còn tiềm ẩn nguy cơ lẫn nước vào hệ thống nhiên liệu.
Trong điều kiện thủ công, rất khó để loại bỏ hoàn toàn nước nhỏ còn tồn tại trong hỗn hợp. Khi đi vào hệ thống kim phun hoặc buồng đốt, nước có thể khiến động cơ hụt hơi, khó khởi động hoặc gây ăn mòn chi tiết máy về lâu dài.
Hệ thống phun xăng điện tử trên xe hiện đại được thiết kế với độ chính xác rất cao. Chỉ cần nhiên liệu có tạp chất hoặc sai khác tiêu chuẩn cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất vận hành.
Nguy cơ cháy nổ
Không chỉ gây hại cho động cơ, việc thao tác với xăng tại nhà còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ.
Xăng là chất lỏng dễ bay hơi và rất dễ bắt lửa trong môi trường kín hoặc gần nguồn nhiệt. Việc đổ xăng ra chai nhựa, lắc mạnh hoặc sang chiết thủ công có thể tạo hơi xăng tích tụ trong không khí.
Chỉ một tia lửa điện nhỏ từ thiết bị điện tử, bật lửa hoặc nguồn nhiệt cũng có thể gây cháy.
Theo TS Tần, nhiều người thường chủ quan vì nghĩ thao tác với lượng xăng nhỏ là vô hại. Tuy nhiên, hơi xăng có khả năng bắt cháy nhanh và lan rộng trong không gian hẹp.
“Xăng E10 hiện là loại nhiên liệu sinh học đã được nhiều quốc gia sử dụng nhằm giảm phát thải và phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tại Việt Nam, loại nhiên liệu này cũng phải trải qua các quy trình kiểm định và tiêu chuẩn kỹ thuật trước khi lưu hành trên thị trường.
Người dân không nên tin theo những “mẹo kỹ thuật” lan truyền trên mạng xã hội khi chưa có cơ sở khoa học rõ ràng.
Can thiệp vào thành phần nhiên liệu bằng phương pháp thủ công là hành động nhiều rủi ro. Thiệt hại đôi khi không xuất hiện ngay nhưng có thể ảnh hưởng lâu dài đến động cơ”, TS Vũ Thị Tần cảnh báo.
Nhiều chuyên gia cũng khuyến cáo người dân nên lựa chọn nhiên liệu đúng khuyến nghị của nhà sản xuất xe, bảo dưỡng định kỳ và tránh thử nghiệm các phương pháp pha chế nhiên liệu tại nhà để đảm bảo an toàn cho phương tiện cũng như bản thân.
Dù không gây nguy hiểm, đây vẫn là một trong những lần tiếp cận đáng chú ý của một thiên thể gần Trái Đất trong năm nay.
Theo dữ liệu từ NASA/JPL và các đài quan sát thiên văn quốc tế, tiểu hành tinh mang tên 2026 JH2 được phát hiện ngày 10/5 bởi dự án Mt. Lemmon Survey tại bang Arizona, Mỹ.
Vật thể này thuộc nhóm tiểu hành tinh gần Trái Đất (Near-Earth Object - NEO), quay quanh Mặt Trời theo quỹ đạo hình elip với chu kỳ khoảng 3,7 năm.
Các nhà khoa học ước tính 2026 JH2 có đường kính 15-35m, tương đương kích thước thiên thạch Chelyabinsk từng phát nổ trên bầu trời Nga năm 2013.
Theo tính toán hiện tại, vào khoảng 5h ngày 19/5 theo giờ Việt Nam, 2026 JH2 sẽ bay ngang Trái Đất ở khoảng cách khoảng 91.000km tính từ bề mặt hành tinh. Khoảng cách này tương đương khoảng 1/4 khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trăng.
Tiểu hành tinh di chuyển với vận tốc khoảng 32.000km/h nhưng không có nguy cơ va chạm với Trái Đất. Các nhà thiên văn học cho biết quỹ đạo của nó đã được xác định đủ chính xác để loại trừ khả năng đâm vào hành tinh của chúng ta trong lần tiếp cận này.
Ở khoảng cách gần nhất, 2026 JH2 sẽ nằm bên ngoài quỹ đạo vệ tinh địa tĩnh, nhưng vẫn gần Trái Đất hơn một số tàu vũ trụ hoạt động ở quỹ đạo xa như kính thiên văn không gian TESS.
Do có độ sáng biểu kiến khoảng cấp sao 11,5, tiểu hành tinh này có thể được quan sát bằng kính thiên văn nhỏ trong điều kiện thời tiết thuận lợi. Ngoài ra, người yêu thiên văn cũng có thể theo dõi trực tuyến thông qua chương trình phát sóng của Dự án Kính thiên văn ảo (Virtual Telescope Project) tại Ý.
Các chuyên gia cho biết những lần tiểu hành tinh cỡ vài chục mét bay gần Trái Đất như vậy không quá phổ biến, dù mỗi năm vẫn có nhiều vật thể nhỏ hơn lao vào khí quyển hành tinh và cháy rực tạo thành các sao băng "quả cầu lửa".
