LTS: Mùa Phật đản không chỉ dừng lại ở tiếng chuông chùa, khói hương hay những lời cầu an xin lộc. Giữa nhịp sống hiện đại, đây là khoảng lặng thiêng liêng để nhiều người trẻ – vốn đang mang một tâm hồn kiệt sức vì áp lực thành công và sự bủa vây của mạng xã hội – học cách dừng lại để đối thoại với chính mình.
Loạt bài “Khi người trẻ đi tìm bình an” của Thanh Niên Online là những thước phim tư liệu đời thường về nỗi cô đơn, những khoảng chênh vênh của thế hệ số và hành trình chữa lành dưới góc nhìn minh triết, gần gũi của các tu sĩ Phật giáo. Tinh thần nhà Phật hôm nay không nằm xa lánh hồng trần, mà hiện diện ngay trong cách chúng ta học sống chậm lại, bao dung với bản thân và tìm lại một khoảng lặng bình an giữa giông bão cuộc đời.
Những ngày này, nhiều ngôi chùa ở TP.HCM đông kín người đến dự lễ Phật đản. Trong dòng người chậm rãi bước qua sân chùa, có những bạn trẻ đứng rất lâu trước tượng đản sinh rồi mới cúi đầu múc từng gáo nước nhỏ thực hiện nghi thức tắm Phật.
Có người đi chùa để cầu bình an cho gia đình. Có người chỉ muốn tìm một khoảng lặng sau nhiều ngày sống quá vội giữa áp lực công việc, những lời khen chê trên mạng xã hội hay cảm giác mệt mỏi vì lúc nào cũng phải cố gắng trở nên tốt hơn người khác.
Theo thượng tọa Thích Quang Thạnh, Phó trưởng ban Trị sự, Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP.HCM; Phó viện trưởng kiêm Tổng thư ký Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP.HCM, điều quan trọng nhất của mùa Phật đản không nằm ở việc đi chùa đông đến đâu hay làm nghi lễ lớn thế nào. Điều quan trọng là sau khi bước ra khỏi cổng chùa, mỗi người có sống tốt hơn hay không.
Giữa không khí trang nghiêm của mùa Phật đản, nghi thức tắm Phật được nhiều người thành kính thực hiện. Nhưng theo thượng tọa Thích Quang Thạnh, điều ý nghĩa nhất không nằm ở hình thức của nghi lễ mà ở việc mỗi người nhìn lại chính mình sau những gáo nước nhỏ.
Khi đứng trước tượng đản sinh, người phật tử chắp tay xá Phật với tâm thanh tịnh rồi dùng tay phải múc nước thực hiện nghi thức tắm Phật.
Gáo nước đầu tiên mang ý nghĩa nhắc bản thân tránh điều xấu. Gáo thứ hai nhắc mình cố gắng sống thiện lành hơn. Gáo nước thứ ba là lời nhắc biết yêu thương, sẻ chia để giúp người khác vơi bớt khổ đau trong cuộc sống.
Theo chia sẻ của sư thầy, khi tắm Phật không nên rưới nước trực tiếp lên đầu tượng để thể hiện sự tôn kính với Đức Phật.
“Điều quan trọng không nằm ở việc mình múc bao nhiêu gáo nước mà là sau nghi lễ đó, mình có sống tốt hơn hay không”, vị thượng tọa nói.
Thượng tọa Phó trưởng ban Trị sự cho rằng, nhiều người đi chùa rất thường xuyên nhưng khi bước ra ngoài vẫn dễ nóng giận, hơn thua hay làm đau lòng người khác bằng lời nói. Nếu như vậy thì việc đi chùa mới chỉ dừng ở hình thức.
Theo thượng tọa Thích Quang Thạnh, tu không phải để trở thành người đặc biệt hay tốt hơn người khác mà là để sống tử tế hơn mỗi ngày. Sự tử tế ấy đôi khi bắt đầu từ những điều rất nhỏ như biết gọi điện hỏi thăm cha mẹ, biết nói lời xin lỗi hay giúp đỡ một người đang khó khăn.
“Đi chùa, lạy Phật hay tắm Phật không chỉ là nghi lễ mà quan trọng là học theo lòng từ bi và tinh thần sẻ chia để mang vào cuộc sống hằng ngày. Mỗi ngày còn sống là còn cơ hội làm điều tốt, làm tròn trách nhiệm với cha mẹ, gia đình và xã hội. Như vậy là sống một ngày có ý nghĩa”, thượng tọa phân tích.
