AFP hôm qua (23.5) dẫn số liệu mới nhất từ WHO cho hay CHDC Congo đã có thêm 82 ca nhiễm Ebola và 7 ca tử vong đã được xác nhận. WHO cho biết thêm tổng số ca nghi nhiễm đã tăng lên gần 750, trong đó có 177 ca tử vong.
Dịch Ebola hiện nay chủ yếu bùng phát ở tỉnh Ituri thuộc đông bắc CHDC Congo, và do chủng vi rút Bundibugyo ít phổ biến hơn gây ra. Ca bệnh đầu tiên được biết đến trong đợt dịch mới tử vong tại thủ phủ Bunia của tỉnh Ituri vào ngày 24.4, và vi rút đã lây lan khi những người đến dự tang lễ chạm vào thi thể của bệnh nhân này trong đám tang ở thị trấn Mongbwalu gần đó, theo Reuters.
Trong cuộc họp báo ở Geneva (Thụy Sĩ) ngày 22.5, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho rằng tình hình “đặc biệt khó khăn” khi các nhân viên y tế đang nỗ lực để ngăn chặn sự lây lan của chủng Bundibugyo và truy tìm những người tiếp xúc với tất cả những trường hợp bị cho là đã nhiễm bệnh, ở các khu vực bất ổn an ninh. Ông Tedros đánh giá dịch Ebola ở CHDC Congo lớn hơn nhiều so với số trường hợp được xác nhận.
Trước tình trạng này, WHO đã nâng cấp mức đánh giá nguy cơ của dịch Ebola từ cao lên rất cao đối với CHDC Congo, trong khi vẫn giữ mức rủi ro khu vực ở mức cao và mức rủi ro toàn cầu ở mức thấp. Bà Anne Ancia, đại diện của WHO tại CHDC Congo, dự đoán số ca nhiễm sẽ tiếp tục tăng cho đến khi tất cả các hoạt động ứng phó được triển khai. Bà khẳng định chủng Bundibugyo đã âm thầm lây lan trong vài tuần qua và vẫn chưa được kiểm soát. Bà nhấn mạnh vì chưa có phương pháp điều trị hoặc vắc xin nào đối với Bundibugyo, việc truy vết những người tiếp xúc và cách ly họ trong 21 ngày là cách duy nhất để ngăn chặn sự lây truyền.
Trong khi nâng cảnh báo về dịch Ebola ở CHDC Congo, Tổng giám đốc WHO Tedros ngày 22.5 đánh giá tình hình ở nước láng giềng Uganda ổn định, với 2 trường hợp được xác nhận ở những người đến từ Congo và 1 ca tử vong. Ông nói thêm rằng việc tích cực truy vết tiếp xúc dường như đã ngăn chặn sự lây lan thêm ở Uganda. Tuy nhiên, Bộ Y tế Uganda hôm qua thông báo xác nhận thêm 3 ca nhiễm Ebola mới, nâng tổng số ca nhiễm lên 5 kể từ khi chủng Bundibugyo được phát hiện ở nước này vào ngày 15.5, theo AFP. Hôm 21.5, Uganda đã đình chỉ tất cả các phương tiện giao thông công cộng đến CHDC Congo.
Ở nước láng giềng khác là Rwanda, Bộ Y tế nước này 22.5 thông báo bất kỳ công dân nước ngoài nào đã đi qua CHDC Congo sẽ bị từ chối nhập cảnh. Công dân Rwanda và người nước ngoài có giấy phép cư trú tại Rwanda sẽ được phép nhập cảnh, với điều kiện phải cách ly bắt buộc.
Cũng nhằm phòng ngừa Ebola, ông Andrew Giuliani, Giám đốc điều hành Lực lượng chuyên trách của Nhà Trắng về World Cup, ngày 22.5 thông báo đội tuyển bóng đá CHDC Congo tham dự World Cup phải tự cách ly 21 ngày trước khi được nhập cảnh vào Mỹ. Cùng ngày, Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) thông báo tạm thời cấm nhập cảnh đối với những người có thẻ xanh đã ở CHDC Congo, Uganda hoặc Nam Sudan trong 21 ngày trước đó, theo Reuters.
Trước đây, những người mang quốc tịch Mỹ và người có thẻ xanh được miễn trừ khỏi lệnh cấm nhập cảnh 30 ngày do dịch Ebola, nhưng CDC lập luận việc mở rộng lệnh cấm đối với người có thẻ xanh là cần thiết để ngăn chặn vi rút xâm nhập.
