Không chỉ là thức quả đặc trưng của mùa hè, quả vải còn được ví như “vua trái cây nhiệt đới” nhờ hương vị thơm ngọt và giá trị dinh dưỡng dồi dào. Ẩn dưới lớp vỏ sần sùi là phần cùi trắng mọng nước, giàu vitamin và chất chống oxy hóa, mang lại nhiều lợi ích bất ngờ cho sức khỏe.
Công dụng với sức khỏe của quả vải
Thành phần dinh dưỡng trong 100g quả vải thô chứa khoảng: 63 calo, carbohydrate 16g, protein 0,8g, lipid 0,4g, chất xơ 1,2g, vitamin C 68mg, đồng 0,1mg, vitamin B6 0,1g, kali 162mg, riboflavin 0,05g, folate 23μg, niacin 0,5mg, phospho 29mg, magie 9mg, mangan 0,05mg…
Ngoài các chất dinh dưỡng được liệt kê ở trên, vải còn chứa một lượng nhỏ sắt, selen, kẽm và canxi.
Theo y học cổ truyền phương Đông, quả vải được tính ôn, vị ngọt, chua, quy các kinh tỳ, can. Vải có tác dụng bổ huyết, sinh tân, chỉ khát. Hạt vải (lệ chi hạch) có vị hơi đắng, ngọt, chát, tính ôn, quy các kinh can, thận, có tác dụng ôn trung lý khí, tán kết, chỉ thống. Hạt vải thường được kê đơn trong các bài thuốc chữa bệnh bằng y học cổ truyền.
Theo y học truyền thống Ấn Độ, vải được sử dụng để cải thiện sức khỏe tiêu hóa, hỗ trợ sinh sản và cải thiện sức khỏe thần kinh.
Chống oxy hóa hiệu quả
Vải là một nguồn tuyệt vời của chất chống oxy hóa, flavonoid và anthocyanins, bao gồm các loại như axit gallic, chrysanthemin, oenin cùng với hàm lượng vitamin C cao.
Chất chống oxy hóa là những hợp chất quan trọng giúp chống lại các gốc tự do và ngăn chặn quá trình oxy hóa gây hại cho tế bào. Nghiên cứu cũng cho thấy rằng chất chống oxy hóa cũng có thể hỗ trợ sức khỏe lâu dài và có thể hỗ trợ trong việc ngăn ngừa các bệnh mãn tính như: ung thư, tiểu đường và bệnh tim mạch.
Giảm viêm tốt
Các nghiên cứu cho thấy vải có thể giúp kiểm soát chứng viêm. Chiết xuất giàu flavonoid của quả vải có hiệu quả trong việc ngăn chặn sự biểu hiện của một số gen liên quan đến quá trình viêm. Các chất chống oxy hóa trong vải là những hợp chất có thể giúp giảm viêm và ngăn ngừa sự tích tụ của các gốc tự do trong cơ thể.
“Kho báu” chất chống oxy hóa tự nhiên
Quả vải chứa hàm lượng cao vitamin C, polyphenol và nhiều hợp chất thực vật có lợi giúp bảo vệ tế bào khỏi tác hại của gốc tự do, đồng thời hỗ trợ giảm viêm hiệu quả.
Nhiều nghiên cứu cho thấy các chất chống oxy hóa như: axit gallic, catechin, rutin hay epicatechin có trong vải có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính thường gặp, đồng thời tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Bổ sung vitamin C, tăng cường đề kháng
Vải là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào dưỡng chất thiết yếu giúp nâng cao hệ miễn dịch, hỗ trợ làm lành vết thương và duy trì làn da khỏe mạnh.
Thay vì chỉ lựa chọn các loại trái cây họ cam quýt, bạn có thể thêm vải vào sinh tố, salad hoặc dùng như món ăn nhẹ để đổi vị trong những ngày hè oi bức.