Vị sư thầy cho rằng nhiều người sống quá lệ thuộc vào lời khen chê của người khác. Chỉ cần được khen thì vui, bị chê thì buồn, đến mức cảm xúc của mình bị người khác điều khiển. Theo thượng tọa, đó cũng là một dạng “làm nô lệ” cho ánh nhìn bên ngoài.
Điều quan trọng không phải là người khác nói gì, mà là mình đủ tỉnh táo để nhìn lại bản thân. Nếu lời góp ý đúng thì sửa đổi để tốt hơn, còn những điều không đúng thì nên buông bỏ, không để ảnh hưởng tâm mình. Bởi mỗi người hiểu rõ mình nhất, không cần sống chỉ để chờ được công nhận hay khen tặng.
Tu tập không phải để phô trương cho người khác thấy, mà là hành trình sửa mình mỗi ngày. Sư thầy giải thích, đạo Phật giúp chúng ta nhìn rõ bản chất vô thường để biết làm chủ chính mình. Và sự tu tập thực tế nhất bắt đầu từ gia đình, biết quan tâm cha mẹ, vợ chồng, con cái, chăm sóc cảm xúc của nhau, sống tử tế với hàng xóm, cộng đồng.
“Đi chùa không chỉ là tụng kinh, lễ Phật, mà quan trọng hơn là sửa lời ăn tiếng nói, suy nghĩ và cách đối xử với nhau để không làm tổn thương mình và người khác”, thượng tọa chia sẻ. Theo thầy, nếu mỗi gia đình đều biết sống tử tế và yêu thương nhau thì sự bình an sẽ lan rộng ra cả cộng đồng, xã hội.
Thượng tọa Thích Quang Thạnh cho biết không ít người trẻ tìm đến chùa mùa Phật đản không hẳn để cầu xin điều gì quá lớn. Có người chỉ muốn tìm cảm giác nhẹ lòng sau nhiều ngày sống trong áp lực phải trở thành phiên bản hoàn hảo của chính mình.
Theo sư thầy, nhiều nỗi khổ hôm nay bắt đầu từ việc con người quá đặt nặng cái tôi và luôn muốn mình phải nổi bật hơn người khác. Áp lực ấy bây giờ xuất hiện ở khắp nơi, từ công việc, ngoại hình cho đến mạng xã hội.
“Nhiều người bây giờ sống rất mệt vì luôn lo người khác nghĩ gì về mình”, thượng tọa nói.
Thượng tọa chia sẻ, khi quá lệ thuộc vào sự công nhận từ bên ngoài, con người rất dễ đánh mất sự bình an của chính mình. Có người nhìn bên ngoài lúc nào cũng vui vẻ nhưng bên trong lại cô đơn, áp lực và luôn cảm thấy mình chưa đủ tốt.
“Người trẻ ai cũng thích mình đẹp, thích được người khác chú ý. Nhưng rồi tóc cũng bạc, da cũng nhăn, sức khỏe cũng thay đổi theo năm tháng. Đó là điều tự nhiên không ai tránh được”, thượng tọa chia sẻ chia sẻ.
Điều khiến con người mệt mỏi không phải chỉ vì cuộc sống khó khăn mà còn vì lúc nào cũng phải cố gắng trở thành một ai đó trong mắt người khác. Có người rất thành công nhưng vẫn bất an vì sợ tụt lại phía sau. Có người có ngoại hình đẹp nhưng vẫn không cảm thấy hạnh phúc vì luôn lo mình sẽ không còn được chú ý như trước.
Thượng tọa nhấn mạnh, điều quan trọng không nằm ở vẻ ngoài hay sự hơn thua mà là cách sống và cách đối xử với người khác mỗi ngày.
Có người ăn mặc rất đẹp nhưng lời nói lại khiến người khác tổn thương. Ngược lại, cũng có người sống rất bình dị nhưng đi đến đâu cũng khiến người khác cảm thấy dễ chịu vì biết cư xử nhẹ nhàng và tử tế.
Theo thượng tọa, một người có thể không nổi bật hay giàu có nhưng nếu biết nghĩ cho người khác, biết sống chân thành thì vẫn mang lại sự bình an cho chính mình và những người xung quanh.