Theo báo New York Times, một quan chức Nhà Trắng cho biết vào tháng trước, cơ quan này đã ban hành cảnh báo nội bộ, yêu cầu nhân viên không sử dụng thông tin mật liên quan đến xung đột với Iran để đặt cược trên các thị trường tài chính.
Chỉ thị được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện làn sóng giao dịch đáng ngờ trên các thị trường dự đoán, hợp đồng tương lai dầu mỏ và cổ phiếu, xoay quanh những thời điểm then chốt của cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran.
Văn bản được gửi qua email ngày 24-3, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đe dọa ném bom cơ sở hạ tầng dân sự của Iran.
Trước đó một ngày, ông Trump gia hạn tối hậu thư yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, khiến thị trường toàn cầu biến động mạnh.
Chỉ vài phút trước thông báo, một nhóm nhỏ nhà giao dịch đã mua khoảng 580 triệu USD hợp đồng tương lai dầu mỏ, và thu lợi lớn sau khi giá tăng vọt theo thông báo của ông Trump.
Tổng thống Mỹ cũng đối mặt với chỉ trích cho rằng ông lợi dụng quyền lực để thao túng thị trường, thông qua các hành động và phát ngôn của mình.
Trong giới giao dịch thậm chí xuất hiện từ "TACO" (Trump Always Chickens Out - ông Trump luôn quay xe vào phút cuối), ám chỉ việc ông đôi khi xuống thang các lời đe dọa khi thị trường lao dốc.
Ông Trump cũng có liên hệ với lĩnh vực thị trường dự đoán khi con trai ông - ông Donald Trump Jr. - là cố vấn cho hai sàn Kalshi và Polymarket.
Ngoài ra, công ty truyền thông xã hội của gia đình ông năm ngoái công bố kế hoạch ra mắt dịch vụ thị trường dự đoán.
Phát ngôn viên Nhà Trắng Davis Ingle bác bỏ mọi cáo buộc, khẳng định ông Trump và các quan chức không sử dụng thông tin nội bộ để trục lợi tài chính.
"Tất cả nhân viên liên bang đều phải tuân thủ các quy định đạo đức của chính phủ, trong đó nghiêm cấm việc sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính", ông nói, đồng thời nhấn mạnh mọi cáo buộc không có bằng chứng đều là vô căn cứ.
Tuy nhiên luật giao dịch nội gián hiện vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng. Quan chức chính phủ chưa bị cấm rõ ràng về việc tham gia thị trường dự đoán - hình thức đặt cược vào khả năng xảy ra các sự kiện trong tương lai.
Một số kèo cược thậm chí nhắm tới các kịch bản cực đoan như nguy cơ chiến tranh hạt nhân. Nền tảng Polymarket gần đây đã gỡ bỏ một kèo liên quan đến khả năng nổ bom hạt nhân, khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran.
Trước thực tế này, các nhà lập pháp đang thúc đẩy dự luật cấm quan chức sử dụng thông tin từ chức vụ để tham gia thị trường dự đoán, với mức phạt đề xuất lên tới 500 USD hoặc gấp đôi khoản lợi nhuận thu được từ giao dịch vi phạm.
Tại thủ đô của Mỹ, nhiệt độ cao nhất được dự báo gần 34 độ C vào chiều 15.4 và ngày 16.4 (giờ địa phương).
Cơ quan Dự báo thời tiết quốc gia Mỹ đã dự báo nhiệt độ cao nhất ở mức 30 độ C tại công viên Trung tâm ở New York trong ngày 15.4. Kỷ lục nhiệt độ cao nhất cho ngày này là 31 độ C, không thay đổi từ năm 1941. Thời tiết thậm chí còn nóng hơn ở Philadelphia, nơi nhiệt độ cao nhất vào ngày 15.4 đã được dự báo là 32 độ C.