Trong những năm tới, giới khoa học tiếp tục theo dõi sát nhiều tiểu hành tinh lớn khác có quỹ đạo tiếp cận Trái Đất, nổi bật nhất là tiểu hành tinh 99942 Apophis.
Theo NASA, Apophis có đường kính hơn 340m và sẽ bay cách Trái Đất khoảng 32.000km vào ngày 13/4/2029. Đây được xem là một trong những lần tiếp cận gần nhất của một tiểu hành tinh lớn từng được ghi nhận trong lịch sử quan sát hiện đại.
Dù vậy, NASA hiện xác định Apophis không có nguy cơ va chạm với Trái Đất trong ít nhất 100 năm tới. Cơ quan này dự kiến sử dụng tàu OSIRIS-APEX để nghiên cứu tiểu hành tinh sau lần bay sượt năm 2029.
Một tiểu hành tinh khác từng thu hút sự chú ý gần đây là 2024 YR4, sau khi các tính toán ban đầu từng cho thấy vật thể này có xác suất nhỏ va chạm với Trái Đất hoặc Mặt Trăng trong tương lai. Tuy nhiên, các dữ liệu cập nhật hiện nay cho thấy không có nguy cơ va chạm đáng kể.
Muỗi là loài động vật gây ra cái chết cho con người nhiều nhất. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trung bình mỗi năm muỗi gây ra cái chết cho khoảng 750.000 đến hơn 1 triệu người trên toàn cầu. Trong đó, số người chết do muỗi chủ yếu tại châu Phi và các quốc gia kém phát triển.
Sở dĩ như vậy vì muỗi là loài trung gian truyền nhiễm nhiều bệnh nguy hiểm như sốt rét, sốt xuất huyết, sốt vàng da, viêm não Nhật Bản…
Không chỉ hút máu người, muỗi còn hút máu các loài động vật có xương sống khác như động vật có vú, chim, bò sát…
Một kiến thức về loài muỗi nhiều người được học từ nhỏ là chỉ muỗi cái mới hút máu động vật, trong khi muỗi đực sống nhờ nhựa cây. Tuy nhiên, kiến thức này chưa hoàn toàn đầy đủ khiến nhiều người tưởng nhầm rằng muỗi cái cần hút máu động vật để sống.
Trên thực tế, cả muỗi cái lẫn muỗi đực đều hút nhựa cây, mật hoa và dịch quả để duy trì năng lượng hàng ngày.
Tuy nhiên, khác với muỗi đực, muỗi cái cần protein, sắt và các axit amin có trong máu của động vật để kích thích buồng trứng phát triển. Không có máu của các loài động vật, trứng trong cơ thể muỗi cái sẽ bị teo đi hoặc không thể hoàn thiện, khiến chúng không thể sinh sản.
Sau khi hút no máu, muỗi cái sẽ mất khoảng từ 2 đến 3 ngày để chuyển hóa toàn bộ số protein, sắt và axit amin trong máu hút được thành năng lượng để nuôi trứng.
Tùy vào mỗi loài muỗi, trung bình mỗi cá thể muỗi cái sẽ đẻ từ 100 đến 300 trứng mỗi lứa và trong suốt vòng đời, chúng sẽ đẻ từ 5 đến 10 lứa. Nghĩa là một con muỗi cái có thể đẻ tối đa lên đến 3.000 trứng trong suốt vòng đời của mình.
Muỗi cái sử dụng một cơ quan gọi là xúc giác hàm trên (còn gọi là tua hàm) để phát hiện khí carbon dioxide do con người và động vật thải ra khi thở. Muỗi cũng có thể xác định vị trí con người nhờ vào nhiệt độ cơ thể, mùi hương phát ra…
Muỗi tấn công vật chủ không phải chỉ bằng một mà đến 6 chiếc kim siêu nhỏ khác nhau trên đầu. Cách hút máu của muỗi cái là một quá trình hết sức đặc biệt, trong đó muỗi đóng vai trò như một “bác sĩ phẫu thuật”.
Khi đã tiếp cận được vật chủ, muỗi cái sẽ sử dụng 2 chiếc kim có răng cưa để cắt xuyên qua da; 2 chiếc kim khác đóng vai trò như kẹp phẫu thuật để giữ phần da bị rạch luôn mở; một chiếc kim dùng để bơm nước bọt có chứa chất chống đông máu và chiếc kim cuối cùng có nhiệm vụ hút máu vật chủ.
Nước bọt của muỗi có chứa hoạt chất chống đông máu, giúp muỗi hút máu được dễ dàng hơn. Ngoài ra, nước bọt của muỗi còn có vai trò như chất gây tê, chính là lý do khiến chúng ta khó phát hiện đang bị muỗi hút máu.
Muỗi đực không có khả năng hút máu vì chúng không có các bộ phận cần thiết để đâm kim xuyên qua da như muỗi cái. Muỗi đực chỉ sống nhờ nhựa cây, mật hoa… và làm nhiệm vụ thụ tinh cho muỗi cái.