Những ai từng sống qua mấy mùa mưa lớn chắc còn nhớ cảnh đường Nguyễn Hữu Cảnh (Q.Bình Thạnh cũ) ngập nước trắng xóa, xe chết máy nằm dài dưới mưa. Hay những tối nước dâng nhanh ở Thảo Điền, người ta phải lội bì bõm dắt xe từng chút một qua đoạn ngập. Có năm triều cường lên đúng giờ tan tầm, nước đen ngòm tràn vô tận nhà dân ở khu vực Q.8, Q.7 cũ. Người lớn hì hục kê đồ lên cao, trẻ con được bế lên gác, còn ngoài đường thì tiếng còi xe, tiếng gọi nhau giữa dòng nước cứ vang lên hỗn loạn dưới mưa. Nhiều người nói ở TP.HCM ngập còn ráng chịu được, chứ điện mà chập chờn giữa lúc nước đang dâng mới thật sự đáng ngại.
Gần 1 giờ sáng, mưa vẫn đập lộp bộp lên mái tôn trong một con hẻm ở đường Dương Bá Trạc (Q.8 cũ). Nước dưới đường đã ngập gần tới mắt cá chân. Mấy phòng trọ cuối hẻm vừa tối đèn. Một người đàn ông cầm điện thoại bước ra cửa, nhìn lên cột điện rồi nói vọng vô nhà: "Chắc lại đứt dây đâu nữa rồi". Phía xa xa, chiếc xe điện lực bật đèn vàng chậm rãi chạy vào. Mấy anh công nhân bước xuống xe, áo mưa ai cũng ướt sũng. Một người cầm đèn pin rọi lên bó dây điện đang võng xuống gần mặt nước, người còn lại kéo cuộn dây cảnh báo băng ngang đoạn hẻm rồi nói lớn: "Bà con né khúc này giùm nghen".
Nước dưới chân đen ngòm, chảy lẫn rác và lá cây sau cơn mưa lớn. Có anh phải đứng lên hai cục gạch kê tạm mới thao tác được gần đoạn dây điện. Trong hẻm tối, một chị đứng ngoài cửa cầm đèn pin điện thoại hỏi với ra: "Khi nào có điện lại vậy chú? Đồ trong tủ lạnh sắp hư hết rồi". Anh công nhân quay lại cười nhẹ: "Ráng chút chị", rồi lại cúi xuống làm tiếp. Người thành phố thường chỉ gặp xe điện lực vào những đêm như vậy. Những đêm mưa quá lớn, cây ngã kéo dây điện xuống đường hoặc nước ngập sâu làm điện trong cả khu chập chờn... Một anh công nhân điện ở khu vực Bình Thạnh nói vui rằng nghề này cứ nghe sấm lớn là biết đêm đó khó ngủ: "Mưa kiểu này là xác định thức tới sáng".
Cuối tháng 9.2025, TP.HCM có trận mưa lớn kéo dài nhiều giờ. Đường Quốc Hương (khu Thảo Điền cũ) ngập sâu gần nửa bánh xe. Một số khu vực ở Bình Thạnh (cũ) bị cây ngã kéo theo đường dây điện.
Tổ trực điện chạy liên tục từ điểm này sang điểm khác gần như không kịp nghỉ. Trên đường Ung Văn Khiêm, một anh công nhân đứng dưới chân cột điện, tay cầm đèn pin đã dính đầy nước mưa. Hộp cơm mua từ đầu ca vẫn còn nằm trên yên xe chưa kịp ăn. Mấy ngón tay anh nhăn lại vì ngâm nước quá lâu.
Người đi đường mặc áo mưa chạy ngang chắc cũng không để ý nhiều, ai lúc đó cũng chỉ mong mau về nhà trước khi mưa lớn hơn. Nhưng với những người trực điện, càng mưa lớn lại càng khó dừng. Có những đêm vừa xử lý xong một điểm mất điện thì điện thoại lại reo vì thêm một cây xanh đổ ở nơi khác. Có hôm gần sáng, công nhân ngành điện mới tranh thủ ghé quán cà phê ven đường uống ly cà phê nóng cho tỉnh rồi lại quay về đơn vị.
Mùa mưa ở TP.HCM, công việc của họ nhiều khi không chỉ là sửa điện. Có nơi nước lên quá nhanh, các anh phải đi từng hẻm nhắc người dân ngắt cầu dao trước khi nước tràn vô nhà. Có đoạn dây điện sà xuống gần mặt nước, nhân viên điện lực phải đứng chặn ngoài đường giữa mưa để không ai đi ngang khu vực nguy hiểm. Một công nhân điện ở khu Q.8 cũ kể có lần đang xử lý sự cố thì thấy một bà cụ lội nước dắt chiếc xe đạp cũ ngang qua đoạn dây điện vừa đứt. "Mình chạy lại kéo bà vô lề trước, chứ lúc đó nước ngập rồi, nguy hiểm lắm". Nói xong anh lại quay ra tiếp tục làm việc.