Hỗ trợ ngăn ngừa ung thư
Không chỉ phần thịt quả, lớp vỏ vải cũng chứa nhiều flavonoid và hợp chất chống oxy hóa mạnh. Một số nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất từ vỏ vải có khả năng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư, đặc biệt là ung thư vú.
Dù cần thêm nhiều nghiên cứu trên người, đây vẫn được xem là loại trái cây giàu tiềm năng trong việc hỗ trợ bảo vệ sức khỏe.
Theo một đánh giá năm 2017 được công bố trên Tạp chí Nutrients, cùi, vỏ và hạt của quả vải đều chứa các hợp chất mạnh có thể ức chế sự hình thành khối u và ngăn chặn sự phát triển của tế bào ung thư.
Giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả
Nhờ chứa nhiều nước và chất xơ hòa tan, quả vải hỗ trợ làm sạch đường ruột, kích thích nhu động ruột và cải thiện chức năng tiêu hóa.
Việc bổ sung vải với lượng hợp lý có thể giúp hạn chế táo bón, tăng khả năng hấp thụ dưỡng chất và giảm cảm giác khó chịu ở dạ dày.
Thúc đẩy trao đổi chất, tăng năng lượng
Các vitamin nhóm B như thiamin, riboflavin và niacin trong quả vải giúp cơ thể chuyển hóa chất béo, protein và carbohydrate thành năng lượng hiệu quả hơn.
Nhờ đó, cơ thể duy trì được trạng thái tỉnh táo, hỗ trợ hoạt động của gan và hệ thần kinh, đồng thời giảm cảm giác mệt mỏi trong ngày.
Giải nhiệt, bổ sung nước cho ngày hè
Với hàm lượng nước cao, quả vải là lựa chọn lý tưởng giúp cơ thể nhanh chóng bù nước và giải nhiệt trong thời tiết nắng nóng.
Bạn có thể ăn trực tiếp, làm nước ép hoặc kết hợp với các món tráng miệng để tăng hương vị và bổ sung điện giải tự nhiên cho cơ thể.
Tốt cho tim mạch, giảm nguy cơ đột quỵ
Quả vải chứa rất ít cholesterol và natri, giúp hạn chế nguy cơ xơ vữa động mạch, cao huyết áp và các bệnh tim mạch.
Bên cạnh đó, lượng vitamin C dồi dào trong vải còn hỗ trợ ngăn hình thành mảng bám trong thành mạch, từ đó góp phần bảo vệ tim và giảm nguy cơ đột quỵ hiệu quả.
Mặc dù quả vải mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhưng chúng cũng có hàm lượng carbohydrate cao và cần được ăn đúng số lượng, đúng thời điểm. Thời điểm tốt nhất để ăn vải là vào buổi sáng. Điều này giúp hấp thụ tối đa chất dinh dưỡng. Có thể dùng nó như một bữa ăn nhẹ vào giữa buổi sáng. Tuy nhiên, nên ăn vải ở mức vừa phải vì quả vải có chứa đường.
Một người trưởng thành có thể ăn khoảng 10 – 12 quả vải trong một ngày. Nếu mắc bệnh đái tháo đường thì không nên ăn quá 6 – 8 quả vải mỗi ngày. Quả được tiêu thụ tốt nhất ở dạng trái cây tươi, vì nước trái vải đóng hộp thường có nhiều đường và chất bảo quản.
Trứng là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày của nhiều gia đình, giàu dinh dưỡng và tiện lợi. Tuy nhiên, ăn bao nhiêu trứng mỗi ngày là đủ, và ăn thế nào mới đúng cách vẫn là điều khiến nhiều người băn khoăn.
Trong một chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến, bác sĩ giảm cân Chiu Cheng-hung, giám đốc phòng khám Jing Sheng (Đài Loan, Trung Quốc), đã chỉ ra nhiều hiểu lầm phổ biến xoay quanh việc ăn trứng, từ số lượng tiêu thụ đến cách chế biến.
