Khoảng 10 năm trước, gần như tối nào tan ca khỏi công ty, Phan Hoàng, nhân viên IT Helpdesk tại Hà Nội, cũng tranh thủ chạy thêm vài cuốc “cài Win dạo”. Trong balo khi đó luôn có USB cứu hộ, bộ cài Windows, Office, Photoshop, AutoCAD cùng đủ loại phần mềm crack (bẻ khóa) vốn được tải từ các diễn đàn. Khách của anh chủ yếu là sinh viên mới mua máy tính, dân văn phòng hoặc cửa hàng nhỏ muốn tiết kiệm chi phí.
Không riêng Hoàng, “cài Win dạo” trở thành nghề tay trái của nhiều sinh viên công nghệ cách đây nhiều năm. Chỉ cần biết “ghost” máy, bẻ khóa Office hay tìm key kích hoạt Windows, họ có thể kiếm vài trăm nghìn mỗi tối.
Tuy nhiên khoảng 5 năm gần đây, điện thoại của Hoàng thưa dần các cuộc gọi. “Khách ít hẳn, còn tôi cũng thay đổi quan điểm về bản quyền trong quá trình làm việc nên không còn nhận cài nữa”, anh nói.
Từng thuê cài đặt bản crack của Adobe như Photoshop, Premiere, Lightroom, Hùng Vũ (29 tuổi) cho biết khi còn là sinh viên, anh mê chụp ảnh nhưng thấy trả phí tốn kém. Tuy nhiên, sau khi làm nhiếp ảnh toàn thời gian, anh bắt đầu trả phí cho các phần mềm phục vụ công việc. Ngoài yếu tố đạo đức nghề nghiệp, anh cho rằng phần mềm bản quyền mang lại sự ổn định và yên tâm hơn so với bản lậu vốn tiềm ẩn nguy cơ lỗi, mất dữ liệu hoặc dính mã độc.
Câu chuyện của Phan Hoàng hay Hùng Vũ phản ánh sự chuyển dịch tích cực trong văn hóa sử dụng phần mềm ở Việt Nam. Một “nền kinh tế ngầm” từng nở rộ nay thu hẹp, khi người dùng cân nhắc nhiều hơn giữa chi phí bản quyền và rủi ro dữ liệu.
Chia sẻ với VnExpress, ông Hà Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc hệ thống Sửa chữa Laptop24h, cho biết trước đây nghề “cài Win dạo” phổ biến, nhưng giờ hầu như biến mất. “Với laptop, gần 100% không còn dùng kiểu Win crack như trước nữa”, ông nói.
Nhiều khách hàng chỉ thực sự thay đổi thói quen sau khi gặp sự cố liên quan đến phần mềm lậu. Ông lấy ví dụ trường hợp một bác sĩ tại Hà Nội mang laptop đến “kêu cứu” vì toàn bộ dữ liệu trong máy bị mã hóa. Các file bị khóa là tài liệu phục vụ một công trình nghiên cứu quan trọng.
“Tin tặc yêu cầu trả số tiền mã hóa tương đương khoảng 100 triệu đồng để mở khóa dữ liệu”, ông kể. Vị bác sĩ chấp nhận chi tiền nhưng vẫn lo bị lừa tiếp. Sau đó, phía kỹ thuật phải liên hệ bên trung gian để hỗ trợ quá trình trao đổi trước khi dữ liệu được khôi phục.
“Đó chỉ là một trong rất nhiều trường hợp chúng tôi từng gặp”, ông nói, thêm rằng khoảng 20% khách hàng đến với hệ thống gặp vấn đề liên quan đến phần mềm, chủ yếu do cài đặt không bản quyền, dẫn đến phát sinh sự cố như máy hoạt động chậm, nóng, không ổn định, mất dữ liệu.