Có những đêm mưa kéo dài tới gần sáng, áo mưa không còn khô nữa mà lạnh ngắt dính sát người công nhân sửa điện. Có anh phải cắn đèn pin bằng miệng để chừa hai tay thao tác; làm xong điểm này lại chạy tiếp qua điểm khác.
Bà Lan bán cháo lòng ở Q.7 (cũ) nói hồi trước khu này tối hơn bây giờ nhiều lắm. "Mưa lớn là điện chập chờn hoài", bà kể. Có bữa cả khu mất điện nguyên đêm, người lớn phải lấy quạt giấy quạt cho con ngủ. Người ở mấy nhà ngoài hẻm mang ghế ra ngồi chờ có điện lại. Còn bây giờ, thành phố sáng hơn rất nhiều. Nhiều tuyến đường đã ngầm hóa lưới điện. Người dân báo sự cố điện bằng điện thoại. Những khu dân cư mới gần như không còn cảnh dây điện chằng chịt như trước.
Nhưng cứ tới mùa mưa, người ta vẫn thấy những chiếc xe điện lực chạy ngoài đường giữa đêm. Có khi lúc cả thành phố đang tìm chỗ trú mưa, các anh lại là những người đi thẳng vào cơn mưa đó.
Gần 3 giờ sáng, điện có lại ở con hẻm trên đường Dương Bá Trạc. Một căn nhà bật sáng đèn trước rồi tới căn kế bên. Có người mở cửa nhìn ra ngoài nói lớn: "Có điện rồi hả mấy chú?". Một anh công nhân lau nước mưa trên mặt rồi gật đầu. Mấy anh em thu dọn đồ nghề lên xe, gấu quần ai cũng dính đầy bùn nước. Ngoài trời vẫn còn mưa lất phất. Chiếc xe điện lực lại chạy tiếp vào màn mưa. Có thể ở đâu đó trong thành phố này vẫn còn một con hẻm đang tối đèn, một gia đình đang chờ có điện lại giữa đêm.
Suốt 50 năm qua, ngành điện TP.HCM đã lớn lên cùng thành phố bằng những công việc âm thầm như vậy, không ồn ào, không nhiều người để ý, nhưng luôn có mặt trong những lúc người dân cần nhất, nhất là giữa những mùa mưa bão.
Những 'siêu công trình' đưa TP.HCM vào kỷ nguyên tăng trưởng mới
Sáng nay (1.7), TP.HCM chính thức phát lệnh khởi công siêu dự án cầu và đường vượt biển kết nối Cần Giờ - Vũng Tàu. Đây không chỉ là dự án trọng điểm đưa TP.HCM hiện thực hóa khát vọng tiến ra đại dương, mà còn là một trong những đại công trình ghi dấu sự trưởng thành vượt bậc của một siêu đô thị về cả tầm vóc và tư duy thể chế. (Trang 6)
Hôm nay (1.7), sau khi biết điểm thi tốt nghiệp THPT, thí sinh bắt đầu thực hiện đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học từ ngày 2.7 trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT. (Trang 16)
Ngày 20.6.1976, thế giới bóng đá lần đầu tiên chứng kiến màn sút luân lưu 11 m ở một giải đấu lớn. "Xổ số" hay "đấu súng", căng thẳng hay hấp dẫn, kịch tính, tùy bạn. Nhưng trò chơi nay đã tồn tại vững chắc qua nửa thế kỷ. (Trang 20)
Với anh Lê Minh Quân, cuộc đua IRONMAN 140.6 không đơn thuần là một cuộc thi thể thao. Hành trình từ một bệnh nhân ung thư gan phải chờ tạng hiến đến những ngày có thể bơi xa, đạp xe đường dài và chạy marathon là cách anh đánh dấu "lần sinh ra thứ hai" của mình.
Cuối năm 2019, anh Quân phát hiện mắc ung thư gan. Khi ấy, anh đang làm kỹ sư xây dựng, đồng thời kinh doanh và điều hành văn phòng tư vấn luật. Sau khi tìm hiểu các phương án điều trị, anh đăng ký chờ ghép gan tại Trung tâm Ghép tạng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Nửa năm sau, tình trạng bệnh tiến triển nhanh. Anh Quân nhớ có những ngày gia đình chỉ biết chờ một cuộc gọi từ bệnh viện. Tối 11.5.2020, anh nhận được thông báo có một gia đình đang cân nhắc hiến tạng người thân chết não. Bệnh viện yêu cầu anh lập tức ra Hà Nội nhập viện để sẵn sàng cho ca ghép nếu gia đình người hiến đồng ý.