Đây là đợt nắng nóng bất thường trong tháng 4, không chỉ vì thiêu đốt phần lớn nước Mỹ quá sớm trong năm mà còn vì thời gian kéo dài. Các nhà dự báo cho hay nhiệt độ gần đạt mức kỷ lục dự kiến sẽ kéo dài đến cuối tuần này. Dù việc nhiệt độ lên tới gần 32 độ C vào một ngày của tháng 4 không phải là chưa từng xảy ra, nhưng một đợt nắng nóng kéo dài như trên vào tháng 4 là rất hiếm, theo AP dẫn lời các chuyên gia. Ông John Feerick, nhà khí tượng học kỳ cựu tại Công ty dự báo thời tiết AccuWeather (Mỹ), cho biết điều tốt là độ ẩm không ở mức như mùa hè, có nghĩa là trời sẽ không nóng như một ngày oi bức của tháng 7. Tuy nhiên, cái nóng bất thường trong tháng 4 có thể gây căng thẳng hơn người dân chưa có kinh nghiệm thích nghi.
Trong một diễn biến khác, AFP dẫn lời giới chức CH Dominica cho hay mưa lớn và lũ lụt đã khiến 7 người chết và hơn 30.000 người phải sơ tán kể từ tuần trước. Những cơn bão mạnh bắt đầu từ ngày 7.4 tiếp tục gây mưa lớn ở quốc gia vùng Caribe này. Các nhà khí tượng học của CH Dominica dự báo sẽ có thêm mưa và mưa đá trong những ngày tới. Trước đó, giới chức Haiti thông báo kể từ ngày 11.4 đã có ít nhất 12 người chết do mưa lũ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/5 thông báo Abu-Bilal al-Minuki, phó chỉ huy tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng toàn cầu, đã bị tiêu diệt trong một chiến dịch do lực lượng Mỹ và Nigeria tiến hành.
“Tối nay, theo chỉ thị của tôi, lực lượng Mỹ dũng cảm và lực lượng vũ trang Nigeria đã thực hiện hoàn hảo một nhiệm vụ được lên kế hoạch tỉ mỉ và vô cùng phức tạp nhằm loại bỏ tên khủng bố hoạt động mạnh nhất thế giới khỏi chiến trường”, ông Trump thông báo.
“Abu-Bilal al-Minuki, phó chỉ huy toàn cầu của IS, tưởng rằng hắn có thể trốn ở châu Phi, nhưng hắn không hề biết rằng chúng tôi có nguồn tin luôn cập nhật cho chúng tôi về những gì hắn đang làm. Hắn sẽ không còn khủng bố người dân châu Phi, hay giúp lên kế hoạch các hoạt động nhắm vào người Mỹ nữa”, ông Trump cho biết thêm.
Tổng thống Trump tuyên bố, với việc loại bỏ Abu-Bilal al-Minuki, “hoạt động toàn cầu của IS đã bị suy yếu đáng kể”. Ông cũng cảm ơn chính phủ Nigeria vì sự hợp tác trong chiến dịch này.
Vào tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Trump đã ra lệnh không kích nhằm vào các tay súng IS ở Nigeria mà ông cáo buộc đang bức hại người theo đạo Cơ đốc tại quốc gia này.
“Tôi đã từng cảnh báo những kẻ khủng bố này rằng nếu chúng không chấm dứt việc bức hại người Cơ đốc, chúng sẽ phải trả giá đắt”, ông Trump tuyên bố, đồng thời cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ “đã thực hiện nhiều đòn đánh hoàn hảo, theo cách mà chỉ Mỹ mới có thể làm được”.
Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (AFRICOM) cho biết cuộc không kích được tiến hành nhằm vào IS tại bang Sokoto, Tây Bắc Nigeria theo đề nghị của chính phủ nước này.
Bộ Ngoại giao Nigeria xác nhận hợp tác với Mỹ trong các cuộc không kích nhằm vào “các mục tiêu khủng bố” và tái khẳng định cam kết của nước này trong việc bảo vệ quyền của mọi công dân, “không phân biệt đức tin hay sắc tộc”.
Daniel Bwala, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Nigeria, nói rằng: “Mỹ và Nigeria đang cùng chung quan điểm trong cuộc chiến chống khủng bố”.
Trước đó, vào tháng 11, Tổng thống Trump đã kêu gọi Bộ trưởng Quốc phòng (Bộ trưởng Chiến tranh) Mỹ Pete Hegseth “chuẩn bị cho khả năng hành động” và cảnh báo Mỹ sẽ tiến vào Nigeria “với hỏa lực áp đảo” để bảo vệ cộng đồng Cơ đốc giáo tại quốc gia đông dân nhất châu Phi này.