Theo bác sĩ Chiu, một số nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ khoảng 3 quả trứng mỗi ngày liên tục trong 1 tháng có thể làm tăng chỉ số LDL hay còn gọi là cholesterol "xấu". Khi LDL tăng cao, nguy cơ mắc các bệnh tim mạch cũng có xu hướng tăng theo.
Tuy vậy, ông cũng nhấn mạnh rằng cơ địa mỗi người khác nhau, khả năng chuyển hóa cholesterol không giống nhau, vì vậy không thể áp dụng một mức ăn cố định cho tất cả.
Bác sĩ khuyến nghị nên kiểm tra chỉ số mỡ máu định kỳ để điều chỉnh lượng trứng phù hợp. Với người có LDL gần ngưỡng cao, không nên ăn quá 2 quả trứng mỗi ngày. Ngược lại, nếu chỉ số ổn định, việc ăn 3-4 quả trứng/ngày có thể không gây vấn đề đáng lo ngại.
Một sai lầm phổ biến là chỉ tính trứng ăn trực tiếp mà quên rằng trứng còn xuất hiện trong rất nhiều món ăn khác như bánh ngọt, pudding, trứng xào hay trứng cuộn. Những "nguồn trứng ẩn" này nếu cộng dồn có thể khiến lượng tiêu thụ thực tế cao hơn nhiều so với tưởng tượng.
Nhiều người tin rằng trứng vỏ nâu giàu dinh dưỡng hơn nên có giá cao hơn, nhưng theo bác sĩ Chiu, màu vỏ trứng chủ yếu phụ thuộc vào giống gà và thức ăn chăn nuôi. Một số loại thức ăn có bổ sung beta-carotene có thể khiến vỏ trứng sẫm màu hơn, nhưng giá trị dinh dưỡng bên trong hầu như không thay đổi.
Không ít người cho rằng trứng sống hoặc trứng lòng đào giữ được nhiều dưỡng chất hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy cơ thể chỉ hấp thu khoảng 50% protein từ trứng sống, trong khi trứng được nấu chín có thể đạt mức hấp thu trên 90%.
Ngoài ra, trứng sống và trứng lòng đào còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella, có thể gây ngộ độc thực phẩm. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu là nhóm đặc biệt cần tránh.
Một số người có thói quen luộc sẵn trứng từ tối hôm trước để dùng vào sáng hôm sau. Tuy nhiên, nhiệt độ thấp trong tủ lạnh chỉ làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không loại bỏ hoàn toàn.
Nếu bảo quản không đúng cách hoặc để quá lâu, trứng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ đau bụng, tiêu chảy hoặc nôn mửa, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Nhiều người cho rằng trứng là thực phẩm giàu dinh dưỡng nên ăn càng nhiều càng tốt. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn đúng. Với người trưởng thành khỏe mạnh, các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị chỉ cần khoảng một quả trứng mỗi ngày là đã có thể bổ sung phần lớn các dưỡng chất quý từ loại thực phẩm này.
Việc ăn quá nhiều trứng trong thời gian dài có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể, đặc biệt là gan và thận. Đối với những người đang gặp vấn đề về mỡ máu hoặc có nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiêu thụ trứng quá mức cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình kiểm soát lipid máu nếu không cân đối với chế độ ăn tổng thể.
So với các món trứng chiên, xào hay ốp la thường dùng nhiều dầu mỡ, hoặc các món kho có thể chứa nhiều muối, trứng luộc được xem là cách chế biến lành mạnh nhất. Phương pháp này giúp giữ trọn dinh dưỡng, dễ hấp thu và hạn chế calo dư thừa.
Nếu cảm thấy nhạt, có thể dùng kèm chút nước tương hoặc gia vị tự nhiên để tăng hương vị mà vẫn đảm bảo tốt cho sức khỏe.