"Mọi việc diễn ra nhanh đến mức tôi không kịp nghĩ nhiều. Trước đó, tôi từng đọc những câu chuyện về ghép tạng, nhưng khi chính mình chờ một cơ hội sống, từng phút đều rất dài", anh Quân kể.
Ngày 12.5, đúng sinh nhật lần thứ 36, anh bước vào ca phẫu thuật kéo dài khoảng 12 giờ. Khi tỉnh lại, anh biết mình vừa nhận được một cơ hội sống mới từ sự sẻ chia của một gia đình chưa từng quen biết. "Tôi luôn nghĩ mình may mắn. Không chỉ vì ca mổ thành công mà vì có một người đã cho tôi cơ hội tiếp tục sống. Mình phải sống sao cho xứng đáng với cơ hội đó", anh nói.
Sau ghép gan, anh Quân phải dùng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời để hạn chế nguy cơ thải ghép. Giai đoạn hồi phục của anh cũng trùng với thời điểm dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. "Tôi từng rất bận rộn, luôn nghĩ phải làm thật nhiều, kiếm thật nhiều. Nhưng sau ca mổ, tôi tự hỏi nếu đã có thêm một cuộc đời thì mình muốn sống thế nào", anh chia sẻ.
Câu chuyện về cầu thủ bóng đá Pháp Eric Abidal, người từng ghép gan rồi trở lại sân cỏ, khiến anh Quân có thêm niềm tin. Khi dịch bệnh lắng xuống, anh bắt đầu đi bộ vào mỗi sáng, hít thở không khí ngoài trời và gặp gỡ bạn bè. Những ngày đầu, anh chỉ đi được vài trăm mét rồi phải nghỉ. Thế rồi, quãng đường đi được dần dài hơn qua từng tuần. Từ đi bộ, anh chuyển sang chạy bộ; từ những buổi chạy ngắn, anh dần hoàn thành các cự ly dài hơn.
Anh Nguyễn Huy Phát, người sáng lập nhóm Củ Chi Runners, từng viết về người bạn cấp 3 của mình trong cuốn Cẩm nang chạy bộ cho người lười xuất bản năm 2024: "Những giọt mồ hôi rơi xuống là sự hồi sinh một con người".
Sau một năm, anh Quân hoàn thành cự ly marathon 42 km rồi anh học bơi, tập đạp xe, làm quen với 3 môn phối hợp. Anh từng hoàn thành IRONMAN 70.3 trước khi đặt mục tiêu thử sức với cự ly dài hơn. Mỗi chặng đều được anh đi chậm, theo dõi sức khỏe định kỳ và điều chỉnh cường độ tập luyện phù hợp với thể trạng.
"Không phải hôm nào tôi cũng khỏe, cũng có lúc mệt và lo. Nhưng tôi hiểu mình không cần phải nhanh hơn ai cả. Chỉ cần hôm nay tốt hơn hôm qua một chút là được", anh chia sẻ.
Tháng 5.2026, anh Quân tham gia cuộc đua IRONMAN 140.6 tại Đà Nẵng. Khi hoàn thành chặng cuối, điều anh nghĩ đến không phải là thành tích hay chiếc huy chương. Anh nhớ lại cuộc gọi vào đêm 11.5 của 6 năm trước, nhớ ca ghép gan đúng ngày sinh nhật và những buổi sáng chỉ đi được vài trăm mét.
"Tôi không muốn mọi người chỉ nhìn vào một cuộc đua. Điều tôi mong là những bệnh nhân đang điều trị có thêm hy vọng, tìm hiểu kỹ về bệnh của mình, tin vào bác sĩ và tin rằng sau biến cố, mình vẫn có thể sống tốt", anh nói.
Với anh Quân, thể thao không phải cách chứng minh mình mạnh mẽ hơn người khác mà đó là một phần trong cuộc sống mới: biết lắng nghe cơ thể, giữ kỷ luật, trân trọng từng ngày bình thường và không bỏ lỡ những điều mình muốn làm.
Anh Trần Thy Tâm (38 tuổi, ở xã Củ Chi, TP.HCM) cho biết câu chuyện của anh Quân khiến nhiều người trong nhóm chạy bộ có thêm động lực duy trì vận động. "Điều tôi ngưỡng mộ nhất ở Quân không chỉ là việc hoàn thành quãng đường 226 km, mà là cách anh ấy bình tĩnh đi qua bệnh tật rồi trở lại với cuộc sống với tinh thần rất tích cực", anh Tâm chia sẻ.