Chuyên gia này khuyến cáo, nhiều người nghĩ các bản crack “miễn phí”, nhưng thực tế phải trả giá bằng chính dữ liệu cá nhân. “Nhiều phần mềm bẻ khóa bị cài cắm công cụ theo dõi, đánh cắp dữ liệu. Nó không miễn phí hay giá rẻ, mà âm thầm lấy dữ liệu người dùng”, ông nhấn mạnh.
Khi người dùng không còn muốn đánh đổi dữ liệu, nghề “cài Win dạo”, công việc từng xuất hiện trong các mẩu tin trên diễn đàn, khu nhà trọ hay quảng cáo “cứu máy tính” dán ở cột điện, cũng “mất đất sống”.
Theo đại diện Cục Bản quyền tác giả – Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, chi phí từng là rào cản với người dân khi tiếp cận phần mềm bản quyền, tuy nhiên mô hình thuê bao linh hoạt đang khiến khoảng cách thu hẹp.
“Nhiều người chưa hình dung đầy đủ giá trị của tài sản trí tuệ. Nhưng cùng với quá trình chuyển đổi số, người dân bắt đầu hiểu sử dụng phần mềm bản quyền không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn giúp bảo vệ dữ liệu và uy tín của chính mình”, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Bản quyền tác giả, cho hay.
Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ hiện nay, đây là một thói quen sạc pin lỗi thời mà người dùng điện thoại nên ngừng lại. Nguyên nhân chính của vấn đề nằm ở việc các điện thoại hiện đại sử dụng pin lithium-ion, loại pin hoạt động khác biệt so với pin nickel-cadmium (Ni-Cd) cũ.
Pin Ni-Cd trước đây yêu cầu người dùng phải xả hoàn toàn để tránh hiện tượng "hiệu ứng bộ nhớ", vốn khiến pin giảm dung lượng nếu không được xả hết. Ngược lại, pin lithium-ion không bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng này, cho phép người dùng sạc và xả mà không lo mất dung lượng. Chúng có khả năng giữ lại 80% dung lượng ngay cả sau vài năm sử dụng, đồng thời có mật độ năng lượng cao gấp đôi so với pin Ni-Cd, nhẹ hơn và sạc nhanh hơn.
Mặc dù đã có một số điện thoại bắt đầu sử dụng pin silicon-carbon, nhưng lithium-ion vẫn là công nghệ phổ biến được sử dụng trên hầu hết điện thoại hiện nay. Tiêu biểu là Apple khi công ty áp dụng công nghệ pin lithium-ion cho tất cả sản phẩm của mình, từ iPhone, iPad, đến MacBook và AirPods.
Đặc biệt, iPhone còn tích hợp tính năng sạc pin được tối ưu hóa bằng cách học thói quen sạc pin của người dùng, sau đó tạm dừng sạc ở mức 80% vào ban đêm và hoàn tất sạc trước khi họ thức dậy. Nhờ vậy, tuổi thọ pin của iPhone được bảo vệ khi tránh giữ pin ở mức 100% trong thời gian dài.
Để bảo vệ pin trên điện thoại nói chung, người dùng nên rút sạc khi pin đã đầy, sử dụng bộ sạc chính hãng và tránh sạc ở nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp. Nếu vẫn còn tin vào quy tắc sạc đầy lần đầu, hãy từ bỏ thói quen này. Pin lithium-ion đã được hiệu chỉnh sẵn tại nhà máy và sẵn sàng sử dụng ngay lập tức. Thay vào đó, hãy tập trung vào thói quen sạc thông minh để kéo dài tuổi thọ pin của thiết bị.
Theo Wccftech, OpenAI dường như đang ưu tiên phát triển smartphone tích hợp AI, thay vì tiếp tục trải rộng nguồn lực cho nhiều thiết bị tiêu dùng khác. Theo thông tin từ nhà phân tích Ming-Chi Kuo, OpenAI đã tạm gác một số kế hoạch phần cứng để tập trung vào mẫu điện thoại AI đầu tiên.