Wan Denghui, 37 tuổi, ở Tiên Đào, tỉnh Hồ Bắc từng có thu nhập khoảng nửa triệu tệ mỗi năm từ việc kinh doanh nhà hàng lẩu và cửa hàng quần áo. Quá trình mở rộng kinh doanh không thuận lợi khiến anh phá sản và ôm khoản nợ hàng triệu tệ.
Tháng 4/2024, Wan bắt đầu công việc giao đồ ăn. "Ngoài công việc này, tôi không tìm được việc nào khác có mức lương 30.000 tệ (4.380 USD) mỗi tháng", anh nói.
Để nhanh chóng trả nợ, Wan làm việc 365 ngày không nghỉ với cường độ 14-16 tiếng mỗi ngày. Trên trang cá nhân, anh tự gọi mình là "ông hoàng cày cuốc". Trong năm đầu tiên, anh kiếm được 223.000 tệ. Sau hai năm, khoản nợ được thanh toán 400.000 tệ (58.400 USD).
Cường độ làm việc của Wan khiến nhiều người nghi ngờ anh dựng chuyện để "câu like". Đại diện nền tảng giao đồ ăn Meituan sau đó xác nhận hồ sơ của nam tài xế là thật. Nền tảng cho biết trong 714 ngày làm việc, Wan hoàn thành 47.393 đơn hàng, thu về hơn 65.000 USD.
Tuy nhiên, hệ thống dữ liệu của hãng cũng ghi nhận Wan bị cưỡng chế thoát khỏi ứng dụng 240 lần kể từ tháng 12/2024. Sự can thiệp này là một phần của "cơ chế chống mệt mỏi". Hệ thống tự động nhắc nhở khi tài xế làm việc đủ 8 tiếng và khóa ứng dụng khi thời gian nhận đơn chạm mốc 12 tiếng mỗi ngày.
Ban đầu, Wan phản kháng việc bị ứng dụng kiểm soát thời gian làm việc. Anh nói tính năng này ngăn cản tiến độ kiếm tiền trả nợ. Trạm trưởng quản lý trực tiếp của Wan cũng cho biết anh thường xuyên bỏ qua lời khuyên nghỉ ngơi. Dù vậy, Wan nói sau này anh nhận ra những lúc bị khóa ứng dụng là khoảng thời gian hiếm hoi anh buộc phải dừng lại để ăn uống và chợp mắt.
Báo cáo thực trạng nghề giao hàng năm 2025 của Đại học Chiết Giang cho biết 1/3 số tài xế gia nhập ngành công nghệ để kiếm tiền nhanh nhằm giải quyết nợ nần, mua nhà hoặc nuôi gia đình.
Các chuyên gia nghiên cứu lao động nhận định thời gian làm việc do người lao động tự quyết định. Các nền tảng cần xây dựng thuật toán vừa ngăn chặn tình trạng lao động quá sức để đảm bảo an toàn, vừa đáp ứng nhu cầu mưu sinh của tài xế.
Vì mong kiểm soát đường huyết mà không phải dùng thuốc lâu dài, một người đàn ông 43 tuổi ở Hà Nội đã thử uống nước sắc từ lá ổi theo "mẹo" truyền miệng trên mạng xã hội. Sau 3 tháng, kết quả không như kỳ vọng, thậm chí tình trạng sức khỏe còn xấu đi rõ rệt.
Thông tin ban đầu ông N.V.H. được chẩn đoán mắc tiểu đường trong một lần khám sức khỏe định kỳ. Ban đầu, đường huyết lúc đói của ông ở mức 8,1 mmol/L. Dù đã thay đổi chế độ ăn uống, chỉ số này vẫn chưa về ngưỡng an toàn.
Lo ngại phải dùng thuốc lâu dài, ông tham gia các hội nhóm về tiểu đường trên mạng và tiếp cận nhiều chia sẻ cho rằng chỉ cần uống nước lá ổi hằng ngày có thể giúp hạ đường huyết.