Muỗi cái cũng sống nhờ hút nhựa cây và mật hoa như con đực. Về cơ bản, muỗi cái hoàn toàn có thể sống hết vòng đời (kéo dài khoảng từ 1 đến 2 tháng) mà không cần hút máu người hay động vật. Tuy nhiên, bản năng làm mẹ buộc chúng phải hút máu để nuôi trứng đã thụ tinh và duy trì nòi giống.
Trong 48 giờ sinh tử trên lãnh thổ Iran trước khi được giải cứu, phi công của chiếc F‑15E bị bắn hạ đã phải lẩn trốn trong khu vực đồi núi hiểm trở.
Theo các báo kỹ thuật quốc phòng, sau khi F‑15E bị bắn hạ tại tây nam Iran ngày 3/4, phi công đã phóng ghế thoát hiểm và đeo thiết bị CSEL (Combat Survivor Evader Locator, tạm dịch: thiết bị định vị cho quân nhân sống sót và lẩn tránh) để gửi tín hiệu tới lực lượng tìm kiếm, giúp đội cứu hộ xác định vị trí với nguy cơ bị đối phương phát hiện ở mức rất thấp.
Thiết bị sinh tồn chỉ 800 gram
Được sản xuất bởi Boeing, thiết bị CSEL là một thiết bị nhỏ gọn, nặng khoảng 800 gram, được tích hợp trực tiếp vào áo vest sinh tồn của phi công.
Sau khi phóng ghế thoát hiểm, thiết bị vẫn gắn cố định và liên tục truyền dữ liệu vị trí được mã hóa cùng các thông điệp đã cài sẵn như "bị thương" hoặc "cần giải cứu".
Tín hiệu này sử dụng cơ chế nhảy tần số nhanh và phát xung cực ngắn, khiến việc bị các hệ thống tác chiến điện tử đối phương phát hiện trở nên vô cùng khó khăn.
Được thiết kế để chịu đựng khắc nghiệt, CSEL vẫn hoạt động bình thường sau khi ngâm dưới nước sâu tới 10m và có thời gian chờ lên tới 21 ngày.
Giao diện của thiết bị cho phép vận hành trong môi trường ban đêm, áp lực cao. Thiết bị hỗ trợ liên lạc tầm nhìn trực tiếp qua ăng-ten ngoài và truyền dữ liệu vệ tinh thông qua ăng-ten tích hợp, đồng thời có nút khẩn cấp để phát tín hiệu không mã hóa trong trường hợp tuyệt đối cần thiết.
Đặc biệt, chỉ khi trực thăng cứu hộ tiếp cận, CSEL mới chuyển sang chế độ cho phép máy bay khóa chính xác vị trí của phi công. Dữ liệu này được vệ tinh quân sự chuyển tiếp đến các trung tâm chỉ huy toàn cầu, nơi các thông tin về danh tính, tình trạng y tế và mã xác thực của phi công có thể được truy cập.
Ngay cả khi mất hoàn toàn liên lạc, CSEL vẫn có khả năng lưu trữ bản đồ địa hình và các vị trí an toàn, hướng dẫn phi công như một thiết bị GPS sinh tồn.
Hơn 50.000 bộ được trang bị cho quân đội Mỹ
Theo GlobalSecurity, CSEL được phát triển từ nhu cầu hiện đại hóa thiết bị cứu sinh quân sự, thay thế các bộ đàm sinh tồn cũ như PRC‑90 và PRC‑112 mà quân đội Mỹ sử dụng trước đó.
Ý tưởng về một hệ thống định vị sinh tồn tiên tiến được khởi xướng từ đầu những năm 1990 nhằm cải thiện khả năng định vị chính xác và liên lạc an toàn cho phi công, binh sĩ bị rơi sau trận chiến.
Chương trình CSEL được đặt dưới sự quản lý của Không quân Mỹ và được đẩy nhanh sau những phân tích nhu cầu chiến đấu thực tế ở thập niên 1990.
CSEL được đưa vào Khả năng Hoạt động Ban đầu (IOC) từ tháng 1/2006, với mục tiêu thay thế tất cả các thiết bị cứu sinh trước đó bằng một hệ thống liên lạc hai chiều bảo mật, GPS chính xác và nhiều tần số liên lạc hiện đại.
CSEL đời đầu được ước tính có giá thành khoảng 5.000 USD mỗi chiếc (khoảng 9.500 USD tính theo giá lạm phát). Đây là chi phí cho mỗi đơn vị bộ đàm cầm tay cùng các chức năng định vị và liên lạc tích hợp.
Hệ thống CSEL không chỉ là một công nghệ đơn lẻ mà đã trở thành chương trình trang bị tiêu chuẩn cho nhiều lực lượng trong Quân đội Mỹ.
Một báo cáo cho biết, Boeing đã ký nhiều hợp đồng để cung cấp CSEL, với tổng số hơn 54.600 thiết bị được bàn giao cho các nhánh quân đội Mỹ (Không quân, Lục quân, Thủy quân Lục chiến và Hải quân).