Động thái này được cho là diễn ra trong bối cảnh OpenAI muốn tăng tốc sản phẩm phần cứng, đồng thời củng cố câu chuyện tăng trưởng nếu công ty tiến tới IPO. Nguồn tin cho biết smartphone của OpenAI có thể được sản xuất hàng loạt sớm nhất vào nửa đầu năm 2027.
Trước đó, OpenAI làm việc với cả Qualcomm và MediaTek về bộ xử lý dành riêng cho smartphone. Luxshare được nhắc đến như đối tác lắp ráp chính của thiết bị. Tuy nhiên, cập nhật mới cho thấy MediaTek hiện có lợi thế hơn trong dự án này.
Theo định hướng được mô tả, smartphone AI của OpenAI không chỉ là một thiết bị chạy ứng dụng theo cách truyền thống. Người dùng sẽ dựa nhiều hơn vào tác nhân AI hoạt động theo thời gian thực, kết hợp mô hình xử lý trên thiết bị và trên đám mây để thực hiện các tác vụ năng suất.
OpenAI có thể đã chọn phiên bản tùy biến của MediaTek Dimensity 9600 làm SoC cho smartphone AI đầu tiên. Đây là thay đổi đáng chú ý, vì Qualcomm từng được xem là một trong những ứng viên cho bộ xử lý của thiết bị.
MediaTek dự kiến có hai phiên bản Dimensity 9600, gồm bản tiêu chuẩn và bản Pro. Hiện chưa rõ OpenAI nghiêng về phiên bản nào. Theo thông tin được nêu, dòng chip này sẽ sử dụng tiến trình TSMC N2P.
Bản Dimensity 9600 Pro được kỳ vọng có cấu trúc CPU gồm 2 nhân ARM C2-Ultra tốc độ khoảng 5 GHz, 3 nhân ARM C2-Premium và 3 nhân ARM C2-Pro. Cách bố trí này tương đồng mô hình 2+3+3 được nhắc đến trên Snapdragon 8 Elite Gen 6 sắp tới của Qualcomm.
Về đồ họa, bản tiêu chuẩn được cho là dùng GPU Mali-G2 Ultra, trong khi bản Pro có thể dùng GPU ARM Magni. Tuy nhiên, các thông số vẫn có thể thay đổi trước khi chip chính thức ra mắt.
Những chi tiết này cho thấy OpenAI đang đặt trọng tâm vào năng lực AI chạy trực tiếp trên thiết bị, thay vì chỉ phụ thuộc vào đám mây. Tuy vậy, dự án vẫn ở giai đoạn tin đồn và các thông số của Dimensity 9600 có thể thay đổi trước khi MediaTek chính thức giới thiệu chip.
Ngày 20/4, hãng cho biết quyết định đã được Hội đồng quản trị thông qua với sự đồng thuận tuyệt đối, sau một quá trình hoạch định kế nhiệm bài bản và dài hạn.
Tim Cook sẽ phối hợp với John Ternus nhằm bảo đảm việc chuyển giao diễn ra suôn sẻ vào ngày 1/9. Trong khi đó, với vai trò Chủ tịch điều hành, ông Cook sẽ hỗ trợ một số hoạt động của công ty, cũng như làm việc với các nhà hoạch định chính sách trên toàn cầu.
"Trở thành CEO Apple là vinh dự lớn nhất trong cuộc đời tôi, và tôi biết ơn sâu sắc khi được tin tưởng dẫn dắt một công ty phi thường như vậy. Tôi yêu Apple bằng cả con người mình, và vô cùng trân trọng cơ hội làm việc cùng một tập thể tài năng, sáng tạo, đổi mới và tận tâm", ông Cook nói.
Ông cũng nhận xét Ternus hội tụ tư duy của một kỹ sư, tinh thần của một nhà đổi mới và là nhà lãnh đạo có tầm nhìn, với những đóng góp cho Apple 25 năm qua.