Tin vào phương pháp "tự nhiên", ông bắt đầu nấu nước từ khoảng 20 lá ổi mỗi ngày để uống thay nước lọc, đồng thời tự ý ngưng tuân thủ điều trị theo hướng dẫn bác sĩ.
Sau một thời gian, ông xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, khát nước liên tục và sụt cân nhanh. Ban đầu, ông cho rằng đây là dấu hiệu tích cực của việc "giảm đường".
Tuy nhiên, khi được gia đình khuyên đi kiểm tra lại, kết quả khiến ông bất ngờ: đường huyết lúc đói đã tăng lên hơn 11 mmol/L. Không chỉ vậy, ông còn được phát hiện có tổn thương đáy mắt, tăng huyết áp và nhiều biến chứng liên quan đến tiểu đường.
Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, trường hợp của ông H. không phải là cá biệt. Thực tế lâm sàng cho thấy không ít bệnh nhân mới phát hiện tiểu đường đã vội bỏ qua phác đồ điều trị để tìm đến các phương pháp truyền miệng như uống lá ổi, lá xoài hoặc các loại thảo dược khác với kỳ vọng có thể "chữa khỏi" bệnh.
Theo bác sĩ, xét dưới góc độ dược lý hiện đại, lá ổi có chứa nhiều flavonoid, đặc biệt là quercetin hoạt chất được cho là có khả năng ức chế enzym α-glucosidase, từ đó làm chậm quá trình hấp thu carbohydrate và hỗ trợ kiểm soát đường huyết sau ăn.
Một số nghiên cứu quy mô nhỏ cũng từng ghi nhận trà lá ổi có thể giúp cải thiện chỉ số đường huyết và HbA1c ở nhóm người tiền tiểu đường. Tại Nhật Bản, trà lá ổi còn được lưu hành như một sản phẩm hỗ trợ sức khỏe dưới dạng thực phẩm chức năng.
Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại vẫn chưa đủ mạnh để coi lá ổi là một phương pháp điều trị tiểu đường. Phần lớn nghiên cứu còn hạn chế về quy mô, thời gian theo dõi ngắn và chưa chuẩn hóa được hàm lượng hoạt chất.
Đặc biệt, với bệnh nhân tiểu đường type 1, việc tự ý thay thế insulin bằng các loại thảo dược như lá ổi là vô cùng nguy hiểm. Đây là thể bệnh mà cơ thể gần như không còn khả năng sản xuất insulin; nếu không được điều trị bằng insulin đầy đủ có thể dẫn đến nhiễm toan ceton, hôn mê và đe dọa tính mạng.
Bác sĩ Phạm Việt Hoàng, nguyên giảng viên Học viện Y Dược cổ truyền Trung ương (Hà Nội) cũng chia sẻ với Vietnamnet, theo quan điểm y học cổ truyền, lá ổi là dược liệu quen thuộc, có nhiều hoạt chất sinh học có lợi, nhưng hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị của bác sĩ.
Việc sử dụng các loại thảo dược không đúng cách hoặc không kiểm soát liều lượng có thể gây rối loạn tiêu hóa, tương tác thuốc, thậm chí làm tăng nguy cơ hạ đường huyết khi dùng chung với thuốc điều trị tiểu đường.
Thực tế, nhiều bệnh nhân do quá tin vào các phương pháp dân gian đã tự ý ngừng thuốc, chuyển sang dùng hoàn toàn thảo dược, dẫn đến tình trạng bệnh diễn tiến nặng và xuất hiện biến chứng.
Theo các chuyên gia, lá ổi chỉ nên được xem như một yếu tố hỗ trợ trong chế độ ăn uống lành mạnh, kết hợp vận động, theo dõi đường huyết thường xuyên và tuân thủ điều trị theo chỉ định y khoa.
"Tiểu đường là bệnh mạn tính cần được quản lý lâu dài bằng các phương pháp đã được chứng minh hiệu quả. Người bệnh có thể sử dụng thêm các sản phẩm hỗ trợ nếu muốn, nhưng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng," bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