"Tôi rất biết ơn khi có cơ hội tiếp nối sứ mệnh của Apple", ông Ternus chia sẻ. "Gần như toàn bộ sự nghiệp của tôi gắn bó với Apple và may mắn được làm việc dưới sự dẫn dắt của Steve Jobs cũng như Tim Cook. Thật vinh dự khi được góp phần định hình những sản phẩm và trải nghiệm làm thay đổi cách chúng ta tương tác với thế giới và với nhau. Tôi lạc quan về những gì chúng ta có thể đạt được những năm tới".
Từ ngày 1/9, Tim Cook sẽ trở thành Chủ tịch điều hành Apple, thay cho Arthur Levinson, người đảm nhiệm vị trí này 15 năm qua, từ 1/9. "Khả năng lãnh đạo xuất sắc và chưa từng có của Tim đã đưa Apple trở thành công ty tốt nhất thế giới", ông Levinson nhận xét. "Chúng tôi tin John là người phù hợp nhất để kế nhiệm Tim đảm nhận cương vị CEO"
Tim Cook gia nhập Apple năm 1998, trở thành CEO năm 2011. Trong thời gian lãnh đạo, ông giám sát việc ra mắt nhiều sản phẩm và dịch vụ, trong đó có những danh mục mới như Apple Watch, AirPods và Vision Pro, cùng các dịch vụ iCloud, Apple Pay, Apple TV và Apple Music.
Dưới sự dẫn dắt của ông, vốn hóa thị trường của Apple tăng từ khoảng 350 tỷ lên 4.000 tỷ USD, tương đương mức tăng hơn 1.000%, trong khi doanh thu hàng năm gần như tăng gấp bốn lần, từ 108 tỷ vào năm tài chính 2011 lên hơn 416 tỷ USD năm 2025. Công ty mở rộng sự hiện diện trên toàn cầu, đặc biệt tại các thị trường mới nổi, khi có mặt tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Apple cũng vận hành hơn 500 cửa hàng bán lẻ. Trong nhiệm kỳ của ông, Apple tăng thêm hơn 100.000 nhân sự và nâng số thiết bị đang hoạt động lên hơn 2,5 tỷ.
Mảng dịch vụ là một trong những trọng tâm lớn của Tim Cook và trở thành lĩnh vực kinh doanh hơn 100 tỷ USD, tương đương quy mô một công ty trong danh sách Fortune 40. Ông cũng đóng vai trò then chốt trong việc hình thành danh mục thiết bị đeo, với đồng hồ và tai nghe, đồng thời góp phần tạo nên những tác động đáng kể của Apple trong lĩnh vực sức khỏe và an toàn người dùng. Dưới sự lãnh đạo của ông, Apple chuyển sang sử dụng chip tự thiết kế, giúp kiểm soát tốt hơn công nghệ cốt lõi và đạt được những bước tiến hàng đầu về hiệu suất và tiết kiệm năng lượng.
Trong khi đó, John Ternus, sinh năm 1975 ở Mỹ, tham gia đội ngũ thiết kế sản phẩm Apple từ năm 2001, trở thành Phó chủ tịch kỹ thuật phần cứng năm 2013 và gia nhập ban điều hành năm 2021. Ông phụ trách về phần cứng cho hầu hết danh mục, đóng vai trò quan trọng trong việc ra mắt các dòng sản phẩm mới như iPad và AirPods, cũng như nhiều thế hệ iPhone, Mac và Apple Watch.
Apple cho biết vai trò của ông với dòng Mac giúp sản phẩm trở nên phổ biến hơn trên toàn cầu so với bất kỳ giai đoạn nào trong lịch sử 40 năm. Tháng trước, hãng giới thiệu MacBook Neo giá rẻ. Năm ngoái, đội ngũ của ông cũng thu hút sự chú ý với thế hệ iPhone 17 và iPhone Air siêu mỏng.
Trước khi đến Apple, Ternus từng làm kỹ sư cơ khí tại Virtual Research Systems. Ông tốt nghiệp cử nhân kỹ thuật cơ khí tại Đại học Pennsylvania (Mỹ).
